Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSİZ Dr.Fzt.Emre BASKAN DSYO 2014.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSİZ Dr.Fzt.Emre BASKAN DSYO 2014."— Sunum transkripti:

1 SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSİZ Dr.Fzt.Emre BASKAN DSYO 2014

2

3 Hareketsizliğin ortadan kalkması ortalama ömrün Türkiye’de 1.06, dünyada 0.68 yıl artmasını sağlıyacak

4 Fiziksel İnaktivite Gelişimi

5 İş Sırasında Fiziksel Aktivite

6

7 Fiziksel İnaktivite

8

9

10 Tip II Diyabet

11

12

13

14 Sağlık Koşullarının Ölümlere Katılım Yüzdesi

15

16

17

18

19

20

21

22 GİRİŞ  Ortalama yaşam süresi uzamaktadır.Ancak önemli olan yaşam süresinin uzaması değil aynı zamanda yaşam kalitesinin de yükseltilebilmesidir.  Fiziksel kapasite yaşam kalitesinin önemli göstergelerinden biridir.Fiziksel kapasiteyi etkileyen en önemli faktör modern yaşama biçimidir.  Modern yaşam biçimi fiziksel inaktiviteyi arttırmaktadır.

23  WHO: Sağlık fiziksel,sosyal ve psikolojik açıdan tam iyilik halidir.  Sedanter yaşam tarzı ve fiziksel inaktivite özellikle orta yaş ve üzeri dönemlerde HT,obezite,kassal zayıflık,postür bozukluğu,DM,kalp-damar hastalıkları risk faktörlerinin artması,solunum kapasitesinde azalma,GIS hastalıkları gibi ciddi sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir.

24  Tüm dünyada,özellikle gelişmiş ülkelerde ve ülkemizde de fiziksel inaktivite kompleks ve ciddi bir problemdir.  Fizksel inaktivite ve beraberinde getirdiği problemlerle mücadele etmenin en iyi yolu egzersiz yapmaktır.  Yapılan bilimsel çalışmalar egzersizin hastalıklara karşı koruyucu,tedaviyi destekleyici ve rehabilite edici etkilerinin olduğunu göstermektedir.

25  Sağlık için egzersizin temel amacı hareketsiz bir yaşantının neden olduğu organik ve fiziksel bozuklukları önlemek veya yavaşlatmak, fizyolojik kapasiteyi arttırmak,fiziksel uygunluk ve sağlığı uzun yıllar muhafaza etmektir.

26 EGZERSİZ NEDİR?  Fiziksel aktivite; iskelet kasları tarafından üretilen ve enerji tüketimi ile sonuçlanan her türlü hareket  Egzersiz; fiziksel uygunluk durumunu olumlu yönde değiştirmeye ve bunu sürdürmeye yönelik planlanmış, yapılandırılmış,tekrarlayıcı fiziksel aktivite

27 EGZERSİZİN ETKİLERİ  İnsan vücudu çeşitli tipteki egzersizlere akut fizyolojik yanıtlar verir ve performansı geliştirecek şekilde düzenli egzersiz eğitimine uzun dönem adaptasyonlar gösterir.  Egzersizin fizyolojik etkileri kas-iskelet sistemi,kardiyovasküler,respiratuar,endokrin, immün ve santral sinir sistemlerinde meydana gelmektedir.

28 EGZERSİZ VE KAS-İSKELET SİSTEMİ  Fiziksel aktiviteler kas kontraksiyonları ile gerçekleşir.  Kas dokuları biyokimyasal enerjiyi mekanik enerjiye dönüştüren yapılardır.  Vücut ağırlığının yaklaşık %40’ını oluşturan iskelet kasları çapları 8- 10μm,uzunlukları kasın boyu kadar olan çok sayıda kas lifinden meydana gelir.

29  Kasın kontraktil elemanları, miyofibriller yanyana yerleşmiş aktin ve miyozin filamanları içerirler.  Elektron mikroskobu ile miyofibriller koyu ve açık şeritler halinde birbirini izleyen tekrarlı yapı görünümü verirler.  Koyu şerit→miyozin iplikleri içerir,polarize ışığa karşı anizotrop karakter gösterir ve A bandı adını alır.  Açık şerit→aktin içerir, izotrop özellikte,I bandı adını alır.

30  Z diski boyunca birbirleri ile bağlanan aktin filamanları miyozin filamanları ile iç içe geçer.  Yaklaşık 200 miyozin molekülünün bir araya gelmesiyle oluşan bir miyozin filamanında birbirleriyle sarmal oluşturmuş hafif ve ağır meromiyozin zincirleri bulunur.  Aktin filamanları ise troponin, tropomiyozin ve aktin molekülünden oluşur.  Sarkoplazmada ayrıca K,Mg,P,Na,Ca gibi iyonlar, ATP,fosfokreatin,glikojen,fosfolipidler,myoglobin ve çeşitli enzimler yer almaktadır.

31  Sarkoplazma içinde çok sayıda mitokondri de bulunur  Sarkoplazma içindeki bir diğer özellik zengin bir endoplazmik retikulum varlığıdır.sarkoplazmik retikulum adını alan bu ağ, myofibrillere paralel longitüdinal tübüller ve tubüllerin her iki ucunda bulunan sisternalar olmak üzere iki bölümden oluşur.  Sisternalar kasa kontraksiyonunda önemli olan Ca +2 ’u depolar.

32

33

34  Kas lifinde sarkoplazmik retikulumdan başka sarkolemmanın hücre içine invajinasyonu ile oluşan transvers tubül sistemi de vardır.  Bu tubül sistemi ile aksiyon potansiyelinin kas lifi içine iletimi ve sarkoplazmik retikulumdan Ca +2 ’un sitoplazmaya salınımı kolaylaşır.

35  Alfa motor nöronlar ile gelen impulslar, sinir kas kavşağı aracılığıyla kasa iletilir ve kasta aksiyon potansiyelini başlatır.  Hücrenin içine yayılan depolarizasyon dalgası ile sarkoplazmik retikulumdan açığa çıkan Ca +2, sarkoplazmaya dağılır ve troponine bağlanır.  Bu bağlanma ile troponin-tropomiyozinin aktin üzerindeki inhibitör etkisi ortadan kalkar,aktif aktin filamanın miyozin filamanı ile etkileşmesi sağlanır.

36  Miyozin çapraz köprülerle aktini kendine doğru çeker.  Aktin dişli çark gibi kullanılır ve filamanlar birbiri üzerinde kayarlar.

37

38

39

40

41

42

43  İskelet kasını oluşturan lifler histolojik ve fizyolojik olarak iki gruba ayrılırlar.  yavaş kasılan oksidatif (kırmızı) lifler(tipI)  Hızlı kasılan glikolitik (beyaz) lifler(tipII)  Tip I lifler uzun süreli düşük şiddetteki aktivitelere, tip II lifler yüksek şiddette kısa süreli aktivitelere uyum gösterirler.

44

45

46  Kas kontraksiyonu için gerekli enerji ATP’nin ADP’ye yıkılması sırasında sağlanır.  ATP’nin son iki fosfat grubu arasında bulunan yüksek enerjili bağların kopması ile enerji açığa çıkar (7-12kcal)  Bu hızlı enerji çabuk tükenir ve fiziksel aktivitenin ilk 1-2 saniyesinden sonra ATP’nin yeniden yapımı gerekir.  Bu yenilenme üç genel enerji üretim sistemi tarafından gerçekleşir.

47  Kreatinfosfat ATP gibi kasta depolanmış, yüksek enerji bağı içeren bir kimyasal bileşiktir.  Kretain ve fosfat gruplarına ayrılabilir→açığa çıkan enerji ATP’nin yenilenmes için gerekmektedir.  Hızlı kullanılan enerji kaynağı  ATP + fosfokreatin= fosfojen sistem

48  Fosfojen sistem sürat ve patlayıcılık gerektiren çok şiddetli ve kısa süreli aktivitelerde başlıca enerji kaynağı olarak kullanılır.  Anaerobik olan her iki reaksiyonda da oksijen kullanılmaz.  Kas liflerinde depo edilmiş total fosfojenin kullanılması ile kcal enerji elde edilir ve bununla ancak birkaç saniyelik maksimal kas kontraksiyonu sağlanabilir.

49  ATP sentezinden sorumlu bir diğer sistem anaerobik glikolizdir.  Glukoz laktik aside yıkılır.  Glikoliz net kazanç 2 ATP’dir.  Bu yolun son ürünü olan laktik asidin birikimi kasta yorgunluğa neden olur.  Dinlenim durumunda kan düzeyi 1.1mM/l’dir, >4 mM/l anaerobik eşik olarak kabul edilir

50  Anaerobik glikoliz ile ATP sentezi kısıtlıdır ve ancak sn süren maksimal kassal kontraksiyon gerçekleştirilebilir.  Daha uzun süreli eforlarda aerobik enerji üretimi ile ATP sentezi sürdürülebilir.  Yetertli oksijen varlığında besin maddelerinin karbondioksit ve suya yıkılması

51  Aerobik metabolizma sırasında kullanılan başlıca besin kaynağı karbonhidratlardır.  Glikoz bir seri reaksiyon ile pürivik aside yıkılır. (oksijen varlığında laktik asit birikimi meydana gelmez)  Pürivik asit mitokondriye diffüze olur ve pürivik asitten karbondioksit ayrılması ile asetil grubu açığa çıkar.  Asetil koenzim A ile birleşerek asetil coA’yı oluşturur, bu aşamadan sonra reaksiyon krebs siklusu ile devam eder.

52  Krebs siklusuna girinceye kadar her bir glikoz için 2 ATP kazanç vardır.  Krebs siklusu ile 36 molekü ATP sentezlenir  Toplam 38 molekül ATP sentezi gerçekleşir.  Yağlar ve proteinler de enerji kaynağı olarak kullanılabilirler.  Yağlar uzun süreli eforlarda enerji kaynağıdırlar.  Proteinler minör rol oynar, karbonhidrattan fakir beslenme ve olağan dışı dayanıklılık gerektiren durumlarda proteinler önem kazanır.

53  Egzersiz sırasında ATP sentezi için aerobik ve anaerobik sistemler birlikte kullanılabilir ancak hangi sistemin daha etkin olduğu antrenman, beslenme ve en önemlisi egzersiz tipine göre farklılık gösterir.

54  Egzersiz tipleri iki kategoride incelenebilir I. Maksimal efor gerektiren kısa süreli egzersizler II. Submaksimal efor gerektiren ve uzun süreli egzersizler

55  Maksimal şiddetli egzersizlerde enerji büyük oranda karbonhidratlardan sağlanır. ATP resentezinde anaerobik metabolizma etkindir ve kan laktat düzeyi hızla yükselir.  10 dk veya daha uzun süreli submaksimal egzersizlerde aerobik sistem daha etkindir. Bu tip egzersizlerde performans açısından aerobik kapasite önem taşır.

56  Kasta meydana gelen enerjinin %30-50’si mekanik enerjiye, gerisi ise ısı enerjisine dönüşür.  Egzersizde vücut sıcaklığının artmasının nedeni enerji üretiminin ve dolayısıyla ısı üretiminin artışıdır.

57  Kaslarda ısı üretimi iki aşamada gerçekleşir: I. Aktivasyon ısısı(kas uyarıldıktan sonra ve kasılmadan önce meydana gelen ısı II. Kas kasıldığı zaman meydana gelen ısı  Organizmada düşük kas ısısı kasın yavaş kasılma ve gevşemesine neden olur.

58 Egzersizle kas-iskelet sisteminde meydana gelen değişiklikler;  Myoglobin miktarı artar  Mitokondri sayısı artar, mitokondri hacminde büyüme meydana gelir  Krebs çemberindeki enzimlerin etkinliği artar  Kas glikojen ve trigliserit depoları artar  Yağların enerji olarak kullanımı ve yağ asitlerinin parçalanmasından sorumlu enzimlerin etkinliği artar

59  Anaerobik enzim kapasitesi artar  Glikoliz kapasitesi ve glikolitik enzim aktivitesi artar  Kas kitlesi ve kuvveti artar  Kemik mineral yoğunluğu artar  Sinovial sıvı viskositesi artar  Konnektif doku elastisitesi artar  Eklem hareket genişliği artar

60 EGZERSİZ VE KARDİYOVASKÜLER SİSTEM  Egzersiz sırasında aktif dokuların artan oksijen ihtiyacının karşılanması ve metabolik artıkların uzaklaştırılması kardiyovasküler sistemin fonksiyonudur.  Egzersizde artan metabolik gereksinimler kalp atım sayısı, kalp atım hacmi ve kan akımının artışı ile sağlanabilmektedir.

61  Dinlenme sırasında kalp debisi ortalama 5l/dk’dır.  Sporcu olmayanlarda 4 kat artarken, sporcularda 7 kat artar.  Kalp debisindeki artışı sağlayan faktörler; o Kalbin kasılma gücü ve atım hacmindeki artış (starling) o Kalp atım hızındaki artış

62  Egzersizin başlamasıyla birlikte kalp atım sayısı hızla yükselir.  Proprioseptif uyarılar, sempatik sinirler ve norepinefrin aracılığıyla SA düğüm uyarılır ve kalp atım hızı arttırılır.  Artan kalp atım hızıyla kalp debisindde önce hızlı bir yükselme görülür.

63  Egzersiz hafif veya orta şiddette ise kalp atım hızının yükselmesi durur ve plato yapar (dokuya sağlanan oksijen ile tüketilen eşit)  Eğer egzersizin şiddeti yüksek ise kalp atım hızı egzersizin sonuna kadar yükselir

64  Dinlenme anında deri ve iskelet kasları kardiyak debinin %15-20’sini alır.  Egzersiz sırasında aktif iskelet kaslarına ve vücut sıcaklığı arttığı için deriye daha fazla kan gönderilir.  Egzersizin türü ve şiddetine bağlı olarak bu oran %80-85 gibi bir seviyeye ulaşır.

65  Sıcak ve nemli ortamda uzun süre devam eden egzersizlerde kardiyak debinin çoğu artan vücut sıcaklığıyla baş edebilmek için cilde gönderilir.  Bu hem iskelet kasının kan akımını hem de egzersize toleransı sınırlayacaktır.

66  Normal bir insanınn hem sistolik hem diyastolik hem de ortalama arteriyel basınçları eforla artar  Bu artış sistolikte belirgin diyastolikte çok azdır.  Egzersizle birlikte kardiyak output artar ki bu özellikle sistolik basınca etki eden bir faktördür

67  Aktif olan kasların damarları genişler, inaktif olan kas ve dokuların özellikle splanik alanın damarları ise daralır.  Eforun başlangıcında kuteneal damarlarda da vazokonstrüksiyon görülür.  Egzersizin devam etmesiyle termoregülasyon gereği kuteneal damarlarda daha sonra vazodilatasyon görülür.  Egzersize katılan kas kitlesi büyük olduğu takdirde dilate olan damarların periferik dirence etkisi daralan damarlar ile dengelenir ve sonuçta periferik diranç çok az bir değişme gösterir, dolayısıyla diyastolik basınç değişmez ya da çok az yükselir.

68  Ritmik olarak yapılan dinamik egzersizlerde sadece sistolik kan basıncı artarken statik egzersizlerde her iki basınçta da artış görülür.

69  Myokard tamamen aerobik metabolizmaya ihtiyaç duyar.  Bu nedenle sürekli oksijen sağlanması gerekir.  Dinlenme anında bile kan myokardiyal kapillerlerden geçerken oksijenin yaklaşık %70- 80’i kullanılır(iskelet kasında %25)  Myokardiyal oksijn tüketiminin 3 belirleyicisi kalp hızı, myokard kontraktilitesi ve duvar gerginliğidir.

70  Arteriyel basınçtaki ani artışlar sol ventriküler basınç ve duvar gerilimini arttırır.  Myokardiyal metabolizma artar ve koroner kan akımının artmasına gerek duyulur.  Egzersiz sırasında koroner akımdaki artış koroner vazodilatasyon ve koroner arterlerin perfüzyon basıncındaki artışla sağlanır.

71  SSS’nin stimülasyonunu artmasına bağlı olarak kanda artan katekolamin, artan koroner kan akımı ihtiyacını karşılamak üzere koroner perfüzyon basıncını ve koroner vazodilatasyonu sağlayn metabolik olayı tetikler.

72 Egzersizin kvs üzerine olan etkileri şöyle özetlenebilir;  Kalp atım hızı azalır  Kalp atım hacmi artar  Kalp debisi artar  Kalp volümü artar  Kan hacmi artar  SKB artar, DKB değişmez  a-vO 2 farkı artar  VO 2 max. Artar.


"SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSİZ Dr.Fzt.Emre BASKAN DSYO 2014." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları