Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU (OSB) OLAN ÇOCUKLARA ÖZBAKIM BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİNDE iPAD ARACILIĞIYLA SUNULAN VİDEO MODELLE ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ Esin Pektaş.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU (OSB) OLAN ÇOCUKLARA ÖZBAKIM BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİNDE iPAD ARACILIĞIYLA SUNULAN VİDEO MODELLE ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ Esin Pektaş."— Sunum transkripti:

1 OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU (OSB) OLAN ÇOCUKLARA ÖZBAKIM BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİNDE iPAD ARACILIĞIYLA SUNULAN VİDEO MODELLE ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ Esin Pektaş Elif Tekin-İftar Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü E-posta:

2 OSB ve Görsel Destekler OSB, sosyal etkileşim ve iletişimde bozukluklar ile tekrar edici ve stereotipik hareketlerin varlığıyla kendini belli eden ve genellikle erken dönemde gözlenen nöro-gelişimsel bir bozukluktur (DSM- V, APA, 2013). 2

3 Görsel destekler OSB’li bireylerin eğitiminde kullanılan bilimsel dayanaklı uygulamalardan biridir (NPDC, 2010). OSB olan bireylerde görsel destek ve araçlar; çeşitli becerilerin (örneğin; iletişim, akademik ve sosyal beceriler gibi) öğretiminde, günlük yaşamın düzenlenmesinde, iletişim becerilerinin kazandırılmasında ve/veya sürdürülmesinde, rutinlerini takip etmelerinde, ayrıntılara dikkatlerini yöneltmelerini ve değişiklikle baş etmelerini sağlama ya da kolaylaştırmada etkili olarak kullanılmaktadır (Johnston, Nelson, Evans ve Palazolo, 2003 ve Brennan, 2009). 3

4 Video Modelle Öğretim Bu uygulamalar arasından en sıklıkla kullanılanlardan biri olan Video modelle öğretim; bireyin kendisinden beklenilen hedef davranış ya da becerinin bir model tarafından sergilendiği videoyu izlemesini ve ardından bu davranış ya da beceriyi yerine getirmesini içermektedir (Tekin-İftar, 2012). Video modelle öğretimin iPad, tablet bilgisayarlar ve akıllı telefonlar gibi taşınabilir elektronik cihazlar aracılığıyla çeşitli becerilerin(akademik, serbest zaman ve iletişim becerileri gibi) öğretiminde etkili olduğunu belirten çalışmalara rastlanmaktadır(Kagohara, Sigafoos, Achmadi, O’Reilly ve Lancioni, 2012, Kagohara, 2011 ve Kagohara, van der Meer, Achmadi, Green, O’Reilly, Mulloy, ve diğerleri, 2010). 4

5 Gerekçe ve Amaç Çalışmanın gerekçeleri; iPad aracılığıyla sunulan video modelle öğretimdeki etkililiğine yönelik sınırlı çalışma olmasını, Ülkemizde iPad için geliştirilmiş ‘Tohum’ uygulamasının etkililiğini inceleyerek anne babalara ve uzmanlara öğretimde bir rehber olmasını sağlamaktır. Çalışmanın amacı; OSB olan çocuklara öz bakım becerilerinden düğme ilikleme, çıt-çıt takma ve fermuar kapama becerilerinin öğretiminde iPad aracılığıyla sunulan Video modelle öğretimin etkililiğini incelemektir. 5

6 Araştırma Soruları Öz bakım becerilerinden düğme ilikleme, çıt-çıt takma ve fermuar kapama becerilerinin öğretiminde iPad aracılığıyla sunulan videoyla model olma öğretimi uygulaması otistik çocukların; bu beceriyi edinmelerinde etkili midir? beceriyi edindikten 2, 3 ve 4 hafta sonra sürdürmelerinde etkili midir? edindikleri bu beceriyi farklı kişilere ve ortamlara genellemelerinde etkili midir? 6

7 Katılımcılar ve Ortam 7 Denekler CinsiyetYaşSayı Kadın281 Model CinsiyetYaşSayı Erkek Kadın Toplam6 Uygulamacılar Yöntem Adı TanıCinsiyetYaş Kamil Atipik OtizmErkek4 Ümit OtizmErkek5 Ortam Çalışma, Anadolu Üniversitesi, Engelliler Araştırma Enstitüsünün uygulama biriminde gerçekleştirilmiştir.

8 Araç-Gereçler iPad Video görüntüleri Kamera Tripot Üzerine düğme dikilmiş ve ilik açılmış küçük bir yelek Üzerine fermuar dikilmiş küçük bir yelek Üzerine çıt çıt dikilmiş küçük bir yelek Veri toplama formları 8

9 Araştırma Modeli Tek-denekli araştırma modellerinden yoklama evreli davranışlar arası çoklu yoklama modeli kullanılmış ve bir denekle replike edilmiştir. Bağımlı Değişken: Öz bakım becerilerini doğru olarak sergilemeyi öğrenme düzeyi Bağımsız Değişken: iPad aracılığıyla sunulan Video modelle öğretim 9

10 Uygulama Süreci Toplu yoklama, günlük yoklama, öğretim, genelleme ve izleme oturumlarından oluşmaktadır. Tüm oturumlar bire-bir öğretim düzenlemesiyle gerçekleşmiştir. Tüm oturumlar 3 sn. yanıt aralığı ve 10 sn. denemeler arası süreden oluşmuştur. Tüm oturumlarda öz bakım becerilerinin öğretiminde beceri analizi kullanılmıştır. Beceri analizlerinde her hedef davranış için beş basamak bulunmaktadır. Tüm oturumlarda hedef davranışlar tek-fırsat yaklaşımı kullanılarak değerlendirilmiştir. 10

11 Toplu Yoklama Oturumları: Tüm hedef davranışlarda eşzamanlı başlama düzeyi verisi toplanmaya başlanmıştır. Toplu yoklama oturumları bir davranışta öğretim oturumlarına başlamadan hemen önce ve öğretimde ölçüt karşılandığında gerçekleştirilmiştir. İlk davranışta ölçüt karşılanmasının hemen ardından ikinci toplu yoklama oturumu gerçekleştirilmiştir. Tüm toplu yoklama oturumları süresince her bir hedef uyarana ilişkin üçer kez olmak üzere toplam dokuz deneme sunulmuştur. Öğretmen ve öğrenci masada karşılıklı oturmuşlardır. Öğretmen öğrencinin dikkatini çekmiştir ve dikkatini çektikten hemen sonra hedef uyarını sunmuştur.(örneğin; ‘Düğmeyi ilikle.’). Öğretmen doğru tepkileri sosyal ve sözel pekiştireçlerle pekiştirmiş yanlış tepkileri görmezden gelmiştir. 11 Yoklama Oturumları

12 Günlük Yoklama Oturumları: Günlük yoklama oturumlarında yalnızca öğretim çalışması yapılan davranışa ilişkin veri toplanmıştır. Günlük yoklama oturumları her öğretim oturumundan sonra gerçekleştirilmiştir. Her bir günlük yoklama oturumlarında bir deneme yapılmıştır. Günlük yoklama oturumları toplu yoklama oturumlarındaki yoklama denemeleri gibi düzenlenmiştir. Veriler tek-fırsat yöntemi ile toplanmıştır. 12

13 Öğretim Oturumları Öğretim oturumları hafta içi her gün günde bir deneme olarak düzenlenmiştir. Öğretmen ve öğrenci masada karşılıklı oturmuşlardır ve öğretmen iPad’i masanın üzerine hazırlamıştır. Öğretmen öğrencinin dikkatini çekmiştir ve dikkatini çektikten hemen sonra hedef uyarını sunmuştur.(örneğin; ‘Videoyu izle’). Doğru tepkiler öğrenci çalışmada istenen ölçütü karşılayıncaya kadar sözel ve sosyal pekiştireçlerle sürekli olarak pekiştirilmiştir ve ölçütü karşıladığı ilk oturumdan sonra yalnızca oturumun sonunda pekiştirme yapılmıştır. Denekler videoyu izledikten sonra hedef davranışı sergilemesi için gerekli araç- gereçler sağlanarak yoklama denemesi (günlük yoklama oturumlarında açıklandığı gibi) gerçekleştirilmiştir. Denekler öğretimi yapılan becerilerde %100 doğru performans sergileyinceye kadar öğretim sürdürülmüştür. 13

14 Çalışmada kişi ve ortamlar arası genelleme çalışması yapılmıştır. Ön test ve son test genelleme verileri toplanmıştır. İzleme oturumları hedef davranışlarda ölçütün karşılanmasının ardından 2, 3 ve 4 hafta sonra düzenlenmiştir. İzleme ve genelleme oturumlarında yoklama oturumlarında izlenen sürecin aynı izlenmiştir. İzleme oturumlarında pekiştireçler daha az coşkulu sunulmuştur. 14 Genelleme ve İzleme Oturumları

15 Güvenirlik Güvenirlik analizleri tüm deneysel evrelerin en az % 20’sinde rassal olarak seçilen oturumlarda toplanmıştır. Gözlemcilerarası Güvenirlik: Tüm oturumlar: %100 Uygulama Güvenirliği: Başlama Düzeyi, Yoklama Oturumları ve öğretim Oturumları: %100 İzleme ve Genelleme Oturumları: %90 15

16 Bulgular (Grafik: 1) 16

17 Bulgular (Grafik: 2) 17

18 Tartışma, Sınırlılıklar ve Öneriler Otistik özellikler gösteren çocuklara iPad aracılığıyla sunulan Video modelle öğretim uygulaması öz bakım becerilerinden düğme ilikleme, çıt-çıt takma ve fermuar kapama becerilerinin öğretiminde etkili bulunmuştur. Denekler, uygulama sona erdikten sonra da edindikleri becerileri sürdürmektedir ve farklı ortam ve kişilere genelleyebilmişlerdir. Uygulama süreci masrafsız ve kolaydır. Öğrenme kısa sürede gerçekleşmiştir. Çalışma OSB tanılı iki okulöncesi dönem öğrenci ile sınırlıdır ve sosyal geçerlik verileri toplanamamıştır. Öz bakım becerilerinden düğme ilikleme, fermuar çekme ve çıt çıt kapama becerisiyle sınırlıdır. 18

19 Uygulamacılara ve ailelere yönelik öneriler; Otistik özellikler gösteren çocuklarla çalışırken öz bakım becerilerinin öğretiminde iPad aracılığıyla sunulan video modelle öğretim uygulamasını kullanmaları önerilebilir. İleri araştırmalara yönelik öneriler; Aynı çalışma farklı özellikler gösteren deneklerle tekrarlanabilir. iPad aracılığıyla sunulan video modelle öğretim uygulamasının, farklı ortamlarda, farklı becerilerin öğretiminde ve farklı özellikteki deneklerin katılımıyla yürütülmesinin etkililikleri araştırılabilir. 19

20 Kaynakça American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, (5 th ed.) Brennan, L.(2009). The Impact Of Visual Supports On Basic Counting Skills Of Students With Autism and Typically Developing Preschool Student. VMI Dissertaions Publishing, Columbia University. İftar, E. (2012). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Öğretimi. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar ve Eğitimleri (Ed: E. İftar). Ankara: Vize Yayıncılık, ss Johnston, S., Nelson, C., Evans, J. ve Palazolo, K.. (2003). The Use Of Visual Supports In Teaching Young Children with Autisim Spectrum Disorder To Initiate Interaction. Augmentative and Alternative Communication, Vol. 19, No:2, Kagohara, D. M. (2011). Three students with developmental disabilities learn to operate an iPod to Access age-appropriate entertainment videos. Journal of Behavioral Education, 20,

21 Kaynakça Kagohara, D. M. (2013). Using iPods and iPads in teaching programs for individuals with developmental disabilities: A systematic review. Kagohara, D. M., Sigafoos, J., Achmadi, D., O’Reilly, M. F., ve Lancioni, G. (2012). Teaching children with Autism Spectrum Disorders to check the spelling of words. Research in Autism Spectrum Disorders, 6, Kagohara, D. M., van der Meer, L., Achmadi, D., Green, V. A., O’Reilly, M., Mulloy, A., ve diğerleri, (2010). Behavioral intervention promotes successful use of an iPod-based communication device by an adolescent with Autism. Clinical Case Studies, 9, Nikopoulos, C., ve Kenan, M. (2006). Video modeling and Behaviour Analysis. London: Jessica Kingsley Publishers. NPDC (2010). Evidence-based practice brief components. The National Professional Development Center on Autism Spectrum Disorders. [http://autismpdc.fpg.unc.edu/content/video-modeling]http://autismpdc.fpg.unc.edu/content/video-modeling 21


"OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU (OSB) OLAN ÇOCUKLARA ÖZBAKIM BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİNDE iPAD ARACILIĞIYLA SUNULAN VİDEO MODELLE ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ Esin Pektaş." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları