Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DR.EMRE SALÇIN Travmalı Hastaya Genel Yaklaşım Tanım 2 Multiple travma (çoklu travma) birden fazla büyük organ sistemini ya da bir organ sistemi ile.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DR.EMRE SALÇIN Travmalı Hastaya Genel Yaklaşım Tanım 2 Multiple travma (çoklu travma) birden fazla büyük organ sistemini ya da bir organ sistemi ile."— Sunum transkripti:

1

2 DR.EMRE SALÇIN Travmalı Hastaya Genel Yaklaşım

3 Tanım 2 Multiple travma (çoklu travma) birden fazla büyük organ sistemini ya da bir organ sistemi ile en az iki büyük kemiği ilgilendiren belirgin travmadır.

4 Travma 3 Tüm dünyada ve Türkiye’de önemli mortalite nedeni Tüm yaş gruplarında en sık 4. ölüm nedeni 45 yaş altı en sık ölüm nedeni Sakat kalım Büyük maddi kayıp Yoksulluk oranının artışı yaralanmaya bağlı ölüm oranını 3 KAT arttırıyor.

5 Travma Ölümleri 4 1. Faz: Prehospital Dönem Kaza yerinde dakikalar içinde Tüm travma ölümlerinin yarıdan fazlası !!! Büyük damar yaralanmaları Ciddi kafa travması Spinal kord yaralanması

6 Travma Ölümleri 2. Faz: Dakikalar–Saatler (prehospital-hospital) ALTIN SAATLER - ALTIN SAATLER - Kurtarılabilecek hasta grubu Subdural veya epidural hematom Hemo veya pnömotoraks HEDEF KİTLE Karaciğer veya dalak rüptürü HEDEF KİTLE Pelvik kırıklar Diğer kırıklarda kan kaybı

7 DakikalarSaatler Günler/Haftalar 50%30% 20% Subdural/Epidural hematomSubdural/Epidural hematom Hemo/pnömotoraksHemo/pnömotoraks Solid organ yaralanmasıSolid organ yaralanması Pelvis kırığıPelvis kırığı Kan kaybı yaratan multiple yaralanmalarKan kaybı yaratan multiple yaralanmalar Travmatik Ölümlerin Zaman Dağılımı

8 Travma Ölümleri 2. Faz:Dakikalar/Saatler (prehospital-hospital) Temel Belirleyiciler Hızlı transport  Scoop and run & Stay and play  Al ve kaç & Kal ve oyna Uygun travma resüsitasyonu Cerrahi gerektiren yaralanmaların hızlı tespiti Acil cerrahi müdahale

9 3. Faz: Geç Dönem. Günler, haftalar. (Yoğun Bakım Dönemi) 8 Sepsis Multi organ yetmezliği

10 Multitravmada temel ilkeler-1 birden çok yaralanmada öncelikle hayatı en çok tehdit eden problem çözülmeli (sistematik yaklaşım) Hayatı tehdit eden yaralanmalar primer bakı ile eş zamanlı tedavi edilmelidir Tedavi için ayrıntılı bir anamnez gerekli değil. **Tedavi teşhisden önce gelir… **Sık aralıklarla hasta tekrar tekrar değerlendirilmelir.

11 Multitravmada temel ilkeler-2 Tetanoz profilaksisi Ağrının giderilmesi

12 Travma Resusitasyon 11 Klinik yaklaşım:  Birinci Bakı: A B C nin sağlanması  Ani ve yaşamı tehdit eden durum için  İkinci Bakı: Top to Toe Tepeden tırnağa bakım  Olası yaşamı tehdit edebilen tüm durumları saptamak ve doğru bir tedavi planı  Kesin Yaklaşım:  Kesin tedavi planının uygulanmasıdır

13 Travma Resusitasyonu 12 BİRİNCİ BAKI  A (Airway/cervical): Havayolu ve boyun  B (Breathing): Solunum  C (Circulation): Dolaşım  D (Disability): Nörolojik kısa bakı  E (Exposure): Elbiselerin soyulması Müdahalenin sırası travma hastalarında da hiçbir zaman değişmez. Önce Havayolu gelir...

14 A: Havayolu ve Boyun 13 Önce Boynu sabitle Temel Havayolu Kontrolü  Alın Çene Manevrası  Çene itme manevrası İleri Havayolu Kontrolü  Endotrakeal entübasyon  İğne krikotroidotomi  Cerrahi Havayolu Oksijen başla Balon-Valv-Maske ile solut

15 Havayolu açıklığı sağlanması servikal korunma ile birlikte olmalıdır. 14 Nörolojik muayene her zaman servikal hasarı ekarte etmez. Servikal hasardan şüphe edin eğer  AMS  Klavikula üstü künt travma varsa

16 Boyun yaralanması olabilecek ve erken servikal spine immobilizasyonu gerektiren hastalar Ciddi yaralanma mekanizması  Yüksekten düşme  Motorlu araç kazası  Başa veya boyuna bir cisimle vurulması Bilinçsiz Boyun ağrısından şikayet eden Boynun arkasında krepitasyon veya deformite Değişmiş mental durum ( alkol, vb.)

17 16 hava yolu Eğer yetersiz hava yolu varsa:  Hava yolu açma manevrası  Hasta bilinçsizse oral airway solunum Eğer yetersiz solunum varsa:  BVM ile ventilasyon sağla  Heimlich manevrasını düşün  BVM  Eğer BVM yetersiz veya başarısızsa endotrakeal entübasyon yap

18 17 Kalıcı havayolu indikasyonları: Bilinç yok Ciddi yüz yaralanması Aspirasyon riski Tıkanma riski (boyunda hematom, larengeal, trakeal hasar, stridor Apne (paralizi) Yetersiz solunum eforu: taşipne, hipoksi, siyanoz Hiperventilasyon inidikasyonu olan kapalı kafa travması

19 A:İleri Havayolu Kontrolü Entübasyon  Endotrakeal Entübasyon  Nasotrakeal Entübasyon  Retrograd Entübasyon Cerrahi havayolu  İğne Krikotirotomi  Trakeo(s)tomi En iyi teknik en iyi bildiğimizdir

20 B: Solunum Fizik Muayene: Boyun ve göğüs inspekiyonu Solunumun hızı, derinliği, düzeni, Palpasyon: cilt altı amfizem, krepitasyon, penetran yaralar,göğüs duvar hareketleri, sternum kırığı. Oskültasyon Pulsoksimetre (varsa kullan) Müdahale : -%100 oksijen ver  Her multitravma hastasına rutin  Oksijensizlik de bir ajitasyon nedenidir -Tüp torakostomi, Göğüs tüpü, Torakotomi/Cerrahi

21 B: Solunum Acilleri 20 FATAL SIX (Büyük 6 lı) 1. Havayolu tıkanıklığı 2. Tansiyon pnömotoraks 3. Kalp tamponadı 4. Açık göğüs yarası 5. Masif hematoraks 6. Yelken göğüs (flail chest)

22 B: Solunum Acilleri PENETRAN GÖĞÜS YARASI Tanı  Göğüs duvarında delik Tedavi  Üç tarafı kapalı kare pet  Göğüs tüpü  Yaranın dikilmesi kesin yaklaşımda 21

23 Acil Torakotomi Endikasyonları 22 Kardiyak tamponad Penetran toraks travmalı hastada ani kötüleşme Toraks tüpünden masif hava kaçağı Masif hemotoraks (toraks tüpü takılmasından hemen sonra 1500 cc kanama, yada 4 saat boyunca 200 cc/saat devam eden kanama) Nabızsız penetran toraks travmalı hasta Torasik outlette vasküler yaralanma

24 Acil Torakotomi Endikasyonları Endoskopide görülmüş trakeobronşial yaralanma Özofagus yaralanması Büyük damar yaralanması Kalp yada pulmoner arterde kurşun embolisi; Hava embolisi şüphesi Toraks duvarına saplanmış yabancı cisim

25 C: Dolaşım 24 İlk Bakının iki amacı var  Dış kanama kontrolü  Şok kontrolü  Hipovolemik  Nörojenik Yapılacaklar:  İki büyük Damar yolu aç  Uygun sıvıyı başla

26 C: Dolaşım 25 Kanama kontrolu  Kan hacmi ve kardiyak atım  Şuur kontrolu  Cilt rengi  Nabız  Kanama  Dış kanamalara ilk bakıda müdahale  Turnike kullanmayın

27 C: Dolaşım ŞOK KONTROLÜ Şokun erken dönemde en güvenilir göstergeleri  Nabız  Taşikardi Evre 2 de çıkar  Bilinç Durumu Erken şokta güvenilir olmayan göstergeler  Kan Basıncı güvenilir değil Hipotansiyon Evre 3 te çıkar  Kapiller Geri Dolum (KGD)

28 Hipovolemik Şok Evre 1: Kan kaybı %15, nabız (Nb) <100, KGD <2sn, KB Normal İstem: Kan grubu, Tam cross-match Sıvı: Kristaloid Sıvılar (2 Lt SF yad RL) Evre 3: Kan kaybı %30-40, nabız (Nb) > 120, KGD > 2sn, KB Azalmış, SS > 30 İstem: Kan grubu (kaba cross yada gruba özgü) Sıvı: Kristaloid Sıvılar (2 Lt SF yada RL) + Kan İstemi Evre 2: Kan kaybı %15-30, nabız (Nb) > 100, KGD > 2sn, KB Normal İstem: Kan grubu, Tam cross-match Sıvı: Kristaloid Sıvılar (2 Lt SF yada RL) + Kan Hazırlığı Evre 4: Kan kaybı > %40, nabız (Nb) > 140, KGD > 7sn, KB Azalmış, SS > 30, İdrar çıkışı < 5cc/saat İstem: Tetkik beklenmez Sıvı: 2 ünite 0 Rh (-) + Kristaloid Sıvılar (2 Lt SF yada RL) + Kan İstemi

29 Hipovolemik Şok Dikkat !  Yaşlılarda kalp yetmezliği  Çocuklarda 20ml/kg sıvı, 10ml/kg kan dozu  <5 yaş kemik içi sıvı infüzyonu  Gebede sağ kalçayı yükselt  Hipotermi ve koagulasyon sorunları 28

30 D: Kısa Nörolojik Bakı 29 Pupil çapı (izokorik olmalı) Işık refleksi AVPU  A: Alert(Açık, uyanık)  V: Verbal (Sözlü uyarana açık)  P : Pain (Ağrılı uyarana açık)  U: Unresponsive (Uyarana yanıtsız)

31 E: Elbiselerin Soyulması 30 Boyun, göğüs, üst ekstremite birinci bakıda öncelikli Dikiş yerlerinden kesin Adli olaylarda delil  Resmi görevlilerce kayıt tutun Tüm giysiler ikinci bakıda çıkarılır

32 E: Elbiselerin Soyulması 31 Hastanın vücut ısısının düşmemesi gerekir. IV sıvılar sıcak olmalı Çevre ısısı ◦ C

33 Radyoloji'de Öncelikler 32 Birinci bakıda bilinci kapalı hastada mutlaka  Servikal AP ve Lateral Grafisi  AC AP veya PA Grafisi  Pelvis AP Grafisi  Kontrastsız Beyin Tomografisi  Batın Ultrasonografisi (Hızlı Odaklanmış Bakı) Bilinci açık hastada ise FM önemlidir, rutin yoktur

34 BT 33 Bilgisayarlı Tomografi: beyin, akciğer, karaciğer, böbrek, dalak ve retroperitonun değerlendirilmesi bakımından büyük imkan sunar. Karın içi ve toraks içi yaralanmalarda hasar derecelendirmesi yapılmasına olanak vererek, cerrahi olmayan tedavilerin saptanmasında yarar sağlar.

35 FAST 34 FAST ile hızlı bir şekilde 4 bölgede serbest sıvı aranır:  1- Morrison poşu (hepatorenal boşluk: periton içi kanamalarda sıklıkla kanın toplandığı bir yerdir),  2- Perisplenik alan,  3- Mesane etrafındaki pelvik alan,  4- Perikard.

36 35 A : Allergies. M: Medication currently used. P: Past illness/ Pregnancy. L : Last Meal E: Events/Environment Travma: künt, penetran, çevresel? ÖYKÜ

37 Hikaye ve Kaza Şekli  Künt travma  -AİTK, ADTK, düşmeler, spor yaralanmaları  -Emniyet kemeri kullanımı  -Direksiyonda deformite  -Direk darbe almış olmak  -Yolcu kısmına doğru aracın göçmüş olması  -Hastanın araçtan fırlamış olması  Penetran travma  -Ateşli silah, kesici-delici alet, saplanmalar  -Yaralanmanın olduğu yer ve çevresindeki organlar  Termal yaralanma  -İnhalasyon hasarı olduğu da hatırlanmalı

38 İKİNCİ BAKI ( Tepeden tırnağa prensibi ) Saç ve saçlı deri Kulak ve zarı Gözler Burun Ağız içi Yüz kemikleri Boyun, omurlar ve trakea Toraks Batın Pelvis Genitaller Ekstremiteler Sırt

39 İKİNCİ BAKI 38 Saç ve saçlı deri:  Kanamaya klemp veya parmakla bası Nörolojik durum:  Bilinç, ışık refleksi,  lateralizan nörolojik bulgu önemlidir.  GKS

40 GKS Değerlendirmesi 39 Glasgow Koma Skoru : M6 emirlere uyuyor M5 ağrıya lokalize M4 ağrıya fleksiyon M3 ağrıya dekortike M2 ağrıya deserebre M1 ağrıya yanıtsız V5 oryante V4 konfüse V3 anlamsız kelimeler V2 anlamsız sesler V1 yanıtsız E4 spontan açık E3 söz ile açık E2 ağrı ile açık E1 yanıtsız

41 Kafatası Tabanı Kırığı: Tanı:  Erken  Hemotimpanum,  Geç  mastoid çıkıntıda (Battle sign)  orbitada morarma (Racoon eyes)  otore, rinore için çift-halka testi (Ring sign). 40

42 41

43 İKİNCİ BAKI Yüz:  Le Fort I-II-III,  Zigoma, nasal  kemik kırığı önemli değil septal hematom ara  Epistaksis fazlaysa geçici foley Ağız içi

44 Le Fort I-II-III 43

45 İKİNCİ BAKI 44 Boyun:  Venöz dolgunluk, kesi, iz, trakeal deviasyon spinoz proses hassasiyeti ve deformite ara;  Platisma kası sınır  Boyunluğu yeniden tak.

46 İKİNCİ BAKI 45 Toraks :  Solunum sayısı, ritmi, düzeni  Açık Yara izi,  Emniyet kemeri izi  krepitasyon,  amfizem

47 İKİNCİ BAKI 46 Toraksa ait üç küçük durum:  Basit pnömotoraks,  Hemotoraks,  Kot kırığı Toraksa ait altı büyük durum: Pulmoner kontüzyon Kardiyak kontüzyon Diyafram yırtığı Torasik aort yırtığı Özefagus yırtığı Solunum yolu yırtığı

48 İKİNCİ BAKI 47 Batın:  Sık FM tekrarı  Dış ortamda barsak vb..  Batın USG  DPL

49 İKİNCİ BAKI 48 Pelvis ve Genital:  İnstabilite?…  Kırık varsa 6 ünite kan  Rektal tuşe  Vajinal tuşe  Bimanuel  Foley  (mutlaka rektal tuşe'den sonra)

50 İKİNCİ BAKI 49 Ekstremite: ‘Bak, Dokun, Hareket ettir’  Periferik nabızlar  Uzun kemiklerde kırık varsa 4 ünite kan  Acil durumlar : (ameliyathaneye gider…)  Dirsek veya diz proksimalinde damar yaralanması  Büyük eklem çıkığı  Sinir yaralanması ile kırık  Açık kırık  Kompartman sendromu.  Ampütasyon

51 İKİNCİ BAKI Sırt:  Kütük yuvarlaması 50

52 İKİNCİ BAKI 51 Laboratuar  İlk kan  Kan grubu, cross-match, hemogram  Kan alkol-ilaç düzeyi  İdrar  mikroskopi (Hematüri ?)  -HCG Ek bilgi: Elektrolitlerin, beyazküre sayımının travma hastalarında tanı ve tedaviye katkısı sınırlıdır

53 İlk Sıvı Tedavisi 52 SF veya RL tercih edilir Erişkinde 1- 2 lt bolus Çocukta 20 ml/ kg bolus

54 Şokta Hızlı Sıvı Resusitasyonu 53 İlk giren iğne ile kan grubu ve cross-match Mümkünse geniş (18 G’den geniş) IV yol Evre 3-4 şokta 2 IV yol Hızlı sıvı ver  Geniş tubing’e sahip serum seti kullan  Basınçlı IV sıvı torbaları gerekebilir  Genellikle laktatlı ringer kullan  Hasta hiperkalemikse SF’i seç  SF ayrıca kan transfüzyonu için kullanılanılan aynı IV yol için tercih edilir Vasopressorleri kullanma - sıvıyla tedavi et

55 54 1.Toraks travması veya tamponad 2.Abdominal kanama 3.Pelvik kanama 4.Ekstremitede kanama 5.Intra-Kranial hasar 6.Akut Spinal Kord Hasarı Multitravmada değerlendirmede öncelik sırası

56

57

58  TEŞEKKÜRLER…


"DR.EMRE SALÇIN Travmalı Hastaya Genel Yaklaşım Tanım 2 Multiple travma (çoklu travma) birden fazla büyük organ sistemini ya da bir organ sistemi ile." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları