Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Trafolarda Kullanılan PCB’lerin Geri Kazanımı Grup - 4.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Trafolarda Kullanılan PCB’lerin Geri Kazanımı Grup - 4."— Sunum transkripti:

1 Trafolarda Kullanılan PCB’lerin Geri Kazanımı Grup - 4

2  Mert GÜRBÜZ Çevre Mühendisliği  Kenan KEÇECİ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği  Dilan HABİP Metalurji ve Malzeme Mühendisliği  Tolga ULUTAŞ Jeoloji Mühendisliği  İbrahim CAN Jeoloji Mühendisliği  Çiğdem CAN Jeoloji Mühendisliği

3 PCB Nedir ? Kalıcı organik kirleticilerden olan poli klorlu bifeniller.(PCB) 1920’lerden itibaren yaygın bir şekilde üretilmeye başlandı. 1970’lere doğru sağlık üzerine olan etkilerinin farkedilmesi sonucunda dünya çapında kullanımına ve üretimine son verilmiştir. Besin zincirinin üst halkalarındaki türlerde birikimi ve sağlığa olan yaygın etkileri halen görülmektedir. Sağlığımızın gizli düşmanları!

4 KİMYASAL YAPI Bifenilin yapısı üzerine değişik sayıda klorun bağlanmasıyla meydana gelir. Normalde doğada bulunmayan aromatik,sentetik kimyasallardır C12H10-nCln olarak ifade edilirler. Teorik olarak 209 alt türü mevcuttur. Ticari kullanımda 130 alt tür tanımlanmıştır.

5 KİMYASAL YAPI PCBler klor atomunun bağlanma pozisyonuna göre iki grupta incelenebilir: a)Planar –orto pozisyonuna bağlı klor atomu içermeyen- b)Non-planar –orto pozsyonuna bağlı klor atomu içeren-

6 Yapı ve Özellikleri Kokusuzdurlar. Saf PCBler renksizken ticari olanlar renksizden sarıya doğru değişen renklerdedirler. Ateşe dayanıklıdırlar. Suda Çözünmezler. Yağlarda ve karbonhidratlarda iyi çözünürler.

7 Kullanım Alanları 1-Tamamen kapalı sistemler Transformatörler Kapasitörler Elektrik Kabloları 2- Kısmen kapalı sistemler Hidrolik sistemler Isı transfer sistemleri 3- Açık sistemler Plastik içinde yumuşatma maddesi Binalarda yalıtım maddesi Pestisitlerde Yapıştırıcılarda Yangın geciktiricilerde

8 Sağlık üzerine etkileri Endokrin sitem üzerine etkiler İmmün baskılayıcı etkiler Nörobilişsel etkiler Kanserojen etkiler Toksik etkiler

9 Yönetmelik Aşağıda yönetmeliğin son hali tam metin olarak verilmiştir.Sunumun ilerleyen bölümlerinde projemizle ilgili yönetmelik bölümlerini inceleyeceğiz. !!!!PCB ve PCT İçeren Atıkların Kontrolü Yönetmeliği!!!!PCB ve PCT İçeren Atıkların Kontrolü Yönetmeliği

10 PCB ve PCT İçeren Atıkların Kontrolü Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Genel İlkeler

11 Tanımlar PCB’ler: Poliklorlu bifenilleri, Poliklorlu terfenilleri, Ponometil-tetraklorodifenil metan, Monometil-dikloro-difenil metan, Monometil- dipromo-difenil metan, Yukarıda bahsedilen maddelerin toplamını içeriğinde ağırlıkça % den fazla ihtiva eden herhangi bir karışımı, Ek’1 PCB içeren ürünlerin ticari isimlerinin bir listesi bulunmaktadır.

12 Genel İlkeler 1. PCB’nin PCB özelliğiyle madde ve ekipmanların hazırlanması için veya madde ve ekipmanların bir parçası olarak üretimi, piyasaya sürülmesi ve kullanılması yasaktır. 2. PCB içeren ekipman ve stoklar envantere kaydedilmeli ve tarihine kadar bu ekipmanların bertaraf edilmesi gerekmektedir. 3. PCB ve PCB atıkları bertaraf edilmelidirler. Bunlar diğer atıklardan ayrı olarak muhafaza edilmelidirler. PCB’nin yeniden kullanılması yasaktır. 4. PCB atıkları yalnızca Bakanlık tarafından lisanslı tesislerde bertaraf edilebilir. Yakma işleminin gemilerde yapılması yasaktır.

13 Görev, Yetki ve Yükümlülükler Bakanlığın Görev ve Yetkileri Madde 6-Bakanlık, a) PCB’lerin çevreyle uyumlu bir şekilde yönetimini sağlayan program ve politikaları saptamak ve PCB’li ekipmanların bertarafına ilişkin Eylem Planlarını hazırlamak, kamuoyunun bunlara zamanında ve etkin bir şekilde katılımını sağlanmakla, b) Bu yönetmeliğin uygulanmasına yönelik yeni sistem ve teknolojilerin uygulanmasında ulusal ve uluslararası işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla, c) PCB içeren ekipmanların ve stokların envanterini çıkartmak ve bu envantere en az üç yılda bir yeni kayıtlar eklemekle, d) PCB içeren envantere kaydedilen ekipmanların ve stokların arındırılmasının en geç tarihine kadar tamamlanmış olmasını sağlamakla, e) Stoklar dahil olmak üzere tüm PCB atıklarının bertaraf edilmesini sağlamakla, f) Bertarafçılar ile PCB içeren ekipmanların bakımını, arındırılmasını ve sökümünü yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilere lisans vermekle, g) Bertaraf maksadıyla PCB atıklarının ihraç edilmesi için izin vermekle, h) PCB içeren ekipmanların ve atıkların çevreyle uyumlu yönetimine ilişkin en yeni sistem ve teknolojilerin uygulanmasında ulusal ve uluslararası koordinasyonu sağlamakla, görevli ve yetkilidir.

14 Görev, Yetki ve Yükümlülükler Belediyelerin Görev ve Yetkileri Madde 8-Belediyeler, a) PCB içeren atıkları belediye evsel katı atık sahasına kabul etmemekle, b) PCB içeren atıkların su, toprak gibi alıcı ortamlara verilmesini önlemekle, c) Mülki Amirliklerce düzenlenen eğitim seminerlerinin koordinasyonunda yer almakla, d) İl genelinde yapılacak olan envanter çalışmalarının koordinasyonunda yer almakla, e) PCB içeren atıkların Taşıma Lisansı olan araçlarla taşındığını kontrol etmek ve aksi davranışlarda bulunanları tespit edip Valiliğe bildirmekle, görevli ve yetkilidir.

15 PCB ve PCT’leri Elinde Bulunduranların Yükümlülükleri Madde 9- PCB içeren ekipmanı elinde bulunduranlar, a) PCB stokları dahil olmak üzere PCB atıklarını ve PCB içeren ekipmanları elinde bulunduran, Bakanlığa sahip oldukları miktar ve bu miktardaki değişiklikleri bildirmekle, g) PCB içeren atıkların fabrika sınırları içinde, tesis ve binalardan uzakta, beton saha üzerine yerleştirilmiş sağlam, sızdırmaz, emniyetli ve uluslararası kabul görmüş standartlara uygun konteynerler içerisinde geçici olarak muhafaza etmekle, konteynerlerin üzerinde depolama tarihini belirtmekle, konteynerlerin hasar görmesi durumunda atıkları, aynı özellikleri taşıyan başka bir konteynere aktarmakla, konteynerlerin devamlı kapalı kalmasını sağlamakla, atıklarını kimyasal reaksiyona girmeyecek şekilde geçici depolamakla,

16 Taşıma ile İlgili Hükümler Madde 13- PCB atıklarının ve/veya PCB İhtiva Eden Ekipmanların taşınması, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda lisans almış kişi ve kuruluşlarca taşınan atığın özelliğine uygun araçlarla yapılır.

17 Geçici Depolama Alanları ile İlgili Hükümler Madde 16- PCB atıkları ve/veya PCB ihtiva eden ekipmanlar nihai bertarafı sağlanıncaya kadar geçici depolanabilir. Depolama koşulları; a) Depolanacak madde sızdırmaz kapalı kaplar içine alınmalı ve etiketlenmelidir. b) Geçici depolama alanlarının diğer malzeme ve maddelerin depo alanlarından uzak ve ayrı bir yerde olması gerekmektedir. d) Depo alanının tabanının sızdırmaz olması ve depolanan maddede sızıntı, kaçak vb. durumlarda dökülen maddeyi absorbe edebilecek kilin depolama yapılan yerde bulunması ve dökülen maddenin toplanmasını sağlayacak yalıtılmış drenaj sisteminin bulunması gerekmektedir. Dökülen madde toplandıktan sonra toplamada kullanılan maddelerle birlikte atık işlemi uygulanmalıdır. (Sızdırmaz kaplara alınmalı ve aynı alanda depolanmalıdır.) e) Geçici depolama alanlarında yangın söndürme, havalandırma ve yıldırımdan koruma sistemlerinin olması gerekmektedir. f) Depolama alanının giriş ve çıkışları kontrol altında tutulmalı, maddelerin kötü amaçlı ve sorumsuz kişilerin eline geçmemesi ve amaç dışında kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. g) Depolanan yerde söz konusu maddelerin zararlı ve tehlikeli olduğunu belirtir uyarı levhalarının bulunması gerekmektedir. h) Konu ile ilgili çalışmalarda görevli ve görevlendirilecek personelin (giysileri dahil) özel kişisel koruyucularla donatılması zorunludur.

18 Transformatör ve Diğer Ekipmanların Arındırılmasını ve/veya Sökümünü Yapacak Tesislere İlişkin Hükümler Madde-17 PCB İçeren Transformatör ve Ekipmanların Arındırılması PCB içeren izolasyon sıvılı transformatörlerin, PCB içeren hidrolik yağlı ekipmanların (örneğin madencilikte kullanılan ekipmanlar gibi) ve PCB’li izolasyon sıvısı içeren büyük kondansatörlerin arındırılması yapılır. Transformatör ve ekipmanlar, kullanılmış olan sıvının PCB içeriğinin 50 ppm’in altında olması ve başkaca PCB içeren unsurların bulunmaması halinde, PCB’siz olarak kabul edilirler. Bu transformatör ve ekipmanlar, kullanılmaya devam edilebilirler. PCB içeriğinin yukarıda belirtilenin üzerinde olması halinde, transformatör ve ekipmanlar arındırılabilirler. Transformatör ve ekipmanlar arındırıldıktan sonra PCB içeriğinin 50 ppm’in altında olması gerekir.

19 Madde 18- Transformatör ve Diğer Ekipmanların Arındırılmasını ve/veya Sökümünü yapacak Tesisler için aşağıdaki şartlara uyulur: a) Tesiste giriş bölümü, transformatör ve diğer ekipmanların kabul ünitesi, depolama sahası, transformatör ve diğer ekipmanların söküm alanı, laboratuvar, proses ve diğer çalışma alanları bulunmalıdır. b) Tesis, transformatör ve diğer ekipmanların nakliye araçlarının giriş çıkışına uygun olmalıdır. c) Tesisin çevresi koruma altına alınmalı, giriş ve çıkışın denetlendiği bir çit ve duvar olmalı, söküm alanına personelden başkasının izinsiz girmesi yasaklanmalıdır. d) Tesis içinde kullanılan tank veya konteynerler göstergeli olmalı, aşırı dolmayı önleyici tedbirler alınmalıdır. Tank veya konteyner hiç bir zaman tam dolu bırakılmamalı, içlerine amaçları dışında başka hiçbir ürün konulmamalıdır. Bu tanklar, tank diplerinde toplanmış katı veya çamurumsu çökeltilerin gerektiğinde temizlenebilmesi için gerekli düzeneğe sahip olmalıdır. e) Tesise gelen lisanslı araç PCB içeren ekipmanla (trafo, kapasitör gibi) birlikte kabul birimine gelir. Araç sürücüsü transformatör ve diğer ekipmanları kabul biriminde laboratuvar sorumlusu gözetiminde yetkililere teslim eder.

20 f) Tesis alanının transformatörden sızabilecek olan atık yağ ile temasta olan kısımlarında zemin geçirimsizliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu amaçla kalınlığı en az 25 cm olan betonarme zeminin ve havuzlama yan duvarlar içlerinin, dökülmelere karşı geçirimsizliğini sağlamak amacıyla epoksi boya, geomembran ve benzeri tecrit malzemesi ile kaplanması gereklidir. Atık kabul alanı yağmura karşı korunmalıdır. g) PCB içeren ekipman kabul alanında gerekli emniyet tedbirleri ile dökülme ve sızmalara karşı önlemler alınmalıdır. h) Sahada ortaya çıkan yağmur suları, yıkama ve benzeri atık sular ayrı olarak toplanarak, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nde yer alan sınır değerlere uygun şekilde arıtılmalıdır. ı) Tesis içinde meydana gelebilecek döküntü ve sızıntıları önlemek amacıyla yeterli miktarda emici bulundurulur ve tesis içinde uygun noktalarda kolay şekilde kullanımını sağlayacak şekilde depolanır. Kullanılmış emici malzemeler Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf edilir. i)Çalışma alanlarında oluşan gürültü, Gürültü ve Kontrol Yönetmeliği kriterleri doğrultusunda en son tekniklerle mümkün olduğunca azaltılmalıdır.

21 Bertarafa İlişkin Esaslar Madde 20-PCB içeren Transformatör ve Ekipmanların Bertaraf Edilmesi Bir ekipmanın kullanımdan çıkartılması durumunda, sıvının tamamıyla boşaltılması ve PCB içeriğinin tespit edilmesi gerekmektedir. PCB içeriğinin 50 ppm’den az olması halinde sökülebilir ve parçaları değerlendirilebilir. Ancak, PCB içeren parçalar uzaklaştırılarak ayrı olarak bertaraf edilmelidirler. PCB içeriğinin 50 ppm’den fazla olması durumunda, ekipmanın tamamı sökülmeden önce yıkanmalı ve her bir metal parça (kutu, bakır bobin, borular, kompresörler gibi) sökümden sonra temizlenmelidir. Temizlenen metal parçalar değerlendirilebilir.

22 Hedefimiz Hedefimiz,PCBlerin yönetmeliğe uygun şekilde bertarafı ve PCB ile kontemine olmuş cevherlerin yönetmeliklere uygun şekilde geri kazanımını sağlayacak,maliyet açısından düşük,çözüme yönelik,etkili bir mühendislik çözümü ortaya koymaktır.

23 Geri Dönüşüm :Kullanılmış metallerin bir üretim süreci içerisinde kullanılıp orijinal amacı veya başka bir amaç için yeniden işlenmesidir. Geri Dönüşüm Tesisi :Kullanılmış metallerin geri dönüşümü için kurulmuş tesistir.

24 !!!!! Araştırmalara göre metallerin geri kazanılması için harcanan enerji metallerinin madenlerden çıkartılması için gereken enerjiden çok daha azdır.bakır bileşimlerin, geri kazanılması için gereken enerji bu metalin madenlerden çıkartılması için gereken enerjinin sadece % 13, ve demir/çelik için % 19’u kadardır. (Lyons ve Tonkin, 1975).

25 Metal işleme ve tekrar kullanılabilir hale getirme PCB transformatörleri boşaltılır (izolasyon sıvıları süzülür) ve çözücü kimyasallar kullanılarak temizlenir. Temizleme sürecinin ardından, transformatör açılır ve parçalara ayrılır. Bakır ve aluminyum sargılar yalıtıcı materyallerinden çıkarılır. Bakır, aluminyum ve metal levhalar metal şirketleri tarafından güvenli şekilde tekrar kullanılabilmeleri için, temiz çözücülerle durulanır (ve ekonomik değerleri açısından yeniden kaplanır). Vakum damıtma yöntemi ile çözücü PCB’den arındırılır. PCB ile kirlenmiş sıvı hacmi asgariye indirilir (damıtmadan kalan miktar) ve bu PCB transformatörden alınan PCB yağı ile birlikte toplanır ve içindeki Klorit alınmak üzere bir başka tesiste (örneğin ABB Rotterdam’da) kimyasal bir sürece tabi tutulur. Bu klorit, yeni ürünlerin imali için hammadde olarak kullanılacaktır. PCB transformatörleri için bu süreç kapsamındaki kazanım devir oranı yaklaşık % 95 olacaktır. Sadece toplam materyalin yaklaşık % 5’ ine karşılık gelen yalıtım materyalleri fire olarak yüksek ısıda yakma ile yok edilir.

26 İzolasyonlu bakır kablolar, kablo makinesinde geri dönüşüme uğrar ve preslenir. Bakır alaşımları, yabancı artıklardan maksimum seviyede ustalıkla ayrıştırılır ve üreticilerin isteğine sunulur. Her türlü alüminyum soğutucu radyatör, alüminyum ve bakır bileşenlerinden optimum seviyede ayrıştırılır, alüminyum profillerle birlikte uygun alaşım değerlerine göre sınıflandırılmak üzere alüminyum hammadde deposunda biriktirilirler.Elektrik hat telleri, araba radyatörleri, motor blokları en ufak montaj parçalarına kadar geri dönüştürülerek, metalurjinin yüksek kalitede ve saflıkta mamullerinin sırrını oluştururlar.

27 Pcb’nin Arındırılma Şeması

28

29 PCB İÇEREN EKİPMANIN ARINDIRILMASI Sürecin başlangıcında, PCB sıvısı, yoğun bir temizlik prosedüründen geçecek olan katı materyallerden ayrılır. Süreç tamamlandığında, yeniden kullanılabilir ikincil katı materyallerin ortalama 5 ppm’ den az PCB kirlenme düzeyleri vardır ve bu düzey, tüm kısıtlamaların altındadır.PCB sıvısı ve yağ yakılır ya da sodyum ile kimyasal bir süreç içinde yok edilir.

30 Yıkama LTR2 = Low (Düşük) Temperature (Sıcaklık) Rinsing (Durulama) R 2 = Yeniden kullanım + İyileştirme LTR2 teknolojisi, PCB içeren transformatörlerin kirliliklerinin bertarafını sağlayan, yanma işlemi içermeyen ve etkisi kanıtlanmış bir teknolojidir.

31

32 Katı PCB atığının Arındırılması PCB sıvısının arındırılmasının ardından transformatörde kalan PCB artıkları (özellikle transformatör çekirdeği ve sargılarda kalan) temizleyici bir sıvı yardımıyla, uygun ve güvenli koşullar altında giderilir. Çözücü kimyasalın damıtılma işlemi, sıvı atığının en az düzeye indirilmesini sağlar. Transformatörler, yasal olarak izin verilen miktarın altında PCB içerecek şekilde arındırılır ve böylece tekrar kullanıma alınabilir.

33 Tekrar kullanıma alınmayan (genellikle ağırlıkça % 95’i katı olan) transformatör materyallerinin neredeyse tamamı, özellikle karkas (eski çelik), bobin (bakır ya da aluminyum), ve transformatör çekirdeği levhalarından (çelik) oluşmaktadır. LTR 2 arındırma işleminin ardından kalan ikincil ham maddelerin PCB kirlilikleri genelde 2 ppm’in altına düşer. Bir LTR2 arındıma tesisi, transformatörün çözücü kimyasal (solvent) ile durulanmasını sağlayan püskürtme bölümlerine ayrılmıştır ve transformatörün durulanmasının ardından PCB’yi çözücüden ayırmayı (izole etmeyi) sağlayan damıtma birimi de bulunmaktadır. Temizleme sıvısından ayrılan PCB, bertaraf edilmek üzere derhal depolanır.

34 Termal çiftleştirme ile yapılan damıtma, enerji tasarrufu ile temizleyici maddelerin düzenli şekilde arındırılmasını sağlar. Denetim aygıtları ile tam otomatik ve güvenli bir işlem yapmak mümkündür. Bir transformatörü temizlemek için gerekli arıtma süresi,transformatörün boyutuna, tasarım türüne ve içerdiği izolasyon sıvısının ilk (orijinal giriş) PCB kirlilik düzeyine göre değişir.

35

36

37

38

39 İŞ AKIM ŞEMASI

40 TESİS İLE İLGİLİ NOTLAR Tesisin tamamı sızdırmaz beton zeminden oluşmakta. Yağ boşaltım alanı özel havalandırmaya sahip kapalı bir alandır. Arıtma kanalları içeren bölümler tente ile kapatılmış ve yağmur suyu alması engellenmiştir. PCB arıtım sahası tente ile kapatılmış yağmur suyu alışı engellenmiştir. Tenteyle örtülmeyen alanda şekilde belirtilmeyen yağmur suyu kanalları bulunmakta,bunlar belediye alt yapısına direkt bağlanmaktadır. PCB boşaltım alanında 1’er tonluk 2 ıbc tank bulunmakta bunlardan biri (PCBli yağ içeren)arıtma kanalına çıkış vermekte,solvent ve pcbli yağ içeren ise kapalı durumda,bertarafa gönderilmeye hazırdır. Bir kamyon tanesi 5500 kg dan hesaplanan 4 tane trafo taşıyabilmektedir.ölçüler ve ağırlıklar uygundur.

41 MALİYET RAPORU

42 SON SÖZ Sonuç olarak görüyoruz ki maliyetler ne kadar yüksek görünsede,özellikle elde edilecek bakır sayesinde işlem sonucunda göz ardı edilemeyecek bir kar oluşmaktadır.Bu da projemizi hem çevreye yararlı,hemde ticari anlamda yararlı bir noktaya getirmektedir.Prosesler geliştirilerek,trafo işleme kapasitesi gün geçtikce arttırılabilir.


"Trafolarda Kullanılan PCB’lerin Geri Kazanımı Grup - 4." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları