Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Pulmoner Rehabilitasyonda Multidisipliner Ekip Üyelerinin Yaklaşımları: Fizyoterapistin Rolü Doç. Dr. Deniz İNAL İNCE Fizyoterapist Hacettepe Üniversitesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Pulmoner Rehabilitasyonda Multidisipliner Ekip Üyelerinin Yaklaşımları: Fizyoterapistin Rolü Doç. Dr. Deniz İNAL İNCE Fizyoterapist Hacettepe Üniversitesi."— Sunum transkripti:

1 Pulmoner Rehabilitasyonda Multidisipliner Ekip Üyelerinin Yaklaşımları: Fizyoterapistin Rolü Doç. Dr. Deniz İNAL İNCE Fizyoterapist Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü

2 Çıkar çatışması beyanı Son üç yıl içinde: Bir ticari kuruluşta çalışma, mal ortaklığı Danışmanlık, danışma kurulu üyeliği, uzman tanıklık Yazarlık, editörlük, moderatörlük, konuşma ücretleri Bağışlar (Araştırma-eğitim-cihaz) Kongre, toplantı sponsorluğu YOKTUR

3 Sunum planı  Pulmoner rehabilitasyon  Pulmoner rehabilitasyon ekibi  Fizyoterapi  WHO fonksiyon sınıflaması: Bozukluk, aktivite, katılım  Fizyoterapi değerlendirmesi  Fizyoterapi uygulamaları  Özel uygulamalar –Yoğun bakım –Cerrahi –Ev –Tele-tıp

4 Pulmoner Rehabilitasyon “semptomları nedeni ile günlük yaşam aktiviteleri azalmış kronik solunum hastaları için kanıta dayalı çok disiplinli ve kapsamlı uygulamalar bütünüdür.” ATS/ERS Statement on PR. AJRCCM 2006;173: KasDolaşımVentilasyon CO 2 O2O2O2O2 O2O2O2O2

5 Pulmoner rehabilitasyon Hasta Doktor Diyetisyen Hemşire Sosyal Hizmet Uzmanı Psikolog Fizyoterapist

6 Pulmoner rehabilitasyon Şeffaflık Kayıt tutma Bilgilendirme: Sonuçlar, kazanımlar & değişiklikler İletişim Kooperasyon İş birliği Hasta Doktor Diyetisyen Hemşire Sosyal Hizmet Uzmanı Psikolog Fizyoterapist

7 Fizyoterapi “Kişilerin fonksiyon, hareketliliğini geri getirmek, sürdürmeyi ve artırmayı amaçlayan ve böylece yaşam kalitesini en iyi duruma getirmeyi hedefleyen müdahale, hizmet ve öneriler bütünüdür” Chartered Society of Physiotherapy 2008

8 WHO Hastalık / Fonksiyon Sınıflaması   Vücut fonksiyonları / Yapı (Bozukluk)   Ör: Havayolu obstrüksiyonu /konsolidasyon   Aktivite / Egzersiz toleransı (Disabilite / Özür)   Egzersiz sırasında nefes darlığı, yorgunluk   Katılım (Handikap)   Kendine bakım aktivitelerini yapamama, banyoya yürüyememe

9 Hasta değerlendirmesi Bozukluk KatılımAktivite

10 Bozukluk KatılımAktivite SFT Akciğer grafisi Yaşam kalitesi EgzersizGYA Fiziksel aktivite

11 Egzersiz toleransı DeğerlendirmeSonuç Maksimal egzersiz testi (KPET) - Koşubandı, bisiklet ergometresi - Sabit iş yükü/dereceli olarak  Fonksiyonel egzersiz testi - 6 dakikalık yürüme testi - Mekik yürüme testi  Egzersiz toleransı Egzersiz sırasında oksijen desteği Egzersiz eğitimi: Aerobik endurans, Periferik kas eğitimi

12 Solunum & iskelet kası kuvveti & enduransı DeğerlendirmeSonuç İzometrik kas kuvveti (Dinamometre) Ağız basıncı (MIP, MEP) Kas kuvveti & enduransı  Periferik kas eğitimi Üst ekstremite eğitimi Solunum kas eğitimi

13 Fiziksel aktivite DeğerlendirmeSonuç Anketler (Uluslar arası Fiziksel Aktivite Anketi, IPAQ) Aktivite günlüğü Akselerometre (Caltrac, Dynaport) Fiziksel Aktiviteye Katılım Durumu Ölçeği Fiziksel aktivite düzeyi  Fiziksel aktivite danışmanlığı Yaşam biçimi değişikliği Egzersiz eğitimi Fiziksel aktivite

14 Dispne & yorgunluk DeğerlendirmeSonuç MMRC Borg skalası Yorgunluk Şiddet Ölçeği (FSS), Yorgunluk etki Ölçeği (FİS) Öykü Dispne  Yorgunluk  Solunum eğitimi Egzersiz eğitimi: Endurans, Periferik kas, üst ekstremite GYA (FIM, Barthel), Enerji koruma teknikleri 0Şiddetli egzersiz dışında nefes darlığı yok. 1Düz yolda hızlı yürürken veya hafif bir yokuşu çıkarken nefes darlığı var. 2 Nefes darlığı nedeniyle düz yolda kendi yaşındaki insanlardan daha yavaş yürüyor veya düz yolda kendi hızında yürürken nefes almak için durması gerekiyor. 3 Ortalama 100 metre veya birkaç dakika yürüdükten sonra nefes almak için durması gerekir. 4Nefes darlığı nedeniyle ev dışına çıkamıyor veya giyinip soyunurken nefes darlığı oluyor. MMRCBORG 0 Hiç 0.5 Çok çok hafif Orta 4 5 Şiddetli 6 7 Çok şiddetli Çok Çok şiddetli

15 Katılım Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi Hastanın kendi bakış açısı Çok boyutlu – –Fiziksel fonksiyon – –Sosyal fonksiyon – –Mental fonksiyon

16 Yaşam kalitesi Değerlendirme Öykü Anketler - Hastalığa özel Kronik Solunum Hastalıkları Anketi St George Solunum Anketi - Genel SF-36 NHP

17 Diğer SorunDeğerlendirme Tanımlayıcı bilgilerYaş, Boy, Vücut ağırlığı Sigara öyküsü, İlaçlar, Oksijen kullanımı, Mental durum, Öykü Çok boyutlu değerlendirme BODE indeksi FEV 1, 6DYT, MMRC, VKİ BODE Toplam:0-10 puan

18 Diğer DeğerlendirmeSonuç Postür analiziPostür bozukluğu Postür egzersizleri Germe & esneklik egzersizleri Manual terapi YSK kullanımı Bozuk solunum paterni Solunum paterni Solunum eğitimi NIMV OskültasyonAnormal solunum sesleri Havayolu temizleme teknikleri Uygulama öncesi BD kullanımı Üst ekstremiteNEH kısıtlanması Esneklik egzersizleri APTA, 2011

19 Sorunlar Bozulmuş havayolu temizlenmesiBozulmuş havayolu temizlenmesi  Solunum işi  Solunum işi  Egzersiz toleransı  Egzersiz toleransı  Akciğer volümleri  Akciğer volümleri  Fonksiyonel kapasite  Fonksiyonel kapasite Yetersiz kişisel yönetimYetersiz kişisel yönetim Yetersiz bilgi düzeyiYetersiz bilgi düzeyi Anksiyete / korkuAnksiyete / korku

20 Fizyoterapinin amaçları   Egzersiz toleransı & fonksiyonel kapasiteyi sürdürmek veya    Korku & anksiyeteyi    Nefes darlığı & solunum işini    Ventilasyonun yeterliliğini    Havayolu temizlenmesini    Bilgi & anlamayı    (Torasik) ağrıyı  Bott & Moran 1996

21 Fizyoterapinin amaçları   Egzersiz toleransı & fonksiyonel kapasiteyi sürdürmek veya    Korku & anksiyeteyi    Nefes darlığı & solunum işini    Ventilasyonun yeterliliğini    Havayolu temizlenmesini    Bilgi & anlamayı    (Torasik) ağrıyı  Bott & Moran 1996

22 Egzersiz eğitimi Endurans eğitimi Periferik kas eğitimi Üst ekstremite eğitimi

23 Troosters et al. Eur Respir Mon 2006 Endurans Eğitimi ŞiddetKHmax % VO 2 max % Borg 4-6 Wmax >% 60 TipiAerobik: yürüme, bisiklet SüreEn az 30 dk/gün Frekans3-5 gün/hafta (2 süpervize seans) İlerlemeSemptomlara göre Devamlılık Dereceli 

24 Endurans eğitiminin etkileri Zirve VO 2  Egzersiz & GYA VO 2  İş yükü kan laktat  Oksidatif kapasite  Semptomlar  Nöromusküler koordinasyon  Yaşam kalitesi  Sağlık hizmetleri kullanımı  Kendine güven  Motivasyon  O’Donnell DE et al 2007

25 Egzersiz eğitimi Endurans eğitimi Periferik kas eğitimi Üst ekstremite eğitimi

26 Periferik kas fonksiyonu Quadriceps kas kuvveti % 30 Quadriceps kas kuvveti % 30  Egzersiz kapasitesini (6DYT & VO 2 max) belirlerEgzersiz kapasitesini (6DYT & VO 2 max) belirler Periferik kas enduransı   egzersiz kapasitesi Periferik kas enduransı   egzersiz kapasitesi  Erken kas yorgunluğu (+)Erken kas yorgunluğu (+) Hipoksi İnflamasyon Hiperkapni Oksidatif stres Malnutrisyon Komorbidite İnaktivite ERS Simpson K 1992, Clark CJ et al 1996, Evans WJ. 1999

27 Periferik kas eğitimi KuvvetKas enduransı Egz. TipiDirençli Şiddet (1 RM)% % Tekrar sayısı1-3 set,1-8 kez1-3 set, kez Dinlenme2-3 dk1 dk Frekans4-6 gün/hafta2-4 gün/hafta ACSM, 2002

28 Dirençli egzersiz eğitiminin etkileri Kasın oksidatif kapasitesi  Kapillarizasyonu  Kas enduransı  Egzersiz kapasitesi  Lif tipi değişir Kas kitlesi Kas kuvveti  Kemik mineral dansitesi  Fonksiyonel performans  Nici et al 2004

29 Nöromusküler elektrik stimülasyonu Endurans & kuvvet eğitimine katılamamaEndurans & kuvvet eğitimine katılamama Kondüsyon Kondüsyon  Terminal dönemTerminal dönem Beslenme bozukluğuBeslenme bozukluğu Egzersiz kapasitesi  Quadriceps kas kuvveti & enduransı  GYA sırasında dispne  Yaşam kalitesi  Quadriceps 6 hafta Neder et al 2002, Vivodtzev et al 2006

30 Egzersiz eğitimi Endurans eğitimi Periferik kas eğitimi Üst ekstremite eğitimi

31 Desteksiz üst ekstremite aktivitesi VO 2 VCO 2, VE↑ KH ↑ Dispne ↑ YSK aktivitesi ↑ Hiperinflasyon ↑ Torakoabdominal asenkronizasyon Celli B 1994; Ries et al 2007

32 Üst ekstremite eğitimi Celli B 1994; Ries et al 2007 Egzersiz Eğitimi Üst ektremite egzersiz kapasitesi  Ventilasyon enerji harcaması  Ventilasyon 

33 Esneklik   Germe: Eklem & yumuşak doku   Solunum teknikleri ile kombine   Postür, toraks, gövde, alt ekstremite APTA 2011

34 Fizyoterapinin amaçları   Egzersiz toleransı & fonksiyonel kapasiteyi sürdürmek veya    Korku & anksiyeteyi    Nefes darlığı & solunum işini    Ventilasyonun yeterliliğini    Havayolu temizlenmesini    Bilgi & anlamayı    (Torasik) ağrıyı  Bott & Moran 1996 Solunumeğitimi

35 Solunum eğitimi-1   Torakal kafeste hiperinflasyonu    Torakoabdominal hareketleri düzeltmek   Solunum kas fonksiyonunu    Havayolu temizlenmesi    Akciğer volümlerini 

36 Solunum eğitimi-2 Hiperinflasyon  – –Gevşeme – –Pozisyonlama – –Solunum kontrolü – –Pursed-lip solunumu – –Torakal ekspansiyon egzersizleri Pryor & Prasad 2008

37 Solunum eğitimi-2 Torakoabdominal hareketleri düzeltmekTorakoabdominal hareketleri düzeltmek – –Torakal ekspansiyon egz – –Kemer egzersizleri – –Pozisyonlama

38 Pozisyonlama n n Rahatlık n n Antigravite / postural tonus n n Havayolu temizlenmesi n n Solunum mekaniklerini düzenleme n n V/Q uyumu

39 İnspiratuar kas eğitimi Solunum kas fonksiyonunu Solunum kas fonksiyonunu  Geddes et al 2005, Geddes et al 2005, Gea JG 2006 İnspiratuar kas eğitimi Egz. Tipiİzokinetik ŞiddetPimax >% 30 Süre30 dk/gün, 5 hafta Frekans5 gün/hafta

40 İnspiratuar kas eğitiminin etkileri Geddes et al 2005  İnspiratuar kas kuvveti & enduransı   Egzersiz kapasitesi   Dispne   Tip I kas lifleri   Sarkomer boyu   Mitokondri konsantrasyonu   Diyafragmada yorgunluğa direnç (+)  Yaşam kalitesi ???

41 Teknik destek & düzenleme  Ambulatuar oksijen - SpO 2  90% - Egzersizde FiO 2   Uygun solunum teknikleri  Aralıklı eğitim  Mobilite yardımcıları  NIMV desteği - Aşırı dispne - Periferal & solunum kas yorgunluğu

42 Fizyoterapinin amaçları   Egzersiz toleransı & fonksiyonel kapasiteyi sürdürmek veya    Korku & anksiyeteyi    Nefes darlığı & solunum işini    Ventilasyonun yeterliliğini    Havayolu temizlenmesini    Bilgi & anlamayı    (Torasik) ağrıyı  Bott & Moran 1996

43 Ossilasyon CPAP PEP Perküsyon Vibrasyon/ Shaking Öksürme / huffing Manual & mekanik yardımlı öksürme Mobilizasyon/ Egzersiz Pozisyonlama Solunum egzersizleri İnsentif spirometre Noninvaziv ventilasyon Manual hiperinflasyon Pozisyonlama Flutter / Acapella RC Cornet IPV/HFO Pozisyonlama İnspiratuar volümü  Otojenik drenaj Yavaş ekspirasyon Havayolu temizlemesi & ventilasyonu  Ekspiratuar volümü  Ekspiratuar akış hızını  Aspirasyon ASTD Gosselink R 2008

44 İnspiratuar volümü  MobilizasyonMobilizasyon EgzersizEgzersiz PozisyonlamaPozisyonlama Solunum egzersizleriSolunum egzersizleri İnsentif spirometreİnsentif spirometre NIVMNIVM Maual hiperinflasyonMaual hiperinflasyon

45 Mobilizasyon

46 Ekspiratuar akış hızı  PozisyonlamaPozisyonlama Öksürme/huffingÖksürme/huffing Zorlu ekspirasyon tekniği (ZET)Zorlu ekspirasyon tekniği (ZET) Manual yardımlı öksürme (MAC)Manual yardımlı öksürme (MAC) Mekanik yardımlı öksürmeMekanik yardımlı öksürme PD ZET Cough assist MAC

47 Ossilasyon PerküsyonPerküsyon Vibrasyon, shakingVibrasyon, shaking Flutter, Acapella, RC cornetFlutter, Acapella, RC cornet İntrapulmoner perküsif basınç (IPV)İntrapulmoner perküsif basınç (IPV) Yüksek frekanslı göğüs ossilasyonları (HFO, Vest, Hayek)Yüksek frekanslı göğüs ossilasyonları (HFO, Vest, Hayek) Flutter Acapella RC Cornet Vest Hayek IPV Perküsyon Shaking

48 Ekspiratuar volümü  Pozisyonlama CPAP PEP ezPAPPEPCPAP PEP EzPAP

49 Fizyoterapinin amaçları   Egzersiz toleransı & fonksiyonel kapasiteyi sürdürmek veya    Korku & anksiyeteyi    Nefes darlığı & solunum işini    Ventilasyonun yeterliliğini    Havayolu temizlenmesini    Bilgi & anlamayı    (Torasik) ağrıyı  Bott & Moran 1996

50 Eğitim-1 Başa çıkma stratejileriBaşa çıkma stratejileri – –Nefes darlığının kontrolü – –Havayolu temizleme teknikleri – –Stres yönetimi – –Gevşeme teknikleri – –Enerji saklama / kendine bakım /GYA – –Akut alevlenmeden kaçınma – –Yardım isteme zamanı Garrod R 2003, CSP

51 Eğitim-2 BilgiBilgi – –Anatomi, patofizyoloji – –Egzersizin & fiziksel aktivitenin yararları – –Gevşeme – –Solunum egzersizleri – –Bronşial drenaj –Solunum eğitimi ve enerji koruma – –Oksijen / ambulatuar – –İnhaler teknikleri – –Akut alevlenme yönetimi DestekDestek − −Yürüme & mobilite yardımcıları − −Ev düzenlemeleri − −Sağlık yaşam alışkanlıkları − −Kişisel yeterlilik − −Kişisel yönetim Garrod R 2003, CSP

52 Dispne pozisyonları & Enerji saklama teknikleri Velloso et al 2006

53 Ev düzenlemeleri   Yataklar & ilgili yardımcılar   Banyo & tuvalet   Zemin   Erişim - Kapılar - Asansörler

54 amaçları Fizyoterapinin amaçları   Egzersiz toleransı & fonksiyonel kapasiteyi sürdürmek veya    Korku & anksiyeteyi    Nefes darlığı & solunum işini    Ventilasyonun yeterliliğini    Sekresyonları mobilize etmek   Bilgi & anlamayı    (Torasik) ağrıyı  Bott & Moran 1996

55 Ağrı kontrolü Postür & egzersizPostür & egzersiz Manual tekniklerManual teknikler Elektrofiziksel modalitelerElektrofiziksel modaliteler Akupunktur, AcupressureAkupunktur, Acupressure

56 ÖZEL UYGULAMALAR CerrahiCerrahi Yoğun bakımYoğun bakım Evde bakımEvde bakım Tele-tıpTele-tıp

57 Dekondüsyon Periferal kas zayıflığı Myopati & nöropati Mikrovasküler disfonksiyon Atelektazi, Kaşeksi Malnutrisyon İnaktivite İlaçlar Denervasyon Sistemik inflamasyon Kontrollü MV Sepsis Yoğun bakım Hiperglisemi Ayrılamama Uzun rehabilitasyon Hastane harcamaları Uzun dönem sonuçlar ERS 2007, Vitacca M. Dejonghe 2002, DeJonghe 2007

58 YBÜ’de pulmoner fizyoterapi Progresif mobilizasyonProgresif mobilizasyon PozisyonlamaPozisyonlama Havayolu temizleme teknikleriHavayolu temizleme teknikleri Solunum yeniden eğitimiSolunum yeniden eğitimi İnspiratuar kas eğitimiİnspiratuar kas eğitimi Egzersiz eğitimiEgzersiz eğitimi Üst ekstremite eğitimiÜst ekstremite eğitimi

59 FRC  Akut post-op ağrı Spontan hareket  Ventilasyon  Etkisiz öksürük Periodik hipervent  Kooperasyon  Frenik sinir irritasyonu Cerrahi prosedür Cerrahi Atelektazi Mukosiliar temizlenme  Ağrı WOB  Solunum zorluğu Hipoksemi Kalıcı FRC  Patofizyoloji Yaşam biçimi Pre-morbid fonksiyonel durum Pre-morbid fonksiyonel durum Eşlik eden sorunlar Anestezi Kısıtlanmış mobilite & Yatak istirahati İlaçlar

60 Postoperatif fizyoterapi 1 Mobilizasyon & aktivite 2 Pozisyonlama 3 Solunum kontrolü 4 Zorlu ekspirasyon manevraları 5 Gevşeme & enerji koruma 6 NEH 7 Postüral drenaj 8 Manual teknikler 9 Aspirasyon Dean E, 2006

61 Evde Pulmoner Rehabilitasyon Başlangıç Evde PR Tedavi Egzersiz Eğitim Pozitif yönlendirme Sağlık bakımında süreklilik Tedavi Güvenlik Transfer Ambulasyon Optimal sağlık Fonksiyon Aktif yaşam Hastane Primer / sekonder solunum hastalığı Yeni hastalık/ yaralanma Yatak istirahati Erken taburculuk Endurans  Güell R. Breathe 2008

62 Hasta Teknoloji Hizmetsağlayıcılar Tele-tıp & fizyoterapi Evde egzersiz eğitimi Eğitim Solunum eğitimi Havayolu temizleme teknikleri …. Fizyoterapi

63 Kardiyo-vasküler Ventilatuar Akciğerlerdeoksijen transportu transportu Periferal kas kuvveti kuvveti AnksiyeteMotivasyon Solunum kas zayıflığı Hiperinflasyon Endurans eğitimi Aralıklı eğitim Destek O 2 İnsp kas eğitimi PozisyonlamaRollatorNİMV Aktif ekspirasyon Pursed-lip solunumu Kas eğitimi NMES GevşemeEğitim Hipoksi/Hiperkapni Egzersiz sırasında? Gosselink 2008, KNGF Fizyoterapistin rolü

64 Kanıta dayalı sonuçlar Akut lobar atelektazi Sekresyonların atılımı Komplians  Alveollerin solunuma yeniden katılımı Havayolu direnci  Gaz değişimi VAP insidansı  YBÜ süresi  IMV süresi  NIV süresi 

65 Kanıta dayalı uygulama SorunUygulamaDüzey Havayolu temizlenmesi PEP, NIV Manual hiperinflasyon Nazotrakeal aspirasyon Perküsyon/vibrasyon Mekanik yardımlı öksürme ABBCBABBCB AtelektaziCPAP, NIV İnsentif spirometre, Pozisyonlama Manual hiperinflasyon Kinetik terapi ABBAABBA HipoksemiCPAP, NIV, PozisyonlamaA Solunum kas zayıflığıİnspiratuar kas eğitimiA Dispne, Solunum işi  NIVA Periferal kas zayıflığıMobilizasyon Egzersiz eğitimi NMES CABCAB ARDSPozisyonlamaA PnömoniNIV, CPAP Kinetik terapi BABA Gosselink 2008, Bott 2010

66 Te ş ekkür ederim


"Pulmoner Rehabilitasyonda Multidisipliner Ekip Üyelerinin Yaklaşımları: Fizyoterapistin Rolü Doç. Dr. Deniz İNAL İNCE Fizyoterapist Hacettepe Üniversitesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları