Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DERİ TEMAS YOLU İLE BULAŞAN HASTALIKLAR Öğr. Gör. SİBEL SERAP CEYLAN 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DERİ TEMAS YOLU İLE BULAŞAN HASTALIKLAR Öğr. Gör. SİBEL SERAP CEYLAN 1."— Sunum transkripti:

1 DERİ TEMAS YOLU İLE BULAŞAN HASTALIKLAR Öğr. Gör. SİBEL SERAP CEYLAN 1

2 TETANOZ Şiddetli solunum sıkıntısı ve persistan tonik spazmlarla karakterize santral sinir sistemi hastalığıdır. 2

3 TETANOS Etken: clostridium tetani Tedavi edilmezse ölüm oranı yüksek!!! Isı ve antiseptiklere dirençli Vücuda deri ve mukozadaki çatlak ve yaralardan girer. Doğum sırasında asepsiye uyulmadan kesilen göbek kordonu yenidoğan tetanosuna neden olur. 3

4 Epidemiyolojisi Gelişmiş ülkelerde giderek azalıyor... –50 yaşın üzerinde daha sık, Gelişmekte olan ülkelerde ise sık. –Bebek ölümlerinin % 25'i, –Neonatal bebek ölümlerinin ise % 50'sinin nedeni tetanoz –Her yıl 1 milyon civarında yeni vaka, –Türkiye’de neonatal tetanozda mortalite % 44. Yeni doğanlarda ve yaşlılarda mortalite yüksek. 4

5 Nüfus yoğunluğunun fazla oldugu, toprağın organik maddelerden zengin olduğu, sıcak ve nemli iklimlerde daha sıktır. 5

6 Toksin( tetanospasmin ve tetanolizin) Kan yolu ile emilerek SİNİR SİSTEMİ TETANOSPASMİN sinir-kas birleşme yerlerindeki uç plaklara ve MSS’nin motor çekirdeklerine zarar verir İskelet kaslarında spazm konvülsiyonlar 6

7 Tetatospazmin çok güçlü bir nörotoksindir ve bir miligram toksin milyon fareyi öldürebilmektedir. 7

8 Kuluçka dönemi Kuluçka 2 gün ile 2 ay (ortalama 15 gün), Başlangıç süresi ise ilk semptomlarla, ilk refleks spazm arasındaki zaman (1-4 gün), Doku nekrozu, yabancı cisimlerle çok kirlenmiş yaralarda inkübasyon süresi kısalabilir. 8

9 Kimler risk altında?? Yeterli aşılanması olmayanlar Hayvan dışkısı ile teması bol tarım işçilerinde Askerlerde Çocuklarda risk fazladır. 9

10 Belirti ve bulgular Başlangıçta, iştahsızlık, kırıklık ve yara yerinde ağrı mevcuttur. Tanımlayıcı semptomlar: *çene ve boyun kaslarının sertleşmesi *ağız açmada ve çiğnemede zorluk * çene kilitlenmesi (trismus) 10

11 yüzde gülümseme ifadesi (risus sardonicus) 11

12 vücut tahta gibi sertleşir, baş ve ayaklar geriye doğru kayar, hasta yay görünüm alır (opistotinus pozisyonu) 12

13 Opistotinus pozisyonu 13

14 Yenidoğan tetanosu belirtileri Belirtiler doğumu takiben 3-10 gün içinde trismus ve meme almama şeklinde başlar, daha sonra yaygın konvülziyonlara rastlanır. 14

15 YENİDOĞAN TETANOZU 15

16 16

17 17

18 Tanı- tedavi Trismus, risus sardonikus, kasılma nöbetleri ve son günlerde yaralanma hikayesi varsa, kişi aşısız ise tanı konur. İlk tedavi, kasılmaların şiddetini ve sayısını azaltmak amacıyla sedatif, trankilizan ve kas gevşeticiler verilir. Tetanos basilini tahrip etmek için kristalize penisilin veya tetrasiklin reçete edilir. Larenks spazmından dolayı trakeostomi yapılabilir. 18

19 Komplikasyonlar??? Kasılma nöbetleri İdrar retansiyonuna Kas içi kanamalara Dilde ülserasyona Vertebrada kırıklara yol açabilir. Solunum kaslarının spazmı Sekresyon birikmesi Aspirasyon Pnömoni, atelektazi 19

20 YARALANMALARDA TETANOZ AŞI VE İMMÜNGLOBULİN UYGULAMASI 20

21 Daha önce yapılmış tetanoz aşısı Temiz küçük yara Kirli yara AŞITIGAŞITIG Belli değil kez kez+-+-** 3 ve daha kez-*--***- * Yara 24 saatten eski ise evet ** Son aşı üzerinden 10 yıldan fazla zaman geçti ise evet *** Son aşı üzerinden 5 yıldan fazla zaman geçti ise evet 21

22 Doğurganlık Çağı (15-49 Yaş) Kadınlar İçin Tetanos ve Td Aşı Takvimi Doz Sayısı Uygulama Zamanı Koruma Yüzdesi Koruma Süresi Td 1Gebeliğin 4. ayında (veya ilk karşılaşmada)--Yok Td 2Td 1’den en az 4 hafta sonra801-3 yıl Td 3 Td 2’den en az 6 ay sonra (Bebeğe DaBT-IPA-Hib aşısı yaparken) 955 yıl Td 4 Td 3’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte (Bebeğe DaBT-IPA-Hib aşısı yaparken) 9910 yıl Td 5 Td 4’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte 99 Doğurganlık çağı boyunca 22

23 BAKIM İzolasyon gerekmez Kas spazmlarını azaltmak için hasta sakin karanlık bir odada dış uyaranlardan uzak tutulur Hasta yatak yaralarından korunur IV ve NG ile besleme yapılır Yaşam belirtileri hasta sedasyonda iken alınır Yutma güçlüğü sebebiyle hastaların sık sık aspire edilmesi gerekir 23

24 Yüksek ateş, solunum güçlüğü, adele seyirmeleri, konvülziyon, siyanoz ve idrar yapamama hastanın durumunun ağırlaştığını gösterir, rapor edilmelidir Konstipasyonda basınçsız lavman yapılır Yara bakımı aseptik koşullarda yapılır AÇT yapılır Ağır durumlarda trakeostomi gerekebilir. Trakeostomi yapılan hastalarda gereken bakım yapılır 24

25 TETANOSDAN Korunma yolları Aşılanma ile aktif bağışıklık sağlanır. Toplum yaralanmada yaranın temizliği ve sağlık kuruluşuna erken başvurunun önemi konusunda bilgilendirilir. Gebelikte tetanoz bağışıklamasının önemi anlatılır. İki gebelik arası 5 yıldan az olanlar için 4.ayda 1 kez 1 doz, 5 yıldan fazla olanlar için 4.ve 6. Ayda 1’er kez 1’er doz aşı yaptırılması önemlidir. 25

26 KUDUZ(RAİES, HİDROFOBİ) Kuduz; insan ve tüm sıcakkanlı hayvanlarda merkezi sinir sistemini etkileyerek ölüme neden olan, önlenebilir bir viral nedenli akut bir ensefalittir. Doğada hastalığın taşıyıcısı olan hayvanlar:  Köpekler (%91)  Kedi (%2)  Diğer evcil hayvanlar (%3)  Yarasa (%2)  Vahşi hayvanlar(çakal-kurt,tilki vb.)(%1) 26

27 Bulaşma yolu  ısırma yoluyla,  Bulaşık materyalin (tükürük, beyin dokusu gibi) taze bir yara ya da göz, burun ve ağız gibi zayıf bir örtü ile kaplı dokularla direk temasıyla,  inhalasyon (solunum) yoluyla,  kornea nakli ile  farelerde deneysel olarak sindirim yolu ile olur.  Kuduz bir hayvana; dıştan temas edilmesi ya da kan, idrar ve dışkısıyla temas edilmesi bir bulaştırma yolu oluşturmaz. 27

28 Bula ş ma ;  Etken ısırma yerinden sinirler yoluyla merkezi sinir sistemine (beyin ve beyinciğe) ve daha sonra da tükürük bezlerine taşınır.  Bu dönemde hastalık belirtileri görülmez.  Bu dönemde etken tükürükte olmadığından ısırma ile hastalığın bulaşması söz konusu değildir. 28

29  Etkenin beyine gelmesi, burada hızla çoğalması ve takiben tükürük bezlerine geçmesiyle birlikte klinik belirtiler ortaya çıkar  Belirtilerin ortaya çıkmasından 2-10 gün sonra da (ortalama 3-5 gün) ölüm meydana gelir. 29

30 Bulaşma süresi Köpek ve Kedilerin kuduz hastalığını bulaştırması, hastalık belirtileri oluşmadan 3-7 gün önce başlayıp hastalık belirtilerinin bulunduğu sürece devam eder. 30

31 EPİDEMİYOLOJİ DSÖ’nün2010 verilerine göre; Kuduz 150’den fazla ülkede görülmekte Dünya genelinde her yıl kişi kuduz nedeniyle ölmektedir. Şüpheli kuduz hayvanlar tarafından ısırılan insanların %40’ı 15 yaş altı çocuklardır. 31

32 Kuduza bağlı ölümlerin %99’unun kaynağı köpeklerdir. Her yıl 15 milyondan fazla kişiye temas sonrası profilaksi uygulanmakta ve bu uygulamanın yıllık kuduza bağlı ölümü önlediği tahmin edilmekte. Kuduza bağlı ölümlerin %95’i Asya ve Afrika’da olmaktadır. 32

33 Klinik Belirtiler İnsanlarda kuduzun ilk belirtileri ateş, baş ağrısı ve genel bir halsizlik hali gibi grip benzeri, spesifik olmayan bulgulardır.İnsanlarda kuduzun ilk belirtileri ateş, baş ağrısı ve genel bir halsizlik hali gibi grip benzeri, spesifik olmayan bulgulardır. Hastalığın ilerlemesiyle; Kaygı (anksiyete), Kaygı (anksiyete), Zihinsel bulanıklık, Zihinsel bulanıklık, Uykusuzluk, Sayıklama, Uykusuzluk, Sayıklama, Hayal görme (halüsinasyonlar), telaşa kapılma (eksitasyon), Hayal görme (halüsinasyonlar), telaşa kapılma (eksitasyon), Kısmi felç Kısmi felç Güç yutkunma, Güç yutkunma, Isırma isteği Isırma isteği Aşırı tükrük oluşumu Aşırı tükrük oluşumu Su ve ışıktan korkma gibi sinirsel belirtiler ortaya çıkar. Su ve ışıktan korkma gibi sinirsel belirtiler ortaya çıkar. 33

34 İnkubasyon dönemi 2-8 hafta (birkaç günden başlar-yıllarca). Vahşi hayvan ısırmalarında, SSS’e yakın ısırıklarda, Sinirden zengin bölge ısırıklarında, Derin ısırıklarda, Virusun inokulum miktarı ve virulansı yüksekse, Konağın immunitesi yetersizse Çocuklarda inkübasyon süresi daha kısadır. 34

35 Hastalığın Kuluçka Süresi: Bu süre !!!!!! Alınan virüs miktarına, Yaranın merkezi sinir sistemine olan yakınlığına, Yara bölgesindeki sinir dokusunun sıklığına, Yaranın büyüklüğüne, Isırılan yerde elbise bulunmasına göre değişmektedir 35

36 Kuduz-prodromal dönem Prodrom dönemi (2-10 gün) SSS’e ulaşma ile yakınmalar başlar Ateş, halsizlik, baş ağrısı, bulantı, ishal gibi nonspesifik belirtiler olabilir Hastaların yarısında yara yerinde ağrı ve parestezi görülür. Hırçınlık, gerginlik, konsantrasyon bozuklukları görülebilir. 36

37 Akut Nörolojik Sendrom ( 2-7 gün) 1. Ensefalitik kuduz (furious)  En sık görülen klinik şekildir.  Hiperaktivite, halusinasyon, oryantasyon bozuklukları görülür.  Hipertermi, taşikardi, hipersalivasyon vardır  Yutma kaslarında ağrılı spazmlar su sesi ile dahi uyarılabilir (hidrofobi)  Fotofobi ve aerofobi ortaya çıkar  Önce çizgili daha sonra otonom kaslarda kasılmalar ortaya çıkar  Asfiksi, aritmi sonucu hasta ölür 37

38 Paralitik kuduz  Esas tutulan bölge spinal korddur  Genellikle kızgın kuduzdan sonra görülür.  Paralizi sıklıkla yara bölgesinde belirgindir.  Yaygın ve simetrik olabilir.  Bilinç genellikle açıktır.  Hastalığın ilerlemesiyle bilinç bozulur 38

39 Koma dönemi (3-33 gün): Fatal komplikasyonlar ortaya çıkar Ölüm veya iyileşme Yaşam süresi tıbbi bakıma bağlıdır (>%99 fatal). Her ısırma sonrasında kuduz olmaz. ısırık sonrası kuduza bağlı mortalite %35-57dir. 39

40 Kuduzun Laboratuvar Tanısı  Histopatolojik tanı; beyin otopsi materyalinde negri cisimciklerinin gösterilmesi(%20-30 görülmez)  Virus kültürü  Floresan Antikor Tekniği(FAT); şüpheli materyal veya cilt biopsi örneğinde antijen aranır  Enfekte materyalin fare beynine inokulasyonu beyinde negri veya antijen aranması.  Seroloji; Hastalığın geç dönemlerinde hastanın kan ve BOS’unda antikor aranması 40

41 KUDUZUN TEDAVİSİ Tedavisi yoktur Belirtiler başladıktan sonra aşı ve serumun faydası yoktur Hastayı rahatlatmak için morfin dışı sedatifler uygulanabilir 41

42 Korunma-1 Temasın önlenmesi Evcil hayvanların aşılanması, vahşi hayvanlardan uzak durma Temas öncesi bağışıklama 0, 7 ve 28. günlerde toplam 3 aşı kas veya cilt içine yapılır. 1 yıl sonunda bir doz ve 2-3 yılda bir rapel önerilir. Daha önce aşılananlara şüpheli temas sonrasında yalnız 0. ve 3. günlerde 2 doz aşı önerilir. 42

43 Temas öncesi aşılama önerilen risk grupları Hayvan bakıcıları, korucular Çöpçü, avcı Mağarada çalışanlar Veterinerler Kuduz laboratuvarında çalışanlar Köpek kuduzunun sık görüldüğü yerlere seyahat edenler 43

44 Temas sonrası profilaksi Temas tipinin virus taşıma potansiyeli Isırığın derinliği, tırmalama, sıyrık, mukoza veya açık yaraların salya ile teması Hayvanın enfeksiyöz olma potansiyeli; Hayvandan elde edilen dokularda virus varlığı, Hayvanın aşısız olması, Provake olmayan saldırı, 44

45 Hayvanda kuduz düşündüren bulgu varlığı, vahşi hayvan, o bölgedeki kuduz insidansı Kuduz ısırık, bütünlüğü bozulmuş deri (kesi, çizik, yara) ya da müköz membranlardan geçer. Sağlam deriyi yalama riskli kabul edilmez 45

46 Kimlere aşı uygulanmaz  Aşılı hayvan tarafından ısırılma  Bilinen ve halen sağlam hayvan tarafından 10 günden önce ısırılmış  Fare ve soğuk kanlı hayvan ısırıkları  Kuduz şüpheli hayvanı besleyen, kan, idrar, dışkısı ile teması olan, pişirilmiş et ve sütünü tüketen  Kuduz olmayan insan ısırıkları  Kuduz hastasına rutin bakım uygulayanlar  Aşı ve Ig uygulamasının risk olduğu (ağır hastalık, malnütrisyon) ve hayvanı 10 gün gözetim altında tutulabildiği durumlar 46

47 Temas sonrası korunma  Yara bol su ve sabunla yıkanır, povidon iyot veya başka bir virusidal solusyon uygulanabilir.  Bağışıklama özgeçmişine bakılarak gerekirse tetanoz aşısı uygulanır  Penisilin grubu antibiyotikler verilir  Dikiş atılmaz (Gerekli ise dikiş bölgesine önceden Ig verilmelidir)  Toplam Immunglobulin dozunun yapılabildiği kadarı yara bölgesine, geri kalan miktar kalçadan verilir 47

48 Aktif bağışıklama Aşı 0, 3, 7, 14 ve 28. günlerde toplam 5 doz deltoid kasa uygulanır (gluteal bölgeden yapılmamalıdır). Kuduzun kuluçka dönemi çok değişken oldugundan temastan sonra geçen süreye bakılmaksızın aşılama başlanır. Hayvanın 10 günlük gözlemi sonunda kuduz olmadığı anlaşılırsa aşılamaya son verilir. 48

49 Hayvan takip edilebiliyorsa aşıya başlanır ve 10 günün sonunda halen hayatta ise aşı sonlandırılır, ölmüşse beyindeki negri cisimcikleri incelenmek üzere laboratuvara gönderilir Hayvan kaçmışsa kuduz olarak değerlendirmekte fayda vardır. Aşı başlanan kişiye bir haftadan sonra Ig yapılmamalıdır (aşı sonucu gelişecek olan yanıtı baskılar) Daha önceden bağışıklanmış kişilere temas sonrası 0 ve 3. günlerde 2 doz aşı yapmak yeterlidir (seruma gerek yok) Gerekirse gebelere aşı yapılabilir 49

50 Kuduz Çıkan Bir Bölgede Neler Yapılır?  3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununa göre; o Kuduz hastalığından şüphe edilen hayvanlar muhtarlıklar ya da belediyeler tarafından yapılan kapalı yerlerde, masrafları hayvan sahibine ait olmak üzere 10 gün gözlem altına alınır. o Hastalığa yakalanmış ve hasta hayvan tarafından ısırılmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Isırılan hayvan sahiplerinin öldürülmelerine rıza göstermemeleri durumunda en geç 5 gün içinde kuduz aşısı ile tedavi altına alınarak, masrafları hayvan sahibine ait olmak üzere karantina uygulanır. o Hastalık çıkan yerdeki sahipsiz köpekler muhtarlar ya da belediye zabıtalarınca tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. 50

51 o Kuduz hastalığının bulaşmasından şüphe edilen hayvanlar da tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Sahipleri öldürülmelerine rıza göstermez ise en geç 5 gün içinde kuduz aşısı ile tedavi altına alınarak, masrafları hayvan sahibine ait olmak üzere karantina uygulanır. Karantina süresi;  Et yiyenler, tek tırnaklılar ve sığırlarda 6 ay,  Koyun, keçi, domuz ve kanatlılarda 3 ay uygulanır. o Kuduz hastalığından ya da bulaşmadan şüphe edilen hayvanların bulundukları yerin dışına çıkarılmasına izin verilmez, bu hayvanların kesilmesi, etlerinin tüketilmesi yasaktır, sütleri imha edilir. 51

52 o Sahipli kedi ve köpeklerin kuduz hastalığına karşı aşılanması mecburidir. Köpekler 6, kediler 3 aylık olduklarında aşılanır ve aşı her yıl tekrar edilir. Aşı belgesi bulunmayan hayvanlar öldürülür ve imha edilir. o Kuduz hastalığına yakalanmış ya da hastalıktan şüpheli bir köpek gözlem altında iken kaçarsa, o mıntıkanın 10 km.’lik çevresindeki tüm sahipsiz köpekler öldürülür ve imha edilir. Sahipli köpekler zincire bağlanır. o Kuduz hastalığı nedeniyle konulan karantina tedbirleri; * et yiyen, tek tırnaklılar ve sığırlarda 6 ay sonra, * koyun, keçi, domuz ve kanatlılarda 3 ay sonra kaldırılır. 52

53 53


"DERİ TEMAS YOLU İLE BULAŞAN HASTALIKLAR Öğr. Gör. SİBEL SERAP CEYLAN 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları