Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HİPOTALAMUS FONKSİYONLARI Prof.Dr.Ümmühan İşoğlu-Alkaç İ.Ü. İst. Tıp Fak. Fizyoloji AD Mart 2010.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HİPOTALAMUS FONKSİYONLARI Prof.Dr.Ümmühan İşoğlu-Alkaç İ.Ü. İst. Tıp Fak. Fizyoloji AD Mart 2010."— Sunum transkripti:

1 HİPOTALAMUS FONKSİYONLARI Prof.Dr.Ümmühan İşoğlu-Alkaç İ.Ü. İst. Tıp Fak. Fizyoloji AD Mart 2010

2 Sinir Sistemi Merkezi Sinir Sistemi –Beyin –Omurilik Periferik Sinir Sistemi –Somatik –somatik duyu, özel duyular –iskelet kaslarının istemli kontrolü –Otonom – visseral duyu – viseral organların istem dışı kontrolü a. Sempatik sinir sistemi b. Parasempatik sinir sistemi Beyin MS Sinirler

3 Sinir Sistemi Merkezi Sinir Sistemi –Duysal İşlev –İntegratif İşlev –Motor İşlev –Medulla Spinalis Düzeyi –Beyin Korteksi Düzeyi –Asosiyasyon Alanları Beyin MS Sinirler

4 Sinir Sistemi Merkezi Sinir Sistemi –Medulla Spinalis –Medulla Oblangata –Pons –Serebellum –Diensefalon (Talamus-Hipotalamus) –Beyin Hemisferleri Beyin MS Sinirler

5 Hipotalamus iç ortamın sabit tutulması ile ilgili en önemli beyin bölümüdür.

6 Hipotalamus, limbik sistemin ortasında yerleşik küçük bir yapı olup limbik sistemde anahtar rolündedir ve limbik sistemle tüm düzeylerde iki yönlü iletişime sahiptir. Hipotalamus ve komşu yapılar uyarıları üç yöne yollar: 1- Arka-aşağıya beyin sapı, mezensefalon retiküler formasyonu, pons ve medulla, oradan da OSSnin periferik sinirlerine 2- Yukarı beyin, diensefalonun yüksek alanları, ön talamus ve limbik kortekse 3- Hipofiz bezinin ön ve arka loblarının salgı işlevini kontrol etmek üzere infindubuluma Hipotalamus, Limbik Sistemin Temel Kontrol Merkezi

7 Limbik sistem; Hipotalamus anahtar rolde gösterilmiştir. (Guyton & Hall) Singulat girus Subkallozal girus Orbitofrontal korteks Unkus Parahipokampal girus Amigdala Hipotalamus Paraolfaktor Alan Septum Alanı Talamus ön çekirdekleri Bazal gangliyonlar bölümü Hipokampus

8 Talamus Mezensefalon Limbik Sistem Lateral Hipotalamus Mediyal Hipotalamus Kan Hipofiz SSS

9

10 Hipotalamus İç ortamın kontrol merkezidir. Sinir ve endokrin sistemi 3 mekanizma ile kontrol eder: 1. OSS nin en üst merkezi olarak adrenal medullanın kontrolü 2. Hipofizin sinirsel kontrolü; ADH ve Oksitosin salınımı 3. Düzenleyici hormonların salınımı (RH ve IH) Hipofiz bezi ön lobunu, salgıladığı hormonlarla doğrudan, hipofizden salınan hormonlar aracılığı ile de diğer endokrin bezleri dolaylı yoldan kontrol eder.

11 ARKA ÖN Dorso mediyal çekirdek -GİS Uyarılması Posteriyor Hipotalamus -Kan basıncının artması -Pupilla dilatasyonu -Titreme Perifornikal çekirdek -Acıkma -Kan basıncının artması -Öfke Arkuat çekirdek ve periventriküler alan -Nöroendokrin kontrol Mamiller cisim -Beslenme refleksleri Ventromediyal çekirdek -Doyma -Nöroendokrin kontrol Lateral Hipotalamik alan (Gösterilmemiştir) -Susama -Acıkma Paraventriküler çekirdek -Oksitosin salgılanması -Suyun tutulması Mediyal preoptik alan -Mesanenin kasılması -Kalp hızının azalması -Kan basıncının düşmesi Posteriyor preoptik ve anteriyor hipotalamik alan -Vücut sıcaklığının düzenlenmesi -Dili dışarda soluma -Terleme -Tirotropin baskılanması Optik Kiyazma (Optik Sinir) Supraoptik çekirdek -Vazopressin salgılanması Infundibulum HİPOTALAMUSUN KONTROL MERKEZLERİ (GUYTON & HALL) HİPOTALAMUS

12 Hipotalamusun posteriyor ve lateral çekirdeklerinin uyarılması arter basıncı ve kalp hızını artırır, preoptik alanın uyarılması arter basıncı ve kalp hızını azaltır. Hipotalamus: 1-Kardiyovasküler Düzenleme

13 Sempatik sistem ve vagus ile kalbe gelen uyarılar (duygusal durumlar, stres) hipotalamusa iletilerek kardiyovasküler düzenleme sağlanır. Heyecan, korku gibi ruhsal olaylar hipotalamustan beyin sapındaki vazomotor ve kardiyak merkezlere uyarıların iletilmesine neden olur. Hipotalamus: 1-Kardiyovasküler Düzenleme

14 Hipotalamusun lateral bölümünde susama merkezi bulunmaktadır. - Hücre hacmi veya osmotik basınç - Hücredışı sıvı hacmi veya basıncı - Salya sekresyonunda azalma ve sonucunda ağız kuruluğu su dengesindeki mekanizmaları aktifler. Hipotalamus: 2-Vücut Suyunun Düzenlenmesi

15 Vücut suyu iki şekilde düzenlenir: 1- Susama duygusu yaratarak su içilmesi sağlanır 2- İdrarla su atımı kontrol edilir.

16 İdrarla su atımının kontrolü supraoptik çekirdekler tarafından yapılır; Vücut sıvıları yoğunlaşınca (idrar, ter ve solunumla atılan su buharı sonucu oluşan su kaybı) supraoptik çekirdekler uyarılır, uyarı arka hipofize gider ADH (vazopresin) salgılanır. Böbrek toplayıcı kanallarından su geri emilimi artar, idrarla su atılımı azalırken elektrolit atılımı devam ettiğinden vücut sıvılarının yoğunluğu normale döner. Hipotalamus: 2-Vücut Suyunun Düzenlenmesi

17 Su eksikliği Ekstraselüler osmolarite Osmoreseptörler ADH salınımı (Arka hipofiz) Plazma ADH Distal tubüller, toplayıcı kanallarda suya geçirgenlik Su geri emilimi Su atılımı

18 Supraoptik çekirdek ADH Uyaran Kanama Kan V ve P düşme BöbrekArteriyol Suyun geri emiliminde artma Damar düz kaslarında kasılma Kan V ve P artma İnhibisyon

19 Hipotalamusun paraventriküler çekirdeğinin uyarılması ile oksitosin salgılanır. Oksitosin;*Uterusun kasılabilirliğini artırır *Sütün meme başından atılmasını sağlar Hipotalamus: 3-Uterus Kasılması ve Memeden Süt Boşalmasının Düzenlenmesi

20 Hipotalamus Oksitosin Uterus Kas kasılması Serviks dilatasyou Meme ucuEmme Duysal sinir uçları Aferent sinirler Refleks Dolaşım Gebelik son dönem Progesteron düşük

21 Hipotalamusun lateral bölgesi açlık, ventromediyal bölgesi doyma merkezidir. Hipotalamus: 4- GIS ve Beslenmenin Düzenlenmesi

22 Hipotalamus Açlık ve Doyma Merkezlerini İçerir Hipotalamusun lateral çekirdekleri açlık merkezi olarak görev yapar. Uyarıldığında aşırı yemek yenir; hiperfaji Harabiyetinde; besine istek ortadan kalkar, kilo kaybı, kas zayıflığı ve metabolizma azalması

23 Hipotalamus Açlık ve Doyma Merkezlerini İçerir Hipotalamusun ventromediyal çekirdekleri tokluk merkezi olarak görev yapar. Uyarıldığında yemek reddedilir; afaji Harabiyetinde; oburluk, şişmanlama

24 Hipotalamus Açlık ve Doyma Merkezlerini İçerir Hipotalamus nöronları yoğun kimyasal bağlantılarla yeme davranışını kontrol eder. Hipotalamus çekirdekleri tiroid bezi, adrenal bezler ve pankreas adacık hücrelerinden salgılanan hormonlar dahil enerji dengesi ve metabolizmanın düzenlenmesinde etkili olan hormonları salgılar

25 Hipotalamus Açlık ve Doyma Merkezlerini İçerir GI kanaldan gelen duysal bilgileri (midenin dolu olması), kanda tokluk hissi veren besin maddeleri ile ilgili (glikoz, AA, yağasitleri) kimyasal sinyalleri, GI hormonlardan gelen sinyalleri ve korteks kaynaklı sinyalleri (görme, koku, tat) alır. Hipotalamusun açlık ve tokluk merkezlerinde beslenmeyi uyaran 1-iştah açıcı (oreksijenik) maddeler 2-İştah kapayıcı (anoreksijenik) maddeler için reseptörler bulunur.

26 Leptin Leptin, yağ hücrelerinden salınır Leptin hipotalamustaki reseptörler üzerinden yiyecek alımını azaltır, enerji harcanmasını artırır ve kilo kaybına neden olur

27 Hipotalamus venleri ön hipofiz damar sinüslerinin kanlanmasını sağlar Ön hipofize gelmeden, hipotalamustan geçerken kana, çeşitli salgılatıcı ve baskılayıcı hormonlar salınır. Bu hormonlar ön hipofize ulaşarak ön hipofiz hormonlarının salgılanmasını kontrol eden bez hücrelerini etkiler. Hipotalamus: 5- Ön Hipofiz Bezinden Endokrin Hormon Salgılanmasının Düzenlenmesi

28 Lateral hipotalamus uyarımı: Susama, açlık duygusu, genel aktivite düzeyini artırarak hiddet ve kavga davranışına yol açar Ventromediyal çekirdeğin uyarımı: Doyma hissi, yemenin azalması ve sakinleşme Periventriküler çekirdeğin uyarımı: Korku ve cezalanma yanıtı Ön ve arka hipotalamusun uyarımı: Cinsel dürtüleri uyarır 6- Hipotalamusun Davranışla İlgili İşlevleri

29 Hipotalamusun preoptik alanından geçen kan sıcaklığındaki artma vücut sıcaklığını düşürür. Hipotalamus: 7- Vücut Sıcaklığının Düzenlenmesi

30 Ateş: Beyindeki anormalliklere ya da sıcaklığı düzenleyen merkezleri etkileyen toksik maddelere bağlı normalin üstüne çıkar. Pirojenler; birçok protein, prot. yıkım ürünleri, bakterilerin salgıladığı lipopolisakkarit toksinler hipotalamustaki termostat noktasının yükselmesine neden olur ve ateş yükselir. Hipotalamusun Isı Düzenlenmesi İlgili İşlevleri

31 Vücut sıcaklığı sinirsel geri bildirim mekanizması ile düzenlenir. Bu mekanizma hipotalamustaki sıcaklık düzenleme merkezinden ayarlanır. Bu geri bildirim mekanizması için vücut sıcaklığındaki değişimleri bildirecek alıcıların bulunması gereklidir; derin dokulardaki özgün reseptörler ve derideki sıcaklık ve soğukluk reseptörleri. Hipotalamusun Isı Düzenlenmesi İlgili İşlevleri

32 Derin sıcaklık reseptörleri; omurilik, karın organları, üst karın bölgesi ve toraksta yer alan büyük venlerin içinde veya çevresinde bulunur. Bunlar soğuğa duyarlıdırlar Termostatik vücut sıcaklık merkezi; Anteriyor Hipotalamus Preoptik Alan

33 Derideki reseptörler; soğuğa duyarlı olanlar sıcaklık reseptörlerinden on kat fazladır. Deri üşüdüğü zaman; Titreme başlar, vücutta ısı oluşum hızı artar varsa terleme baskılanır deri damarlarında daralma ile ısının deriye transferi azaltılır Termostatik vücut sıcaklık merkezi; Anteriyor Hipotalamus Preoptik Alan

34 Anteriyor hipotalamus-Preoptik alandan gelen uyarılar mamiller cisim düzeyinde posteriyor hipotalamusa iletilir. Burada periferden gelen sinyallerle birleştirilerek ısı oluşturan ya da kaybettiren reaksiyonlar düzenlenir. Posteriyor Hipotalamusta Merkezi ve Periferik Sıcaklık Duysal Uyarılarının Bütünleştirilmesi

35 1- Derideki kan damarlarının genişlemesi Posteriyor hipotalamustaki damar daraltan sempatik merkezler baskılanarak 2- Terleme Vücut iç sıcaklığı 37 ºC üstüne çıkınca ısı kaybı hızla artar 37 ºC nin üstünde her 1 ºC lik artış vücuttaki bazal ısı oluşum hızının 10 katını uzaklaştıracak kadar terlemeye yol açar. 3- Isı oluşumunun azalması Isı oluşturan titreme ve kimyasal ısı üretim mekanizmaları baskılanır Vücut Isısı Yükseldiğinde:

36 1- Derideki kan damarlarının daralması Posteriyor hipotalamustaki damar daraltan sempatik merkezler uyarılarak 2- Piloereksiyon Sempatik uyarı kıl foliküllerine tutunan, erektör pilinin kasılması ile tüyleri dikleştirir. Bazı hayvanlarda tüyler dikleşince aralarında deriye yakın kalın yalıtkan hava tabakası oluşturarak çevreye ısı yayılımını önemli oranda azaltır. 3- Isı oluşumunun artması titreme, ısı oluşumunun sempatik uyarılması ve tiroksin salgısı ile artırılır Vücut Isısı Düştüğünde:

37 Hipotalamus Otonom ve Endokrin Fonksiyonları Düzenler Hipotalamus 5 temel fizyolojik gereksinimi düzenleyerek integratif fonksiyonu yerine getirir. *Kan basıncı ve elektrolit bileşimini, kan osmolaritesi ve vazomotor tonusu düzenlemede su alımının ve tuz isteğini düzenleyerek kontrol eder *Metabolik termogenezi kontrol ederek vücut ısısını düzenler *Yemek yeme, sindirim ve metabolik hızı düzenleyerek enerji metabolizmasını kontrol eder. *Hamilelik, süt salımının hormonal kontrolü ile üremeyi düzenler *Kaslarda ve diğer dokularda kan akımını düzenleyerek strese karşı immunolojik ve fiziksel acil cevapları ve adrenalin stres hormonunun salımını kontrol eder

38 Lateral hipotalamusun çift taraflı lezyonu: Yeme, içme dürtülerini azaltır; ölümcül açlık Aktivitede aşırı azalma Ventromediyal çekirdeğinin çift taraflı lezyonu: Aşırı yeme ve içme dürtüleri Hiperaktivite, öfke nöbetleri, vahşi davranışlar Hipotalamus Lezyonları


"HİPOTALAMUS FONKSİYONLARI Prof.Dr.Ümmühan İşoğlu-Alkaç İ.Ü. İst. Tıp Fak. Fizyoloji AD Mart 2010." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları