Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SLAYT 1BBY220 Bibliyografik Kayıtlar İçin İşlevsel Gerekler (FRBR) Kavramsal Modeli Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SLAYT 1BBY220 Bibliyografik Kayıtlar İçin İşlevsel Gerekler (FRBR) Kavramsal Modeli Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/"— Sunum transkripti:

1 SLAYT 1BBY220 Bibliyografik Kayıtlar İçin İşlevsel Gerekler (FRBR) Kavramsal Modeli Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/ BBY220 Bilgi Erişim İlkeleri Not: Bu sunuştaki slaytların çoğu Dr. Barbara Tillett ve Vinod Chacra’nın Internet’teki sunuşlarından alınmıştır. Bkz., Barbara B. Tillett, “Bibliographic Relationships.” In Relationships in the Organization of Knowledge, edited by Carol A. Bean and Rebecca Green, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers,  Tüm hakları saklıdır. Slaytları kullandığınız takdirde lütfen yukarıdaki kaynağa atıf yapınız.

2 SLAYT 2BBY220

3 SLAYT 3BBY220 OCLC WorldCat Top 1000 OCLC WorldCat kütüphanelerinde İncil’in yaklaşık 800 bin kopyası var. Aynı esere ait 90 bin civarında farklı kayıt var.

4 SLAYT 4BBY220

5 SLAYT 5BBY220

6 SLAYT 6BBY220

7 SLAYT 7BBY220

8 SLAYT 8BBY220

9 SLAYT 9BBY220

10 SLAYT 10BBY220

11 SLAYT 11BBY220 Sorun? OCLC WorldCat Top 1000 bize ne söylüyor? Aynı eserlerin farklı kütüphaneler tarafından onlarca kez kataloglanması 1000 eserin kütüphanelerde 330 bin farklı tanımı (ortanca 167) ve 10 milyon civarında kopyası (ortanca 6741) var.

12 SLAYT 12BBY220 Belge Erişim Sisteminin Mantıksal Düzenlemesi Dizin tutanakları Gömü - Sözlük Dizinleme Belgeler Kullanıcılar Sorgu formülasyonu Formel sorgu cümlesi Erişim kuralı Kaynak: Maron, 1984

13 SLAYT 13BBY220 Kataloğun işlevleri (Cutter, Rules for a Dictionary Catalog, 1876) Bilinen bir kitabın –Yazara, –Eseradına –Konusuna bulunmasını sağlamak Bir kütüphanenin –Bir yazarın –Belirli bir konudaki –Belirli bir yazın türünde Sahip olduğu kitapları göstermek Bir kitabın seçiminde yardımcı olmak –Basımı açısından (bibliyografik olarak) –Özelliği açısından (yazınsal/konusal)

14 SLAYT 14BBY220 Kütüphane katalogları artık sadece katalog değil

15 SLAYT 15BBY220  Functional Requirements for Bibliographic Records  IFLA’nın aynı adlı çalışma grubu tarafından yayımlandı  IFLA Kataloglama Birimi Daimi Komitesince onaylandı  Eylül 1997’de yayımlandı  Adres: (pdf sürümü)www.ifla.org FRBR Nedir?

16 SLAYT 16BBY220 “Kullanıcı Görevleri” - FRBR Bul (bul ve biraraya getir) Belirle Seç Sağla İlişkilendir Diğer olası görevler: –Telif haklarını gözet –Koru

17 SLAYT 17BBY220 Functional Requirements for Bibliographic Records Tanımlama (FRBR: belirle, seç) Erişim (FRBR: bul) –Konu erişimi başlıklar sınıflama –Diğer erişim noktaları Mevcutlar (FRBR: sağla)

18 SLAYT 18BBY220 Varlık-İlişki Modeli Varlıklar İlişkiler Özellikler FRBR ilişki Varlık 1Varlık 2

19 SLAYT 19BBY220 FRBR Varlıkları 1. Grup : Entellektüel ve artistik çaba ürünleri –Eser entellektüel ya da sanatsal yaratı –Anlatım bir eserin entellektüel ya da sanatsal gerçekleştirimi (kısaltma, güncelleme, çeviri vs. ayrı anlatımlar) –Gösterim bir eserin bir anlatımının fiziksel olarak gerçekleştirimi –Kopya bir “gösterim”in tek bir örneği

20 SLAYT 20BBY220 FRBR Varlıkları 2. Grup : Entellektüel ya da artistik yaratıdan sorumlu kişiler –Kişi –Tüzel kişi

21 SLAYT 21BBY220 FRBR Varlıkları 3. Grup : Eserlerin konuları –1. ve 2. Gruplar artı –Kavram –Nesne –Olay –Yer

22 SLAYT 22BBY220 FRBR Varlıkları Şekil 1. Birinci Grup Varlıklar ve Başlıca İlişkiler Kaynak: IFLA (1998, s. 13).

23 SLAYT 23BBY220

24 SLAYT 24BBY220 FRBR Varlık Düzeyleri Eser: Anlatım: Gösterim: Roman Özgün metin Çeviri Eleştirel basım KağıtPDFHTML Film Özgün sürüm

25 SLAYT 25BBY220 FRBR Varlık Düzeyleri Item: Kopya 1 İmzalı Kopya 2 Eser: Anlatım: Gösterim: Roman Özgün metin Çeviri Eleştirel basım KağıtPDFHTML Film Özgün sürüm

26 SLAYT 26BBY220 FRBR Varlık Düzeyleri Eser: Anlatım: Gösterim: Roman Özgün metin Çeviri Eleştirel basım KağıtPDFHTML Film Özgün sürüm Family of works

27 SLAYT 27BBY220 Kütüphaneciler için  Biraraya getirme özelliği  Kataloğun daha iyi düzenlenmesi  Kolay kataloglama  Kataloglama yükünün azaltılması  Bir eser altındaki tüm anlatımlar için sadece bir kez kataloglama yapılır  Bir anlatım altındaki tüm gösterimler için sadece bir kez kataloglama yapılır  Zaten kolay olan kopya kataloglamada bir değişiklik yok FRBR’nin yararları

28 SLAYT 28BBY220 FRBR’nin Yararları  Bilgiyi bulmak kolay  Tek aramyla farklı dillerde ve farklı konu başlıkları altında sınıflansa bile tüm ilgili materyallere erişilir. Kullanıcılar açısından daha yararlı  Bir araya getirme  Bilgiyi bulmak kolay  Tek arama bütün ilgili materyalleri getirir  Bir eserin farklı anlatımlarını görmek daha kolay  Bütün resmi daha iyi gösterir

29 SLAYT 29BBY220  Tüm gösterimleri bulmak daha kolay  Çevrimiçi kataloğu anlamak ve kullanmak daha kolay  Sadece gösterim düzeyinde değil “Eser” ve “anlatım” düzeyinde de kitap ayırtmak mümkün  İlgili eserler ve anlatımlar arasındaki ilişkiler daha iyi anlaşılır FRBR’nin Yararları

30 SLAYT 30BBY220 Joint Steering Committee for Revision of AACR2 (JSC) Format Değişikliği Görev Gücü (Task Force on Format Variation) –Anlatıma dayalı kayıtlar –Gösterim kayıtları olan bağlantılar –Atıfların/tekbiçim eseradlarının kullanımı FRBR terimleri kullanılarak AACR terminolojisinin güncelleştirilmesi : –Eser, Anlatım, Gösterim, Kopya

31 SLAYT 31BBY220 Anlatım Kipleri Alfa-sayısal Müzik notaları Diğer notasyon (ör., koreografik) Ses Hareketsiz resim Hareketli resim Üç boyutlu nesne Yukarıdakilerin birleşimi FRBR

32 SLAYT 32BBY220 Grup 1 – Varlıklara özgü İlişkiler FRBR

33 SLAYT 33BBY220 Eser/Anlatım İlişkileri w 1 Charles Dickens A Christmas carol e 1 Yazarın özgün İngilizce metni e 2 V.A. Venkatachari’nin Tamilce çevirisi FRBR, p. 59 “gerçekleştirilir” FRBR

34 SLAYT 34BBY220 Eser/anlatım/Gösterim İlişkileri w 1 J.S. Bach’ın Goldberg variations e 1 Glen Gould performansı (1981) m ’de CBS Records tarafından çıkarılan 33’lük plağı m ’de Sony tarafından çıkarılanCD’si m 3 Sony’nin CD’sinin dijitalleştirilmiş MP3 sürümü (2000) FRBR, s. 59 “cisimlendirilir” FRBR

35 SLAYT 35BBY220 Eser/Anlatım/Gösterim/Kopya ilişkileri w 1 Lost treasures of the world e 1 etkileşimli elektronik kaynak m 1 Follgard CD-Visions tarafından 1994’de yayımlanan CD’si i 1 Calgary Halk Kütüphanesindeki birinci kopyası i 2 Calgary Halk Kütüphanesindeki ikinci kopyası FRBR, p. 60 “örneklenir” FRBR

36 SLAYT 36BBY220 FRBR Grup 1 İçerik İlişkileri Eşitlik Türev Tanımlama Eser-Eser ilişkileri hiyerarşik olarak ilişkili olan Anlatımlar Gösterimler Kopyalar Dan mirastır.

37 SLAYT 37BBY220

38 SLAYT 38BBY220 Parça-Bütün ilişkileri Bileşenler Toplamalar

39 SLAYT 39BBY220

40 SLAYT 40BBY220 Parça-Parça ilişkileri Bileşen -bileşen –Sıralı ilişki –Tamamlayıcı ilişki Bağımlı Bağımısz

41 SLAYT 41BBY220

42 SLAYT 42BBY220 Grup 1 Varlıklarının Özellikleri Eser –ID –Eser adı –Tarih –vs. Anlatım –ID –Eser adı –Biçim –Tarih –Dil –vs. Gösterim –ID –Eser adı –Sorumluluk bildirimi –Basım –Baskı (yer, yayıncı, tarih) –Biçim / taşıyıcı özelliği –Sağlanabilirlik –Erişim kipi –vs. Kopya –ID –Provenans –yer –vs. FRBR

43 SLAYT 43BBY220 İlişkiye karşılık Özellik EserKişi yaratılır yaratır

44 SLAYT 44BBY220 Olası FRBR uygulamaları Senaryo A - Şimdi Otorite Bibliyografik Mevcutlar Kopya Eser/ Anlatım Tekbiçim Eser adı Kavram Gösterim Kişi Seriler (eser/anlatım) Tekbiçim eser adı

45 SLAYT 45BBY220 “FRBR-ize” Çevrimiçi katalog ekranları Shakespeare, William, Hamlet. [Text] Translation. French

46 SLAYT 46BBY220 “FRBR-ize” Çevrimiçi katalog ekranları Shakespeare, William, Hamlet. [Text] Translation. French Eser

47 SLAYT 47BBY220 “FRBR-ize” Çevrimiçi katalog ekranları Shakespeare, William, Hamlet. [Text] Translation. French Anlatım

48 SLAYT 48BBY220 “FRBR-ize” Çevrimiçi katalog ekranları Shakespeare, William, Hamlet. [Text] Translation. French Gösterim

49 SLAYT 49BBY220 “FRBR-ize” Çevrimiçi katalog ekranları Shakespeare, William, Hamlet. [Text] Translation. French Kopya

50 SLAYT 50BBY220 FRBR-ize MARC kayıtları OCLC algoritması Kongre Kütüphanesi ekran gösterimi

51 SLAYT 51BBY220 Senaryo B Eser/ Anlatım Tekbiçim eser adı Gösterim Otorite Bibliyograpfik Mevcutlar Kavram Kopya Kişi Series (eser/anlatım) Tekbiçim eser adı

52 SLAYT 52BBY220 Eser Anlatım Gösterim Kopya Grup 2 many Kişi Tüzel kişi sahibi üreticisi gerçekleştiricisi yaratıcısı FRBR

53 SLAYT 53BBY220 Kişi/Eser ilişkisi w 1 The shepheardes calendar w 2 The faerie queen w 3 Astrophel … etc. p 1 Edmund Spenser FRBR, p. 61 “yaratıldı” FRBR

54 SLAYT 54BBY220 Tüzel kişi/ Anlatım ilişkileri e 1 a 1980 performance of Allegri’s Miserere e 2 a 1986 performance of Josquin’s Missa pange lingua e 3 a 1989 performance of Lassus’ Missa osculetur me... cb 1 The Tallis Scholars FRBR, p. 61 “gerçekleştirildi” FRBR

55 SLAYT 55BBY220 Tüzel kişi / Gösterim ilişkileri m 1 the 1965 publication by Coach House Press of Wayne Clifford’s Man in a window m 2 the 1966 publication by Coach House Press of Joe Rosenblatt’s The LSD Leacock m 3 the 1966 publication by Coach House Press of Henry Beissel’s New wings for Icarus... cb 1 Coach House Press FRBR, p. 62 “üretildi” FRBR

56 SLAYT 56BBY220 Tüzel kişi / Kopya ilişkisi i 1 a copy of the “Penkill Proofs” of D.G. Rossetti’s Poems printed in August 1869, with manuscript annotations by the author i 2 a copy of the “A Proofs” of D.G. Rossetti’s Poems printed in September 1869, with manuscript annotations by the author... cb 1 Princeton University Library FRBR, p. 62 “sahibi” FRBR

57 SLAYT 57BBY220 Eser Grup 3 Çoklu konusu Anlatım Gösterim Kopya Kişi Tüzel kişi Eser Kavram Nesne Olay Yer konusu Konusu FRBR

58 SLAYT 58BBY220 Konu/Eser ilişkileri c 1 Romanticism w 1 Morse Peckham’s Beyond the Tragic Vision w 2 Romanticism reconsidered, edited by Northrup Frye... FRBR, p. 63 “konusu” FRBR

59 SLAYT 59BBY220 Katalogların amaçları Cutter’a göre kataloğun amaçları –Bulma – tanımlama ve erişim standartları –Bir araya getirme – arama duyarlığı için denetimli “sözdağarları”

60 SLAYT 60BBY220 “Kullanıcı görevleri” - FRBR Bul (Nerede olduğunu bul ve bir araya getir) Belirle Seç Sağla İlişkilendir Diğer olası görevler: –Telif hakları –Koruma

61 SLAYT 61BBY220 Kataloğun işlevleri (Cutter, Rules for a Dictionary Catalog, 1876) Bilinen bir kitabın –Yazara, –Eseradına –Konusuna bulunmasını sağlamak Bir kütüphanenin –Bir yazarın –Belirli bir konudaki –Belirli bir yazın türünde Sahip olduğu kitapları göstermek Bir kitabın seçiminde yardımcı olmak –Basımı açısından (bibliyografik olarak) –Özelliği açısından (yazınsal/konusal)

62 SLAYT 62BBY220 Eserlerin bir araya getirilmesi Shakespeare, William, All’s well that ends well +As you like it +Hamlet +Macbeth +Midsummer night’s dream

63 SLAYT 63BBY220 Eserler ailesinin ve anlatımların bir araya getirilmesi Shakespeare, William, Hamlet. +Metinler +Hareketli filmler +Ses kayıtları

64 SLAYT 64BBY220 Anlatımların bir araya getirilmesi Shakespeare, William, Hamlet. +Metinler – Danca +Metinler – Hollandaca +Metinler – İngilizce +Metinler – Fransızca +Metinler – İspanyolca +Hareketli filmler - İngilizce +Ses kayıtları - İngilizce

65 SLAYT 65BBY220 Gösterimlerin bir araya getirilmesi Shakespeare, William, Hamlet. - Hareketli filmler - İngilizce Yönetmen, Bill Collegan Yönetmen, Kevin Kline, Kirk Browning Yönetmen, Franco Zeffirelli Yönetmen, Maria Muat Yönetmen, Kenneth Branagh Yönetmen, Campbell Scott, Eric Simonson

66 SLAYT 66BBY220 FRBR en çok nerede işe yarar? Edebiyat klasikleri – bilimsel araştırmalar OCLC veri tabanından örnekler –Stephen King 102 eser, 231 gösterim –Shakespeare’s Hamlet 1 eser, 2696 gösterim –Rowling, J.K. (Harry Potter stories) 28 eser, 300 gösterim

67 SLAYT 67BBY220 FRBR Uygulamaları İlişkili modeller: – –ABC modeli, Project Harmony (US, UK, Australia) –Indiana Univ.: Variations2 dijital müzik Uygulamalar: –Danimarka: VisualCat –Australia: AustLit –VTLS ve Innovative Interfaces Inc. : Virtua’s “FRBR-ize” kataloğu –OCLC Fiction Finder; gelecekteki WorldCat –RLG’nin Web toplu kataloğu planları ve deneysel RedLightGreen kataloğu

68 SLAYT 68BBY220 International Code for Bibliographic Description and Access IFLA Konferansları İşbirliği ICA, ISO, DC, W3C, vs. Hedef = Birçok ortamda ortak kullanım –tutarlılık –güven –otorite

69 SLAYT 69BBY220 FRBR’nin geleceği Terminoloji Kavramlar –Varlıklar –İlişkiler –Özellikler Bibliyografik denetimin amaçları –Bulma –Bir araya getirme

70 SLAYT 70BBY220 Bu sunuşta yer alan bazı slaytlar Barbara B. Tillett’in “Bibliographic Relationships.” adlı makalesinden alınmıştır (bkz. Relationships in the Organization of Knowledge, edited by Carol A. Bean and Rebecca Green, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, ©2001. All Tüm hakları saklıdır.)


"SLAYT 1BBY220 Bibliyografik Kayıtlar İçin İşlevsel Gerekler (FRBR) Kavramsal Modeli Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları