Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

PARA-BANKA TEORİ VE POLİTİKASI DERSİ BANKACILIK VE FİNANS UZAKTAN ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "PARA-BANKA TEORİ VE POLİTİKASI DERSİ BANKACILIK VE FİNANS UZAKTAN ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 1."— Sunum transkripti:

1 PARA-BANKA TEORİ VE POLİTİKASI DERSİ BANKACILIK VE FİNANS UZAKTAN ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 1

2 PARA REJİMLERİ VE TEMEL İLKELER Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 2 BÖLÜM 3

3 BÖLÜM HEDEFİ Para Rejimleri ve Temel İlkeler bölümünde öğrenciler aşağıdaki becerileri kazanacaktır: Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 3  Paranın evrimsel sürecini kavramsal bir dille ifade edebilecekler  Maddi özellikleri açısından para rejimleri hakkında bilgi sahibi olacaklar.  Paranın yaratılması ve emilmesi kriterine göre para rejimleri hakkında bilgi sahibi olacaklar.  Para sistemleri ile ilgili kavramları tanımlayabilecekler.

4 TEMEL KAVRAMLAR Mal Para Kağıt Para Kaydi Para Elektronik Para Gresham Kanunu Topal Ölçek Paraşüt Teorisi Fiat/İtibari Para Kambiyo Kurlarının İstikrarı Paranın Yansızlığı Paranın Yanlılığı Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 4

5 BÖLÜM İÇERİĞİ 3.1. Giriş 3.2. Maddi Özellikleri Açısından Para Rejimleri Mal Para Sistemi Metal Para Sistemi Tek Metal Sistemi Gümüş Standardı Altın Standardı Çift Metal Sistemi Gresham Kanunu Topal Ölçek Paraşüt Teorisi Kağıt Para Sistemi Kaydi Para Sistemi Elektronik Para Sistemi 3.3. Paranın Yaratılması ve Emilmesi Kriterine Göre Para Rejimleri Kambiyo Kurlarının İstikrarlılığı İlkesini Hedefleyen Rejim Paranın Yansızlığı İlkesini Hedefleyen Rejim Paranın Yanlılığını Politika Aracı Olarak Kullanan Rejim Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 5

6 3.1. Giriş Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 6 Para bireylere her türlü mal ve hizmeti satın alma olanağı sunan bir araçtır. Bireyler her türlü borç ve yükümlüklerinden para sayesinde kurtulmaktadır. Para bireylerin servetlerinin korunmasında ve bireyler arasında mübadelenin sorunsuz bir şekilde gerçekleşmesinde de önemli rol oynamaktadır. Dolayısıyla ülkeler paralarının değerini ve miktarını belirli esaslara göre belirlemektedir. Ülkelerin paralarının yönetimi için benimsemiş oldukları bu esaslara para sistemi veya para rejimi denilmektedir (Öztürk, 2014: 47). Para rejimleri literatürde iki temel kriter çerçevesinde ele alınmaktadır (Paya, 2013: 34):  Maddi özellikleri açısından para rejimleri  Paranın yaratılması ve emilmesi kriterine göre para rejimleri

7 3.2. Maddi Özellikleri Açısından Para Rejimleri Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 7 Maddi özellikleri açısında para rejimleri paranın geçirmiş olduğu evrim süreçleri hakkında bilgi vermektedir. Bu evrim sürecinde paranın maddi değeri azalmış ve kaybolmuştur. Para; somut, elle tutulabilir, gözle görülebilir bir halden soyut, sadece tasavvur edilebilir bir hale dönüşmüştür. Para, maddi özellikleri açısından beş aşamalı bir evrim süreci geçirmiştir (Paya, 2013: 34-35; Öztürk, 2014: 47-69):  Mal para sistemi  Metal para sistemi  Kağıt para sistemi  Kaydi Para Sistemi  Elektronik Para Sistemi

8 Mal Para Sistemi Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 8 Mal paralar modern anlamda paranın ilk başlangıcı olmaktadır. Tarihte tuz, tütün, buğday, pirinç, zeytinyağı, hayvan postları, midye kabukları, canlı hayvanlar, el aletleri, vb. mal para olarak kullanılmıştır (Öztürk, 2014: 48; Akdiş, 2011: 8). Mal para, bizzat bir değere sahip olan, böyle bir değeri yoksa bile değer ölçüsü ve mübadele aracı olarak görülen bir para çeşididir. Bireyler mal paraları mal olarak değil para olarak ellerinde bulundurmaktadır (Öztürk, 2014: 48). Bir paranın kusursuz bir şekilde mübadele işlevini yerine getirmesi için sahip olması gereken bazı özellikler vardır. Bu özellikleri mal para tam olarak sağlayamadığı için toplumlar metal para sistemine geçmiştir. o taşımaya elverişli olma, o bölünebilir olma, o dayanıklı olma, o taklit edilememe gibi

9 Metal Para Sistemi Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 9 Metal paralar özü itibariyle birer mal paradır. Tarihte altın, gümüş, nikel, demir, tunç, bakır, gibi madenler metal para olarak kullanılmıştır. Bu metallerin yukarıda belirtilen taşımaya elverişli olma, bölünebilir olma, dayanıklı olma, taklit edilememe gibi özellikleri diğer mallara göre daha fazladır. Dolayısıyla tarihte uzun bir dönem metal paralar mübadele aracı olarak kullanılmıştır (Akdiş, 2011: 8-9). Tarihte altın ve gümüş madenleri uzunca bir dönem kullanıldığı için metal para sistemi tek metal sistemi ve çift metal sistemi şeklinde ikiye ayrılmaktadır.

10 Tek Metal Sistemi Gümüş Standardı Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 10 Gümüşün metal olarak tek ve geçerli para birimi olduğu sistem gümüş standardıdır. Altının üretim ve arzında yetersizlikler olduğu dönemler gümüş, para fonksiyonunu yerine getirmiştir. Gümüş genel olarak sikke olarak tedavül edilmiştir. Ülkemizde de Orhan Gazi Bursa’yı alınca kendi parasını bastırmıştır. Gümüşten yapılan bu paralara akçe denilmiştir (Akdiş, 2011: 10).

11 Altın Standardı Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 11 Altın standardı, altının para olarak kullanıldığı bir sistemdir. Altın standardı değişik uygulama aşamalarından geçmiştir (Akdiş, 2011: 10):  Altın sikke standardı: Bu sistemde altın sikkeler halinde tedavül edilmektedir. Darphaneler kendilerine getirilen altınlardan belirli ayar ve gramda sikkeler basabilmektedir. Altın sikke standardı Avrupa’da ilk defa 1816 yılında İngiltere’de uygulamıştır (Öztürk, 2014: 49).  Altın külçe standardı: I. Dünya savaşından sonra altından tasarruf sağlamak amacıyla büyük Avrupa devletleri tarafından kullanılmıştır. Altın sikke basımı durdurulmuş para olarak altına bağlanan banknot ve sertifikalar kullanılmaya başlanmış (Erol ve Erol, 2013: 21). Bu sistemde piyasa dolaşan paralar altın olmamakta, fakat bu paraların altın karşılığı olmaktadır (Akdiş, 2011: 12).  Altın kambiyo standardı: Bu sistemde ülke parası belirli bir kurdan yabancı bir paraya bağlanmakta, yabancı para da belli ayar ve ağırlıktaki altın ile temsil edilmektedir (Akdiş, 2011: 12). Bu sistemde parasını bir başka ülkenin parasına bağlayan tabi ülke, parasını altına bağlayan ülkeye ise anahtar ülke denilmektedir. Bu sistem I. Dünya savaşından sonra altın stokları tükenen Avrupa ülkeleri tarafından yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır (Hiç, 1992: 85). Bretton Woods sistemi altın kambiyo standardının en güzel örneklerinden biridir (Öztürk, 2014: 55).

12 Çift Metal Sistemi Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 12 Çift metal sistemi, altın ve gümüşün birlikte kullanıldığı metal para sistemidir. Çift metal sisteminin uygulanmaya başlamasının nedeni tek metal üretiminin aratan para gereksinimini karşılayacak miktarda arttırılamamasıdır (Dinler, 2013: 440). Çift metal sistemine bimetalizm de denilmektedir. Çift metal sisteminde hem gümüş hem de altın devletin resmi parası olarak kabul edilmektedir. Devlet belirlediği paritenin korunması için paranın altın veya gümüş ile serbest mübadelesinin sağlanmasını garanti etmektedir. Çift metal sisteminin üç önemli özelliği bulunmaktadır (Öztürk, 2014: 49):  Altın ve gümüş resmi para olarak eşit statüde mübadele araçlarıdır.  Her iki madenden ister gümüş ister altın olsun sikke kestirilmesi serbesttir.  Altın ve gümüş arasında mübadele oranını devlet belirlemektedir.

13 Gresham Kanunu Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 13 Çift metal sisteminde güçlü paranın piyasadan çekilmesi, zayıf paranın ise piyasada dolaşması Gresham kanunu olarak adlandırılmaktadır.  Örneğin devletin tespit ettiği altın gümüş paritesi 1 gram altın = 3 gram gümüş iken, eğer 1 kilo elmanın fiyatı 1 altın ise, 1 kilo elmanın fiyatı aynı zamanda 3 gümüştür.  Devletin belirlemiş olduğu altın-gümüş paritesi ile piyasadaki altın-gümüş paritesi zaman işçinde farklılaştığında, iki metal paradan bir tanesi piyasada daha değerli hale gelir ve kişiler piyasada daha değerli hale gelen metal parayı artık para olarak kullanmazlar.  Örneğin devletin belirlemiş olduğu altın-gümüş paritesinin ve piyasadaki altın- gümüş paritesinin başlangıçta 1 gram altın = 3 gram gümüş olduğu bir ekonomide, daha sonra altın-gümüş paritesi 1 gram altın = 4 gram gümüş düzeyine yükselirse altın, gümüş paraya göre daha değerli hale gelir ve kişiler piyasadaki altınları para olarak kullanmak yerine 4 gram gümüş parayla değiştirirler ve elmayı gümüşle satın alırlar. Ceplerine de 1 gümüş para kalır.  Dolayısıyla piyasada daha değerli olan altın artık para olarak kullanılmaz. Bir diğer ifadeyle kötü para iyi parayı kovar. Buna da Gresham kanunu denir (Ünsal, 2005: ).

14 Topal Ölçek Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 14 Tarihsel süreç içerisinde altın ve gümüş üretimi arasında oluşan dengesizlikler nedeniyle iki metal arasındaki parite bozulmaktadır. Altın ve gümüş stoklarının sürekli değişmesi çift metal sistemini benimseyen ülkelerin parite tanımlamasında sürekli revizyona gidilmesine neden olmatadır. Diğer bir ifadeyle topal ölçek (Aksak Mikyas) sorunu yaşanmaktadır (Öztürk, 2014: 50).

15 Paraşüt Teorisi Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 15 Paraşüt teorisi denilen bu görüşe göre, tek metal sisteminde metal sikkeler para olarak kullanıldığında, sikkeyi oluşturan metalin üretimi ve dolayısıyla ekonomideki para miktarı arttıkça fiyatlar genel düzeyi yükselecek ya da metal miktarı ihtiyaç duyulan miktarda para artışına olanak sağlayamazsa, para sıkıntısı baş gösterecek ve fiyatlar genel düzeyi düşmeye başlayacaktır. Çift metal sistemi uygulandığında, para değerinin tespitinde ölçüt olarak alınan metallerden birinin üretim ve stokundaki yetersizliğin fiyatlar üzerindeki olumsuz etkisini öteki metal azaltacaktır. Böylece tek metal sisteminde metal stokunun fazlalığı ya da yetersizliğinden kaynaklana fiyat istikrarsızlıkları, çift metal sisteminde daha az olacaktır. Çift metal sisteminde bir metalin stokundaki değişmenin fiyatlar üzerine yansımasının şiddetini öteki metalin frenlemesi, bir başka ifadeyle fiyat düşüş hızını azaltması paraşütün yaptığı göreve benzetilmektedir (Dinler, 2013: ).

16 Kağıt Para Sistemi Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 16 Metal para sisteminden sonra kağıt para sistemine geçilmiştir. Metal para sisteminde kağıt para sistemine geçişte iki etken söz konusudur (Paya, 2013: 35):  Kağıt para, metal paraya göre daha kolay taşınıp saklanabilmektedir. Bu nedenle kağıt para amaca uygunluk açısından metal paraya üstünlük sağlamaktadır.  Kağıt paranın metal parayı ikame etmesinin bir diğer nedeni kıymetli metallerin kıt olmasıdır. Tarihte kağıt para ilk defa Çinliler tarafından kullanılmıştır. Batı dünyasında ise kağıt para kullanımı bankerlerin faaliyeti ile başlamıştır. Kağıt para sisteminin iki farklı uygulaması vardır.  Birincisi devletin bastığı parayı istendiğinde değerli madenlere çevirmeyi taahhüt ettiği uygulamadır. Bu uygulamadaki kağıt paraya çevrilebilir kağıt para (emanet para) denilmektedir.  İkincisi ise devletin çıkardığı kağıt paraları istendiğinde değerli madenlere çevrilmesinin söz konusu olmadığı, gücünü devletten ve yasalardan alan uygulamadır. Günümüzde tüm ülkelerde geçerli olan bu uygulamadaki paraya fiat para (itibari para) denir.  Devletin itibari para uygulamasında para basarak elde ettiği kara, bir diğer ifadeyle ihraç ettiği kağıt paranın üretim maliyeti ile nominal değeri arasındaki farka senyoraj denir (Ünsal, 2005: 475).

17 Kaydi Para Sistemi Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 17 Kaydi para, bankaların mevcut mevduatlarına dayanarak açtıkları ve mevduat miktarının bir kaç katı tutarını bulan kredi ve para oluşturma mekanizmalarına verilen isimdir. Kaydi paraya mevduat parası veya banka parası gibi adlar da verilmektedir (Akdiş, 2011: ). Paranın evriminde kağıt paradan kaydi paraya geçiş süreci henüz daha ilk aşamalarındadır. Kaydi paranın gelişimi tamamen ticaretin amaçlarına uygunluk gereğidir. Kaydi paranın kağıt parayı tümüyle ikame edip edemeyeceği tartışma konusudur (Paya, 2013: 35).

18 Elektronik Para Sistemi Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 18 Günümüzde çek kullanımından çok kredi kartlarının gündeme gelmesi elektronik para, e-para, plastik para, dijital para gibi isimlerle bilinen para tanımlarını gündeme getirmiştir. Özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelere bağlı olarak elektronik ticaret ve sermaye hareketleri giderek önem kazanmış ve bunun sonucunda elektronik ödemeler ve elektronik para kullanımı yaygınlaşmıştır. Elektronik paralar kart tabanlı veya internet tabanlı olabilmektedir.  Kart tabanlı elektronik paralar kredi kartları ve borç kartlarıdır.  İnternet tabanlı elektronik paralar ise dijital para olarak da bilinmektedir. Dijital para bilgisayarda internet üzerinden yapılan alışverişlerde kullanılmaktadır.

19 3.3. PARANIN YARATILMASI VE EMİLMESİ KRİTERİNE GÖRE PARA REJİMLERİ Kambiyo Kurlarının İstikrarlılığı İlkesini Hedefleyen Rejim Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 19 Kambiyo kurlarının istikrarı; ülke parasının diğer ülke paralarına göre kur farkını muhafaza etmesidir. 20. yüzyılın başlarına kadar pek çok ülkede geçerli olan otomatik altın standardı rejimi bu amaç doğrultusunda oluşturulmuş bir para rejimidir. Bu rejimde Altın uluslararası ödeme birimidir (Paya, 2013: 39). Bu rejim, ülke parasının asgari miktarı kadar altın birikimini öngörür. Hükümet, parasını her an sabit bir değerden altın ile değiştirebilmeyi taahhüt eder. Dolayısıyla dış ticaret açıkları idari bir karar gerekmeden ülkedeki para miktarına yansımaktadır. Neticede iç-dış dengeler otomatik olarak kendiliğinden kurulmaktadır. Bu rejimde fiyat hareketleri dış açıkları otomatik olarak dengeleyen bir işlev kazanmaktadır (Paya, 2013: 39). Örneğin, A ülkesinin ihracatında herhangi bir nedenle artış olsun. İhracat artışı ülkeye altın girişini arttıracaktır. Bu ise içeride para arzının artışına sebep olacaktır. Artan para arzı içeride fiyatlar genel düzeyini yükseltecektir. İthalatçı ülke olan B ülkesinde ise ters yönde bir gelişme olduğu için fiyatlar genel düzeyi düşecektir. Çünkü ithalat bu ülkede altın çıkışına, dolayısıyla para arzının daralmasına yol açacaktır. Böylece dış ticaret dengeleri yeniden kurulurken, altın stoklarının ülkeler arasındaki dengeli dağılımı da gerçekleşmiş olacaktır (Paya, 2013: 39).

20 Kambiyo Kurlarının İstikrarlılığı İlkesini Hedefleyen Rejim Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 20 Altın standardı rejimlerinde, cari işlemler bilançosunun istikrarı yanında kurların da istikrarlı kalması sağlanır. Örneğin; ABD 1 ons altın karşılığını 350 Dolar, Almanya ise 1 ons altın karşılığını 525 Euro olarak belirlesin. Bu durumda Euro/Dolar paritesi 525/350 = 1,5’dir. Şimdi serbest piyasada paritenin 1,4 e düştüğünü varsayalım. Bu durumda ABD deki ithalatçı, Almanya'dan yapacağı ithalat karşılığında 1,4 Paritesini kabul edip, ithalat bedelini transfer etmeyecektir. Çünkü serbest piyasada paritenin 1,4 olması durumunda 350 Dolar karşılığı 525 Euro değil, sadece 490 Euro’dur. Bu durumda zarara uğramamak için ABD'li ithalatçı, 350 Dolar ödeyip, ABD Merkez Bankası’ndan 1 ons altın alacak ve bunu Almanya'da 525 Euro olarak bozduracak ve borcunu ödeyecektir. Altın girişi Almanya'da otomatik altın standardı rejimi çerçevesinde para miktarını artıracak ve bu da fiyatları yükseltecektir. Yükselen fiyatlar ise, ihracatı azaltacak ve döviz girişi yavaşlayacak, döviz arz-talep dengesi bozulacak, Euro kuru düşecek yani Euro/Dolar paritesi tekrar 1,5 seviyesine dönecektir. Sonuç olarak, resmi ve serbest kur pariteleri arasında fark oluştuğunda, ülkelerin altın dengesi bozulmaya başlamaktadır. Ancak bozulan parite otomatik olarak kurulabilecek niteliktedir (Paya, 2013: 40).

21 Paranın Yansızlığı İlkesini Hedefleyen Rejim Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 21 Yansız para rejiminde, paranın yalnızca mal ve hizmet mübadelesine yardımcı olması, buna karşılık parasal rejimin, mal ve hizmetlerin nispi fiyatları ile üretim miktarları üzerinde etkili olmaması amaçlanır. Paranın yanlı olması, piyasa ilişkilerine müdahale anlamına gelmektedir. Bu açıdan, yanlı para rejimi ile piyasa ekonomisi çelişmektedir. Para miktarındaki değişmenin, fiyat oluşumuna nasıl bir müdahale aşağıda gösterilmiştir (Paya, 2013: 40-41):  Rekabet piyasalarında denge, ilave birimin marjinal maliyetinin, veri piyasa fiyatı, yani marjinal gelir ile kesiştiği noktada oluşur. Yani marjinal maliyetlerin, marjinal gelire eşit olduğu noktada firma kar maksimizasyonunu sağlar.  Örneğin bir denge ortamı düşünelim. Bu dengede ücretler, emeğin marjinal verimliliğine eşittir. Böyle bir durumda ekonomiye para şırınga edilirse ilk önce fiyatlar yükselecektir. Girişimci açısından üretimi karlı şekilde artırma imkanı doğacaktır. Diğer taraftan yükselen fiyatlar nedeniyle işçilerin reel ücretleri gerilemiş olacaktır. Bu aşamada iki ihtimal ortaya çıkar;  Yatırımcı karlı bir şekilde üretimini artırabilecektir. Fakat bu reel ücretlerdeki gerilemeye rağmen emek arzını genişlettiği anlamına gelecektir. Bu durumda İşçilerin rasyonel davranış ilkesine uymadıkları sonucu çıkar.  İşçilerin rasyonel davranış ilkelerine ters düşmeyeceği varsayıldığında; reel ücretlerin eski reel ücret düzeyine yükseleceğini varsaymamız gerekir. Bu durumda fiyatlardaki yükselmenin üreticiye sağladığı avantaj ortadan kalkar. Üretimini buna rağmen artıran bir üretici ise rasyonel davranmamış olur.

22 Paranın Yansızlığı İlkesini Hedefleyen Rejim Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 22 P P1P1 P0P0 D0D0 D1D1 S Q MC 0 MC 1 AC Q1Q1 Q0Q0 Q MR 1 =AR=P 1 MR 0 =AR=P 0 P, MR, MC, AC A1A1 A0A0 A2A2

23 Paranın Yansızlığı İlkesini Hedefleyen Rejim Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 23 İktisatta bazı yaklaşımlar, ekonominin performansını yükseltmeyi amaçlayan sistematik iktisat politikaları geliştirmeye yönelmişlerdir. Örneğin Paracılar, Keynesci iktisat politikalarını bu çerçevede görmekte, yani Keynesci politikaların etkinliğini bir tür para aldanmasına bağlamaktadırlar. Keynesi iktisatçılar ekonomide para yanılması dışında pek çok nedenle fiyat ve ücretlerin katı olduğunu savunmakta ve bu nedenle para miktarındaki değişmelerin üretimi uyarabileceğini savunmaktadırlar. Bunun yanında Neo-klasikler ise paranın süper yansız olduğunu ileri sürmektedirler. Yani para miktarını sürekli bir şekilde ayarlayarak, para yanılgısı ortamı yaratmanın ve buradan etkili politikalar üretmenin mümkün olmadığını savunmaktalar. Paracı yaklaşım ise para arzındaki genişlemenin büyüme hızına endekslenmesiyle paranın yansızlığının sağlanacağını savunur. Liberal bir çizgi oluşturan bu yaklaşımların özelliği piyasa ekonomisini aktif iktisat politikalarına tercih etmeleridir. Bu yaklaşımlar paranın yanlı kılınmasından bir fayda ummamakta tam tersine para miktarındaki değişmelerin, para değerinde bir istikrarsızlığa yol açtığını düşünmektedirler (Paya, 2013: 43-44).

24 Paranın Yanlılığını Politika Aracı Olarak Kullanan Rejim Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 24 Müdahaleci rejimler, paranın belli amaçlar doğrultusunda yanlı kılınmasını öngörür. Bilinçli bir para politikası ile piyasa ekonomisinin bazı zaaflarının aşılabileceği, performansın yükseleceği savunulmaktadır. Keynes, Genel Teori’de müdahaleci para rejiminin teorik çatısını kurmuştur (Paya, 2013: 45). Bu rejimde emisyon iktisat politikasının hizmetindedir. Para politikasının kredi üretme ve geri emme şeklindeki geleneksel görevinden koparılıp, kamu finansmanına yönlenmesiyle birlikte müdahaleci para rejimlerinin en katı uygulama biçimi ortaya çıkar. Ancak müdahaleci rejimler şüphesiz daha ılımlı uygulamalara konu olabilir. Müdahaleci uygulamalar, dış ödemeler bilançosunda ciddi dengesizliklere yol açacaktır. Bu nedenle müdahaleci para rejimleri sık sık döviz hareketlerine müdahale etmek durumundadır. Bu müdahalenin dozu iç müdahalelere göre değişmektedir. İç müdahalede çok ileri giden bir para politikası, döviz hareketlerinde de çok müdahaleci olmak zorundadır. Bu müdahaleler, devletin döviz ticaretinde monopol durumuna getirilmesine kadar genişleyebilir. Bu çerçevede diğer bir müdahale tipi güdümlü kur rejimidir. Kontrollü dalgalanma ve kirli dalgalanma güdümlü kur rejimlerinin örneğidir. Bu uygulamalarda iç amaçlara dönük müdahalelerde bulunan merkez bankası, serbest döviz piyasalarında meydana gelebilecek dengesizliklere, döviz alım-satımı ile müdahale eder (Paya, 2013: 45-46).

25 Kaynakça Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı 25 AKDİŞ, Muhammet, Para Teorisi ve Politikası, Gazi Kitabevi, Ankara, EROL, İbrahim ve EROL, Ece Demiray, Para-Banka Teori ve Politika, Orion Kitabevi, Ankara, DİNLER, Zeynel, İktisada Giriş, Ekin Yayınevi, Bursa, HİÇ, Mükerrem, Para Teorisi ve Politikası, Menteş Kitabevi, İstnbul, ÖZTÜRK, Nazım, Para Banka Kredi, Ekin Yayınevi, Bursa, PARASIZ, İlker, Para Teorisi ve Politikası, Ezgi Kitabevi, Bursa, PAYA, M. Merih, Para Teorisi ve Para Politikası, Türkmen Kitabevi, İstanbul, ÜNSAL, Erdal M., Makro İktisat, İmaj Yayınevi, Ankara, 2005.


"PARA-BANKA TEORİ VE POLİTİKASI DERSİ BANKACILIK VE FİNANS UZAKTAN ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları