Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ERGEN BESLENMESİ Dr.Hülya Demir H.Ü.T.F. Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ERGEN BESLENMESİ Dr.Hülya Demir H.Ü.T.F. Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 ERGEN BESLENMESİ Dr.Hülya Demir H.Ü.T.F. Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı

2 ERGEN BESLENMESİ  Çocukluk çağında beslenme normal büyüme ve gelişmeyi sağlamada  Diyetle ilişkili hastalık risklerini azaltmada  Özellikle puberte fiziksel, psikolojik, hormonal ve sosyal değişiklikler  Büyümede ani bir artış besin ve enerji ihtiyacında artma

3 ERGEN BESLENMESİ Yeterli ve dengeli beslenme  Büyüme  Optimal kemik densitesi  Kızlarda normal menstrual siklusun başlaması ve devamı  Kronik hastalıkların önlenmesinde  Obezite  Koroner kalp hastalığı  Kanser  İnme  Tip 2 DM

4 ERGEN BESLENMESİ Ergenlikte;  Ebeveyn otoritesinden bağımsızlığa geçiş  Kendi imajı ile meşgul olma  Akranları tarafından kabul görme  Okulda ve aktivitelerde daha fazla zaman harcama Sağlıksız beslenme alışkanlıkları Nerde... kiminle... ne zaman... ne yiyeceğine ?

5 ERGENLERİN BESLENME ALIŞKANLIKLARI I. Öğün atlama (kahvaltı ve öğlen yemeği en sık atlanan)  Ergenlerin yarıdan fazlası haftada 2’den az kahvaltı yapıyor  Kahvaltı atlama nedenleri;  Zaman yokluğu  Erken saatteki okul aktiviteleri  Sabahları aç hissetmeme  Kahvaltının atlanması okul performansını ve yaşam kalitesini etkiliyor Lifshitz F et al. Endocrinol Metab Clin North Am Sweeney NM et al. J Sch Nurs

6 ERGENLERİN BESLENME ALIŞKANLIKLARI II. Ev dışında hazırlanmış gıda tüketiminde artma III. Atıştırmalıkların tüketiminde artma  Patates kızartması, pizza, hamburger gibi “fast food” türü gıdalar  Şekerli içecekler IV. Süt ve süt ürünlerinin tüketiminde azalma V. Meyve ve sebze tüketiminde azalma

7 ERGENLERİN BESLENME ALIŞKANLIKLARI ▪ Kalsiyum ▪ Doymuş yağ ▪ Demir, çinko, potasyum ▪ Trans yağ ▪ Vitamin A, C, D ve ▪ Kolesterol folik asit ▪ Şeker ▪ Lif ▪ Tuz

8 ERGEN BESLENMESİ Sağlıklı bir beslenme için diyette olması gereken besin grupları  Tahıllar ve diğer nişastalı gıdalar  Sebze, meyve, kuru baklagiller  Süt ve süt ürünleri  Et, tavuk, yumurta, balık  Yağ

9 ERGEN BESLENMESİ BesinTavsiye Edilen Günlük Alım  YağTotal kalorinin %  Doymuş yağ asitleriTotal kalorinin %10’nundan az  Çoklu doymamış yağ asitleriTotal kalorinin %10’nuna kadar  Tekli doymamış yağ asitleriTotal yağ kalorisinin geri kalanı  KarbohidratlarTotal kalorinin %  ProteinTotal kalorinin %  Kolesterol300 mg/gün’den az  Lif14 gr/1000 kal/gün

10 YAĞ ve YAĞ ASİTLERİ Esas enerji kaynağı Yağda eriyen vitaminlerin emilimi Esansiyel yağ asitlerinin kaynağı

11 YAĞ ve YAĞ ASİTLERİ  Doymuş yağ asitleri  Palmitik asit  Stearik asit Hayvansal kaynaklı  Trans - yağ asitleri ( trans pozisyonunda en az bir çift bağ) Et, süt, hidrojenize yağ  Tekli doymamış yağ asitleri (tek çift bağ)  Oleik asit Bitkisel kaynaklı  Çoklu doymamış yağ asitleri (birden fazla çift bağ)  Linoleik asit (ω-6)   - Linolenik asit (ω-3) Bitkisel kaynaklı

12 YAĞ ve YAĞ ASİTLERİ TRANS - YAĞ ASİTLERİ  Trans- yağ asitleri doymamış yağ asitleri  Çift bağın trans pozisyonunda olması daha uzun bir yağ asidi zincirine yol açmakta ve doymuş yağ asitlerine benzemekte  Bitkisel yağların hidrojenasyonu trans- yağ asidi içeriğini artırmakta ve yağı daha katı hale getirmekte  Diyetteki trans -yağ asitleri doğal olarak et ve süt ürünlerinden gelirken büyük bir kısmı hidrojenize yağlardan yapılmış gıdalardan gelmekte

13 YAĞ ve YAĞ ASİTLERİ Çeşitli gıdalardaki trans- yağ asidi oranları Gıdalar % Total  Kek, kurabiye, kraker,40 kızartılmış tavuk,vb.  Hayvansal ürünler21  Margarin17  Patates kızartması 8  Cips, mısır patlağı 5  Kahvaltılık gevrekler 5 Diyetteki trans -yağ asidi oranı % 2’ den az olmalıdır

14 YAĞ ve YAĞ ASİTLERİ ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ ω- 6 (omega-6) ω- 3 (omega-3)Çoklu doymamış YA Mısır, soya, susam, ayçiçek yağıbalık, kanola, soya, keten tohumu Linoleik asit  - Linolenik asit Arakidonik asit EPA, DHA normal büyüme lipid metabolizması hücre membran devamlılığı prostaglandin sentezi

15 YAĞ ve YAĞ ASİTLERİ ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ Linoleik asit (ω-6)  - Linolenik asit (ω-3) g/gün g/gün 9-13 yaş ♂121.2 ♀ yaş ♂ ♀111.1  Sağlıklı bir çocukta total enerjinin en az % 3’ü esansiyel yağ asitlerinden gelmeli (bitkisel yağ)

16 YAĞ ve YAĞ ASİTLERİ Kalori ve esansiyel yağ asitlerini sağlayan diyetteki yağ dengeli olmalıdır Yağ total kalorinin %30’undan az Doymuş yağtotal kalorinin %10’undan az Çoklu doymamış yağtotal kalorinin %10’una kadar Kolesterol300 mg/gün’den az Diyet doymuş yağ Hiperlipidemi Aterosklerozis Obezite Kanser

17  yaş arası ergende  Günlük diyette  Karbohidrat ve protein tüketimi düşük  Yağ tüketimi yüksek (%37 - %40) Doymuş yağ: %15 - %35 (N:<%10)  Kolesterol yüksekliği (>170 mg/dl): %50 oranında  Kolesterol düzeyi ile pozitif korelasyon:  Vücut ağırlığı (p<0.03)  Total yağ enerji yüzdesi (p<0.01)  Doymuş yağ enerji yüzdesi (p<0.03) Dholpuria R et al. Ind J Pediatr

18

19  yaş arası – 300 ergen Diyetle alınan:  Total yağÇoklu doymamış yağ Doymuş yağTekli doymamış yağ Sodyum Diyet lif Kolesterol Günlük kalorideki:  Karbohidrat oranı: %52 Yağ oranı: %35 Doymuş yağ oranı: %12 Erken koroner ateroskleroz çocukluk ve ergenlikte başlamakta Erişkin aterosklerotik kalp hastalıklarını önlemek için çocukluktan itibaren diyet alışkanlıklarına dikkat edilmesi gerekli

20 Yüksek yağlı diyet Obezite Sedanter yaşam  Diyetteki yağ alımı arttığında yağ oksidasyon hızı artmadığından vücut artmış yağ tüketimi ile başa çıkamaz  Yetersiz fiziksel aktivite Vücut Kitle İndeksi artar

21 11-15 yaş arası – 878 ergen VKI yaşa göre persentil A. Normal : < 85 th B. Aşırı kilo riski : 85 th -95 th C. Aşırı kilo : >95 th A grubunda günlük fiziksel aktivite zamanı B+C ye göre anlamlı olarak fazla (p<0.001) B+C grubunda günlük TV seyretme süresi A grubundan daha uzun (p<0.001) Yetersiz fizik aktivite yüksek VKI için önemli bir risk faktörü…..

22 « Önerilen günlük en az 60 dakika orta-ağır fiziksel aktivite » Martinez-Gomez D et al. Am J Prev Med Leech RM et al. IJBNPA

23 Diyet yağ kolon ve meme kanser riski Diyet yağ asidi oksidasyonu Serbest oksijen radikalleri DNA hasarı Diyet yağ mutajen kanser gelişimi

24  Japonya’dan Hawaii’ye göç edenler arasında yapılan çalışmada  Göç edenlerde diyetteki yağ alımında artma  İlk jenerasyonda kolon kanseri  İkinci jenerasyonda meme kanseri insidansı yüksek  Meme kanseri insidansına yüksek yağlı diyetin etkisi meme dokusunun hızlı gelişim gösterdiği ergenlikte en fazladır  Yüksek yağlı diyetle beslenen kızlarda menarş daha erken olmakta; 13 yaşından önce menarş olanlarda meme kanseri riski % 30 artırmaktadır Buehl P, J Natl Cancer Inst Stoll BA, Breast Cancer Res Treat Law M, Am J Clin Nutr

25

26 KARBOHİDRATLAR  Diyetteki ana besin maddesi  Enerji ihtiyacının yarısını karşılar (% )  Monosakkaritler: Basit şekerler  Glukoz : Meyve, mısır, mısır şurubu ve balda bol miktarda  Fruktoz: Doğal olarak meyve ve balda bulunur (en tatlı)  Galaktoz: Gıdalarda serbest olarak bulunmaz, laktozun hidrolizi ile açığa çıkar  Disakkaritler: İki monosakkaritten oluşur  Sükroz: Sofra şekeri (glukoz + fruktoz) (şeker pancarı, ananas, havuç, esmer şeker)  Laktoz: Süt şekeri (glukoz + galaktoz)  Maltoz: Nişastanın hidrolizi ile açığa çıkar (glukoz + glukoz)  Polisakkaritler  Nişasta: bitkilerin depo karbohidratı  Glikojen: hayvanların depo karbohidratı

27  Diyetle alınması önerilen miktar: g/gün  Diyetle alınan karbohidratların  %60’ı polisakkaritler  %40’ı disakkaritlerden (%30 sükroz + %10 laktoz) gelmeli  Son yıllarda gıda üreticileri monosakkaritleri (glukoz, fruktoz) gıda ve içeceklere koymakta (meşrubat, süt ürünleri, meyve suyu, şekerlemeler, kahvaltılık tahıllar)  Özellikle yüksek fruktozlu mısır şuruplarının kullanılması ile diyetle alınan fruktoz miktarı artmaktadır Çocuk ve adölesanlarda tüketimin fazla olması… g/gün ilave şeker alımı

28 KARBOHİDRATLAR Kolesterol yüksekliği Diş çürükleri Tip 2 diyabet Obezite Kanser Artmış karbohidrat alımı

29 LİF  Sindirilemeyen karbohidratlar  Suda çözünmez, su tutucu, fekal hacim oluşturur  Gastrik boşalmayı yavaşlatır, tokluk hissi sağlar Tahıl …. tam buğday, çavdar, yulaf, kepek Meyve …. elma, armut, turunçgiller, şeftali Sebze …. fasülye, bezelye, lahana, havuç Divertiküler hastalık koruyucu Hipertansiyon Hiperlipidemi Koroner arter hastalığı Kanser (kolon,meme) ♀ gr/gün ♂ gr/gün

30 PROTEİN  Vücuttaki hücrelerin major yapısal komponenti  Total kalorinin % ’si  Yaş ve cinse göre günlük protein ihtiyacı değişir  Aktif olarak büyüyen bir çocukta yeterli miktarda ve yüksek kaliteli protein alımı (esansiyel aa’ lerden zengin) sağlanmalı

31 PROTEİN  Hayvansal protein kaynakları yüksek kaliteli ve komplet proteinler ; 9 esansiyel aminoasiti sağlar (et, tavuk, balık, yumurta, süt, peynir ve yoğurt)  Bitkiler, tahıllar ve baklagillerden gelen proteinler inkomplet proteinler (bir yada daha fazla esansiyel aa eksik olabilir) esas olarak hayvansal kaynaklar ve tamamlayıcı olarak bitkisel protein karışımı

32 VİTAMİN-MİNERAL  Tiamin, riboflavin ve niasin  Karbohidratlardan enerji üretimi için  Folik asit, B12 vitamini  DNA ve RNA metabolizması için  Vitamin A, C, E  Yeni hücrelerin yapısal ve işlevsel özelliklerini sürdürebilmesi için  Çinko  Büyüme ve cinsel maturasyon için gereklidir  Demir  Yağsız vücut kitlesi ve kan hacmindeki artış myoglobin- hemoglobin yapımında kullanılan demir gereksinimini artırmakta  Menstruasyon, vejetaryen diyetler ve gebelik demir eksikliğine yol açmakta

33 VİTAMİN-MİNERAL  Kalsiyum  Adölesan kemik sağlığı için kritik bir dönem  Erişkin kemik kalsiyum içeriğinin %50’den fazlası adölesanda depolanıyor  Bu dönemde yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı zirve kemik kitlesinde azalmaya ve osteoporoz gelişimine yol açıyor  Süt ve süt ürünleri diyetteki kalsiyumun önemli bir kaynağı

34 2 – 18 yaş arası – 7716 çocuk Günlük kalsiyum ve süt ürünlerinin tüketimi 9-18 yaşlarda önerilen düzeyin anlamlı olarak altında (p<0.001) Tüm yaş gruplarında düşük yağlı veya yağsız süt ve süt ürünlerinin kullanımı öneriliyor Sibylle K et al. J Pediatr

35 VİTAMİN-MİNERAL  Ergenlerde günlük önerilen:  Kalsiyum: 1300 mg  Vitamin D: 400 IU  Kalsiyum absorbsiyonunu azaltan gıdalar:  Ispanak, fasülye, patates yüksek oksalik asit içeriği  Gazlı meşrubatlar (kola) yüksek fosforik asit içeriği Kalsiyum (mg) Miktar (ml) Süt Yoğurt Peynir (çedar)30045 Dondurma88120 Brokoli (pişmiş)35120

36 Multivitamin/Mineral kullanımı: %25.7-%51 Vitamin & mineral gereksinimi Öncelikle doğal beslenme ile karşılanmalı Yeterli alınamıyorsa multivitamin desteği

37 yaş Erkek Kız yaş Erkek Kız yaş Erkek Kız Kcal /kg Kcal/cm ERGENLERDE BESLENME ÖNERİLERİ Kalori ihtiyacı; cinsiyet, yaş, büyüme hızı ve fiziksel aktivite... bireysel olarak değerlendirilmeli

38 ERGENLERDE BESLENME ÖNERİLERİ  Ekmek ve tahıl ürünleri  Tam buğday tercih edilmeli (B vitaminleri, magnezyum, demir, lif, protein kaynağı)  Süt ve süt ürünleri  Yağı azaltılmış ürünler (kalsiyum, vitamin ve protein kaynağı)  Sebze ve meyveler  Günlük sebze ve meyve tüketilmeli  Meyve suyu olarak tüketim sınırlandırılmalı  Et ve et ürünleri  Yağsız olmalı (yüksek kaliteli protein, B vitaminleri, demir, çinko)  Balık  Haftada 2 kez tüketilmeli (iyot ve ω-3 yağ asidi)

39 ERGENLERDE BESLENME ÖNERİLERİ  Atıştırmalıkların alımı azaltılmalı  Öğünler atlanmamalı (özellikle kahvaltı)  Yemekler mümkün olduğunca belli saatlerde ve hep birlikte aile ortamı içinde yenmeli  En azından evde kahvaltı + akşam yemeği + bir atıştırma okulda öğlen yemeği

40 Aile bireyleri ile birlikte evde yenilen yemek sıklığını artırmak  Kahvaltı ve akşam yemeği  Diyet kalitesi  Meyve, sebze, kalsiyum, folat alımı

41 ERGENLERDE BESLENME ÖNERİLERİ  Boya göre normal kilonun idamesi için yeterli fizik aktivite  Okullarda günlük fizik aktivite  TV karşısında geçirilen zaman azaltılmalı (günde 1-2 saatten az)  Sedanter davranışlar azaltılmalı  Okul öncesi dönemden başlayarak okullarda beslenme eğitimi verilmeli, okul yemekleri ve atıştırmalıkların uygun özellikte olması sağlanmalı

42 tesekkürler


"ERGEN BESLENMESİ Dr.Hülya Demir H.Ü.T.F. Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları