Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 DIŞ KUVVETLER Rüzgar aşınım ve birikim şekilleri Akarsu aşınım şekilleri Akarsu birikim şekilleri Yer altı suları ve kaynaklar Karstik aşınım ve birikim.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 DIŞ KUVVETLER Rüzgar aşınım ve birikim şekilleri Akarsu aşınım şekilleri Akarsu birikim şekilleri Yer altı suları ve kaynaklar Karstik aşınım ve birikim."— Sunum transkripti:

1 1 DIŞ KUVVETLER Rüzgar aşınım ve birikim şekilleri Akarsu aşınım şekilleri Akarsu birikim şekilleri Yer altı suları ve kaynaklar Karstik aşınım ve birikim şekilleri Buzul aşınım ve birikim şekilleri* Dalga ve akıntıların aşınım ve birikim şekilleri Kıyı tipleri Hazırlayan : Taylan Batman Coğrafya Öğretmeni

2 2 Çöllerde RÜZGAR Orta Kuşakta YAĞMUR BUZULLAR Soğuk İklimlerde 2

3 3 AKARSULARIN AŞINIM VE BİRİKİM ŞEKİLLERİ Akarsu kaynağı: Akarsuyun doğduğu yerdir. Akarsu ağzı: Akarsuyun herhangi bir denize veya göle döküldüğü yerdir. Akarsu yatağı: Kaynakla ağız arasında uzanan, akarsuyun içinden aktığı çukurluktur. 3

4 4 Kimyasal aşındırma Kalker Akarsularda Aşındırma Akarsular iki şekilde aşındırma yapar : 1- Kimyasal aşındırma : Akarsuyun karstik arazide yaptığı aşındırmadır. 2- Fiziksel ( mekanik ) aşındırma : Akarsuyun, hızı ile ve taşıdığı maddelerle geçtiği yerlere çarparak yaptığı aşındırmadır. Fiziksel aşındırma : Eğime, hıza, debiye, yatağın yapısına, yük miktarına ve bitki örtüsüne ( ters orantılı ) bağlı olarak değişir. Fiziksel aşındırma

5 5 Fiziksel aşındırma üç şekilde olur : a ) Derine aşındırma : Akarsuyun yatağını deniz seviyesine indirmek için yaptığı aşındırmadır. b ) Yana aşındırma : Akarsuyun yatağının kenarlarına çarparak yaptığı aşındırmadır. c ) Geriye aşındırma : Akarsuyun ağzından kaynağına doğru yaptığı aşındırmadır. Bu şekilde akarsu başka akarsuları da kendine katar. Bu olaya kapma denir. Derine aşındırmaYana aşındırma

6 6 Denge profiline ulaşan bir akarsuda : 1- Yatak eğimi azalır 4- Taşıma gücü azalır 2- Aşındırma gücü azalır 5- Taşımacılık ve ulaşıma elverişlidir 3- Enerji üretimine elverişli değildir Denge profili almış akarsulara örnek : Amazon, Kongo, Kolorado, Batı Avrupa’daki akarsular Kolorado nehri ( ABD )

7 7 Akarsu Aşındırma Şekilleri 1.Vadi : En önemli aşındırma şeklidir. Çeşitleri : a) Çentik ( kertik ) vadi Çentik vadi

8 8 b) Boğaz ( yarma ) vadi : Boğaz vadi Örnek : Gülek boğazı, Geyve boğazı..

9 9

10 10 c) Kanyon vadi : Örnek : Göksu kanyonu ( Mersin ), Kolorado kanyonu ( ABD ). Kanyon vadi

11 11

12 12

13 13 D. Asimetrik vadi Akarsular vadinin dirençli kesimlerini az, dirençsiz kesimlerini çok aşındırarak asimetrik vadiler oluşturur. 13

14 14 e) Tabanlı vadi : Örnek : Ege bölgesi akarsuları ( B. ve K. Menderes, Gediz) Tabanlı vadi

15 15 2.Peribacası : Örnek : Ürgüp, Göreme ( Nevşehir ) 1 2

16 16 Peribacası Türkiye’de Nevşehir, Ürgüp, Göreme, Avanos çevresinde yaygındır 16

17 17

18 18 3. Dev kazanı 18

19 19 3.Dev Kazanı : Dev kazanı Niagara şelalesi

20 20

21 21 4. Kırgıbayır (Badlands) Yarı kurak iklim bölgelerinde, sel sularının bitki örtüsünden yoksun eğimli yamaçları dilik dilik aşındırmasıyla oluşurlar. Türkiye’de, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygındır. 21

22 22 4. Kırgıbayır (Badlands) 22

23 23 4.Kırgıbayır ( badlands ) : İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da daha çok görülür.

24 24 5.Plato ( Yayla ) : Örnek : Cihanbeyli, Obruk, ( İç Anadolu ), Taşeli ( Akdeniz ), Gaziantep ( G.doğu Anadolu ), Erzurum – Kars ( Doğu Anadolu )…

25 25 5. Plato 25

26 26 6.Peneplen ( yontuk düz ) : Örnek : Çatalca Kocaeli Platosu.

27 27 AKARSULARIN BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ

28 28 1. Delta Ovaları Akarsuların taşıdıkları malzemeleri, denize döküldüğü yerde biriktirmesi sonucu, üçgene benzeyen düzlükler meydana gelir. Bunlara delta ovası adı verilir. 28

29 29 1. Delta Ovaları 29

30 30 1. Delta Ovaları 30

31 31 2. Birikinti Konisi ve Yelpazesi

32 32 Birikinti konisi : Dağ yamaçlarından inen akarsuyun, taşıdığı maddeleri, eğimin azaldığı yerde koni şeklinde biriktirmesine denir. Birikinti konilerinin birleşmesiyle birikinti yelpazeleri oluşur. Birikinti konisi

33 33 3. IRMAK ADASI

34 34

35 35

36 36 RÜZGAR AŞINIM VE BİRİKİM ŞEKİLLERİ

37 37 1. MANTAR KAYA RÜZGAR AŞINIM ŞEKİLLERİ İç Anadolu Bölgesi (Konya – Karaman)

38 38 2. PERİ BACASI Nevşehir – Kapadokya Manisa - Kula

39 39 3. TAFONİ

40 40 3. TAFONİ

41 41 4. Yardang

42 42 4. Yardang (Xinjiang Province, Çin’in Batı Bölgesi)

43 43 RÜZGAR BİRİKİM ŞEKİLLERİ 1. BARKAN Çöller

44 44 1. BARKAN

45 45 1. Barkan 45

46 46 2. KUM TEPELERİ

47 47 2. Kumul 47

48 48 AKARSULARIN HEM AŞINDIRMA HEM BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ

49 49 Menderes ( büklüm ) : Akarsuyun, yatak eğiminin azaldığı yerlerde sağa sola çarparak kıvrımlar ( büklümler ) yapmasıdır. Menderes hem aşındırma hem de biriktirme şeklidir. Menderesli akarsuyun yatak eğimi, akış hızı, aşındırma ve taşıma gücü azalır, buna karşılık akarsuyun boyu uzar, ve biriktirmesi artar. Örnek : B. ve Küçük Menderes, Gediz, Bakırçay, Seyhan, Ceyhan..…. Menderes

50 50 YER ALTI SULARI VE KAYNAKLAR

51 51 1. ARTEZYEN KAYNAĞI

52 52 İç Anadolu Bölgesi

53 53 2. YAMAÇ KAYNAĞI Doğu Anadolu Doğu Karadeniz

54 54 3. VADİ KAYNAĞI

55 55 4. GAYZER VE SICAKSU KAYNAKLARI

56 56 KARSTİK AŞINIM VE BİRİKİM ŞEKİLLERİ

57 57 TÜRKİYE’DE KARSTİK SAHALAR

58 58 1. LAPYA KARSTİK AŞINIM ŞEKİLLERİ Batı Akdeniz (Mersin - Antalya)

59 59 2. DOLİN - UVALA Batı Akdeniz (Mersin - Antalya)

60 60 3. POLYE Batı Akdeniz Elmalı, Kestel, Tefenni, Acıpayam, Köyceğiz, Gölhisar

61 61 4. MAĞARA - GALERİ Batı Akdeniz Damlataş, İnsuyu

62 62 5. OBRUK İç Anadolu – Kızılören Akdeniz – Cennet Cehennem

63 63

64 64 KARSTİK BİRİKİM ŞEKİLLERİ 1. TRAVERTEN Denizli Pamukkale

65 65 2. SARKIT – DİKİT - SÜTUN

66 66

67 67

68 68

69 69 BUZUL AŞINIM VE BİRİKİM ŞEKİLLERİ

70 70 TÜRKİYE’DE BUZULLAŞMA

71 71

72 72 1. BUZUL VADİSİ

73 73 2.ÖRTÜ BUZULU

74 74 3. BUZDAĞI

75 75

76 76 4. DRUMLİN

77 77 5. HÖRGÜÇ KAYA

78 78 DALGALAR VE AKINTILAR DALGA AŞINIM ŞEKİLLERİ

79 79 1. FALEZ Batı Akdeniz Doğu Karadeniz Batı Karadeniz

80 80

81 81 2. DOĞAL KÖPRÜ

82 82

83 83 DALGA BİRİKİM ŞEKİLLERİ

84 84 1. TOMBOLO Kapıdağ Yarımadası Sinop Yarımadsı

85 85 2. KIYI OKU – KIYI KORDONU LAGÜN – DENİZ KULAĞI B. Çekmece K. Çekmece Durusu – Terkos Bafa

86 Sinop 86

87 87

88 88

89 89 3. PLAJ – KIYI BİRİKTİRMELERİ Ege – Akdeniz Kıyıları

90 90 OKYANUS AKINTILARI

91 91 KIYI TİPLERİ

92 92 FİYORD - SKYER İskandinav Yarımadsı Norveç Şili Kıyıları

93 93

94 94 DALMAÇYA - HALİÇ İtalya Kıyıları Danimarka Almanya ve Fransa kuzeyi

95 95

96 96 KAŞ

97 97 ENİNE - BOYUNA Ege kıyıları Doğu ve Batı Karadeniz Batı Akdeniz

98 98

99 99 BOYUNA KIYI TİPİ

100 100 Toprağın Taşınması: Heyelan

101 101 Toprağın Taşınması: Heyelan

102 102 SORULAR….

103 103 Aşağıdaki havzalardan hangisinin akarsuları denize ulaşır ? A) Konya Havzası B) Tuz Gölü Havzası C) Çoruh Havzası D) Van Gölü Havzası E) Aras Havzası 1996 ÖYS Bir gözlemci, bir akarsuyun yatağına şekilde görüldüğü gibi ölçeklenmiş bir tahta parçası yerleştirmiştir. Gözlemci bir yıl boyunca akarsuyun yüksekliğini gözleyerek kaydını tutmuştur. Bu kayıtlardan akarsu ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi elde edilebilir ? A) Akış hızı B) Yatağın eğimi C) Akım düzeni D) Gücü E) Taşıdığı alüvyon 1983 ÖYS ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı

104 104 Aşağıda akım grafikleri verilen ve yalnızca yağmur sularıyla beslenen beş akarsudan hangisinin bulunduğu bölgede, yaz kuraklığının daha etkili olduğu söylenebilir ? 1999 İPTAL M ³ / sn Aylar M ³ / sn Aylar M ³ / sn Aylar M ³ / sn Aylar M ³ / sn Aylar A)B)C) D)E)

105 105 Bir akarsuyun ağzında delta bulunması, bu akarsuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesi olamaz ? A) Su toplama havzasında erozyonun şiddetli olduğunun B) Yatağı boyunca, çözünebilen kayaçların yaygın olduğunun C) Denize döküldüğü yerde akıntıların zayıf olduğunun D) Denize döküldüğü yerde deniz derinliğinin az olduğunun E) Taşıma gücünün fazla olduğunun 2002 ÖSS Aşağıdaki haritada bir yöredeki akarsular gösterilmiştir. Bu haritada, yöre ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisini doğrulayacak bilgi yoktur ? A) Akarsularda menderes oluşmamıştır B) Akarsuların taşıdığı su miktarları birbirinden çok farklıdır C) Kıyıları fazla girintili çıkıntılı değildir D) Akarsuların boyları 15 km. den uzundur E) Batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti genellikle artmaktadır ÖSS 0510 km Deniz K

106 106

107 107

108 108

109 109

110 110 I. Birikinti konisi II. Kanyon vadi III. Kum adası IV. Peri bacası V. Kırgıbayır Yukarıdakilerden hangileri akarsuyun yatak eğiminin azalması sonucunda oluşur? A) I ve III B) I ve II C) II ve III D) IV veV E) III ve V Yıl boyunca ortadan kalkmayan karlara kalıcı kar denir. Kalıcı kar sınırının yüksekliği aşağıdakilerden hangisine bağlıdır? A) Yerşekillerine B) Bitki örtüsüne C) Yağış rejimine D) Kıyı tiplerine E) Sıcaklığa

111 111 Ülkemizde karstik şekillerinin en çok olduğu coğrafi bölge aşağıdakilerden hangisidir? A)Ege B) Doğu Anadolu C) AkdenizD) İç Anadolu E) Güneydoğu Anadolu Yukarıdaki şekilde, kar ve yağmur sularının kalkeri eritmesiyle oluşan küçük boyutlu bir yer şeklinin gelişim süreci verilmiştir. Bu yerşekli aşağıdaki alanlardan hangisinde en çok oluşur? A)Sellenmenin fazla olduğu yerlerde B)Vadi tabanlarında C)Alüvyal ovalarda D)Bitki örtüsünden yoksun alanlarda E)Karstik alanlarda

112 112 Aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin oluşumunda rüzgarların doğrudan etkisi vardır?

113 113 Gel-git etkisinin fazla olduğu bir kıyıda aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin oluşması daha kolaydır?

114 114 Aşağıda gösterilen yer şekillerinden hangisine ülkemizde rastlanmaz?

115 115 Aşağıdakilerden hangisi akarsu aşındırması sonucunda meydana gelen şekillerden biri değildir?


"1 DIŞ KUVVETLER Rüzgar aşınım ve birikim şekilleri Akarsu aşınım şekilleri Akarsu birikim şekilleri Yer altı suları ve kaynaklar Karstik aşınım ve birikim." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları