Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Şirketler Hukuku Doç. Dr. Mübariz YOLÇİYEV Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD © myolcu.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Şirketler Hukuku Doç. Dr. Mübariz YOLÇİYEV Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD © myolcu."— Sunum transkripti:

1 Şirketler Hukuku Doç. Dr. Mübariz YOLÇİYEV Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD © myolcu

2 AŞ`de Pay ve Paysahiligi I. Pay Kavramı A. Payın itibari değeri TTK.m.476/1 Payın itibarî değeri en az 1 kuruştur. Bu değer ancak birer kuruş ve katları olarak yükseltilebilir. Anılan itibarî değer Bakanlar Kurulunca 100 katına kadar artırılabilir Not: (3) Zora giren şirketin finansal durumunun iyileştirilmesi amacıyla payın itibarî değeri bir kuruştan fazla olduğu takdirde bir kuruşa kadar indirilebilir. © myolcu

3 AŞ`de Pay ve Paysahiligi B. Payların şirkete karşı bölünemezliği ilkesi Pay şirkete karşı bölünemez (m.477/1,c.1). Birden fazla sahibi bulunan paylarda temsilcinin atanması Bir payın birden fazla sahibi bulunduğu takdirde, bunlar şirkete karşı haklarını ancak ortak bir temsilci aracılığıyla kullanabilirler. Böyle bir temsilci atamadıkları takdirde, şirketçe söz konusu payın maliklerinden birine yapılacak tebligat tümü hakkında geçerli olur (m.477/1,c.2 ve 3). © myolcu

4 AŞ`de Pay ve Paysahiligi C. Payların bölünemesi ve birleştirilmesi Genel kurul, sermaye tutarı aynı kalmak şartıyla, esas sözleşmeyi değiştirmek suretiyle, payları, asgari itibarî değer hükmüne uyarak, itibarî değerleri daha küçük olan paylara bölmek veya payları itibarî değerleri daha yüksek olan paylar hâlinde birleştirmek yetkisini haizdir (m.477/2). Şu kadar ki, payların birleştirilebilmesi için her pay sahibinin bu işleme onay vermesi gerekir (m.477/2,c.2). Kanunun 476. maddesi saklıdır (m.477/2,c.3). © myolcu

5 AŞ`de Pay ve Paysahiligi D. Pay Çeşitleri 1) Oy Hakkına Sahip Pay ve Oydan Yoksun Pay a) Oy hakkına sahip paylar TTK.m.434 (2) Her PS sadece 1 paya sahip olsa da en az 1 oy hakkını haizdir. Şu kadar ki, birden fazla paya sahip olanlara tanınacak oy sayısı esas sözleşmeyle sınırlandırılabilir. (3) Şirketin finansal durumunun düzeltilmesi sırasında payların itibarî değerleri indirilmişse payların indiriminden önceki itibarî değeri üzerinden tanınan oy hakkı korunabilir. © myolcu

6 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) Oydan yoksun paylar Eski Sermaye Piyasası Kanunu’nda halka açık anonim şirketlerin, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak şartıyla, kar payı imtiyazı sağlayarak, oy hakkından yoksun paylar ihraç edebileceği kabul ediliyordu (eski SPK md 14A). Yeni düzenlemede bu yönde bir hüküm yer almamaktadır. Bununla birlikte, TTK.m.434`e göre (2) Her PS sadece 1 paya sahip olsa da en az 1 oy hakkını haizdir. Şu kadar ki, birden fazla paya sahip olanlara tanınacak oy sayısı esas sözleşmeyle sınırlandırılabilir. Sınırlandırılmış paylar otdan yoksun paylar olarak kabul görebilir.. © myolcu

7 AŞ`de Pay ve Paysahiligi D. Pay Çeşitleri 2) İmtiyazlı Pay - Adi Pay a) Kavram Kar payı, tasfiye artığı dağıtımı ve sair hususlarda üstünlükle sağlanmış paylara imtiyazlı (ayrıcalıklı) pay, böyle bir üstünlük tanınmamış paylara ise adi pay denilmektedir. © myolcu

8 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) İmtiyazlı paylar aa) Kural TTK.m.478 TTK.m.478 (1) İlk esas sözleşme ile veya esas sözleşme değiştirilerek bazı paylara imtiyaz tanınabilir. (2) İmtiyaz; kâr payı, tasfiye payı, rüçhan ve oy hakkı gibi haklarda, paya tanınan üstün bir hak veya kanunda öngörülmemiş yeni bir pay sahipliği hakkıdır. (3) TTK.m.360`ın madde hükmü saklıdır. (3) TTK.m.360`ın madde hükmü saklıdır. TTK.m.360: Belirli grupların YK`da temsil edilmesi (1) Esas sözleşmede öngörülmek şartı ile, belirli pay gruplarına, özellik ve nitelikleriyle belirli bir grup oluşturan pay sahiplerine ve azlığa yönetim kurulunda temsil edilme hakkı tanınabilir. (2) Bu maddeye göre yönetim kurulunda temsil edilme hakkı tanınan paylar imtiyazlı sayılır. © myolcu

9 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) İmtiyazlı paylar bb) İstisna TTK.m.478/4 TTK.m.478/4 Sermayesinin yarısından fazlası tek başına veya birlikte; Devlet, il özel idaresi, belediye ve diğer kamu tüzel kişileri, sendikalar, dernekler, vakıflar, kooperatifler ve bunların üst kuruluşlarına ait anonim şirketlerde ve bu şirketlerin aynı oranda sermaye payına sahip oldukları iştiraklerinde; bunların sahip oldukları paylara tesis edilebilecek imtiyazlar hariç olmak üzere, diğer paylara, belirli bir grup oluşturan pay sahiplerine, belirli pay gruplarına ve azlığa bu Kanunda düzenlenen herhangi bir imtiyaz tesis edilemez. Not:Bu hüküm, payları borsada işlem gören anonim şirketlere, 5411 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan kredi kuruluşlarına ve finansal kuruluşlara uygulanmaz.” © myolcu

10 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) İmtiyazlı paylar cc) Oyda imtiyazlı paylar aaa) Tanım Oyda imtiyaz, eşit itibarî değerdeki paylara farklı sayıda oy hakkı verilerek tanınabilir (m.479/1). © myolcu

11 AŞ`de Pay ve Paysahiligi cc) Oyda imtiyazlı paylar bbb) Sınırlama Kural Bir paya en çok 15 oy hakkı tanınabilir (m.479/2,c.1). İstisna Bu sınırlama, kurumsallaşmanın gerektirdiği veya haklı bir sebebin ispatlandığı durumlarda uygulanmaz. Bu 2 hâlde, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki ATM`nin, kurumsallaşma projesini veya haklı sebebi inceleyip, bunlara bağlı olarak, sınırlamadan istisna edilme kararını vermesi gerekir. Projede yapılacak her değişiklik mahkeme kararına bağlıdır. Kurumsallaşmanın gerçekleşmeyeceğinin anlaşıldığı veya haklı sebebin ortadan kalktığı hâllerde istisna etme kararı mahkeme tarafından geri alınabilir (m.479/2). © myolcu

12 AŞ`de Pay ve Paysahiligi cc) Oyda imtiyazlı paylar ccc) Kullanılamayacağı durumlar Oyda imtiyaz aşağıdaki kararlarda kullanılamaz (m.479/3): a) Esas sözleşme değişikliği. b) İşlem denetçilerinin seçimi (Yürürlüketnkaldırılmış ). c) İbra ve sorumluluk davası açılması. Not: TTK.m.479/3`ün (c) bendi TTK yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl sonra uygulanır © myolcu

13 AŞ`de Pay ve Paysahiligi D. Pay Çeşitleri 3) Bedelli Pay - Bedelsiz Pay a) Bedelsiz paylar Sermaye artırımlarında, artırılan sermaye şirket içi kaynaklardan (kar, yedek akçeler veya yeniden değerleme fonu) karşılanıyorsa, artırılan kısım karşılığı çıkarılan paylar için ortakların herhangi bir bedel ödemesi gerekmez. Bu paylara bedelsiz (gratis) paylar denir. Bedelsiz paylar sadece mevcut ortaklara dağıtılabilir b) Bedelli paylar Buna karşılık, dış kaynaklardan sermaye artırımı yapılıyorsa, çıkarılacak yeni paylardan almak isteyen mevcut ortakların (bunların öncelik-rüçhan hakkı bulunmaktadır) ve üçüncü kişilerin, şirkete pay bedellerini ödemeleri gerekir. Bu paylara ise bedelli paylar denilir. © myolcu

14 AŞ`de Pay ve Paysahiligi D. Pay Çeşitleri 4) Çıplak pay - Senede bağlanmış pay a) Çıplak paylar AŞ`de payın senede bağlanması zorunlu değildir. b) Senede bağlanmış paylar Kıymetli evrak niteliğinde senede bağlanmadır. Bu nevi senedılere hisse senetleri denilir Nama yazılı hisse senedi Hamive yazılı hisse senedi © myolcu

15 AŞ`de Pay ve Paysahiligi I. Pay Sahibi A. Kavram AŞ`de pay veya pay senedine sahip olan kişi pay sahibi diye adlandırılır. Bu kişi belirli haklar ve borçlarla donatılmıştır © myolcu

16 AŞ`de Pay ve Paysahiligi B. Hakları 1) Genel olarak Pay sahibinin hakları 2`ye ayrılır. 1) İdari haklar 2) Mali haklar Not: Tüm bu haklar bakımından geçerli olmak üzere eşit işlemde bulunulmasını isteme hakkı, anonim şirkette pay sahibine tanınmış bulunmaktadır. Bu husus yukarıda anonim şirketin genel nitelikleri incelenirken açıklanmıştır. © myolcu

17 AŞ`de Pay ve Paysahiligi B. Hakları 2) İdari Haklar Genel kurula katılma Oy hakkı Bilgi alma ve inceleme Özel denetim hakkı Çıkma hakkı Sorumluluk davası açma hakkı © myolcu

18 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) İdari Haklar a) Genel kurula katılma hakkı aa) Hakkın konusu m.425 Pay sahibi, paylarından doğan haklarını kullanmak için, genel kurula kendisi katılabileceği gibi, pay sahibi olan veya olmayan bir kişiyi de temsilcisi olarak genel kurula yollayabilir. Temsilcinin pay sahibi olmasını öngören esas sözleşme hükmü geçersizdir. © myolcu

19 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Temsilci ile kullanma aaa) Temsilcinin Yetkilendirilmesi Senede bağlanmamış ve NMY Paylarda, ilmuhaberlerde m.426 (1) Senede bağlanmamış paylardan, nama yazılı pay senetlerinden ve ilmühaberlerden doğan pay sahipliği hakları, pay defterinde kayıtlı bulunan pay sahibi veya pay sahibince, yazılı olarak yetkilendirilmiş kişi tarafından kullanılır. © myolcu

20 AŞ`de Pay ve Paysahiligi aaa) Temsilcinin Yetkilendirilmesi HY Paylarda HY Paylarda (2) Hamiline yazılı pay senedini, rehin, hapis hakkı, saklama sözleşmesi veya kullanım ödüncü sözleşmesi ve benzeri sözleşmeler sebebiyle elde bulunduran kimse, pay sahipliği haklarını, ancak pay sahibi tarafından özel bir yazılı belge ile yetkilendirilmişse kullanabilir (m.427). Not: (2) Hamiline yazılı pay senedinin zilyedi bulunduğunu ispat eden kimse, şirkete karşı pay sahipliğinden doğan hakları kullanmaya yetkilidir (m.426). © myolcu

21 AŞ`de Pay ve Paysahiligi a) Genel kurula katılma hakkı bb) Temsilci ile kullanma bbb) Temsicinin yükümü m.427 (1) Katılma haklarını temsilci olarak kullanan kişi, temsil edilenin talimatına uyar. Talimata aykırılık, oyu geçersiz kılmaz. Temsil edilenin temsilciye karşı hakları saklıdır. © myolcu

22 AŞ`de Pay ve Paysahiligi a) Genel kurula katılma hakkı cc) Temsici türleri Bağımsız temsilci (m.428/1) Organın temsilcisi (m.428/1) Kurumsal temsilci (428/2) Tevdi eden temsilcisi (m.429) Genel temsilci (m.426, 427) © myolcu

23 AŞ`de Pay ve Paysahiligi dd) Birden çok hak sahibinin temsilci ataması Bir pay, birden çok kişinin ortak mülkiyetindeyse, bunlar içlerinden birini veya üçüncü bir kişiyi, genel kurulda paydan doğan haklarını kullanması için temsilci olarak atayabilirler (m.432/1). ee) İntifa hakkı sahibinin temsilciliği Bir payın üzerinde intifa hakkı bulunması hâlinde, aksi kararlaştırılmamışsa, oy hakkı, intifa hakkı sahibi tarafından kullanılır (m.432/2,c.1). Ancak, intifa hakkı sahibi, pay sahibinin menfaatlerini hakkaniyete uygun bir şekilde göz önünde tutarak hareket etmemiş olması dolayısıyla pay sahibine karşı sorumludur (m.432/2,c.2). © myolcu

24 AŞ`de Pay ve Paysahiligi a) Genel kurula katılma hakkı ff) GK`a Yetkisiz katılmanın sonucu m.433 m.433 (1) Oy hakkının kullanılmasına ilişkin sınırlamaları dolanmak veya herhangi bir şekilde etkisiz bırakmak amacıyla, payların veya pay senetlerinin devri ya da pay senetlerinin başkasına verilmesi geçersizdir. (2) Yetkisiz katılmalarla ilgili olarak her pay sahibi, toplantı başkanlığına itirazda bulunabilir, itirazını ve yönetim kuruluna da itirazda bulunmuş olduğunu tutanağa geçirtebilir. © myolcu

25 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) İdari Haklar b) Oy hakkı aa) Oy sayı Her pay sahibi sadece bir paya sahip olsa da en az 1 oy hakkını haizdir (m.434/2,c.1). Şu kadar ki, birden fazla paya sahip olanlara tanınacak oy sayısı esas sözleşmeyle sınırlandırılabilir (m.434/2,c.2). Şu kadar ki, birden fazla paya sahip olanlara tanınacak oy sayısı esas sözleşmeyle sınırlandırılabilir (m.434/2,c.2). Şirketin finansal durumunun düzeltilmesi sırasında payların itibarî değerleri indirilmişse payların indiriminden önceki itibarî değeri üzerinden tanınan oy hakkı korunabilir (m.434/3). © myolcu

26 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) Oy hakkı bb) Oy hakkının doğumu Oy hakkı, payın, kanunen veya esas sözleşmeyle belirlenmiş bulunan en az miktarının ödenmesiyle doğar (m.435). © myolcu

27 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) Oy hakkı cc) Oy kullanılmayan haller Pay sahibi kendisi, eşi, alt ve üstsoyu veya bunların ortağı oldukları şahıs şirketleri ya da hâkimiyetleri altındaki sermaye şirketleri ile şirket arasındaki kişisel nitelikte bir işe veya işleme veya herhangi bir yargı kurumu ya da hakemdeki davaya ilişkin olan müzakerelerde oy kullanamaz (m.436/1). Şirket yönetim kurulu üyeleriyle yönetimde görevli imza yetkisini haiz kişiler, yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmelerine ilişkin kararlarda kendilerine ait paylardan doğan oy haklarını kullanamaz (m.436/2). © myolcu

28 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) Oy hakkı dd) Oyun kullanım oranı Pay sahipleri, oy haklarını genel kurulda, paylarının toplam itibarî değeriyle orantılı olarak kullanır (m.434/1). © myolcu

29 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) Oy hakkı ee) E ortamda oyun kullanılması aaa) Gerekçe TTK.m.1527/5`in hükmü saklıdır (m.434/2,c.2). bbb) Sonuçları Anonim şirketlerde genel kurullara elektronik ortamda katılma, öneride bulunma, görüş açıklama ve oy verme, fizikî katılmanın ve oy vermenin bütün hukuki sonuçlarını doğurur (m.1527/1,c.2). ccc) Yönetmenlik Bu hükmün uygulanması esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle düzenlenir (m.1527/1,c.3). Yönetmelikte, genel kurula elektronik ortamda katılmaya ve oy vermeye ilişkin esas sözleşme hükmünün örneği yer alır (m.1527/1,c.4). © myolcu

30 AŞ`de Pay ve Paysahiligi c) Bilgi alma ve İnceleme hakkı c) Bilgi alma ve İnceleme hakkı aa) İnceleme hakkı aaa) Kapsamı aaaa) Genel olarak Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az 15 gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur (m.437/1,c.1). © myolcu

31 AŞ`de Pay ve Paysahiligi aa) İnceleme hakkı aaa) Kapsamı bbbb) Ticari defterlerle ilgili Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir (m.437/4,c.1). İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir (m.437/4,c.2). © myolcu

32 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Bilgi alma hakkı bb) Bilgi alma hakkı aaa) Kapsamı aaaa) Finansal tablolar ve konsolide tablolarla ilgili TTK.m.437/1`deki lerden finansal tablolar ve konsolide tablolar 1 yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur (m.437/1,c.2). © myolcu

33 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Bilgi alma hakkı bb) Bilgi alma hakkı aaa) Kapsamı bbbb) Şirket işleri ve denetimle ilgili Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir (m.437/2). Not: Bilgi verme yükümü, TTK.m.200 çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar (m.437/2,c.2). Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır (m.437/2,c.3). Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır (m.437/2,c.3). © myolcu

34 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Bilgi alma hakkı bb) Bilgi alma hakkı aaa) Kapsamı cccc) GK kurul dışında bir konuda bilgi verilmesinin sonucu Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir (m.437/2,c.4). Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz. (m.437/2,c.5). (m.437/2,c.5). © myolcu

35 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Bilgi alma hakkı bb) Bilgi alma hakkı ccc) Hakkın ret edilmesi Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir (m.437/3). Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir (m.437/3). © myolcu

36 AŞ`de Pay ve Paysahiligi c) Bilgi alma ve İnceleme hakkı c) Bilgi alma ve İnceleme hakkı cc) Ortak hükümler cc) Ortak hükümler aa) Kaldırılamz veya sınırlandırılmaz niteliği Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz (m.437/6). © myolcu

37 AŞ`de Pay ve Paysahiligi c) Bilgi alma ve İnceleme hakkı c) Bilgi alma ve İnceleme hakkı cc) Ortak hükümler cc) Ortak hükümler bbb) Cevapsız bırakılmasının, haksız ret edilmesinin veya ertelenmesinin sonucu Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen 10 gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir (m.437/5,c.1). Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir (m.437/5,c.2). Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir (m.437/5,c.3). Mahkeme kararı kesindir (m.437/5,c.4). © myolcu

38 AŞ`de Pay ve Paysahiligi c) Bilgi alma ve inceleme hakkı dd) Suret isteme hakkı Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir (m.437/1,c.3). © myolcu

39 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) İdari Haklar d) Özel denetim isteme hakkı aa) Şartları ve istem makamı (1) Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir (m.438/1,c.1). YK`da bu yetkiye sahitir bb) GK`nun istemi onaylaması halinde şirketin görevi (2) Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi 30 gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir (m.438/1,c.2). © myolcu

40 AŞ`de Pay ve Paysahiligi d) Özel denetim isteme hakkı cc) Genel kurulun istemi red etmesinin sonucu aaa) Mahkemeden istenilme (1) Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi hâlinde, sermayenin en az 1/10`ni, halka açık anonim şirketlerde 1/20`ni oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibarî değeri toplamı en az TL`sı olan pay sahipleri 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atamasını isteyebilir (m.439/1). © myolcu

41 AŞ`de Pay ve Paysahiligi d) Özel denetim isteme hakkı cc) Genel kurulun istemi red etmesinin sonucu bbb) Mahkemenin ikna edilmesi (2) Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları hâlinde özel denetçi atanır (m.439/2). (2) Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları hâlinde özel denetçi atanır (m.439/2). ccc) Mahkeme kararı (1) Mahkeme, şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra kararını verir (m.440/1). (2) Mahkeme istemi yerinde görürse, istem çerçevesinde inceleme konusunu belirleyerek bir veya birden fazla bağımsız uzmanı görevlendirir (m.440/2,c.1). Mahkemenin kararı kesindir (m.440/2.c.2). © myolcu

42 AŞ`de Pay ve Paysahiligi d) Özel denetim isteme hakkı dd) Özel denetçinin görev ve yetkileri m.441 (1) Özel denetim, amaca yararlı bir süre içinde ve şirket işleri gereksiz yere aksatılmaksızın yapılmalıdır. (2) Yönetim kurulu, şirketin defterlerinin, yazışmaları dâhil yazılarının, kasa, kıymetli evrak ve mallar başta olmak üzere, varlıklarının incelenmesine izin verir. (2) Yönetim kurulu, şirketin defterlerinin, yazışmaları dâhil yazılarının, kasa, kıymetli evrak ve mallar başta olmak üzere, varlıklarının incelenmesine izin verir. (3) Kurucular, organlar, vekiller, çalışanlar, kayyımlar ve tasfiye memurları önemli olgular konusunda özel denetçiye bilgi vermekle yükümlüdür. (3) Kurucular, organlar, vekiller, çalışanlar, kayyımlar ve tasfiye memurları önemli olgular konusunda özel denetçiye bilgi vermekle yükümlüdür. Uyuşmazlık hâlinde kararı mahkeme verir. Mahkemenin kararı kesindir. (4) ÖD, şirketin özel denetimin sonuçlarına ilişkin görüşünü alır. (5) Özel denetçi sır saklamakla yükümlüdür. © myolcu

43 AŞ`de Pay ve Paysahiligi d) Özel denetim isteme hakkı ee) Özel denetçinin raporu m.442- m.442- (1) Özel denetçi, incelemenin sonucu hakkında, şirketin sırlarını da koruyarak, mahkemeye ayrıntılı bir rapor verir. (2) Mahkeme, raporu şirkete tebliğ eder ve şirketin, raporun açıklanmasının şirket sırlarını veya şirketin korunmaya değer diğer menfaatlerini zarara uğratıp uğratmayacağına ve bu sebeple istem sahiplerine sunulmamasına ilişkin istemi hakkında karar verir. (3) Mahkeme, şirket ve istem sahiplerine, açıklanan rapor hakkında, değerlendirmeleri bildirmek ve ek soru sormak imkânını tanır. © myolcu

44 AŞ`de Pay ve Paysahiligi d) Özel denetim isteme hakkı ff) Raporun işleme konulması ve açıklanması m.443- m.443- (1) Yönetim kurulu, raporu ve buna ilişkin değerlendirmeleri, ilk genel kurula sunar. (2) Her pay sahibi, genel kurul toplantısını izleyen 1 yıllık süre içinde şirketten raporun ve yönetim kurulunun görüşünün bir suretinin verilmesini isteyebilir. © myolcu

45 AŞ`de Pay ve Paysahiligi d) Özel denetim isteme hakkı gg) Giderler m. 444 m. 444 (1) Mahkeme, özel denetçi atanmasını kabul etmişse, şirketçe ödenmesi gereken avansı ve giderleri belirtir. Özel hâl ve şartların haklı göstermesi hâlinde giderler kısmen veya tamamen istem sahiplerine yükletilebilir. (2) Genel kurul özel denetçinin atanmasına karar vermişse giderler şirkete ait olur. © myolcu

46 AŞ`de Pay ve Paysahiligi B. Hakları 2) İdari Haklar e) Çıkma hakkı Pay sahiplerine yeni düzenleme ile getirilmiş bulunan bir hak da şirketten çıkma hakkıdır. Buna göre pay sahipleri birleşme durumunda (m.141) ve şirketteki hâkimiyetin kötüye kullanılması durumunda (202/2) çıkma hakkına sahiptirler. © myolcu

47 AŞ`de Pay ve Paysahiligi e) Çıkma hakkı m.141 m.141 (1) Birleşmeye katılan şirketler, birleşme sözleşmesinde, ortaklara, devralan şirkette, pay ve ortaklık haklarının iktisabı ile iktisap olunacak şirket paylarının gerçek değerine denk gelen bir ayrılma akçesi arasında seçim yapma hakkı tanıyabilirler. (2) Birleşmeye katılan şirketler birleşme sözleşmesinde, sadece ayrılma akçesinin verilmesini öngörebilirler. © myolcu

48 AŞ`de Pay ve Paysahiligi e) Çıkma hakkı m.202/1 m.202/1 Hâkimiyetin uygulanması ile gerçekleştirilen ve bağlı şirket bakımından açıkça anlaşılabilir haklı bir sebebi bulunmayan, birleşme, bölünme, tür değiştirme, fesih, menkul kıymet çıkarılması ve önemli esas sözleşme değişikliği gibi işlemlerde, genel kurul kararına red oyu verip tutanağa geçirten veya yönetim kurulunun bu ve benzeri konulardaki kararlarına yazılı olarak itiraz eden pay sahipleri; hâkim teşebbüsten, zararlarının tazminini veya paylarının varsa en az borsa değeriyle, böyle bir değer bulunmuyorsa veya borsa değeri hakkaniyete uygun düşmüyorsa, gerçek değerle veya genel kabul gören bir yönteme göre belirlenecek bir değerle satın alınmasını mahkemeden isteyebilirler. Not: Değer belirlenirken mahkeme kararına en yakın tarihteki veriler esas alınır. Tazminat veya payların satın alınmasını istem davası, genel kurul kararının verildiği veya yönetim kurulu kararının ilan edildiği tarihten başlayarak 2 yılda zamanaşımına uğrar. © myolcu

49 AŞ`de Pay ve Paysahiligi B. Hakları 2) İdari Haklar f) Sorumluluk davası açma hakkı Pay sahiplerine yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk davası açma hakkı tanınmıştır. Ancak bu hak kullanıldığında tazminatın şirkete ödenmesi talep edilecektir (TTK.m. 551/1). m.551/1 m.551/1 Ayni sermayenin veya devralınacak işletme ile ayınların değerlemesinde emsaline oranla yüksek fiyat biçenler, işletme ve aynın niteliğini veya durumunu farklı gösterenler ya da başka bir şekilde yolsuzluk yapanlar, bundan doğan zarardan sorumludur. © myolcu

50 AŞ`de Pay ve Paysahiligi B. Hakları 3) Mali Haklar Bireysel haklar Kar payı alma hakkı Tasfiye payı alma hakkı Hazırlık faizi alma hakkı Yeni pay alma (rüçhan) hakkı alma hakkı Ayrılma akçesi ve denkleştirme akçesi alma hakkı Azlık hakları © myolcu

51 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 3) Mali Haklar a) Kar payı alma hakkı aa) Oran m.507 m.507 (1) Her pay sahibi, kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre pay sahiplerine dağıtılması kararlaştırılmış net dönem kârına, payı oranında katılma hakkını haizdir. (2) Esas sözleşmede payların bazı türlerine tanınan imtiyaz haklarıyla özel menfaatler saklıdır. (3) Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri saklıdır. © myolcu

52 AŞ`de Pay ve Paysahiligi a) Kar payı alma hakkı bb) Dağıtım Kaynağı m.509 (2) Kâr payı ancak net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir. (3) Kâr payı avansı, Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan şirketlerde, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının bir tebliği iledüzenlenir. © myolcu

53 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 3) Mali Haklar a) Kar payı alma hakkı cc) Hesaplama biçimi m.508 (1) Esas sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, kâr ve tasfiye payı pay sahibinin sermaye payı için şirkete yaptığı ödemelerle orantılı olarak hesap edilir. (2) Yıllık kâr, yıllık bilançoya göre belirlenir. © myolcu

54 AŞ`de Pay ve Paysahiligi a) Kar payı alma hakkı dd) Geri iade edilme yükümü m.512 (1) Haksız yere ve kötüniyetle kâr payı veya hazırlık dönemi faizi alan pay sahipleri, bunları geri vermekle yükümlüdür. (2) Geri alma hakkı, paranın alındığı tarihten itibaren 5 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. © myolcu

55 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 3) Mali Haklar b) Tasfiye payı alma hakkı aa) Kural m.507/1,c.2 m.507/1,c.2 Şirketin sona ermesi hâlinde her pay sahibi, esas sözleşmede sona eren şirketin mal varlığının kullanılmasına ilişkin, başka bir hüküm bulunmadığı takdirde, tasfiye sonucunda kalan tutara payı oranında katılır. (2) Esas sözleşmede payların bazı türlerine tanınan imtiyaz haklarıyla özel menfaatler saklıdır. bb) Hesaplama biçimi m.508 (1) Esas sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, kâr ve tasfiye payı pay sahibinin sermaye payı için şirkete yaptığı ödemelerle orantılı olarak hesap edilir. © myolcu

56 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 3) Mali Haklar c) Hazırlık faizi alma hakkı m. 510 m. 510 (1) İşletmenin tam bir şekilde faaliyete başlamasına kadar geçecek hazırlık dönemi için pay sahiplerine, Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olmak koşuluyla, özellikli varlık niteliğindeki yatırımların maliyetine yüklenmek üzere, belirli bir faiz ödenmesi esas sözleşmede öngörülebilir ve bu dönemle sınırlı olmak üzere, faiz ödemelerinin en geç ne zamana kadar süreceği belirtilir. (2) İşletme yeni paylar çıkarılarak genişletilecek olursa, sermayenin artırılmasına dair olan kararda, yeni pay sahiplerine, özellikli varlık niteliğindeki yatırımların maliyetine yüklenmek üzere, belirli bir süreyle en geç yeni yatırımın işletmeye alındığı güne kadar faiz ödenmesi kabul olunabilir. (2) İşletme yeni paylar çıkarılarak genişletilecek olursa, sermayenin artırılmasına dair olan kararda, yeni pay sahiplerine, özellikli varlık niteliğindeki yatırımların maliyetine yüklenmek üzere, belirli bir süreyle en geç yeni yatırımın işletmeye alındığı güne kadar faiz ödenmesi kabul olunabilir. © myolcu

57 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 3) Mali Haklar d) Rüçhan hakkı aa) Hakkın konusu Her pay sahibi, yeni çıkarılan payları, mevcut paylarının sermayeye oranına göre, satın alma hakkını haizdir (m.461/1). © myolcu

58 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Rüçhan haklarının Sınırlandırılaması veya kaldırılanması aaa) Şartları aaa) Şartları Genel kurulun, sermayenin artırımına ilişkin kararı ile pay sahibinin rüçhan hakkı, ancak haklı sebepler bulunduğu takdirde ve en az esas sermayenin %60`ın olumlu oyu ile sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir (m.461/2,c.1). bbb) Haklı sebepler Özellikle, halka arz, işletmelerin, işletme kısımlarının, iştiraklerin devralınması ve işçilerin şirkete katılmaları haklı sebep kabul olunur (m.461/2,c.2). Not: 1) Rüçhan hakkının sınırlandırılması ve kaldırılmasıyla, hiç kimse haklı görülmeyecek şekilde, yararlandırılamaz veya kayba uğratılamaz (m.461/2,c.3). 2) Nisaba ilişkin şart dışında bu hüküm kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulu kararına da uygulanır (m.461/2,c.3). © myolcu

59 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Rüçhan haklarının Sınırlandırılaması veya kaldırılanması ccc) YK`nun açıklma yükümü Yönetim kurulu, rüçhan hakkının sınırlandırılmasının veya kaldırılmasının gerekçelerini; yeni payların primli ve primsiz çıkarılmasının sebeplerini; primin nasıl hesaplandığını bir rapor ile açıklar (m.461/2,c.4). Bu rapor da tescil ve ilan edilir (m.461/2,c.4). © myolcu

60 AŞ`de Pay ve Paysahiligi cc) Rüçhan Hakkının kullanılması aaa) Yetkili Organ ve Süre YK yeni pay alma hakkının kullanılabilmesinin esaslarını bir karar ile belirler ve bu kararda pay sahiplerine en az 15 gün süre verir (m.461/3,c.1). bbb) YK`nun kararının tescili ve ilanı Karar tescil ve TTK.m.35`deki gazete ile tirajı en az ellibin olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan bir gazetede ilan olunur (m.461/3,c.2). Ayrıca şirketin internet sitesine konulur (m.461/3,c.3). ccc) Bağlamla engellenemez Şirket, rüçhan hakkı tanıdığı pay sahiplerinin, bu haklarını kullanmalarını, nama yazılı payların devredilmelerinin esas sözleşmeyle sınırlandırılmış olduğunu ileri sürerek engelleyemez (m.461/5). © myolcu

61 AŞ`de Pay ve Paysahiligi d) Rüçhan hakkı dd) Hakkın devri Rüçhan hakkı devredilebilir (m.461/5). © myolcu

62 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 3) Mali Haklar e) Ayrılma akçesi alma hakkı Pay sahibinin birleşme, tür değiştirme ve bölünme hallerinde olumsuz oy vermesi halinde, payının gerçek değerinin kendisine ödenmesi suretiyle şirketten ayrılmasına izin verilmiştir. m.141 m.141 (1) Birleşmeye katılan şirketler, birleşme sözleşmesinde, ortaklara, devralan şirkette, pay ve ortaklık haklarının iktisabı ile iktisap olunacak şirket paylarının gerçek değerine denk gelen bir ayrılma akçesi arasında seçim yapma hakkı tanıyabilirler. (2) Birleşmeye katılan şirketler birleşme sözleşmesinde, sadece ayrılma akçesinin verilmesini öngörebilirler. © myolcu

63 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 3) Mali Haklar f) Azlık hakları aa) Kavram Çoğunluk ilkesi gereğince genel kurulun aldığı kararlar, toplantıya katılmamış veya katılmasına rağmen aleyhte oy kullanmış olan pay sahiplerini de bağlar (TTK m. 423). Ancak kanun koyucu, önem verdiği bazı konularda, sermayenin belirli bir oranını temsil eden azınlık pay sahiplerini çoğunluğun baskısından kurtarmak için, onlara bazı haklar tanımıştır. Azınlık haklarını bireysel haklardan ayıran husus, bu hakkın kullanılabilmesi için şirkette belirli oranda paya sahip olma zorunluluğudur. Türleri: Olumlu azlık hakları Olumsuz azlık hakları © myolcu

64 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Olumlu Azınlık Hakları Azınlığın bir sonuç doğmasını sağlayan haklarına olumlu azınlık hakları adı verilmektedir aaa) Genel Kurulu Toplantıya Davet ve Gündeme Madde Ekletme. Azınlık pay sahipleri, yönetim kurulundan, yazılı olarak gerektirici sebepleri ve gündemi belirterek, genel kurulu toplantıya çağırmasını veya genel kurul zaten toplanacak ise, karara bağlanmasını istedikleri konuları gündeme koymasını isteyebilirler. bbb) Genel Kurula Bakanlık Denetçisinin Davet Edilmesi Genel Kurul Toplantı Yönetmeliğine göre, azınlık pay sahipleri, bakanlık temsilcisinin katılımı zorunlu olmayan genel kurul toplantılarına, bunun katılmasını talep edebilirler. © myolcu

65 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Olumlu Azınlık Hakları ccc) Özel Denetçi Atanmasını Sağlama Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi halinde, sermayenin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibarî değeri toplamı en az bir milyon TL olan pay sahipleri üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atamasını isteyebilir (m. 439/1). Bu hakkın kullanılması sırasında azınlığın belirlenmesine ilişkin istisnai bir düzenlemeye gidilmiştir. Toplam bir milyon TL nominal değerli paya sahip olan kişiler, kanunda belirtilen oranlarda azınlık olarak kabul edilmeseler bile, bu hakları kullanabilmektedir. Toplam bir milyon TL nominal değerli paya sahip olan kişiler, kanunda belirtilen oranlarda azınlık olarak kabul edilmeseler bile, bu hakları kullanabilmektedir. © myolcu

66 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Olumlu Azınlık Hakları ddd) Bilânço Görüşmelerini Erteletmesini isteme Finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konular, azınlık pay sahiplerinin istemi üzerine, genel kurulun bir karar almasına gerek olmaksızın, toplantı başkanının kararıyla 1 ay sonraya bırakılır. eee) Denetçinin Görevden Alınması ve Yeni Denetçi Atanması. Görevden alma ve yeni denetçi atama davası, denetçinin seçiminin TTSG’de ilanından itibaren 3 hafta içinde açılır. Azınlığın bu davayı açabilmesi için, denetçinin seçimine genel kurulda karşı oy vermiş, karşı oyunu tutanağa geçirtmiş ve seçimin yapıldığı genel kurul toplantısı tarihinden itibaren geriye doğru en az üç aydan beri, şirketin pay sahibi sıfatını taşıyor olması zorunludur (md. 399, f. 5). © myolcu

67 AŞ`de Pay ve Paysahiligi bb) Olumlu Azınlık Hakları fff) Nama Yazılı Hisse Senedi Basılmasını İsteme Hakkı. Azınlık istemde bulunursa nama yazılı pay senedi bastırılıp tüm nama yazılı pay senedi sahiplerine dağıtılır (md. 486, f. 3). ggg) Haklı Sebeplerle Şirketin Feshini İsteme. Haklı sebeplerin varlığında, azınlık payların sahipleri, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden şirketin feshine karar verilmesini isteyebilirler. Mahkeme, fesih yerine, davacı pay sahiplerine, paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerlerinin ödenip davacı pay sahiplerinin şirketten çıkarılmalarına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir diğer bir çözüme karar verebilir (m.531/1). © myolcu

68 AŞ`de Pay ve Paysahiligi cc) Olumsuz Azınlık Hakları Azınlığın bir sonuç doğmasını engellemeye yönelik haklarına olumsuz azınlık hakları adı verilir. Sermayenin 1/10’una sahip azınlık, genel kurulun, kuruluştan doğan sorumluluk hükümlerince ilgili kişiler hakkında vereceği sulh ve ibra kararını önleyebilir (TTK md. 559). Genel kurul toplantılarında bazı konularda karar alınabilmesi için ağırlaştırılmış toplantı ve karar yetersayıları öngörülmüştür (TTK m. 421). Bu hallerde azınlık, yetersayıların oluşmasını ve dolayısıyla belirli kararların alınmasını önleyebilme olanağına sahiptir. © myolcu

69 AŞ`de Pay ve Paysahiligi C. Borçları 1) Kural ve istisnaları a) Kural Tek borç ilkesi Pay sahiplerinin tek borcu sermayeyi koyma borcudur (TTK md. 329). Bu anonim şirketlerde geçerli olan “Tek Borç İlkesi"ni ifade etmektedir. Sermaye borcu ifa edildikten sonra, pay sahipleri, kendi rızaları dışında yeni ve ek sermaye koyma borcu altına sokulamazlar (m.480/1. Bu sebeple pay sahiplerinin taahhütlerini arttırmak için yapılacak esas sözleşme değişiklikleri, tüm ortakların oybirliğine ihtiyaç gösterir. © myolcu

70 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 1) Kural ve istisnaları b) İstisna Primli paylar (m. 480/1) İkincil yükümlülükler (m.480/ 4). © myolcu

71 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) İstisna aa) Primli paylar (m. 480/1) (1) Kanunda öngörülen istisnalar dışında, esas sözleşmeyle pay sahibine, pay bedelini veya payın itibarî değerini aşan primi ifa dışında bir borç yükletilemez. (2) Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde esas sözleşme ile yönetim kuruluna primli pay çıkarma yetkisi tanınabilir. (2) Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde esas sözleşme ile yönetim kuruluna primli pay çıkarma yetkisi tanınabilir. © myolcu

72 AŞ`de Pay ve Paysahiligi b) İstisna bb) İkincil yükümlülükler (m.480/ 4). Anonim şirkette, payların devri şirketin iznine bağlı olan hallerde, esas sözleşmeyle ortaklara, sermaye borcunu ifa etmek dışında, belirli aralıklarla (dönemsel olarak) tekrar eden ve konusu para olmayan birtakım yükümlülükler getirilebilir (TTK md. 480, f. 4). Esas sözleşmede öngörülmüş olma gereği, ikincil yükümlüklere ilişkin cezai şartlar için de geçerlidir. © myolcu

73 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu a) Miktar ve geri istenemeyeceği aa) Miktar Pay sahibinin şirkete karşı asli borcu üstlendiği sermaye borcunu ifa etmektir (md. 480). Bu borcun miktarı kural olarak payının itibari değerine eşittir. bb) Geri istenemeyeceği Pay sahipleri sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemezler; tasfiye payına ilişkin hakları saklıdır (m.480/3). © myolcu

74 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu b) Muacceliyet tarihi (vadesi) Sermaye borcunun muacceliyet tarihi (vadesi) esas sözleşmede gösterilir veya genel kurul kararıyla belirlenebilir. Eğer bunlardan birisi söz konusu değilse yönetim kurulu sermaye borcunun ödenme zamanını belirleyerek pay sahiplerine ödeme çağrısında bulunabilecektir. © myolcu

75 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu c) Ödemeye çağrı m.481 m.481 (1) Payların bedelleri, yönetim kurulu tarafından, esas sözleşmede başkaca hüküm bulunmadığı takdirde, pay sahiplerinden ilan yoluyla istenir. İlanda, ödenmesi istenen sermaye borcunun oranı veya tutarı ile ödeme tarihi ve ödemenin nereye yapılacağı açıkça belirtilir. (2) İkincil yükümlülükler hakkında, esas sözleşmede, sözleşme cezası da öngörülebilir. (2) İkincil yükümlülükler hakkında, esas sözleşmede, sözleşme cezası da öngörülebilir. © myolcu

76 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu d) İsteme hakkı Muacceliyet kazanmış (vadesi gelmiş) sermaye borcunun ödenmesini isteme hakkı şirketindir. Şirket alacaklıları ödenmemiş sermaye borçlarından dolayı ortaklara müracaat edemezler. Sermaye koyma borcunu süresi içinde yerine getirmeyen pay sahibi, ihtara gerek olmaksızın, temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür (md. 482, f. 1). Esas sözleşmeyle, cezai şart öngörülebilir (md. 482, f. 3). Şirketin tazminat hakkı da vardır (md. 482, f. 4). © myolcu

77 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu e) Temrrüddün sonuçları Temerrüt faizi isteme hakkı Tazminat isteme hakkı Cezai şart isteme hakkı Iskat hakkı © myolcu

78 AŞ`de Pay ve Paysahiligi e) Temrrüddün sonuçları aa) Temerrüt faizi isteme hakkı Sermaye koyma borcunu süresi içinde yerine getirmeyen pay sahibi, ihtara gerek olmaksızın, temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür (m.482/1). bb) Tazminat isteme hakkı Şirketin tazminat hakları saklıdır (m.482/1). Şirketin tazminat hakları saklıdır (m.482/1). © myolcu

79 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu cc) Cezai Şart isteme hakkı aaa) Esas sözleşmede kararlaştırılmalı Esas sözleşmeyle, pay sahipleri, temerrüt hâlinde, sözleşme cezası ödemekle zorunlu tutulabilirler (m482/3). © myolcu

80 AŞ`de Pay ve Paysahiligi cc) Cezai Şart isteme hakkı bbb) Cezai şart için ıhtar şartı bbb1) Nama yazılı paylar dışındaki paylarda ıhtar şekli TTK.m.482/2 ve 3`ün uygulanabilmesi için, yönetim kurulu tarafından, mütemerrit pay sahibine, TTK.m.35`de yazılı gazete ile esas sözleşmenin öngördüğü şekilde ilan yoluyla şirketin internet sitesinde de yayımlanacak bir mesajla ihtarda bulunulur (m.483/1,c.1). bbb2) Nama yazılı paylarda ıhtar şekli Nama yazılı pay senetlerinin sahiplerine bu davet ve ihtar, ilan yerine, iadeli taahhütlü mektupla ve internet sitesi mesajı ile yapılır (m.483/2,c.1). 1 aylık süre, mektubun alındığı tarihten başlar (m.483/2,c.1). © myolcu

81 AŞ`de Pay ve Paysahiligi cc) Cezai Şart isteme hakkı bbb) Cezai şart için ıhtar şartı bbb3) Ihtarın içeriği Bu ihtarda, mütemerrit pay sahibinin temerrüde konu olan tutarı 1 ay içinde ödemesi, aksi hâlde, ilgili paylara ilişkin haklarından yoksun bırakılacağı ve sözleşme cezasının isteneceği belirtilir (m.483/1,c.1). © myolcu

82 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu dd) Iskat aaa) Kavram Ayrıca, yönetim kurulu, mütemerrit pay sahibini, iştirak taahhüdünden ve yaptığı kısmi ödemelerden doğan haklarından yoksun bırakmaya (ıskat) ve söz konusu payı satıp yerine başkasını almaya ve kendisine verilmiş pay senedi varsa, bunları iptal etmeye yetkilidir (m.482/2,c.1). İptal edilen pay senetleri ele geçirilemiyorsa iptal kararı TTK.m.35`de yazılı gazetede ve ayrıca esas sözleşmenin öngördüğü şekilde ilan olunur (m.482/2,c.2).. bbb) Isakt için ıhtar şarttır TTK.m. 483/1,c.1 © myolcu

83 AŞ`de Pay ve Paysahiligi dd) Iskat ccc) Iskat halinde yeni pay sahibinin şirkete alınması ccc1) İmakn Ayrıca, yönetim kurulu, mütemerrit pay sahibini, iştirak taahhüdünden ve yaptığı kısmi ödemelerden doğan haklarından yoksun bırakmaya (ıskat) ve söz konusu payı satıp yerine başkasını almaya ve kendisine verilmiş pay senedi varsa, bunları iptal etmeye yetkilidir (m.482/2,c.1). İptal edilen pay senetleri ele geçirilemiyorsa iptal kararı TTK.m.35`de yazılı gazetede ve ayrıca esas sözleşmenin öngördüğü şekilde ilan olunur (m.482/2,c.2).. © myolcu

84 AŞ`de Pay ve Paysahiligi ccc) Iskat halinde yeni pay sahibinin şirkete alınması ccc2) Mütemerit pay sahibinin sorumluluğu Mütemerrit pay sahibi, yeni pay sahibinin ödemelerinden açık kalan tutar için şirkete karşı sorumludur (m.483/3). TTK.m.501`in hükmü saklıdır. TTK.m.501 TTK.m.501 (1) Bedeli tamamen ödenmemiş bulunan nama yazılı bir payı iktisap eden kimse, pay defterine kaydedilmekle şirkete karşı geri kalan pay bedelini ödemekle yükümlü olur. (2) Şirketin kurulması veya esas sermayenin artırılması sırasında iştirak taahhüdünde bulunan kimse, payını başkasına devrettiği takdirde, bedelin henüz ödenmemiş olan kısmı kendisinden istenemez; meğerki, şirketin kuruluşu veya esas sermayenin artırılması tarihinden itibaren iki yıl içinde şirket iflas etmiş ve payı iktisap eden kimse paydan doğan haklardan yoksun bırakılmış olsun. (2) Şirketin kurulması veya esas sermayenin artırılması sırasında iştirak taahhüdünde bulunan kimse, payını başkasına devrettiği takdirde, bedelin henüz ödenmemiş olan kısmı kendisinden istenemez; meğerki, şirketin kuruluşu veya esas sermayenin artırılması tarihinden itibaren iki yıl içinde şirket iflas etmiş ve payı iktisap eden kimse paydan doğan haklardan yoksun bırakılmış olsun. (3) Payını devreden kimse ikinci fıkra hükmüne tabi değilse, iktisap edenin pay defterine kaydedilmesiyle borçlarından kurtulmuş olur. (3) Payını devreden kimse ikinci fıkra hükmüne tabi değilse, iktisap edenin pay defterine kaydedilmesiyle borçlarından kurtulmuş olur. © myolcu

85 AŞ`de Pay ve Paysahiligi dd) Iskat ddd) Iskat dışındaki yollarla pay sahibin şirketten çıkarılması Kural: Pay sahibinin ıskatı dışında AŞ`de ortağın çıkartılması mümkün değildir. İstisna: Yabancı ülkelerde uygulaması bulunan ve Squeeze Out`tur. Bu durum yeni TTK`da sınırlı olarak benimsenmiştir. Bunlar 1) Birleşme ile ilgili TTK.m.141/ 2’de, diğer ortakların %90 çoğunluğuyla çıkarma kararı verilebilmektedir (TTK m. 151/5). 2) Tam hâkimiyet halinde çoğunluğun azınlığın çıkartılmasına karar verebileceği öngörülmektedir (TTK m. 208). 3) Mahkeme, fesih yerine, haklı nedenlerle AŞ`nin feshini isteyen davacı pay sahiplerine, paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerlerinin ödenip davacı pay sahiplerinin şirketten çıkarılmalarına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir diğer bir çözüme karar verebilir (TTk.m.531). © myolcu

86 AŞ`de Pay ve Paysahiligi 2) Sermaye koyma borcu ee) Borçlanma yasağı Sermaye koyma borcu ile birlikte değerlendirilebilecek bir başka husus, ortağın şirkete borçlanma yasağıdır (TTK md. 358). Hükme göre pay sahipleri, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmedikçe ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte karı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanamazlar. Bu kurala aykırı borçlanma gerçekleştiğinde, borç veren şirket temsilcileri, TTK.m.562 gereği cezalandırılırlar. © myolcu

87 Anonim Şirket TEŞEKKÜRLER © myolcu


"Şirketler Hukuku Doç. Dr. Mübariz YOLÇİYEV Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD © myolcu." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları