Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 KİMYASAL SAVAŞ AJANLARI ve TIBBİ YAKLAŞIM Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD. Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 KİMYASAL SAVAŞ AJANLARI ve TIBBİ YAKLAŞIM Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD. Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD."— Sunum transkripti:

1

2 1 KİMYASAL SAVAŞ AJANLARI ve TIBBİ YAKLAŞIM Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD. Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD.

3 Düşmanını tanı, kendini tanı, yüzlerce savaşta tehlikeden korun Sun Tzu MÖ 500 AMAÇ

4 Primum nil nocere Tıp Öğretisinin Kuralı

5 Önce kendini koru KBRN Kargaşasının Kuralı Dead Heroes Save No One !

6 5 KİMYASAL SİLAHLAR Kimyasal Savaş Ajanları (KS);  Öldürerek veya yaralayarak saf dışı bırakmak,  Bitkisel ve hayvansal besin kaynaklarını kontamine etmek,  Ekonomik önemi olan hedefleri işlemez hale getirmek,  Kişileri koruyucu ekipman ve maske kullanmak zorunda bırakarak hareket kabiliyetlerini azaltmak,  Teröre ve paniğe sebep olmak, amacıyla kullanılan oldukça toksik kimyasal maddelerdir

7 6 KİMYASAL SİLAHLAR ÖZELLİKLERİ: 4Çok toksikdirler. 4Derhal bir etkiye sahiptirler. 4Sekonder kontaminasyon olasılığı vardır. 4Üretimi kolaydır. 4Deteksiyonu nisbeten kolaydır (biyolojik silaha göre) 4Dekontaminasyon önemlidir.

8 7 KİMYASAL AJANLARIN ÖZELLİKLERİ ve ABSORBSİYON YOLLARI vKısmen gaz halinde bulunur. vSu ve organik çözücülerde belli oranda çözünürler, yapıları transport ve yayılma için stabil özellik gösterir. vİnhale edildiğinde üst solunum yollarından absorbe edilebildiği gibi, sıvı ve katı partiküller, deri ve mukoz membranların yüzeyinden de penetre olabilmektedirler. vBu ajanlar içme suyu ve besinlere kontamine olarak GİS’i etkilerken, gözlerden doğrudan absorbe olmaktadırlar.

9 8 KİMYASAL SİLAHLARIN UZUN SÜRELİ ETKİLERİ v Kronik hastalıklar v Karsinogenesis ve mutagenesis v Enfeksiyon hastalıkları v Ekolojik etkiler KİMYASAL SİLAHLARIN UZUN SÜRELİ ETKİLERİ v Kronik hastalıklar v Karsinogenesis ve mutagenesis v Enfeksiyon hastalıkları v Ekolojik etkiler

10 9 KİMYASAL AJANLARIN SINIFLANDIRILMASI 1. Sinir ajanları (Tabun, Sarin, Siklosarin,Soman, Vx) 2. Yakıcı ajanlar (Mustard, Azotlu Mustard,Lewisit) 3. Akciğer irritanları (Fosgen, Difosgen, Klorpikrin) 4. Sistemik toksikler ( Hidrojen Siyanür, Hidrojen Sülfür) 5. Kapasite bozucu ajanlar (BZ, LSD) 6. Kargaşa kontrol ajanları (CN, CS, CR, DM) 7. Bitki öldürücü ajanlar (2,4-D, Kakodilik asit)

11  G ve V ajanları olarak sınıflandırılıp, kimyasal yapı itibariyle organofosforlu insektisitlere benzerler.  G ajanları (Tabun, Sarin, Soman) kalıcı olmayan, V ajanları ise daha stabil bir karakter gösterirler.  Normal kumaştan ve cerrahi eldivenden kolaylıkla penetre olurken, butil kauçuk ve poliester gibi sentetik maddeler bunlara dirençlidir.  Nöromuskuler bileşkede Asetilkolinesteraz enziminin fonksiyonunu bozarak etki eder. I. SİNİR AJANLARI Genel Özellikleri:

12 AChE ACh GB I. SİNİR AJANLARI Etki mekanizması:

13 Muskarinik etkiler  Göz bebeklerinde küçülme (miyosis),  Burun akıntısı (rinore), gözlerde yaşarma (lakrimasyon),  Bronş salgılarında artış,  Aşırı tükürük salgılanması (salivasyon), terleme,  Bulantı, kusma.  Üriner ve fekal inkontinans I. SİNİR AJANLARI Nikotinik etkiler  Kaslarda fasikülasyonlar,  Kasılıp – gevşemeler,  Paralizi. Merkezi etkiler  Şuur kaybı,  Konvülsiyonlar,  Konuşma güçlüğü,  Solunum merkezinin depresyonu.

14 Miosis (right) from a very low dose of nerve agent.

15 14 Laboratuvar Bulguları Kan komponentlerinin kolinesteraz aktivitesinin ölçülmesi bu ajanlara maruziyetin bir göstergesi olarak kullanılır. Eritrosit enzim aktivitesi akut sinir ajanı maruziyetine plazmadan daha duyarlıdır. %70-80’lik bir enzim inhibisyonu ciddi sistemik etkileri gösterir. Diğer laboratuvar bulguları komplikasyonlarla ilişkili olacaktır. Örneğin uzun süreli hipoksiden sonra asidozis görülmesi gibi.

16 TIBBİ TEDAVİNİN EN ÖNEMLİ KISMI DİREKT OLARAK SİNİR AJANINA MARUZ KALINAN BÖLGEDEN UZAKLAŞTIRMA ve ILIK ALANDA YAPILACAK OLAN İLK YARDIMDIR. SİNİR AJANLARININ TEDAVİSİNDE SPESİFİK ANTİDOT OLARAK ATROPİN ve ENZİM REAKTİVATÖRÜ BİR OKSİM (PRALİDOKSİM veya OBİDOKSİM) KULLANILIR. I. SİNİR AJANLARI Tedavi-I:

17 16 Tedavide acil antidot uygulamayı gerektiren belirtiler Tedavide acil antidot uygulamayı gerektiren belirtiler  Göz yaşarması ile birlikte görme bulanıklığı  Frontal bölgede göz diplerinde ağrı  Göğüste bası hissi (sıkışma), öksürük  Burun akması Tedavide acil antidot uygulamayı gerektiren belirtiler Tedavide acil antidot uygulamayı gerektiren belirtiler  Göz yaşarması ile birlikte görme bulanıklığı  Frontal bölgede göz diplerinde ağrı  Göğüste bası hissi (sıkışma), öksürük  Burun akması

18 17 Atropinizasyon kriterleri Atropinizasyon kriterleri vAğız kuruluğu vAkciğerde rallerin tamamen ortadan kalkması Atropinizasyon kriterleri Atropinizasyon kriterleri vAğız kuruluğu vAkciğerde rallerin tamamen ortadan kalkması

19 18

20 19 Atropin Otoenjektörü SİNİR AJANLARI

21 20

22 21 AChE ESKİMESİ SİNİR AJANLARI-AChE Bir alkil grubunun yerine hidroksil

23 22 AChE REAKTİVASYONU SİNİR AJANLARI-AChE-OKSİM

24 23 Tedavi Şeması 1) Derhal atropin uygulanmalıdır. 2) Solunum yolları açık tutulmalıdır. 3) Dekontaminasyon sağlanmalıdır. a) Cilt yoluyla temas: Tüm kontamine giysiler çıkarılmalı gözler, yüz, saç ve tırnaklar dahil diğer açık yerler bol su ve sabunla yıkanmalıdır. Sabunla iki kez yıkanmalı ve bol su ile durulanmalıdır. Yıkama suları da çevreyi etkileyebileceği için dikkatli olunmalıdır. b) Ağızdan temasta: Kusturulmamalı Aktif kömür verilmeli: Erişkin g, çocuk 1-2 g/kg. Katartik verilmeli: Sodyum veya magnezyum sülfat: Erişkin: g, çocuk 250 mg/kg

25 24 4)Gerekiyorsa suni solunum yapılmalıdır. Dudakların dekontamine olduğundan emin olunmalı. 5)Hastada gelişen semptomlar izlenmeli. a)Hafif zehirlenme –Hasta yürüyebilmekte, Ter –Başağrısı Salya artısı –Uyku hali Göğüste sıkışma hissi –Bulantı Abdominal kramp –Kusma Diyare –Uyuşukluk  Bu durumda atropinizasyona devam edilmelidir. Sekresyonlar kuruyuncaya kadar 2-5 mg, dakikada bir tekrarlanır. Tedavi Şeması

26 25 b)Orta derecede zehirlenme Hasta yürüyemez Kas seyirmeleri Halsizlik Miyozis Konuşma zorluğu  Atropinizasyona devam edilir.  Tedavi edilmezse öldürücü olabilir. Tedavi Şeması

27 26 c)Şiddetli zehirlenme Hasta bilinçsiz Gevşek Paralizi Belirgin miyozis Akciğerlerde raller Pupillerde ışık refleksinin kaybı Solunum zorluğu Kas seyirmeleri Siyanoz  Atropinizasyona devam edilir.  Tedavi edilmezse öldürücü olabilir. Tedavi Şeması

28 27 ● OLGU ● 52 yaşında,Edgewood Arsenal-Maryland’de çalışan, ● Tam koruyucu ekipman içerisinde sarin ile kontamine olmuş bir alanı temizlerken,  Oral ve nazal sekresyonlarda artış  Nefes almada zorluk şikayetleri başlamış  Dakikalar içinde solunum distresi belirginleşmiş  Sekresyonları artmış, İlk semptomdan 5-10 dakika sonra acil odasına ulaşmış, geldiğinde ;  Siyanoz ve konvülsiyonlar  Muskuler fasikülasyonlar  Miyozis  Belirgin salivasyon  Rinore, gözlemlenmiş

29 28 ● OLGU ● Hemen ;  2 mg. IV ve 2mg. IM atropin  Pralidoksim klorid (2gr. /150 ml.SF) IV infüzyon şeklinde  Okjisen verilmiş ● 2-3 dakika içerisinde solunumunda ve siyanozunda düzelme başlamış ● AKB 190/110 mmHg, Kalp hızı 130 vuru/dk ölçülmüş ● Kas fasikülasyonları devam etmiş, ama bronkokonstrüksiyon ve sekresyonları azalmış ● 20 dak.sonra ; ● 2 nci 2 gram PAM (pralidoksim klorid) başlanmış ● sekresyonların tekrar başlaması üzerine atropin (2 mg IV) verilmiş

30 29 ● OLGU ● Başvurmasından 30 dakika sonra ; ● hasta uyanmış, kas fasikülasyonları ● bilateral wheezing ● kardiyak gallop ● belirgin miyozis ● bulantı ve kusma devam etmiş

31 30 ● OLGU ● Başvurudan 50 dakika sonra ; ● tekrar kusma ve siyanoz gelişmiş ● 2mg Atropin (IM) + 3 ncü doz PAM (2mg.) verilmiş ● Başvurudan 60 dakika sonra ; ● koma hali ve apne gelişmiş ● artan bronkokonstrüksiyon nedeniyle atropin (3 mg) IV yavaş verilmiş ● ronküs ve wheezinge rağmen, assiste solunum ile yeterli ventilasyon ve siyanozda azalma oluşmuş ● gastrik distansiyon ve tekrarlayan kusma nedeniyle NGS takılmış ● intermittan solunum desteği 1 saat kadar devam etmiş,

32 31 ● OLGU  Başvurudan saat sonra ; ● bronkokonstrüksiyon artmış ama 1 mg. IV ilave atropin verilmiş ve konstrüksiyon süratle azalmış ● Yaklaşık 15 saniye sonra solunum spontan olmuş, kusma epizotlarına rağmen cilt rengi düzelmiş ● Başvurudan 9 saat sonra ; ● hasta oldukça düşkün ve arefleksi olmasına rağmen, yürümeye başlamış ● Tüm gece boyunca, karın ağrıları ve 2 kez kusması olmuş ● Ertesi sabah ; ● küçük ama reaktif pupiller ● akciğerlerde patolojik ses Ø ● kardiyak üfürüm Ø ● reaktif DTR olarak değerlendirilmiş

33 32 ● OLGU AC-ChE (mmol) ● İlk doz PAM 0.36 PAM 5.59 (ND ) ● EKG ● 1 h Sinüs taşikardisi, belirgin ST segment depresyonu ● 18 h ST elevasyonu ● 24 h ST elevasyonu, T inversiyonu (V4-6’da) ● 42 h Aynı öncesi sonrası

34 33 ● OLGU ● EKG paterni diğer birkaç gün daha stabil seyretmiş sonra ST segmenti izoelektrik olmuş, ama T inversiyonu 4 hafta kadar daha devam etmiş, ● Hasta hospitalize edilmiş, ● İlk 2-3 gün, hasta emosyonel krizler, minimal migratuar göğüs ağrısı ve prodüktif öksürük,  4. gün ………………….. Asemptomatik ● 2 haftalık yatak istirahati sonrası fiziksel aktivitesinde düzelme ● 2 hafta sonra, EKG normal

35 34 YAKICI AJANLAR vMustard vAzotlu Mustard vLewisit

36 35 Mustard Gazı (HD, Hardal, İperit):2-kloroetilsülfür S ( CH 2 CH 2 Cl ) 2

37 36 Mustard Gazı vSıvı ve uçuculuğu fazladır vSoğuk iklimlerde stabilitesi uzundur vHardal, turp, sarmısak benzeri bir kokuya sahiptir vSitostatik, mutajenik ve sitotoksiktir vKolay ve ucuz üretilmesi, yüksek penetrasyon yeteneği, kalıcılığının fazla olması, ireversibl etkileri ve semptomların uzun süreli ve komplike olması nedeniyle en çok korkulan ve kullanılan kimyasal ajanlardan biridir Mustard Gazı vSıvı ve uçuculuğu fazladır vSoğuk iklimlerde stabilitesi uzundur vHardal, turp, sarmısak benzeri bir kokuya sahiptir vSitostatik, mutajenik ve sitotoksiktir vKolay ve ucuz üretilmesi, yüksek penetrasyon yeteneği, kalıcılığının fazla olması, ireversibl etkileri ve semptomların uzun süreli ve komplike olması nedeniyle en çok korkulan ve kullanılan kimyasal ajanlardan biridir

38 37 Kükürtlü mustard  etilen sülfonyum Azotlu mustard  etilen imonyum İki guanin molekülü arasındaki çapraz bağ DNA, RNA, proteinler, hücresel membran komponentlerinin alkillenmesi, çapraz bağlar Siklusun G2/M fazında interfazda durmakta Keratinositler, mukoza epiteli ve kemik iliği prekursor hücreleri Etki Mekanizması MUSTARD

39 38 Belirtiler vGözler ( fotofobi, bleferospazm, konjuktinit ve korneal lezyonlar ) vDeri ( eritem, yanık, veziküller ve nekroz ) vSolunum yolları ( nazal kavite, trakea ve bronş epitellerinde irritasyon ve konjesyon, akciğer ödemi, mekanik asfiksi ve bakteriyel enfeksiyon ) vGIS ( bulantı, kusma ve diare ) vSistemik ( başağrısı, bulantı, kusma, lökopeni ve anemi ) Belirtiler vGözler ( fotofobi, bleferospazm, konjuktinit ve korneal lezyonlar ) vDeri ( eritem, yanık, veziküller ve nekroz ) vSolunum yolları ( nazal kavite, trakea ve bronş epitellerinde irritasyon ve konjesyon, akciğer ödemi, mekanik asfiksi ve bakteriyel enfeksiyon ) vGIS ( bulantı, kusma ve diare ) vSistemik ( başağrısı, bulantı, kusma, lökopeni ve anemi )

40 39 Tedavi (MUSTARD) v2 dakika içerisinde dekontaminasyon yapılmalıdır. vTemel tedavi yaklaşımı hızlı dekontaminasyon ve göz, cilt ve solunum bölgesi lezyonlarının semptomatik tedavisidir. vSabun, alkollü sabun ve sıvı sabun sodyum hipoklorit ve kloraminler dekontaminasyonda kullanılır. v%2.5’luk sodyum tiyosülfat ve izotonik Na bikarbonat (%1.2) vAjan bulaşığı üzerine su dökülmez vSolunum depresyonu ve KIBAS nedeniyle Morfin önerilmez. vSistemik etkilerinin tedavisinde kusturma kontrendikedir Tedavi (MUSTARD) v2 dakika içerisinde dekontaminasyon yapılmalıdır. vTemel tedavi yaklaşımı hızlı dekontaminasyon ve göz, cilt ve solunum bölgesi lezyonlarının semptomatik tedavisidir. vSabun, alkollü sabun ve sıvı sabun sodyum hipoklorit ve kloraminler dekontaminasyonda kullanılır. v%2.5’luk sodyum tiyosülfat ve izotonik Na bikarbonat (%1.2) vAjan bulaşığı üzerine su dökülmez vSolunum depresyonu ve KIBAS nedeniyle Morfin önerilmez. vSistemik etkilerinin tedavisinde kusturma kontrendikedir

41 40 TEDAVİ Mustard (Hardal gazı, İperit, Kükürtlü Hardal) 1)Deri yanıkları tedavisi Yanık tedavisinin genel ilkeleri uygulanır. Yanma ve batmaları önlemek için kalamin veya diğer losyon veya kremler (%0.25 mentol ve kafur, kalamin) uygulanır. Küçük yanıklar (1-2 cm) önemli bir tedavi gerektirmeyebilir, daha büyük olanlar dikkatlice açılır ve günde 3-4 defa salin veya diğer bir steril solüsyon veya su ve sabunla yıkanır ve topikal bir antibiyotikle 1-2 mm kalınlığında olacak şekilde kapatılır. Antibiyotikli pomadlar yoksa steril vazelinle kapatılır.

42 41 Özellikle yanık bölgelerin manüplasyonu ve irrigasyonundan önce sistemik analjezikler kullanılabilir. Gerekirse trimeprazin gibi antipiruritikler kullanılabilir. Sıvı elektrolit dengesi takibi son derece önemlidir.

43 42 2)Göz yanıklarının tedavisi: Oftalmik solüsyonlarla gözler irrige edilir. Homatropin gibi antikolinerjik bir göz merhemi synechiae oluşumunu önleyecektir. Yine topikal bir antibiyotik uygulaması infeksiyon şiddeti ve insidansını azaltacaktır. Topikal analjezikler faydalı olabilir, fakat göz ağrıları için sistemik analjezikler verilmelidir. Topikal steroidler ilk bir iki gün inflamasyonu önlemede yardımcı olabilir. Daha ileride bir oftalmolog görmelidir. Güneş gözlükleri ışıktan rahatsız olmayı azaltacaktır.

44 43 3)Solunum Lezyonlarının tedavisi Ağır vakalarda mg/gün oral prednizolon verilir. Respiratuvar distres için oksijen verilir. Parenteral sıvı ve elektrolit tedavisi gerekebilir.

45 44 LEWISIT vDikloro (2-klorovinil) arsin vArsenikli vezikan LEWISIT vDikloro (2-klorovinil) arsin vArsenikli vezikan Cl CH = CH - AsCl 2

46 45 LEWİSİT LEWİSİT vSuda az, organik çözücülerde fazla çözünen renksiz, kokusuz bir sıvıdır vUçuculuğu hardal gazına göre daha fazladır vSülfidril grubu taşıyan birçok enzim ve proteinlerle reaksiyona girip, fonksiyonlarını inhibe eder LEWİSİT LEWİSİT vSuda az, organik çözücülerde fazla çözünen renksiz, kokusuz bir sıvıdır vUçuculuğu hardal gazına göre daha fazladır vSülfidril grubu taşıyan birçok enzim ve proteinlerle reaksiyona girip, fonksiyonlarını inhibe eder

47 46 BELİRTİLER (lewisit) vGözlerde aniden bıçak gibi saplanan bir ağrı ve bleferospazm vCilt ve solunum bölgesinde yakıcı bir ağrı vHemoliz ve şiddetli vakalarda sarılık vHipotansiyon, T-dalgasında yükselme, vBulantı, kusma, anoreksi, diyare, vAnüriye kadar giden oligüri, vKas kramplarına kadar giden güçsüzlük, vSusama ve hipotermi BELİRTİLER (lewisit) vGözlerde aniden bıçak gibi saplanan bir ağrı ve bleferospazm vCilt ve solunum bölgesinde yakıcı bir ağrı vHemoliz ve şiddetli vakalarda sarılık vHipotansiyon, T-dalgasında yükselme, vBulantı, kusma, anoreksi, diyare, vAnüriye kadar giden oligüri, vKas kramplarına kadar giden güçsüzlük, vSusama ve hipotermi

48 47 Laboratuvar Bulguları Lewisit için spesifik bir laboratuvar testi yoktur. Lökositozis, ateş ve diğer doku yıkım parametreleri görülecektir.

49 48 v Dimerkaprol (BAL) v Hidrasyon v Alkali diürez ve hemodiyaliz v Kan transfüzyonu v Ağrı kontrolü için morfin v Korneal erezyonda atropin sülfat merhemi Tedavi LEWISITE DMSA (meso-dimercaptosuccinic acid). DMPS (2,3-dimercapto-1-propanesulfonic acid). DMPA (N-(2,3-dimercaptopropyl)- phthalamidic acid)

50 49 AKCİĞER İRRİTANLARI (BOĞUCU GAZLAR) v Fosgen (CG), vKlor (CL) vKlorpikrin (PS) AKCİĞER İRRİTANLARI (BOĞUCU GAZLAR) v Fosgen (CG), vKlor (CL) vKlorpikrin (PS)

51 50 Fosgen v10 C’de sıvı, 20 C’de ise gaz halinde bulunur. vRenksiz bir gaz olup, suda hızla hidroliz olur. vYeni biçilmiş saman kokusu ile farkedilir. vAlveolo-kapiler membranın permiabilitesi artmakta ve alveol içine plazma sızmaktadır. vOrtalama letal doz 3200 mg-dak/m3’dür. Fosgen v10 C’de sıvı, 20 C’de ise gaz halinde bulunur. vRenksiz bir gaz olup, suda hızla hidroliz olur. vYeni biçilmiş saman kokusu ile farkedilir. vAlveolo-kapiler membranın permiabilitesi artmakta ve alveol içine plazma sızmaktadır. vOrtalama letal doz 3200 mg-dak/m3’dür.

52 51 FOSGEN Terminal bronşiollerde ve alveolar membranlarda yapısal bütünlük bozulur Kapiller-alveolar duvarın geçirgenliği artar Alveoller içine plazma sızmasına Pulmoner ödem Etki Mekanizması

53 52 BELİRTİLER (FOSGEN) vGöz yaşarması, boğaz ağrısı vGöğüste sıkışma, bulantı, kusma ve başağrısı vDispne, masif pulmoner ödem vHipotansiyon, bronkospazm vSağ ventrikül yetmezliği ve daha sonra siyanoz ve şok gelişir BELİRTİLER (FOSGEN) vGöz yaşarması, boğaz ağrısı vGöğüste sıkışma, bulantı, kusma ve başağrısı vDispne, masif pulmoner ödem vHipotansiyon, bronkospazm vSağ ventrikül yetmezliği ve daha sonra siyanoz ve şok gelişir

54 53 Fosgen (tedavi) Dekontaminasyon ve semptomatik tedavi uygulanır. Bol su ve sabunla dekontaminasyon sağlanır, etkilenen bölge sodyum bikarbonatla ıslatılmış bir tamponla kapatılır. Laboratuvar Bulguları Fosgen oksim için spesifik bir laboratuvar testi yoktur. Riegrafi ile pulmoner hasar olup olmadığı izlenir.

55 İlaç Tedavisi (Fosgen) Bronkodilatör – Aminofilin (Teofilin) – Aminocardol 100 mg tb: 2-3x1-2 tb. 240 mg amp: 20 dk.da damardan Beta 2 agonist – Isoproterenol (Asteral dil altı tb: 3x1) – Salbutamol (Ventolin inhaler/tb/amp) 54

56 İlaç Tedavisi (Fosgen) Antiinflamatuvar – İbuprofen (Brufen tb) 3x1 N-Asetil sistein – Asist kap : 3x1) – Nac effervesan tb: 1x1 Steroid –Metilprednizolon (Prednol tb 16 mg, 3x1) 55

57 Fosgen (Olgu 1) 40 yaş, erkek Maruziyetten 2 saat sonra Hafif solunum sıkıntısı Fizik muayene normal PaO 2 : 88 Akciğer filmi: Normal 56

58 Fosgen (Olgu 1) Maruziyetten 7 saat sonra Orta derece solunum sıkıntısı Fizik muayene: Hafif ral PaO 2 : 64 Akciğer filmi: Hafif interstisyel ödem Sekelsiz düzelmiş 57

59 Fosgen (Olgu 2) 42 yaş, kadın Maruziyetten 2 saat sonra Hızlı gelişen solunum sıkıntısı PaO 2 : 40 Akciğer filmi: Yaygın interstisyel ödem 6 saat sonra ölmüş 58

60 59 SİSTEMİK ZEHİRLER v Hidrojen Siyanür v Hidrojen Sülfür SİSTEMİK ZEHİRLER v Hidrojen Siyanür v Hidrojen Sülfür

61 60 HİDROJEN SİYANÜR Sitokrom oksidaz ile reversıbl bir kompleks Oksijenin hücredeki kullanımına engel olur Hücresel hipoksi Ölüm Etki Mekanizması Gaz maskesine güvenilmemelidir. v Gaz maskesine güvenilmemelidir.

62 61 BELİRTİLER (HCN) vSolunum derinliğinde artma, saniye sonra şiddetli konvülsiyonlar vBirkaç dakika içerisinde solunum arresti ve kardiyak yetmezlik vBacaklarda güçsüzlük, kusma ve başağrısı vKan gazlarında arteriyovenöz oksijen saturasyonu farkı azalır BELİRTİLER (HCN) vSolunum derinliğinde artma, saniye sonra şiddetli konvülsiyonlar vBirkaç dakika içerisinde solunum arresti ve kardiyak yetmezlik vBacaklarda güçsüzlük, kusma ve başağrısı vKan gazlarında arteriyovenöz oksijen saturasyonu farkı azalır

63 62 Laboratuvar Bulguları (HCN) 1) Kan siyanür konsantrasyonu artmıştır. 2) Yüksek laktik asit konsantrasyonlu veya tanımlanmamış yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz görülebilir. Laktik asit birikimi sadece bu duruma spesifik bir olay değildir. 3) Venöz kandaki oksijen içeriği normalden daha yüksektir. Bu bulgu da sadece siyanüre ait bir bulgu değildir.

64 63 1)Derhal %100 oksijen verilir. 2)Antidotal tedavi uygulanır. Sağ kalan, fakat bilinçsiz, apneli ve konvülziyon halindeki hastaya 10 dakika içinde yardım ulaşırsa derhal i.v antidot verilmelidir. Dolaşım yetmezliği gelişmemişse sonuç genellikle iyidir. Sağ kalan, bilinçli olan fakat zehirlenme semptomları gösteren hastalara da antidot verilebilir. Tedavi (HCN)

65 64 1.Methemoglobin oluşturmak –Nitritler (amil nitrit, sodyum nitrit) (Lilly Cyanide Antidote Kit) Amil nitrit ampul (3 dk.da bir 30 sn koklama) Sodyum nitrit (%3 lük 10 ml solusyon) –Dimetilaminofenol (4-DMAP) –Dikobalt edetat (Kelocyanor) 2.Sulfur donörü vermek –Sodyum tiyosulfat 1.65 ml/kg, %25lik solusyon IV. vOluşan methemoglobinemi için metilen mavisi kullanılmamalı ve hasta kusturulmamalıdır. Tedavi HİDROJEN SİYANÜR

66 65 3) Şiddetli semptomlarda kan transfüzyonu düşünülebilir. 4) Cilt dekontaminasyonu için bol su ve sabunla cilt derhal yıkanır. 5) Göz dekontaminasyonu için oda ısısındaki bol suyla en az 15 dakika yıkanır. 6) Oral temasta hasta kusturulmaz. Gastrik lavaj yapılır ve antidot uygulanır. Aktif kömür verilir. Aktif kömürle birlikte katartik de verilir. Tedavi (HCN)

67 66 KAPASİTE BOZUCU AJANLAR ( PSİKOKİMYASALAJANLAR, PSİKOMİMETİKLER ) ( PSİKOKİMYASALAJANLAR, PSİKOMİMETİKLER ) Bu ajanlar SSS’ini etkileyip stimulasyon veya depresyon yoluyla geçici davranış ve fiziksel kapasite bozukluklarına neden olurlar 1) Depresan ajanlar (3-Kinüklidinil Benzilat (BZ)) 2) Stimulanlar (D-Liserjik asit dietilamid (LSD)) KAPASİTE BOZUCU AJANLAR ( PSİKOKİMYASALAJANLAR, PSİKOMİMETİKLER ) ( PSİKOKİMYASALAJANLAR, PSİKOMİMETİKLER ) Bu ajanlar SSS’ini etkileyip stimulasyon veya depresyon yoluyla geçici davranış ve fiziksel kapasite bozukluklarına neden olurlar 1) Depresan ajanlar (3-Kinüklidinil Benzilat (BZ)) 2) Stimulanlar (D-Liserjik asit dietilamid (LSD))

68 67 3-Kinüklidinil Benzilat (BZ) 3-Kinüklidinil Benzilat (BZ) vPolar çözücülerde ise çok çözünür vOda sıcaklığında stabil, beyaz kristalize bir tozdur vSemptomlar kolinerjik blokaja bağlıdır vTedavide; solunum fonksiyonları kontrol altına alınır, intihar riski nedeni ile gözlem altında tutulur vAntikolinerjik nöbetler, ağır hallüsinasyonlar, hipertansiyon ve aritmi endikasyonlarında Fizostigmin uygulanır 3-Kinüklidinil Benzilat (BZ) 3-Kinüklidinil Benzilat (BZ) vPolar çözücülerde ise çok çözünür vOda sıcaklığında stabil, beyaz kristalize bir tozdur vSemptomlar kolinerjik blokaja bağlıdır vTedavide; solunum fonksiyonları kontrol altına alınır, intihar riski nedeni ile gözlem altında tutulur vAntikolinerjik nöbetler, ağır hallüsinasyonlar, hipertansiyon ve aritmi endikasyonlarında Fizostigmin uygulanır

69 68 D-Liserjik asit dietilamid (LSD) vErgoalkoloidlerinden izole edilen beyaz katı bir madde olup, kristalize serbest baz şekli suda çözünmez vBir serotonin agonistidir vİmpuls transmisyonunu kolaylaştırarak aşırı sinirsel aktiviteye neden olurlar D-Liserjik asit dietilamid (LSD) vErgoalkoloidlerinden izole edilen beyaz katı bir madde olup, kristalize serbest baz şekli suda çözünmez vBir serotonin agonistidir vİmpuls transmisyonunu kolaylaştırarak aşırı sinirsel aktiviteye neden olurlar

70 69 Belirtiler (LSD) vSomatik: Uyku hali, bulantı, kusma, diyare, fotofobi, midriyasis, lakrimasyon, taşikardi, anoreksi, hipertermi, terleme, terleme,ataksi vDuyusal: Şekil ve renklerde değişme, dikkatte dağılma, işitmede keskinleşme ve nadiren sinestezi vPsişik: Ruh halinde değişiklikler, düşüncelerin ifadesinde güçlük, hallüsinasyonlar, akut psikozlar, paranoya. Belirtiler (LSD) vSomatik: Uyku hali, bulantı, kusma, diyare, fotofobi, midriyasis, lakrimasyon, taşikardi, anoreksi, hipertermi, terleme, terleme,ataksi vDuyusal: Şekil ve renklerde değişme, dikkatte dağılma, işitmede keskinleşme ve nadiren sinestezi vPsişik: Ruh halinde değişiklikler, düşüncelerin ifadesinde güçlük, hallüsinasyonlar, akut psikozlar, paranoya.

71 70 Tedavi (LSD) vOral temasta hasta komada değil ve konvülsiyon geçirmiyorsa kusturulur, ipeka şurubu verilir vAkut anksiyete durumunda diazepam ile sedasyon sağlanır Tedavi (LSD) vOral temasta hasta komada değil ve konvülsiyon geçirmiyorsa kusturulur, ipeka şurubu verilir vAkut anksiyete durumunda diazepam ile sedasyon sağlanır

72 71 KARGAŞA KONTROL AJANLARI KARGAŞA KONTROL AJANLARI (KISA SÜRELİ KAPASİTE BOZUCU AJANLAR) Kullanıldıklarında temas süresinden biraz daha uzun bir süre devam eden, hızlı,fakat geçici kapasite kaybına neden olan çok düşük toksisiteye sahip irritanlardır Göz Yaşartıcı Ajanlar; Kloroasetofenon (CN), o-klorobenziliden malononitril (CS) ve dibenzoksazepin (CR) Kusturucu ajanlar: DM (ADAMSİT- difenilminarsinklorid) KARGAŞA KONTROL AJANLARI KARGAŞA KONTROL AJANLARI (KISA SÜRELİ KAPASİTE BOZUCU AJANLAR) Kullanıldıklarında temas süresinden biraz daha uzun bir süre devam eden, hızlı,fakat geçici kapasite kaybına neden olan çok düşük toksisiteye sahip irritanlardır Göz Yaşartıcı Ajanlar; Kloroasetofenon (CN), o-klorobenziliden malononitril (CS) ve dibenzoksazepin (CR) Kusturucu ajanlar: DM (ADAMSİT- difenilminarsinklorid)

73 72 GÖZYAŞARTICI AJANLAR konjuktivanın bazı iritanlara karşı özellikle duyarlı olması ve oluşan cevapta gözyaşı sekresyonunun artmasından yararlanılarak kullanılırlar. KUSTURUCU AJANLAR ise burun ve üst solunum yolları mukozalarında iritasyon yaparlar. Etki Mekanizması KARGAŞA KONTROL AJANLARI

74 73 BİTKİ ÖLDÜRÜCÜ AJANLAR a) Bitkilere doğrudan uygulanıp yok eden ajanlar v 2,4D ( 2,4- Diklorofenoksiasetik asit) v 2,4,5-T (2,4,5-Triklorofenoksiasetik asit) v Kakodilik asit (Dimetil arsenik asit) v Pikloram b) Toprağı sterilize eden kimyasal maddeler v Bromasil BİTKİ ÖLDÜRÜCÜ AJANLAR a) Bitkilere doğrudan uygulanıp yok eden ajanlar v 2,4D ( 2,4- Diklorofenoksiasetik asit) v 2,4,5-T (2,4,5-Triklorofenoksiasetik asit) v Kakodilik asit (Dimetil arsenik asit) v Pikloram b) Toprağı sterilize eden kimyasal maddeler v Bromasil

75 74 Kimyasal ajanlara maruz kalındığında 1. Deteksiyon ve uyarı (ajanın kalitatif ve kantitatif olarak tesbiti) 2. Koruyucu önlemler 3. Ön tedavi, ilk yardım ve kendi kendine tedavi 4. Dekontaminasyon 5. Spesifik ve destekleyici tedavi Kimyasal ajanlara maruz kalındığında 1. Deteksiyon ve uyarı (ajanın kalitatif ve kantitatif olarak tesbiti) 2. Koruyucu önlemler 3. Ön tedavi, ilk yardım ve kendi kendine tedavi 4. Dekontaminasyon 5. Spesifik ve destekleyici tedavi

76 HİZMETE ÖZEL 75

77 76 Kimyasal ajan saptama cihazı (CAM - Chemical Agent Monitor)

78 77 TUBİTAK-MAM CDET; Buhar halindeki KS.ların saptanması QCM tekniği, Sesli ve ışıklı ikaz sistemi,  GA; GB, GD, Vx (Yeşil)  Sülfür mustard, Levisit (kırmızı)  HCN (sarı)  Fosgen, klorpikrin (mavi) Kimyasal ajan saptama cihazı ( TÜBİTAK- CAM)

79 HİZMETE ÖZEL 78 NBC Koruyucu elbisesi

80 79 Kişisel Dekontaminasyon Kiti vAdsorban pudra ( MgO ve klorlu kireç karışımı içerir ) vSıvı-alkali sabun çözeltisi vTemizleyici bez vTampon flaster pad Kişisel Dekontaminasyon Kiti vAdsorban pudra ( MgO ve klorlu kireç karışımı içerir ) vSıvı-alkali sabun çözeltisi vTemizleyici bez vTampon flaster pad

81 80 COLD ZONE (clean area) WARM ZONE HOT ZONE Controlpoint Control point Decontamination area HAZARDOUS AREA COLD ZONE clean area WARM ZONE HOT ZONE Controlpoint Control point Decontamination area COLD ZONE (clean area) WARM ZONE HOT ZONE Controlpoint Control point Decontamination area TEHLİKELİ BÖLGE Rüzgar yönü SICAK BÖLGE Kontrol noktası Dekontaminasyon alanı Kontrol noktası  Triyaj  Deteksiyon  Tahliye  Transport  İlkyardım  Resüsitasyon  Triyaj  Deteksiyon  Dekontaminasyon  Tahliye (temiz alan) SOĞUK BÖLGE ILIK BÖLGE  Triyaj  Deteksiyon  Örnek alma TIBBİ MÜDAHALE (OLAY YERİNDE MÜDAHALE)

82 81 Sıcak Hat SICAK BÖLGE SAĞLIK PERSONELİ İTFAİYE& SİVİL SAVUNMA PERSONELİ YÜZEYEL DEKONTAMİNASYON TEMEL YAŞAM DESTEĞİ RÜZGAR YÖNÜ İTFAİYE & S.S PERSONELİ İTFAİYE& AMBULANS PERSONELİ TRİAJ ALANINA VAKANIN TAŞINMASI BÜTÜN VAKALAR 1. DERECE KİRLENENLERİN DEKONTAMİNE EDİLDİĞİ ALAN 2. DERECE KİRLENENLERİN DEKONTAMİNE EDİLDİĞİ ALAN 3. DERECE KİRLENENLERİN DEKONTAMİNE EDİLDİĞİ ALAN PERSONEL DEKON. ILIK BÖLGE İTFAİYE&AMBULANS PERSONELİ (YÜKSEK DÜZEYDE KORUYUCU ELBİSE) KİMYASAL & BİYOLOJİK OLAY SOGUK BÖLGE AMBULANS PERSONELİ (DÜŞÜK DÜZEYDE KORUYUCU ELBİSE VE ELDİVEN) AMBULANS PERSONELİ İKİNCİ TRİAJ & GÖZLEM Ambulans Personeli Kirli/Temiz Hattı

83 82 KİMYASAL SAVAŞ ACİLLERİNDE ACİL DEPARTMAN PROSEDÜRLERİ HAZIRLIKLAR (Problem ilk karşılaşıldığında başlar) 1.Hangi kimyasal ajan olduğunu saptamaya çalışın 2.Kişisel korunma ekipmanları var mı? Dekontaminasyon techizatı olan antidotları kullanılmış mı ? 3.Kimyasal bulaşma kesin mi, yoksa kuvvetle muhtemel mi? EVET İSE –Kendi kişisel korunma ekipmanını giy –Sıcak zon sınırını belirle 4.Kontamine olabilecek tüm bölgeleri temizleyip güvence altına alınız. 5.Hastane girişleri ve alanlarını güvence altına alın veya almaya hazırlanın. 6.Gerekli sivil savunma yetkililerine haber verin. 7.Şayet kimyasal madde bir savaş ajanı ise ve ordu durumdan haberdar edilmemiş ise, onlara haber verin. 8.Eğer kimyasal ajan organofostat içeriyorsa hastane eczanesini büyük miktarlarda atropin ve 2-PAM gerekeceği hususunda ikaz edin.

84 83 HASTA GELDİĞİNDE... (NOT : Önceden haber verilmeden kontamine bir hasta Acil departmana gelmiş olabilir) 9.Kimyasal bulaşma tehlikesi mevcut mudur? –Bilinen kimyasal sızıntı veya toksik ajana maruz kalma (En son bildirilen dahil) bahis konusu mudur? –Kazazedenin cildi ve elbiselerinde sıvı ve damlalar var mı? –Kazazede, Acil Tıp Teknisyeni ve diğer personeldeki semptomlar nelerdir? –H, L, fosgen ve klorür kokusu var mı? EVET : Bir sonraki basamağa geçin HAYIR : Kazazedeye rutin yöntemleri tatbik edin. 10.Hazırlıklar tamamlanıncaya kadar hastayı dışarıda tutun. Acil Tıp Teknisyenine yardımcı olmak için kişisel korunma ekipmanını giyin. 11.Eğer hasta çok kontamine olmuşsa (cilt üzerinde sıvı, pozitif M- (dedektör kağıdı) veya her hangi bir kontaminasyon şüphesi varsa, binaya girmeden önce hastayı dekontamine edin.

85 84 SİNİR GAZI PROTOKOLÜ 1.Şiddetli solunum distresi var mı? EVET: –Entübe edin ve ventilasyon yapın. (asiste) –Atropin Erişkin: 6 mg IM veya IV Yenidoğan/çocuk : mg/kg –2- PAM Cl Erişkin :600 – 1000 mg IM veya yavaş IV Yenidoğan/çocuk:15 mg/kg IV yolu açın 2.Majör sekonder semptomlar? HAYIR: 6’ya geçiniz. EVET: –ATROPİN Erişkin: 4 mg IM veya IV Yenidoğan/çocuk : mg/kg –2- PAM Cl Erişkin :600 – 1000 mg IM veya yavaş IV Yenidoğan/çocuk:15 mg/kg IV yolu açın

86 85 3.Gerektikçe atropin tekrar edin. Erişkin: 2mg IV veya IM Yenidoğan/Çocuk :15-25 ug/kğ 4.Gerektikçe 2-PAM Cl’i tekrarlayın. Erişkin : dakika sonra 1g IV Dozu, 1h x 3 prn tekrar edin Yenidoğan/çocuk :15 mg/kg 5.Konvülziyonlar HAYIR: 6’ya geçin. EVET: IV yoldan yavaşça DIAZEPAM 10 mg 6.Her 1-3 dakikada hastayı tekrar değerlendirin. BELİRTİLER KÖTÜLEŞİRSE; madde 3’den itibaren uygulamaları tekrar edin. Not: Hastane eczanesini 2-prolidoxime chloride ve atropin gerekebileceği hususunda ikaz edin. SİNİR GAZI PROTOKOLÜ

87 86 FOSGEN PROTOKOLÜ 1.Göğüs röntgeni çek, kan gazlarına bak, hastanın sıvı almasını kısıtla –Eğer sonuçlar FOSGEN ZEHİRLENMESİ ile bağlantılı ise, 4’e geciniz. 2.Solunum güçlüğü var mı? EVET: OKSİJEN ver ve respiratöre bağla ve (PEEP) pozitif Expiratöri Endpresure modunda solunum yaptır. 3.En az 6 saat yakın gözlem altında tutun –Eğer şiddetli solunum güçlüğü gelişirse 4. Maddeyi uygula. –Eğer birkaç saat sonra orta derecede solunum güçlüğü gelişirse 1’e dön. 4.Şiddetli solunum güçlüğü gelişirse veya göğüs röntgeni veya kan gazları fosgen zehirlenmesi ile uyumlu ise –Hastayı Hastaneye yatırın. –Pozitif expiratorie end Pressure (PEEP) modunda basınçlı oksijen ver. –Mayi alımını kısıtlayın –Göğüs röntgeni çekin –Kan gazlarına bakın

88 87 HARDAL GAZI PROTOKOLÜ 1.Hava yolu tıkalı mı ? 2.EVET: Trakeostomi yapın 3.İdrar yollarında tıkanma var mı? 4.Geniş yanık var mı? 5.EVET: IV y ol açın Vezikülleri direne edin – kabuğunu kaldırmayın. 6.Diğer semptomları uygun şekilde tedavi edin. Gerektiğinde antibiyotikli göz merhemleri, göz analjezikleri kullanın. Steriliteye dikkat edin.

89 88 LEWİSİTE PROTOKOLÜ 1.Yaralanmanın büyüklüğünü saptayın. 2.Yaralanmış olan cildi British Anti – Lewisite (BAL) merhemi ile tedavi edin. (Mevcutsa) 3.Etkilenmiş olan gözleri BAL oftalmik merhem ile tedavi edin. (Mevcutsa) 4.Pulmoner ve diğer şiddetli etkileri tedavi edin. –Yağlı çözelti içinde BAL, 0,5 ml/25 Ibs vücut ağırlığı. Derin IM. en fazla 4.0 ml.’ye kadar 4 saat ara ile üç defa (0.,4. 8. ve 12. saatlarde tekrar edin) uygulayın 5.Şiddetli zehirlenme var mı? EVET: BAL enjeksiyonu aralığını 2 saatte bire (q/2h) indirin.

90 89 Diğer dekontaminasyon çeşitleri:  Göz Dekontaminasyonu: Bol su ve SF ile  Alan Dekontaminasyonu: Kireç ve kireç kaymağının yüzeye dökülmesi ile yapılır.  Eşya ve Malzeme Dekontaminasyonu: Hipoklorit solüsyonu püskürtülerek yapılır.  Besin Dekontaminasyonu: Açıkta muhafaza edilen yada karton tahta içinde yiyecekler kontamine kabul edilir. Kuru besinler 2 gün havalandırma, kaynatma veya sodyum bikarbonatla yıkama ile dekontamine olur.

91 90 TRİYAJ Tıbbi Destek Hiyerarşisi  1. Triyaj (DO THE MOST FOR THE MOST)  2. Tedavi  3. Transport

92 91 Triyaj, statik olmaktan çok dinamik bir süreçtir. - İlk görüldüğünde - Hasta-yaralı istasyonunda - Tahliye öncesi - Hastaneye kabul aşamasında - Resüsitasyon ve tedavi aşamasında - Cerrahi öncesi - Primer triyaj - Sekonder triyaj TRİYAJ

93 92  SİNİR AJANLARI a. Konvülsiyon, postiktal, solunum arresti ve multiorgan tutulumu (solunum zorluğu, GI etkiler, kaslarda seyirme) (T1) b. Maruz kalma + antidot uygulanmış ve yarar görmüş (T2) c. Yürüyebilen ve konuşabilen (T3) (En az 18 saat gözlenmeli) d. Kan basıncı alınamayan hasta (T4) TRİYAJ

94 93  VEZİKAN a. Belirgin pulmoner bulgular ve % yanık (T1), b. Sadece % 50’ye kadar yanık (T2), c. Minör göz bulguları ve hafif solunum irritasyonu (12 saatten sonra gelişmişse) (T3), d. Şiddetli pulmoner bulgular ve % 50’den fazla (T4). TRİYAJ

95 94  BOĞUCU GAZLAR (Triyaj) a. Pulmoner ödem (T1) (Pulmoner Yoğun Bakım), b. Dispneik (T2) (Gözlem ve tekrar triyaj), c. Asemptomatik (T3) (Her 2 saatte bir triyaj), d. Pulmoner ödem, siyanoz ve hipotansiyon (T4), (Bu semptomları 6ncı saatten sonra gösterirse T1). TRİYAJ

96 95  SİYANÜR a. Konvülsiyon, apne (T1), b. Orta dereceli belirtiler ve antidota yanıt (T2 ve T3), c. Apneik ve dolaşım yetmezliği (T4). TRİYAJ

97 96  KAPASİTE BOZUCU AJANLAR a. Kardiorespiratuar yetmezlik ve hipertemi (T1) b. Belirgin antikolinerjik bulgular (T2) c. Hafif derecede nörolojik şikayet ve bulgular (T3) d. Şiddetli dekompanze kardiopulmoner yetmezlik (T4) TRİYAJ

98 97 Kimyasal ajan saldırısına karşı bulundurulması gereken tıbbi araç, gereç ve ilaçlar v Pridostigmin tablet, atropin ve oksim ampulleri v Dimerkaprol ampul, merhem ve pomadı v Nitrit preperatları v 4-DMAP ampul ve Na tiyosülfat ampul v Dekontaminasyon seti v Koruyucu giysi ve maske Kimyasal ajan saldırısına karşı bulundurulması gereken tıbbi araç, gereç ve ilaçlar v Pridostigmin tablet, atropin ve oksim ampulleri v Dimerkaprol ampul, merhem ve pomadı v Nitrit preperatları v 4-DMAP ampul ve Na tiyosülfat ampul v Dekontaminasyon seti v Koruyucu giysi ve maske

99 98


"1 KİMYASAL SAVAŞ AJANLARI ve TIBBİ YAKLAŞIM Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD. Mesut ORTATATLI Yrd.Doç.Dr. GATA Tıbbi KBRN BD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları