Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SOLUNUM SİSTEMİ EGZERSİZLERİ HAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜNHAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SOLUNUM SİSTEMİ EGZERSİZLERİ HAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜNHAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜN."— Sunum transkripti:

1 SOLUNUM SİSTEMİ EGZERSİZLERİ HAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜNHAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜN

2 Solunum Sistemi Fizyolojisi Yaşlanma yaşamın bir parçasıdır, kademeli olarak gelişir ve tüm organ sistemlerinde olduğu gibi pulmoner fonksiyonlarda da ilerleyici bir azalma meydana gelir. Black ve Hyatt, McElvaney ve arkadaşları yaşlılarda solunum kas güçlerini değerlendirmiş ve solunum kas basınçlarında her iki cinsiyette de yaşın ilerlemesi ile birlikte bir azalma olduğunu bulmuşlardır. Klinisyenler için, solunum sistemindeki yaşla ilişkili değişikliklerin bilinmesi geriye kazanımlar için önemlidir, çünkü bu değişiklikler akciğer hastalıklarını ve akut-kronik solunum yetmezlik durumlarını arttırabilir.

3 Solunum Sistemi Fizyolojisi Yaşlılarda en sık karşılaşılan solunum sistemi hastalıklarının başında KOAH ve pnömoni( zatürre) gelmektedir. Yaşlılarda yapılan çalışmalarda solunum egzersizlerinin bu tür hastalıklardan korunmada yararlı olduğunu kanıtlayan bilimsel çalışmalar mevcuttur.

4 Solunum Sistemi Fizyolojisi Akciğerler, süngerimsi yapıda hafif organlardır. Akciğerlerin büyüklüğü, göğüs kafesinin büyüklüğüne bağlıdır. Kadın akciğeri, erkek akciğerine oranla daha küçüktür ve bir kişinin sağ akciğeri, sol akciğerine oranla %10 daha büyüktür.

5 Solunum Sistemi Fizyolojisi “Hava; burun ve ağız yoluyla, boğaz olarak bilinen farinks’e (hava ve yiyeceklerin ulaştığı yere) ulaşır. Farinksten geçen hava ses tellerini içeren Larinks’e oradan da soluk borusu denen trakeaya ulaşır. Trakeadaki hava vücut ısısına göre ayarlanır, filtre edilir, nemlenir ve akciğere ulaşır.

6 Solunum Sistemi Fizyolojisi Trakea, akciğerlerde bronşlara ve daha sonra bronşiollere ayrılır. Bronşioller, gaz değişiminin meydana geldiği (oksijenin kana verilip, karbondioksitin alındığı) hava kesesi şeklindeki alveollerde sonlanır)yapılardır.

7

8

9 Solunum Sistemi Fizyolojisi Genel olarak, gaz değişimine katılmayan ağız, burun, larinks, trakea, bronşlar ve bronşiollere “iletim bölgesi”, gaz değişiminin meydana geldiği alveollere ise “solunum bölgesi” adı verilir. Vücutta 300 milyondan fazla alveol vardır. Alveollerin elastik, ince zarımsı duvarları, akciğerler ve kan arasındaki gaz değişimi için çok önemli bir yüzey alanı sağlar. Akciğerlerdeki gaz değişimi alveollerde yapıldığından, bu kesecikler vücuttaki organların hepsinden daha fazla kapiller damara sahiptir.

10 Solunum Sistemi Fizyolojisi Alveol hücreleri ve kapiller kan arasında diffüzyon( geçişme ya da yayılma) oluşur. Alveollerde bulunan oksijen kapiller kana, kapiller kandaki karbondioksit de alveollere geçer. İstirahat sırasında dakikada yaklaşık 250 ml. oksijen, alveolleri terk edip kana girer ve yaklaşık 200 ml. karbondioksit alveollere geçer. Şiddetli egzersizler sırasında özellikle dayanıklılık sporcularında bu değer yaklaşık 25 kat artar.

11 Solunum Sistemi Fizyolojisi Dokuların O2 ihtiyacı arttıkça buna paralel olarak solunum sistemiyle organizmaya alınan O2 miktarı da artar. Normal durumda kişi bir dakikada kez soluk alır. Her soluk alışta 500 ml. hava alınmış olur. Normal koşullarda akciğere alınıp çıkarılan hava solunum volümüdür.

12 Yaşlılarda Solunum Sistemindeki Değişiklikler Yaşla birlikte akciğerlerde, torasik kafesde, solunum kaslarında ve solunum merkezinde değişiklikler ve fonksiyonlarında gerileme meydana gelmektedir. Asit- baz regülasyonu bozulabilir, gögüs kafesi esnekliği azalır, postür değişikliği (skolyoz), alveolar membranda kalınlaşma gibi durumlardan dolayı akciğer solunum kapasitesinde azalma olabilir.

13 Yaşlılarda Solunum Sistemindeki Değişiklikler Yaşla birlikte, akciğerlerdeki destek dokusu ve elastik lifler zayıflamaktadır. Buna bağlı olarak akciğerin geri donuş gücü (recoil), reziduel volüm ve fonksiyonel reziduel kapasite azalmaktadır. Akciğerlerin daha yüksek volümlerde solumak durumunda kalması, kompliyansın (uyum, uygunluk) azalmasına yol açmaktadır.

14 Yaşlılarda Solunum Sistemindeki Değişiklikler Yaşla birlikte ortaya çıkan bir başka değişiklik, solunum kaslarının zayıflamasıdır. Bunun doğal sonucu olarak, ekspirasyonda akım hızları yavaşlamaktadır. Bu değişikliklerin sonucunda ekspirasyon akım hızlarının zayıflaması, doğal olarak, birinci saniyede ekspire edilen volumun (FEV1) de azalmasına neden olmaktadır.

15 Solunum Egzersizlerinin Amacı Solunum egzersizleri ile ventilasyon dağılımını düzenlemek ve oksijenasyonu artırmak, Havayollarını korumak,Öksürüğün etkinliğini arttırmak, Hastane içi ve dışında hastaların kendi havayollarının bakımını yapabilmelerini sağlamak, Solunum hareketlerini düzenlemek,Havayollarındaki sekresyonları uzaklaştırmak,Gevşemeyi sağlamak

16 Solunum Sisteminin Egzersize Akut Uyumu Dinlenmede olan bir kişide dakika solunum volümü 5-7 lt.dir. Bu durum, submaksimal egzersiz sırasında 120 lt.iken, maksimal çalışmalarda ve bilim adamlarına göre değer 140 lt.’ye kadar çıkmaktadır. Alınan hava akciğerlerde alveollere gelir. Etrafı sık kılcal damarlarla çevirili olan 7-8 yüz milyon alveol vardır. Hepsinin toplam yüzeyi m2 dir. Alveoller ile kılcal damarlar arasında gaz alışverişi oluşur. Akciğerlere alınan havanın alveollerde %14-15 oksijen % 4,9 – 6,9 karbondioksit vardır. Oksijen ve karbondioksit değişikliği bir basınç farklılığı oluşturur.

17 Solunum Sisteminin Egzersize Akut Uyumu Alveollerde oksijen basıncı fazla olursa soluk alma sayısı artar. Yüksek rakıma çıktıkça basınç azalacağından, oksijen miktarı da düşer. Akciğerlerde oluşan karbondioksit basıncının artışı derin nefes alarak giderilmeye çalışılır. Böylece %33’lük artık hava oranı %20’ye iner. Bu durum alveolerdeki oksijen basıncını artırır.

18

19 Solunum Sisteminin Egzersize Akut Uyumu Çalışma anında, aşırı nefes alıp verme halinde solunumu sağlayan kaslar oksijeni daha çok kullanırlar. Dayanıklılık çalışmaları solunum işlerliğini geliştirir. Gelişen solunum sistemiyle istenen oksijeni sağlamak için daha az solumak yeterli olmaktadır. Azalan soluk sıklığı daha çok oksijenin kana geçmesine ortam hazırlamaktadır

20 Solunum Egzersizi Stratejileri Egzersiz stratejileri, dayanıklılık (endurans) anlamını ifade eden ve büyük kas gruplarına yönelik olarak uzun süreli orta derecede yoğunlukta uygulanan ‘aerobik’ ve daha küçük kas gruplarını güçlendirmeye yönelik, daha az süreler ile daha yoğun olarak uygulanan ‘güçlendirme (rezistans)’ egzersizlerinden oluşmaktadır.

21 Solunum Egzersiz stratejileri Dayanıklılık çalışmalarıyla akciğerlerde soluk alma volümünün artışı ve yüklenme durumunda soluk alıp vermede ekonomik ortam elde edilir. Yorgunluk geciktirilip, günlük yaşamda verim artar. Daha çabuk dinlenme oluşturulur. Psikolojik olarak kendine güveni, hoş görüyü ve stresten kurtulma duygularını geliştirir.

22 SOLUNUM SİSTEMİNİN EGZERSİZLERİ Diafragmatik SolunumSegmental SolunumBüzük Dudak (Pursed Lips) Solunumu Glossofaringeal Solunum Postural Drenaj

23 1-Diafragmatik Solunum Diafragmatik solunumda diafragma yardımcı olabilmek için kişiye yarı yatar pozisyon verilir. Omuz ve boyun kasları gevşetilmesi istenir. Kişi burundan nefes alırken bir el kaburgaların hemen altına ( karına) konur. Hasta burnundan yavaş ve derin bir nefes alırken göğsün üst kısmını gevşek tutması ve karnı yavaşça yükselmesi söylenir. Ardından yavaşça ağızdan nefes vermesi istenir. Bunu işlem 3-4 kez tekrar edilmeli, hiperventilasyon yapılmamalıdır.

24 1-Diafragmatik Solunum Hastanın bir elini karnının üstüne koyması hareketin farkında olmasına yardımcı olacaktır. Nasıl yapıldığını öğrendikten sonra hasta diafragmatik solunumu değişik pozisyonlarda (otururken, ayakta) ve aktivite sırasında (yürüme, merdiven çıkma) çalışabilir.

25 2-Segmental Solunum Fibrozis, ağrı, atelektazi, pnömoni( zatürre) gibi durumlarda akciğerlerin belli bazı bölgelerinde hipoventilasyonun ortaya çıkmaktadır. Orta ve üst loblara yönelik segmental solunum teknikleri vardır. Fibrozis; Bir organ veya dokuda, fibroblast ve kollajen ipliklerden zengin aşırı düzeyde bağ dokusu artışıdır. Atelektazi : Akciğerin bir kısmının ya da akciğerlerden birinin tümüyle büzüşerek yeterli genişleme yapamama yoluyla görevini yapamamasıdır.

26 2-Segmental Solunum Akciğerin az havalanan segmentleri hedeflenir. Segmental solunumdan önce tüm hava yolu engelleri ve sekresyonlar temizlenmelidir. Hipoventilasyon bölgesinin üzerine sağlık çalışanı ya da hasta ellerini yerleştirerek direnç uygular bu sırada hastadan nefes alması istenir. Sağlık çalışanı toraksın lokal genişlemesini hissettiğinde el direnci tam inhalasyona izin verecek şekilde gevşetilir.

27 2-Segmental Solunum Ellerin yerleşimi için seçilen bölgeler: Tek ya da çift taraflı lateral kostal bölge, ön alt kostal bölge, midaksillar bölge, üst göğüs, arkada alt göğüs ve orta göğüs üzerine uygulanır.

28 3-Büzük Dudak (Pursed Lips) Solunumu Büzük dudak solunumunda, dudakların büzülerek kontrollü nefes verilmesi amaçlanır. Hasta rahat bir pozisyonda iken burundan 1-2 saniye nefes alır ve dudakları büzerek tıpkı bir mumu söndürmeden alevini eğmek için üflermişçesine yaklaşık 3-4 saniyede nefesini verir. Bu sırada karın kaslarını kasmaktan kaçınılmalıdır.

29 3-Büzük Dudak (Pursed Lips) Solunumu

30 4-Glossofaringeal Solunum Ventilatöre bağımlı yüksek düzey spinal kord yaralanmalı hastaları mekanik ventilasyondan ayırmaya olanak sağlayan, daha bağımsız ve solunumu kontrol edebilen bir inspirasyon yöntemidir. Glossofaringeal solunumda sadece sağlam kranial sinirlerin yeterli olduğu dudaklar, yumuşak damak, ağız, dil, farinks ve larinks kullanılır.

31 4-Glossofaringeal Solunum Glossofaringeal solunumda hastalar çenelerini aşağı ve öne doğru getirerek ağız içinde basınç cebi oluşturmayı öğrenirler ve dışarıdaki havanın hızla akmasına neden olurlar. Sonra alt dudaklarını üst dudaklarına ulaştırırlar, ağız kapanır. Dil ve çene boğaza doğru çekilir, dil havayı iter ve hava farinkste tutulur. Başka bir değişle hasta 6-10 kez hava yutarak ağzını kapatır, dili havayı arkaya atar ve farinkste hapseder. Glottis açıldığında hava akciğerlere geçer.

32 5-Postural Drenaj Akciğerlerin hijyenini düzeltmek için, pozisyon verilerek ve yerçekiminden yararlanılarak, akciğerlerin alt segmentlerinde birikmiş sekresyonların, üst segmentlere ve trakeaya hareketini sağlayan terapötik bir işlemdir.

33

34 5-Postural Drenaj Postural drenaj günde 2–4 kez, sabahları yataktan kalkmadan önce, uykuya yatmadan 2 saat önce yapılabilir. Yemeklerden önce veya 2 saat sonra uygulanmasına dikkat edilmelidir. Her bir seansta toplam uygulama süresi 20 dakikayı geçmemelidir.

35 SOLUNUM KAS EGZERSİZLERİ 1-İnspiratuvar Rezistif Yüklenme: İnspiratuar kas eğitimi ile sağlanır. Bu eğitim nefes almalar arasındaki zamanı kısaltarak yapılır. Maksimum inspiratuar basıncın %30-40’ı ya da hastanın tolere edebileceği 10 dak egzersiz peryotları ile sağlanabilir. Eğitim dakika boyunca dakikada nefes alınarak yapılır. 30 dakikaya ulaşıldıktan sonra egzersiz yoğunluğu nefes alıp verme sıklığı azaltılarak devam edilir. Dayanıklılık eğitimi için maksimal inspiratuar basıncın daha düşük dereceleri kullanılır ya da daha uzun egzersiz süresine izin verecek nefes alma zamanları kullanılır.

36 1- İnspiratuvar Rezistif Yüklenme: İnspiratuar kas eğitimi stabil hastalarda uygundur. Kompliansı azaltır, intratorasik hacmi azaltır, uzun süreli ventilatör desteğe sebep olacak kas güçsüzlüğünü azaltır. İnspiratuar kas eğitimini gücü geliştirdiği, enduransı ve fonksiyonel kapasiteyi arttırdığı gösterilmiştir.

37 2-İnspiratuvar Eşik Yüklenme: Eşik yüklenme cihazları kullanılarak sağlanabilir. Bu cihazlar eşik ağız basıncına ulaşıldıktan sonra inspirasyona izin verir. İnspiratuar kas eğitimine rağmen eşik yüklenme cihazları inspiratuar akım seviyelerine bağlı olmaksızın inspiratuar direnç uygularlar. İnspiratuar eşik yüklenme ventilatuar güç ve enduransı geliştirir ama fonksiyonel kapasiteyi etkilemez.

38 3-İstemli İsokapnik Hiperpne: Diyafragma ve diğer inspiratuar kasların düşük basınçlı ve yüksek basınçlı tekrarlayan aktivitelerini sağlamak için uzun dönemli periyotlarda kullanılır. Hasta günde 2 kez dakikalık periyotlar için yüksek seviyeli ventilasyonu sürdürmelidir. İstemli izokapnik hiperpnenin enduransı geliştirdiği fakat fonksiyonel kapasiteyi etkilemediği gösterilmiştir.

39 ÜST EKSTREMİTE VE OMUZ KUŞAĞI EGZERSİZLERİ Kol çarkı ile 6-10 hafta boyunca günde 3-5 kez en az 30 dakika, Çark olmayan durumlarda, gramdan başlayan ağırlık çalışması, nöromüsküler fasilitasyon egzersizleri, Kolların anterior elevasyonunu sağlayan egzersizler üst ekstremite kaslarının endüransını arttırır.

40 ABDOMİNAL EGZERSİZLER VE DESTEKLER: a-Abdominal güçlendirme egzersizleri: Hava yolu temizliğini arttırmaya yardımcı olmak için kullanılabilir. Bunlar kısmi oturma egzersizlerini ve kasların nöromüsküler elektriksel stimülasyonunu içerir. b-Abdominal kuşaklar: Zayıf abdominal kaslara sahip hastaların solunumun nefes verme fazının geliştirilmesi için kullanılır. Bunlar çok sıkı olmamalıdır çünkü inspirasyonu engelleyebilirler.

41 GEVŞEME TEKNİKLERİ Postüral Gevşeme Teknikleri: Dispneyi azaltmak için uygun pozisyonu kullanımını kapsar. Dispne, panik ve korkuya sebep olur. Takipneyi arttırır. Gevşeme teknikleri ile havalanmayı en iyi şekilde kullanarak, perfüzyonu geliştirerek ve veya ventilasyon perfüzyon oranlarını maksimum seviyeye getirerek enerji tasarrufu sağlanır.

42 Postüral Gevşeme Teknikleri: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan hastalar sıklıkla derece belden vertikal uzanarak ağırlığı el bileklerine, direseklere ve omuzlara vererek yapar. Eğer oturursa hasta el bileklerini ve ellerini dizlere yada masaya dayayarak destekler.

43 Postüral Gevşeme Teknikleri: İleriye doğru eğilmiş pozisyonda hastanın dispnesi azalır ve egzersize toleransı artar. Alçak, düz ve kısalmış diyafragması olan hastalarda dispneyi azaltmak için derece baş aşağı pozisyonda diyafragma hareketleri kolaylaşır. Genel olarak akciğer hastalığı olan hastalar düz ve sırtüstü pozisyonunu tolere edemezler.

44 Teşekkürler…….

45 KAYNAKLAR-1 Bach JR. Çeviri: Köseoğlu F, Sütbeyaz ST. Delisa AJ (Editör): Respiratuar fonksiyon bozukluğu olan hastaların rehabilitasyonu. 2007; Sutbeyaz ST, Koseoglu BF, Gokkaya NK. The combined effects of controlled breathing techniques and ventilatory and upper extremity muscle exercise on cardiopulmonary responses in patients with spinal cord injury. Int J Rehabil Res. 2005; 28(3): Hafizoğlı AŞ. Üst torakal ve alt servikal medulla spinalis yaralanmalı hastalarda solunum egzersizlerinin solunum fonksiyonlarına ve yaşam kalitesine ekisi. İstanbul ÜniversiTesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı. Yüksek lisans tezi. İstanbul 2001

46 KAYNAKLAR-2 Öner C. Pulmoner rehabilitasyon. Editör Beyazova M, Gökçe-kutsal Y. Fiziksel tıp ve rehabilitasyon Cilt 1, 2000: Köseoğlu F, Kutay ON. Pulmoner rehabilitasyon. Editör Oğuz H, Dursun E, Dursun Tıbbi rehabilitasyon. 2.baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2004: Alba A, Chan L. Pulmonary rehabilitation. Ed. Braddom RL. Physical medicie and rehabilitation. 2007; Aydil S. Osteoporozda egzersiz programının solunum fonksiyonlarına ve yaşam kalitesine etkisi. İstanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim Araştırma Hastanesi Uzmanlık Tezi, İstanbul 2005.

47 KAYNAKLAR-3 Gültekin Ö., Torakal Seviyeli Medulla Spinalis Yaralanmalı Hastalarda Solunum Egzersizlerinin Solunum Fonksiyonlarına Ve Yaşam Kalitesine Etkisi, İstanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Uzmanlık Tezi,İstanbul, 2007 Nilsson BB, Westheim A, Risberg MA. Effects of group-based high-intensity aerobic interval training in patients with chronic heart failure. The American Journal of Cardiology. 2008;102: Sarpkaya Ü., Tuna H., AltıayG., Tabakoğlu E., Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Solunum Kasları Egzersizlerinin Ve Aerobik Egzersiz Programının Solunum Fonksiyon Testlerine Ve Arter Kan Gazı Değerlerine Etkisi Romatizma Dergisi. 2004;19:3:

48 KAYNAKLAR-4 Demir M., Filiz K., Spor Egzersizlerinin İnsan Organizması Üzerindeki Etkileri, Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi, 2004;5:2:


"SOLUNUM SİSTEMİ EGZERSİZLERİ HAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜNHAZIRLAYAN: UZM. HEMŞ. GÖNÜL DÜZGÜN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları