Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KEMOTERAP İ YE BA Ğ LI BULANTI KUSMA Dr. Çi ğ dem B İ BER Atatürk Gö ğ üs Hastalıkları ve Gö ğ üs Cerrahisi E ğ itim ve Araştırma Hastanesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KEMOTERAP İ YE BA Ğ LI BULANTI KUSMA Dr. Çi ğ dem B İ BER Atatürk Gö ğ üs Hastalıkları ve Gö ğ üs Cerrahisi E ğ itim ve Araştırma Hastanesi."— Sunum transkripti:

1 KEMOTERAP İ YE BA Ğ LI BULANTI KUSMA Dr. Çi ğ dem B İ BER Atatürk Gö ğ üs Hastalıkları ve Gö ğ üs Cerrahisi E ğ itim ve Araştırma Hastanesi

2 Kemoterapiye ba ğ lı bulantı kusma ◦ Metabolik dengesizlik ◦ Fonksiyonel durum ve kendine bakabilme yetisinde azalma ◦ Malnutrisyon ◦ Anoreksi ◦ Performans status ve mental statusta azalma ◦ Tedaviye ve sonraki kemoterapi seanslarına olan uyumsuzluk ◦ Tedaviyi terk

3 Kanser hastalarında bulantı kusma nedenleri Parsiyel veya tam barsak obstrüksiyonları Vestibuler disfonksiyon Beyin metastazı, meninks irritasyonu Elektrolit imbalansı (Hiperkalsemi, hiponatremi, hiperglisemi) Üremi Opiyatlar gibi aynı anda alınan di ğ er ilaçlar Tümörün kendisine veya kemoterapiye ba ğ lı gastroparezi (Vinkristin) Psikofizyolojik faktörler (Anksiyete, beklenti bulantı kusması) Enfeksiyonlar Mukozal irritasyon

4 Kemoterapi periyodunda tüm hastalarda bulantı kusma % Beklenti bulantı kusması % % tedavi terki Komplikasyonlar ◦ Dehidratasyon ◦ Elektrolit dengesizli ğ i ◦ Beslenme bozuklu ğ u ◦ Aspirasyon pnömonisi Hastalıktan ba ğ ımsız olarak bulantı kusmaya ba ğ lı komplikasyonlar sa ğ kalımı düşürür

5 Bulantı kusmanın patofizyolojisi Santral sinir sistemi tarafından kontrol edilen refleks yola ğ ın aktive edilmesi Santral sinir sistemi G İ S nörotransmitterleri Reseptörler En önemli reseptörler ◦ 5-Hidroksitriptamin ◦ Substans-P (NK-1) ◦ Dopamin  Asetilkolin  Kortikosteroid  Kannabinoid  Opiat Temel rol İkincil reseptörler

6 Nörotransmitterler Dopamin Serotonin Substans-P Serotonin 1948 de izole edildi emeziste rol oynayan en önemli mediyatör ◦ 7 ana reseptör grubu var ◦ Bulantı ve kusmada en çok rol oynayan reseptörü 5-HT3 ◦ En çok G İ S ve tractus solitaryus ta mevcut Substans-P taşikinin grubu ◦ Reseptörü NK-1 Dopamin reseptörleri ◦ D2 ve D3 reseptörleri bulantı kusma patofizyolojisinde rol oynar Her bir antiemetik ajan bir reseptör tipini bloke etmektedir

7 Kusma patofizyolojisini denetleyen bölgeler açık de ğ il Medulla da yer alan kusma merkezi Kemoreseptör trigger zon Farinks Vagal aferent lifler Gastrointestinal sistem Serebral korteks Kemoreseptör trigger zon varlı ğ ı hala tartışmalı ◦ Area postrema da yer alır. ◦ Kan-beyin bariyerinin dışında kalır ◦ Hem serebrospinal sıvı Hemde kan kaynaklı emetik uyarılara duyarlı Kusma merkezi sınırları iyi belirlenmiş bir alan de ğ il, birbirleri ile iletişim halinde olan nöral bir a ğ Birlikte çalışır

8 Kemoterapiye ba ğ lı emezis Mukozal veya dolaşımsal uyarılar sonucu barsak hücrelerinde 5-HT3, substans-P gibi mediyatörler ortaya çıkar Mediyatörlerin vagus gibi sinir uçlarındaki reseptörleri uyarması sonucu aferent uyarı gelişir Aferent uyarı beyindeki nöral a ğ a ulaşır Bulantı kusma G İ S kaynaklı nörotransmitterlerin ve bazı kemoterapetik metabolitlerinin kan beyin bariyeri dışında olan kemoreseptör trigger zonu direk etkiledi ğ i düşünülmekte Kemoterapinin oluşturdu ğ u tat de ğ işiklikleri Bulantı kusma

9 BULANTI VE KUSMA T İ PLER İ Akut bulantı ve kusma Gecikmiş bulantı ve kusma Beklenti bulantı ve kusması Ani gelen bulantı kusma (breakthrough emezis) Refrakter bulantı kusma Akut başlangıçlı bulantı ve kusma ◦ İ lk birkaç dakika ile ilk 24 saat içinde oluşan bulantı kusma ◦ Pik yaptı ğ ı zaman 5-6. Saatler ◦ Oluşan bulantı kusmalar son derece ciddi ◦ Etkili bir tedavi rejimi uygulanmalı

10 Gecikmiş bulantı ve kusma İ laç alınımı takiben ilk 24 saatten sonra başlar 5-7 güne kadar uzayabilir En çok saatlerde ortaya çıkar ◦ Beslenme bozuklu ğ u ◦ Dehidratasyon ◦ Performans kaybı ◦ Sisplatin, ◦ Karboplatin ◦ Adriamisin ◦ Siklofosfamid Uzun dönem etkiler Gecikmiş emezise en çok Neden olan ajanlar

11 Beklenti bulantı kusması Bir sonraki kemoterapi tedavisini almadan önce ortaya çıkan emezis Daha önce kemoterapi almış hastalarda ve bu kemoterapi periyodlarında bulantı kusması kötü bir şekilde kontrol edilmiş olgularda ◦ Görülme sıklı ğ ı % Ani gelen bulantı ve kusma ◦ Yeterli profilaktik tedaviye ra ğ men ani olarak ortaya çıkan bulantı kusmalar ◦ Kurtarma tedavisi gerekir Refrakter bulantı ve kusma ◦ ilk sikluslarda anti-emetik profilaksinin ve/veya kurtarma tedavisinin yetersiz kaldı ğ ı bir sonraki kemoterapi siklusuna kadar olan sürede emezisin devam etmesi

12 BULANTI VE KUSMAYI ETK İ LEYEN R İ SK FAKTÖRLER İ Hastaya ba ğ lı risk faktörleri İ laca ba ğ lı risk faktörleri Hastaya ba ğ lı özellikler ◦ Çocuklar, 50 yaş altı erişkinler ve kadın cinsiyet etkilenir ◦ Alkol alışkanlı ğ ı bulunan kişilerde daha az ◦ Geçmişinde taşıt tutması, hiperemezis gravidarum ve meniere gibi hastalık öyküsü bulunan olgularda daha sık ◦ Geçmiş kemoterapi sikluslarında yetersiz anti-emetik tedavi alan ve kontrolü kötü olan hastalarda sık

13 İ laca ba ğ lı risk faktörleri Kemoterapi ilaçlarının türü sayısı İ lacın ematojen potansiyeli Uygulama şekli ( iv, po ) İ lacın dozu (yüksek doz, düşük doz, bölünmüş doz) Bulantı ve kusmanın etkin bir şekilde önlenmesi ve buna yönelik anti- emetik tedavi planlaması zorunludur Etkin tedaviye kemoterapiden önce başlanmalı Tedavi kemoterapetik ajanın kullanım süresi boyunca da sürdürülmeli Anti-emetiklerin günlük kullanımı, imatinib gibi çok uzun süreli tedavi alımlarında önerilmemekte Anti-emetik ilaçlar oral, iv, rektal, im veya transdermal yolla verilebilir Oral yolun etkinlik açısından hiçbir farkı yok ◦ Eşit derecede güvenli, etkili ve maliyet-etkin Verilme seçene ğ i hastaya göre bireyselleştirilmeli

14 Anti emetik tedavide kullanılan ilaçlar ve tedavi yaklaşımları Serotonin reseptör antagonistleri (5-HT3 antagonistleri) 1990 ların başından beri kullanımdalar Akut bulantı kusma tedavisinde, orta ve yüksek ematojenik potansiyele sahip kemoterapiler için günümüzde en etkili ilaçlar Yüksek düzeyde ematojenik etkili kemoterapi rejimlerinde % kontrol orta etkili ematojenik rejimlerde % başarı Primer etkilerini 5-HT3 reseptörlerini bloke ederek ve G İ S üzerinden meydana gelen periferik etkiyi önleyerek gösterir Ondansetron Granisetron Dolasetron Tropisetron Palonosetron Çok sayıda randomize kontrollü çalışmada ve bazı meta-analizlerde dört eski setronun terapetik olarak eşde ğ er etkinli ğ e sahip oldu ğ u gösterilmiş Halen kullanımda olan serotonin reseptör antagonistleri

15 Palonosetron (2003) 5-HT3 reseptörlerine 100 kat daha fazla bir afiniteyle ba ğ lanır Yarılanma ömrü 40 saat (di ğ er antagonistlerden anlamlı olarak fazla) ◦ Orta düzeyde ematojenik kemoterapi tedavilerinde hem akut hem de geç dönem bulantı kusmalarda etkili ◦ Yüksek düzey ematojen kemoterapilerde sadece akut dönemde etkili Serotonin antagonistleri oral ve iv kullanılır ◦ FDA granisetronun transdermal kullanımını onayladı Transdermal materyal 34.3 mg granisetron ihtiva eder ve kemoterapinin ilk dozundan saat önce uygulanması önerilmekte Antiemetik serotonin antagonist rejime deksametazon eklenmesi 5- HT3 antagonistlerinin etkisini arttırır Bu ajanlar akut emeziste etkili olmakla birlikte gecikmiş tipte bulantı kusmada etkili de ğ il Konstipasyon Baş a ğ rısı Karaci ğ er fonksiyonlarında geçici bozulma En sık görülen Yan etkiler

16 NK-1 reseptör antagonisleri Aprepitant (2003) bilinen tek NK-1 reseptör antagonisti Santral sinir sisteminde NK-1 reseptörlerine substans-P’nin ba ğ lanmasını bloke eder Fosaprepitatant (2008) aprepitantın iv formu Aprepitant yüksek ematojenik potansiyelli kemoterapi alan hastalarda, 5-HT3 antagonisti ve deksametazon ile kombine kullanıldı ğ ında akut ve gecikmiş emezisi çok iyi kontrol altına alır ◦ Özellikle sisplatin içeren rejimlerde Kurtarıcı antiemetik tedavi kullanımında % 50 azalma Aprepitant kemoterapinin 1. Gününde kemoterapiden önce 125 mg/ g, daha sonra 2. Ve 3. Günlerde 80 mg/ g Kronik kullanımda etkinli ğ ini ve güvenilirli ğ ini gösteren bir çalışma yok Palonosetron Aprepitant Deksametazon Kombinasyonu Orta derecede ve yüksek ematojen kemoterapilerde % 78 tam kontrol

17 Yorgunluk Hıçkırık Asteni Dispepsi Aprepitant primer sitokrom P-450 sistemi üzerinden metabolize olur Bazı ilaçların metabolizmasında de ğ işiklik ve plazma konsantrasyonlarında oynamalara yol açar ◦ Pimozide, terfenadine, astemizole ve cisapride ile kesinlikle birlikte alınmamalı. Birlikte kombinasyonlar kontrendike ve yaşamı tehdit eden reaksiyonlar ortaya çıkar ◦ Warfarin, deksametazon, metilprednizolon ve oral kontraseptiflerle etkileşir. Bu etkileşmeler oral kullanımlarda her zaman daha fazla ◦ Warfarin ve aprepitantın birlikte kullanımında INR düzeylerinde % 15 lik bir azalma ◦ Deksametazon plazma düzeylerinde artış ◦ Ketokonazol, ıtrakonazol ve eritromisinle birlikte kulanıldı ğ ı durumlarda aprepitantın kan düzeyleri artar ◦ Karbamazepin, rifampin ve fenitoinle birlikte kullanımında aprepitant seviyeleri azalır En sık görülen yan etkiler

18 Di ğ er antiemetik etkili ajanlar (Düşük etkililer) Kortikosteroidler Benzodiyazepinler Kannabinoidler Fenotiyazinler Benzamidler Antihistaminikler Butirofenonlar serotonin antagonistlerinden önce antiemetik tedavi Bu ilaçların emeziseki etkileri düşük, yan etkileri yüksek Daha çok düşük ematojenik potansiyele sahip kemoterapilerin emezis profilaksilerinde ya da breakthrough emezisin kurtarma tedavilerinde tercih edilirler

19 Kortikosteroidler ◦ Antiemetik etki mekanizması bilinmemekte ◦ Di ğ er antiemetik ajanların etkilerini arttırır ◦ Bulantıda rol oynayan arjinin vazopressin seviyelerini düşürür ◦ Prostoglandin düzeylerini azaltarak da etki etti ğ i düşünülmekte ◦ Orta derecede bir anti-emetik etkileri var ◦ En çok deksametazon ile metilprednizolon kullanılır Benzamidler ◦ En sık metoklorpramid kullanılır dopamin reseptör antagonisti ◦ 1-2mg/ kg standart dozda veya 0.5 mg/ kg oral ◦ Ekstrapiramidal yan etkiler açısından son derece dikkatli olunmalı Benzodiyazepinler ◦ Lorazepam en sık kullanılan ajan ◦ Orta-az derecede anti-emetik etkili ◦ Sedatif ve anksiyolitik etkileri çok önemli ◦ Lorazepam beklenti emezisinin önlenmesi ve tedavisinde çok yararlı

20 Butirofenonlar ◦ Spesifik dopamin reseptör antagonistleri ◦ Haloperidol ve droperidol ◦ Orta düzeyde anti-emetik etki Kannabinoidler ◦ Nabilon ve dronabinol ◦ Önemli yan etkileri nedeniyle artık kullanılmamaktadır Olanzapin ◦ Antipsikotik ◦ Bir çok farklı reseptörü birden bloke eder ◦ Faz II çalışmalarla akut, geç ve refrakter emeziste etkili oldu ğ u gösterilmiş ◦ Yaşlı hastalarda son derece dikkatli kullanılması gerekli

21 Bulantı ve kusma kontrolünün temel prensipleri Ana hedef bulantı ve kusmanın oluşmadan önlenmesi Orta ve yüksek ematojenik etkili kemoterapi alan olgularda bulantı ve kusma riski yüksek etkililerde en az 4 gün, orta etkililerde an az 3 gün devam eder. Bu nedenle koruyucu tedavi tüm bu dönemleri kapsamalı Oral ve iv anti-emetik ajanlar aynı etkinli ğ e sahip Kullanılacak anti-emetik veya emetiklerin olası toksisiteleri akılda tutulmalı Anti emetik rejimler oluşturulurken uygulanacak kemoterapinin emetik potansiyeli, daha önceki anti-emetik kullanımı ile edinilen tecrübe ve hastaya ait spesifik risk faktörleri göz önüne alınmalı kemoterapi dışı hasta ve hastalı ğ a ait bulantı kusma nedenleri gözden geçirilmeli

22 Ematojenik etkilerine göre kemoterapi ajanları Yüksek ematojenik etkiye sahip ajanlar Risk> % 90 Adriamisin/Siklofosfamid kombinasyonları (Adriamisin veya epirubisin+siklofosfamid) Carmustin≥ 250 mg/ m² Sisplatin≥ 50 mg/ m² Siklofosfamid> 1500 mg/ m² Dakarbazin Streptozotosin Mekloretamin Orta ematojenik etkiye sahip ajanlar Risk % Aldesleukin -Altretamin -Amifostin -Arsenik trioksid -Azasitidin -Bendamustin -Busulfan -Karboplatin -Karmustin -sisplatin< 50 mg/ m² -Klofarabin -Siklofosfamid≤ 1500 mg/ m² -Sitarabin -Daktinomisin -Daunorubisin -Doksorubisin -Epirubisin -Idarubisin - İ fosfamid - İ nterferon alfa -irinotekan -Melfalan -Metotreksat -Oksaliplatin -Temozolomid

23 Ematojenik etkilerine göre kemoterapi ajanları Düşük ematojenik etkiye sahip ajanlar Risk: % Amifostin Aldesleukin Sitarabin Dosetaksel Doksorubisin Etoposid 5-Florourasil Floksuridin Gemsitabin İ nterferon alfa İ ksabepilon Metotreksat Mitomisin Mitoksantron Paklitaksel Pemetreksed Pentostatin Romidepsin Topotekan Minimal ematojenik etkiye sahip ajanlar Risk: < % 10 Alemtuzumab Asparaginaz Bevasizumab Bleomisin Bortezomib Setuksimab Kladribin Sitarabin Desitabin Denileukin Deksrazoksan Fludarabin Gemtuzumab İ nterferon alfa Metotreksat<50 mg/ m² Nalerabin Panitumubab Pgaspargas Rituksimab -Temsirolimus Trastuzumab -Valrubisin Vinblastin -Vinkristin Vinorelbin

24 Akut ve geç emezis Akut emezisin önlenmesinde anti-emetik tedavi kemoterapiden önce başlanmalı İ lk 24 saati içine alacak şekilde planlanmalı Yüksek ematojenik potansiyele sahip ajanlar kullanılıyorsa mutlaka kombinasyon tedavisi uygulanmalı

25 Yüksek ematojen iv kemoterapi hastalarında emezis tedavisi Serotonin reseptör antagonistleri Ondansetron:16-24 mg oral veya 8-12 mg iv (Max. 32 mg/ g) 1. Gün Granisetron: 2 mg oral veya 1 mg oral bid veya 0.01 mg/ kg (Max. 1 mg) iv 1. Gün. Veya 34.3 mg granisetron içeren transdermal bant ( KT’ den saat önce uygulanmalı. Maksimum süre 7 gün) Dolasetron: 100 mg oral veya 1.8 mg/ kg iv veya 100 mg iv 1 gün Tropisetron: 5 mg oral veya iv 1.gün Palonosetron: 0.25 mg iv 1. gün Kortikosteroidler Deksametazon: 12 mg oral veya 12 mg iv 1. Gün. 8 mg oral 2-4. günlerde NK-1 antagonistleri Aprepitant: 125 mg oral 1. Gün. 80 mg oral 2 ve 3. günlerde Fosaprepitant: 115 mg iv 1. Gün. Daha sonra aprepitant 80 mg oral 2 ve 3. günlerde ± Lorazepam: mg oral veya iv 4-6 saat ara ile günlerde ± H2 reseptör antagonistleri veya proton pompa inhibitörleri

26 Orta derecede ematojen iv kemoterapi hastalarında emezis tedavisi Serotonin reseptör antagonistleri Ondansetron:16-24 mg oral veya 8-12 mg iv (Max. 32 mg/ g) 1-3. günler Granisetron: 2 mg oral veya 1 mg oral bid 1-3. günler veya 0.01 mg/ kg (Max. 1 mg) iv 1. Gün. Veya 34.3 mg granisetron içeren transdermal bant ( KT’ den saat önce uygulanmalı. Maksimum süre 7 gün) Dolasetron: 100 mg oral veya 1.8 mg/ kg iv veya 100 mg iv 1-3. günler Tropisetron: 5 mg oral veya iv 1.gün Palonosetron: 0.25 mg iv 1. gün Kortikosteroidler Deksametazon: 12 mg oral veya 12 mg iv 1. Gün. 8 mg oral 2-3. günlerde B İ RL İ KTE VEYA OLMAKSIZIN Aprepitant: 125 mg oral 1. Gün. 80 mg oral 2 ve 3. günlerde Fosaprepitant: 115 mg iv 1. Gün. Daha sonra aprepitant 80 mg oral 2 ve 3. günlerde ± Lorazepam: mg oral veya iv 4-6 saat ara ile ± H2 reseptör antagonistleri veya proton pompa inhibitörleri

27 Orta derecede emetik risk kontrolünde NK-1 reseptör antagonistleri özellikle karboplatin, sisplatin, doksorubisin, epirubisin, ifosfamid, irinotekan ve methotreksat içeren rejimlerin kullanıldı ğ ı zamanlarda önerilmekte Düşük emetik risk Kemoterapi öncesi Minimal emetik risk Deksametazon: 12 mg oral veya iv Metoklorpramid: mg oral veya iv. her 4-6 saatte bir dikkatle tekrarlanabilir Proklorperazin: 10 mg oral veya iv 4-6 saat ara ile ± Lorazepam: mg oral veya iv 4-6 saat ara ile ± H2 reseptör antagonistleri veya proton pompa inhibitörleri Rutin profilaksi yapılmaz. Bulantı kusma olursa tedavi uygulanır Düşük derecede ematojen iv kemoterapi hastalarında emezis tedavisi

28 Proklorperazin ve Metoklorpramid kullanılaca ğ ı zaman hastalar distonik reaksiyonlar açısından çok dikkatli takip edilmeli ◦ Difenhidramin mg oral veya iv 4-6 saat ara ile distonik reaksiyon varlı ğ ında uygulanabilir Geç emezis özellikle sisplatin içeren rejimlerde sık ◦ Genelde akut dönemde görülen bulantı kusmanın yeterince kontol edilemedi ğ i hastalarda ortaya çıkar Gecikmiş emezisin en iyi tedavisi onu önlemektir Yüksek ematojenik ilaçlardan oluşan bir kemoterapide bütün siklus boyu emetik tedaviye devam edilse bile bulantı kusma oluşabilir. Bu durumda profilaksi stratejisi kemoterapinin tamamlanmasından 2-3 gün sonraya uzatılabilir Palonosetronun gecikmiş emeziste kullanımına dair henüz yeterince veri yok Palonosetron hiçbir zaman 2 ve 3. Günlerde verilmemeli

29 Ani gelen bulantı kusma (breakthrough emezis) Ani gelen bulantı kusma Refrakter emezise dönüşme riski Tedavide genel prensip farklı bir ilaç sınıfından olan ilave ajanları devreye sokmak İ laçların oral olarak verilimi süregelen kusma nedeniyle önerilmez - iv tedavi tercih edilmeli

30 Ani gelişen emezis tedavisi Antipsikotikler *Haloperidol 1-2 mg oral 4-6 saat ara ile (oral alım mümkünse) *Olanzapin mg oral ( oral alım mümkünse) Benzodiyazepinler *Lorazepam mg oral veya iv 4-6 saat ara ile Kannabinoidler *Dronabinol 5-10 mg oral 3 yada 6 saat ara ile *Nabilon 1-2 mg oral Dopamin reseptör antagonistleri *Metoklorpramid mg oral veya iv 4-6 saat ara ile Fenotiyazinler *Proklorperazin 25 mg supp 12 saat ara ile veya 10 mg oral yada iv 4-6 saat ara ile *Prometazin mg oral veya iv 4 saat ara ile Serotonin reseptör antagonistleri *Ondansetron:16 mg oral veya 8 mg iv günlük *Granisetron: 2 mg oral veya 1 mg oral bid veya 0.01 mg/ kg (Max. 1 mg) iv 1. Gün. Veya 34.3 mg granisetron içeren transdermal bant) *Dolasetron: 100 mg oral veya 1.8 mg/ kg iv veya 100 mg iv Kortikosteroidler *Deksametazon 12 mg oral veya iv günlük

31 Ani gelen kusma ve bulantı kontrol altına alınırsa mevcut tedavi bir düzen içerisinde aksatılmadan sürdürülmeli Bir kannabinoid olan nabilonun konvansiyonel tedavilere cevap vermeyen hastalarda kullanımı FDA tarafından onaylı ◦ Sıvı replasmanı ile yeterli hidrasyon mutlaka sa ğ lanmalı ve olası elektrolit dengesizlikleri dikkatle takip edilmeli Halen kullanılmakta olan 5-HT3 antagonisti bir başkası ile de ğ iştirilebilir Antihistaminikler (H1 blokajı) tedaviye eklenebilir

32 Beklenti bulantı kusması Tedavinin en iyi yolu her kemoterapi siklusunda antiemetik tedaviyi tam ve eksiksiz gerçekleştirmek Hipnoz, müzik terapi ve rahatlama tekniklerini içeren non-farmakolojik tedaviler yararlı olabilir Lorazepam ve son zamanlarda kullanılan alprazolam ( mg günde 3 kez) çok yararlı ◦ Başarılarındaki en büyük pay anksiyolitik etkileri ◦ Yaşlı hastalar benzodiyazepinlerin yan etkilerini kolay tolere edemez - dikkatli kullanılmalı

33 Çok günlü ematojenik kemoterapilerde profilaksi Bu hastalar özellikle de emotojen potansiyeli yüksek ilaçlarla tedavi ediliyorlarsa akut ve gecikmiş emezis riskini birlikte taşır Her gün için belirli bir profilaksi önermek zordur Özellikle yüksek ve orta emezis riskli sikluslarda 5-HT3 antagonistleri ve deksametazon her gün önerilmekte ◦ İ çerisinde di ğ er kortikosteroidlerin oldu ğ u rejimlerde deksametazon kullanılmaz Gecikmiş emezis beklentisinde aprepitantın kullanılabilece ğ i düşünülmektedir ◦ Çok günlü kemoterapilerde FAZ II bir çalışmada 4. Ve 5. Günlerde 80 mg/ gün dozda güvenle verilebilir!!

34 Radyoterapiye ba ğ lı emezis Tedavi temel olarak ışınlanan bölgeye ve beraberinde hastanın kemoterapi alıp almamasına göre şekillenir E ğ er radyoterapi, kemoterapi ile eş zamanlı yürütülüyorsa emezis profilaksisi kemoterapi rejiminin emetojenik potansiyeline göre yapılmalı Tüm vücut ışınlaması Üst abdomen bölgesi Yüksek riskli bölgeler oral 5-HT3 antagonistleri (Özellikle oral ondansetron 8 mg günde 2-3 kez) Baş-boyun Ekstremite Meme Göğüs Pelvis Kranium ve kraniospinal bölge Orta riskli bölgeler Profilaksi önerilmez Gerektiğinde oral ondansetron Düşük riskli bölgeler Profilaksi önerilmez Gerektiğinde oral ondansetron

35 Emezisin önlenmesinde diyetle ilgili öneriler Az ve sık yemek Tedavi öncesi hafif gıda almak / e ğ er tedavi sırasında bulantı kusma oluyorsa KT öncesi birkaç saat gıda almamak Yeme ğ i yavaş yemek Daha iyi bir sindirim için çok yavaş ve etkili çi ğ neme Bulantıyı tetikleyen başta yemek kokuları olmak üzere rahatsız edici kokulardan uzak durmak Sabah bulantı sorunu varlı ğ ında kraker, tost ve tahıl gevrekleri yenilebilir ( A ğ ız yarası ve a ğ ız kurulu ğ u varlı ğ ında uygun de ğ ildir) Tatlı, kızartma ve ya ğ lı yiyeceklerden uzak durulmalı Yemekle fazla sıvı tüketilmemeli Kafeinli ve gazlı içeceklerden uzak durulmalı Sıvılar yavaş, küçük miktarlarda, sık içilmeli So ğ uk, renksiz, kokusuz, tatlandırılmamış meyve suları içilmeli

36 Emezisin engellenmesinde davranış önerileri Kitap okumak, müzik dinlemek, televizyon izlemek ve sohbet etmek gibi dikkat da ğ ıtmaya yönelik davranışlar Yemek üzerinden 2 saat geçmeden düz yatılmamalı Gevşeme teknikleri kullanılmalı Mentollü şekerler alınabilir Gevşek, vücudu sıkmayan giysiler giyilmeli Bulantı sırasında derin ve yavaş nefesler alınmalı Hipnoz, kas gevşeme teknikleri, hafif fizik egzersiz, yoga, masaj etkinlikleri kullanılabilir

37 SONUÇ Günümüzde kemoterapi uygulanmasına ba ğ lı ortaya çıkan bulantı ve kusma, yeni anti-emetik tedavi stratejilerine ra ğ men çok önemli bir sorun Sistemik kemoterapi alan bir hastada daha ilk siklusta etkili bir emezis tedavisi ile bu semptomları kontol altına almak tedavinin devam başarısını çok etkiler (Maksimum çaba gösterilmeli) Güncellenen tedavi kılavuzları takip edilmeli

38 Teşekkürler


"KEMOTERAP İ YE BA Ğ LI BULANTI KUSMA Dr. Çi ğ dem B İ BER Atatürk Gö ğ üs Hastalıkları ve Gö ğ üs Cerrahisi E ğ itim ve Araştırma Hastanesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları