Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yrd. Doç. Dr. Engin I. ERDEM Abant İzzet Baysal Üniversitesi

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yrd. Doç. Dr. Engin I. ERDEM Abant İzzet Baysal Üniversitesi"— Sunum transkripti:

1 Yrd. Doç. Dr. Engin I. ERDEM Abant İzzet Baysal Üniversitesi
2014 Yılı Bolu Ekonomisi

2 Dünya Ekonomisi 2014 yılının son çeyreğinde ABD ekonomisinin beklenenden fazla büyüdüğü (%3.5), avro bölgesinin (%1) yerinde saydığı, Japon ekonomisinin resesyonla karşı karşıya olduğu, Cin ekonomisinin önceki yıllarda göre daha durağanlaştığı, gelişmekte olan ekonomilerin sınırlı (%3-4 civarında) ölçüde büyüdükleri gözlendi. Rus ekonomisi ise Ukrayna müdahalesi sonra Batı’dan gelen ekonomik yaptırımlar ve büyük oranda düşen petrol fiyatları sebebiyle %50 ye varan deflasyon ile büyük bir kriz içerisine girdi. Dünya ticaretinde sınırlı da olsa artış gerçekleşti (%2.5). 2015 yılında bu son çeyrekte olan gelişmelerin büyük ölçüde devam edeceği bekleniyor: euro bölgesinde ekonomik durağanlagin devam edeceği, Yunanistan sorunu, euronun daha da değer kaybedeceği, petrol fiyatlarının düşük seviyelerde kalacağı, Rus para birimi rublenin daha da düşebileceği, Japon ekonomisinin resesyon durumu, Cin büyümesinin durgunlukta olacağı ve gelişmekte olan ekonomilerin yüzde 3-4 civarında büyürken, dünya ticaretinde de ancak yüzde 1-3 civarında artışın mümkün olacağı beklenmekte.

3 Büyüme Tahminleri

4 Dünya Ekonomisi ve Türkiye
2015 beklentilerinin Türkiye ekonomisine olası yansımaları Petrol fiyatlarının düşük seviyelerde kalması Türkiye’nin cari açığına milyar dolarlık bir olumlu katkıda bulunabilir. Avro bölgesinin durgunlu, ihracatın %45inin yapıldığı bu bölge olan ticarete olumsuz etkileyebilir. Dünya ticaretinin ancak %1-3 civarında büyüme beklentisi Türkiye’nin ihracat hedeflerini de zorlayacaktır. Rusya’nın yaşadığı ekonomik kriz hem ihracata hem de Rus turistlerin ziyaretlerini olumsuz etkileyecektir. Euro-dolar paritesinin oynaklığı hem dış ticarette hem de turizm gelirlerinde riskleri artıracaktır. İhracatçılar için ihracat sigortasının daha da önemli olacağı söylenebilir. Cin ekonomisinin büyümesinin yavaşlaması, Cin’e olan ihracatı olumsuz etkileyebilir. Irak’taki ISID sorunu, Suriye’de devam eden iç savaş durumu, petrol fiyatlarının düşmesinin Iran basta olmak üzere Türkiye’nin petrol ihracatçısı komşularına etkileri Türkiye’nin bölgesindeki bu ülkelere olan ihracatı ve bunla bağlantılı nakliye sektörünü olumsuz etkileyecektir.

5 2015-2017 Orta Vadeli Program Hedefleri

6 Türkiye Ekonomisi Kaynak: Kalkinma Bakanligi
Ocak-Ağustos/Eylül 2011 2012 2013 2014 İhracat (ilk 8 ay toplamı) 88, 7 milyon $ 99, 9 m 99,3 104,9 İthalat (ilk 8 ay toplamı) 160,4 milyon $ 157 167 159 Borsa İstanbul (Eylül ) 51.267 78.208 67.802 74.938 İmalat Sanayi Üretim Endeksi % değişim % 11,6 % 2,2 % 3,4 % 3,3 İmalat Sanayi Kapasite Kulanım Oranı % (ilk 9 ay) %75 %74,2 %74,3 İmalat Sanayi Fiyatları Endeksi (Ocak-Eylül) %13,7 %1,4 %6,8 %8,7 Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi % Değişim (ilk 9 ay) %9,7 %0,7 %4,4 %7,2 Tüketici Fiyatları Endeksi % Değişim (Ocak-Eylül) %4,5 %3,3 %5 %6,4

7 Tarihi Perspektiften Ekonomik Büyüme
Dönem Büyüme Oranı Ortalaması % 5,07 % 5,74 % 4,56 ortalama % 5,12 % 3,89 % 4,96

8 Nüfus Alınan Göç: 13.138 Verilen Göç: 12.401 NÜFUS
bin bin NÜFUS ARTIŞ HIZI (İl ve İlçeler vs 2013) Merkez + %23, Seben - %27, Kıbrısçık - %17, Mengen - %14, Yeniçağa - %14, Göynük - %13, Dörtdivan - %7, Mudurnu - %3, Gerede - %0,7 ALINAN-VERİLEN GÖÇ ( ) Alınan Göç: Verilen Göç: Kaynak: TÜİK

9 İstihdam Kaynak: TÜİK ve SGK
Ağustos 2013 Ağustos 2014 Yıl Bazında Değişim Toplam Çalışan Sayısı 52409 55105 2696 Kadın Çalışan Sayısı 14210 (%27) 14814 604 Çiftçi Sayısı 5223 4866 -357 Esnaf Sayısı 6717 6818 101 Kamu Çalışanı Sayısı 14382 15207 825 İşyeri Sayısı 6366 6593 227 İşsizlik Sigortasına Başvuru Sayısı 163 208 45

10 İşgücüne Katılma Oranı
İstihdam 2009 2013 İşgücüne Katılma Oranı %50.2 %55.3 İstihdam Oranı %44.5 %50 İşsizlik Oranı %11.5 %9.6

11 Sektörel Dağılım Sanayi % Hizmetler % Tarım % 27 64 9 36 57 7 21 41 38
Türkiye (2011) 27 64 9 Doğu Marmara (2011) 36 57 7 Bolu (2001) 21 41 38

12 En fazla satışın yapıldığı sektörler
2010 yılı değerleri Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı Toplam Satış (milyon TL) Sektörün il satışlarındaki payı (%) Türkiye’nin sektördeki toplam satışında ilin payı Kümes Hayvanları Yetiştiriciliği 734 15,7 21,8 Canlı Hayvanların Toptan Ticareti 630 13,5 15,6 Karayolu ile Yük Taşımacılığı 491 10,5 1,4 Otomotiv Yakıtı Ticareti 252 5,4 0,3 Çimento İmalatı 154 3,4 2,3

13 İlin Arazi Dağılımı Orman %59 Tarım %18 Çayır, mera %15
Tarım dışı arazi %8

14 Tarım 2009 2010 2011 2012 2013 Toplam Tarım Alanı İşlenen Tarım Alanı
HEKTAR Toplam Tarım Alanı İşlenen Tarım Alanı 2009 2010 2011 2012 2013 Kaynak: MARKA

15 Bitkisel Üretim Değeri Canlı Hayvanlar Değeri
Tarım Kaynak: TÜİK-MARKA Bitkisel Üretim Değeri Milyon TL Canlı Hayvanlar Değeri 2009 298,173 496,601 2010 351, 180 625,082 2011 497,791 753,475 2012 325,630 799,918 2013 307,528 695,121

16 Kümes Hayvancılığı Kaynak: BTSO, 2013

17 Arıcılık  Kaynak: BTSO, 2013

18 Sanayi Kuruluşları Sektorel Dağılım ve İstihdam (BTSO, 2010)
ALT SEKTÖR Firma Sayısı İstihdam Sayısı Gıda ve Tarıma Dayalı Gıda 55 5.131 Ağaç ve Orman Ürünleri 32 1.249 Elektrik-Elektronik 7 480 Tekstil 18 2.005 Maden 10 475 İnşaat 9 425 Kimya 6 41 Makine 3 63 Metal 34 3.141 Diğer 13 314 TOPLAM 187 13.324

19 Turizm 98 Tesis, 7609 Yatak 23 Konaklama Tesisi, 2 Lokanta
BOLU İLİ 2014 YILI TESİS VE YATAK SAYISI 98 Tesis, 7609 Yatak TURİZM BELGELİ TESİSLER        23 Konaklama Tesisi, 2 Lokanta GECELEME İSTATİSTİKLERİ Turizm Belgeli Tesislerde Konaklayanlar YERLİ YABANCI Kaynak: Bolu İl, Kültür ve Turizm Müdürlüğü

20 Kurulan-Kapanan Şirket Sayısı
Kaynak: TOBB ve TESK 2014 2013 Kurulan Şirket Sayısı 101 82 Kurulan Gerçek Kişi Ticari İşletme 188 155 TOPLAM 289 237 Kapanan Şirket 24 25 Kapanan Gerçek Kişi İşletme 35 43 59 68 Açılan Esnaf Dükkanı 887 786 Kapanan Esnaf Dükkanı 424 484

21 Dış Ticaret İHRACAT İTHALAT 2009 46 milyon $ 100 milyon $ 2010 54 115
2011 91 144 2012 100 179 2013 154 204 2014 176,7 175,2 (+15m?)

22 İhracat Miktarı 2014 yılı ilin toplam ihracat miktarı: 176.7 milyon $
%14 artış Ocak 2014: $ Nisan 2014: $ Temmuz 2014: $ Kasım 2014: $ Aralık 2014: $ Kaynak: TUIK

23 İhracat Pazarları 2014 yılında en fazla ihracat yapılan 1o ülke
Irak ( bin $), İran (11.906), Rusya (7.544), Suriye (6.658), Ukrayna (6.375), Avusturya (4.931), İngiltere (4.896), Hong Kong (4.523), Gürcistan (4.439), İtalya (4.174) (100 bin doların üstünde ihracat yapılan ülke sayısı: 57) 2013 yılında en fazla ihracat yapılan 10 ülke Irak (72.741), Ukrayna (6.030), İran (4.911), Rusya (4.500), Azerbaycan (4.396), Libya (4.345), Avusturya (4.227), İngiltere (4.131), Tacikistan (3.608), İtalya (3.423) (100 bin doların üstünde ihracat yapılan ülke sayısı: 58) Kaynak: TUIK

24 İhracatta Öne Çıkan Sektörler
2014 İhracatında Beş Büyük Sektör (İlk 11 ay değerleri ile) 1. Su Ürünleri ve Hayvancılık Mamulleri (94,237 milyon $) 2. Kimyevi Maddeler ve Mamulleri (42,402) 3. Deri ve Deri Mamulleri ( 8,335) 4. Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri (6,404) 5. Demir ve Demir Dışı Mamuller (5,931) 6. Elektrik-Elektronik (2,539) 7. Taşıt Araçları ve Yan Sanayi (1,669) 8. İklimlendirme Sanayi (1,412) 9. Hazirgiyim ve Konfeksiyon (1,004) 10.Makine ve Akşamları (0,945) Kaynak: TÜİK

25 Ülke İhracatında da Temel Sorun
Toplam İhracatta Yüksek Teknoloji Ürünlerinin Payı (%) Arjantin Brezilya Cin Hindistan Endonezya Güney Kore Meksika Rusya Güney Afrika Türkiye

26 İhracatın Teknolojik Dağılımı (%) Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı, İl İl Dış Ticaret Potansiyeli, Mayıs 2011 Doğal Kaynağa Dayalı Düşük Teknoloji Orta Teknoloji İleri Teknoloji 2000 57.2 35 7.1 0.7 2005 57.7 24.1 18.1 0.1 2010 49.2 15.6 33.8 1.3

27 İhracatta Çeşitlilik, Sıradanlık, Sofistikasyon
2009 yılı itibarıyla ÇEŞİTLİLİK bakımından Türkiye’deki iller arasında 35. SIRADANLIK bakımından 39. SOFİSTİKASYON bakımından 24. sırada Not: Çeşitliliği yüksek il çok sayıda ürünü rekabetçi bir şekilde ihraç etmekte, sıradanlığı yüksek olan il sıradan ürünleri ihraç etmekte, sofistikasyonu yüksek olan il ise gelişmiş ülkelerin ihracatında yer alan ürünleri ihraç etmektedir. Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı, İl İl Dış Ticaret Potansiyeli, Mayıs 2011

28 İthalat Ürünleri 2014 yılı ilk 11 ay toplamı: 175.747.877 $
2014 yılı toplamı milyon dolar olması bekleniyor. Ocak 2014: $ Nisan 2014: $ Temmuz 2014: $ Kasım 2014: $ Kaynak: TUIK

29 En fazla ithalat yapılan 5 ülke
Kaynak: TÜİK, MARKA, Dış Ticaret Müsteşarlığı 2010 2014 1 Almanya ABD 2 Hollanda Rusya 3 İtalya 4 5 Finlandiya

30 İthalatçı Firma Sayısı
2003 34 2004 31 2005 39 2006 41 2007 53 2008 64 2009 59 2010 2011 63 2012 66 2013 75

31 BTSO İhracat Saha Araştırması
Bolu Ticaret ve Sanayi Odası’nın Kalkınma Bakanlığı ve MARKA’nin desteği ile yürüttüğü “BOLU’NUN URETICI KOBI’LERI DISA ACILIYOR PROJESI’’ nden bazı önemli bulgular (Giray Reşat, 2014, Bolu). Proje iki parçadan oluşmaktadır: (1) Bolu ili Dış Ticaret Sektör Analiz Raporu, (2) Bolu’daki KOBI ler için ‘Dış Ticaret El Kitabi’. Dış Ticaret sektör analizi için Bolu’daki 203 adet firma ile anket çalışması yapılmıştır. Saha çalışması bünyesinde firmaların iç pazardaki rekabetçi yönleri değerlendirildi. Firmaların %41i üretim maliyetlerini yüksek bulmuşlar, %77si AR-GE faaliyetlerine orta derecede ilgilendikleri, %81inin ise düşük ve orta derecede teknolojiye sahip olduklarını belirtmişlerdir. Firmalara neden ithalat ve ihracat yapmadıkları da sorulmuş cevaplar ekonomik sektörlere göre ayrıştırılmıştır (gıda ürünleri imalatı vs kimyasal madde ürünleri imalatı gibi). Cevaplarda ağırlıklı olarak iç pazarın daha avantajlı olması, ürünlerin fiyat yüksekliği ve ihtiyaç hissedilmemesi baslıca sebepler olarak göze çarpmıştır. Dış ticaret yapan firmalara temel problemleri sorulduğunda ise ağırlıklı olarak döviz kurları cevabi alınmıştır. Daha sonra enerji maliyetleri ve hammadde fiyatları yer almıştır. İhracat yapan firmaların önemli çoğunluğu (%76) ihracat işlemlerinde risk yönetim tekniklerinden haberdar olmadıklarını ya da kullanmadıklarını ifade etmişlerdir. Çalışma Bolu’da ihracat yapan firmalar için bazı öneriler sunmuştur: (1) ihracat pazarlarının genişletilmesi (2) ihracat ürünleri yelpazesinin daha rekabetçi olmasını sağlayacak teknolojilerle donatılması (3) AR-GE faaliyetlerine ağırlık verilmesi (4) müşteri odaklı pazarlama stratejilerinin uygulanması. Projenin ikinci kısmı, Dış Ticaret El Kitabi ise dış ticaret yapan/yapacak firmalar için önemli bir kılavuz özelliği taşımakta, dış ticarette karşılaşılan prosedürler, belgeler, sorunlar, devlet destekleri ve pazar bulma yöntemleri belirtilerek ildeki firmalar için önemli bir yardımcı kaynak olmuştur.

32 Kalkınma Ajansı-MARKA/TR 42
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) tarafından su ana kadar 12 adet Mali Destek Programı (MDP), 4 adet Doğrudan Faaliyet Destek Programı (DFDP) ve 6 adet Teknik Destek Programı (TDP) ilan edilmiştir. Bolu ilinden mali ve teknik destek programlarına 290 proje başvurusu yapılmış ve bu projelerden 104 tanesi basarili bulunup desteklenmiştir. (Basari oranı: %35,9) Bolu ilinden başvuruda bulunarak destek alan projelerin bütçe toplamı yaklaşık 14 milyon TL, bu projelerin MARKA`nin sağladığı karşılıksız mali destek tutarı yaklaşık 8 milyon TL olmuştur. MARKA tarafından Bolu’da döneminde 33 tane uygulamalı girişimcilik (890 kişinin katıldığı), 9 adet dış ticaret (112 kişinin katıldığı) proje döngüsü (1001 kişinin katıldığı) ve hijyen alanlarında toplamda 148 adet eğitim programı düzenlenmiş 4163 katılımcıya sertifika verildi. Ocak ayında MARKA 2015 yılı için üç tane program ilan etti: 3,5 milyon TL kaynaklı Makina İmalat Sektörünün Geliştirilmesi MDP, 3 milyon TL kaynaklı Temiz Üretim MDP ve 3,5 milyon TL büyüklüğünde Turizm Mali Destek Programı Kaynak: MARKA ve BTSO

33 AB Projeleri Kaynak: AB Bakanlığı
Bolu’da Şimdiye Kadar Yürütülen AB Projeleri Mali Büyüklüğü Gençlik Programları euro LdV Hayatboyu Öğrenme Grundtvig Hayatboyu Öğrenme Comenius Hayatboyu Öğrenme MFIB Hibe 89.817 ICT-PSP 9.630 AB Delegasyon Hibeleri 7. Çerçeve TOPLAM euro

34 KOSGEB DESTEKLERİ Kaynak: KOSGEB Bolu Hizmet Merkezi Müdürlüğü
2013 2014 PROGRAM TÜRÜ Destek Alan KOBİ Sayısı Destek Miktarı Genel Destek 81 TL 100 KOBİ Proje 7 8 AR-GE, Innovasyon, Endüstriyel Uygulama 9 10 Girişimcilik 69 İşbirliği-Güçbirliği 2 1 TOPLAM 158 TL 209 TL

35 KOSGEB Bolu Hizmet Merkezi Faaliyetleri
1990 tarihinde kurulan KOSGEB’e ait müdürlük Bolu’da 2010 yılı Ağustos ayında hizmete açılmıştır. Yukarıda yer alan mali desteklerin haricinde girişimcilik eğitimleri de yapılmaktadır. Örneğin, 2012 yılında 446 girişimcinin katıldığı 16 eğitim programı düzenlenmiştir. Bolu’da KOBİ yer alırken bunlardan 2934 tanesi KOSGEB’e kayıtlıdır. Yukarıdaki 2013 ve 2014 yıllarına ait destek bilgilerine ilave olarak Merkez 2011 yılında 28 KOBİ’YE TL, 2012 yılında ise 104 KOBİ’YE TL tutarında destek sağlamıştır.

36 Önem Verilmesi Gereken Alanlar
Türkiye’nin dönemini kapsayan 10. Kalkınma Planı’nda önemi belirtilen dinamiklere – nitelikli insan gücü, yenilikçi üretim, girişimcilik, KOBILER, sürdürülebilir cevre, bölgesel gelişme ve rekabet edebilirlik, kırsal kalkınma, çevrenin korunması, afet yönetimi- Bolu’nun kamu idaresi ve ekonomik paydaşların somut proje ve planlar ile uyum göstermesi büyük önem taşımaktadır.

37 Önem Verilmesi Gereken Alanlar
İl ekonomisinde tarımın rolü ülke ortalamasının oldukça üzerindedir. Sanayi ve hizmetler sektörünün rolünün tarıma göre daha ada artırılması ilin gelişmiş ülkeler ekonomisi prototipine uygunluğunu artıracaktır. Orta ve uzun vadede tarımın teknoloji yoğun ve yüksek verimliliğe uygun şekilde yapılması hedeflenmelidir. Son yıllarda Valilik tarafından önem verilen katma değeri yüksek bazı ürünlerin yetiştirilmesi (badem, ceviz gibi) il ekonomisi için önemli bir potansiyel içermektedir. İlin toprak yapısına uygun başka ürünler de araştırılabilir. İl ekonomisinde ihracatın payı her gecen artış göstermektedir yılında Bolu ihracatını en fazla artıran iller arasında yer almıştır (%14 artış). Ancak mutlak değer olarak ülke ihracatının ancak binde biri civarında olduğu not edilmelidir (176 milyon $ vs 157 milyar $). Doğa güzelliklerine ve iki metropol arasındaki uygun konumuna rağmen il sahip olduğu turizm potansiyelini henüz yeteri kadar ekonomik kazanca dönüştürmemiştir. Son yıllarda sayıları artan termal kaplıca tesisleri bu anlamda önemli gelişmelerdir. İldeki turizm belgeli tesislerde konaklayanların büyük çoğunluğu (%85) yerli ziyaretçiler oluşturmaktadır. İlin önemli tanıtım çalışmalarıyla daha fazla sayıda yabancı ziyaretçi çekebilmesi mümkündür ve bunun gerçekleşmesi hem il hem de ülke ekonomisine önemli bir katkı sağlayacaktır.

38 Önem Verilmesi Gereken Alanlar
Ülke çapında yüzde 30 gibi önemli paya sahip kümes hayvancılığı il ekonomisi için önemlidir. Ancak kümeslerin ürettiği atıkların çevreye zarar vermemesi sürdürülebilir kalkınma ve ilin sahip olduğu turizm potansiyelini olumsuz etkilememesi açısından önemlidir. Bolu Ticaret ve Sanayi Odasının yürüttüğü Dış Ticaret Sektör Analizinde belirtildiği gibi il ihracatının artışı için ihracat yapan firmaların pazarlarını genişletmeleri ve katma değeri /rekabet edebilirliği yüksek yeni ürünler ile de yeni pazarlar bulabilmeleri büyük önem taşırken şu ana kadar ihracat sürecine dahil olmayan firmaların da ihracat yapmaya başlamaları il ihracatını daha da artıracaktır. 2003 yılında 34, 2008 ‘de 64, 2013 yılında 75 olan ildeki ihracatçı firma sayısı önümüzdeki yıllarda daha artırılmalıdır. İhracatın teknolojik dağılımına bakıldığında 2000 yılında düşük teknoloji kullanan mallar doğal kaynağa dayalı ürünlerden sonra ilk sırada gelirken (%35) 2010 yılında bunu %33.8 ile orta seviyede teknolojik ürünler yer almıştır. Bu olumlu gelişmedir. Ancak maalesef yüksek teknoloji ürünlerinin oraninda kayda değer bir artış gerçekleşmemiştir (%0,7 vs %1,3)

39 Önem Verilmesi Gereken Alanlar
MARKA ve KOSGEB’in ildeki KOBİlere yönelik mali destekleri ve hibeleri ile beraber girişimcilik, dış ticaret ve proje döngüsü alandaki eğitimleri il ekonomisi için önemli katkılar yaparken bunun da önümüzdeki yıllarda devamı önemlidir. Bolu’da yer alan KOBİ arasında 209 tanesi 2014 yılında destek almıştır (%2 civarı). Bu oranın önümüzdeki yıllarda daha da artması gerekmektedir.

40 Riskler Daha önce de ifade edildiği gibi Ortadoğu’daki sorunlar ve Rusya’daki ekonomik kriz il ihracatında ilk beş sırada yer alan Irak, Iran, Rusya ve Suriye’ye yapılan ihracatını olumsuz etkileyebilir. Döviz/euro paritesinin daha da dalgalanabileceği 2015 yılında ilde ihracat yapan firmaların ihracat sigortasını kullanmaları riskleri azaltacaktır.


"Yrd. Doç. Dr. Engin I. ERDEM Abant İzzet Baysal Üniversitesi" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları