Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEMEDE KONTRAST MADDELER Hazırlayan:Dr.Mehmet KILIN Danışman:Uzm.Dr.Oktay ALGIN Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEMEDE KONTRAST MADDELER Hazırlayan:Dr.Mehmet KILIN Danışman:Uzm.Dr.Oktay ALGIN Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi,"— Sunum transkripti:

1 MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEMEDE KONTRAST MADDELER Hazırlayan:Dr.Mehmet KILIN Danışman:Uzm.Dr.Oktay ALGIN Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Radyoloji Kliniği

2  KONTRAST: Karşıt olmak, zıt olmak  KONTRAST MADDELER: Organ ve dokuların içerisine ya da çevresine verilerek,bu organ ve dokuların görünür hale gelmesini sağlayan maddelerdir

3 MRG DE KULLANILAN KONTRAST MADDELER  Kontrastsız görüntülerde yeterli doku ayrımının yapılamadığı durumlarda Temel amaç:  Hem patolojik ile normal dokuların  Hem değişik karakterdeki lezyonların ayrımı

4 MRG DE KULLANILAN KONTRAST MADDELER  MRG de kontrast ve sinyal intensitesini belirleyen parametreler:  Dokudaki su protonları (spin dansitesi)  Her dokuya özel T1 ve T2 süresi  Manyetik duyarlılık

5 Kontrast maddeler  Su molekülünün relaksasyon zamanını  Dokunun T1 zamanını kısaltarak T1 ağırlıklı görüntülerde SİNYAL ARTIŞINA (Hiperintensite)  T2 zamanını kısaltarak T2 ağırlıklı görüntülerde SİNYAL KAYBINA (Hipointensite) neden olurlar

6  Kontrast maddelerin etkisi -Biyo-dağılım -Puls parametrelerine göre değişiklik gösterebilir

7 BİYO-DAĞILIMLARINA GÖRE 1.Ekstraselüler boşluk KM 2.RES e yönelik KM 3.Hepatobiliyer sisteme yönelik KM 4.Kan havuzu KM 5.Oral KM

8 Ekstraselüler boşluk kontrast maddeleri  Ekstraselüler boşluk = İntravasküler+intersitisyel  Serbest Gadolinyum: -Aşırı toksik -Biyo-dağılımı ve farmakokinetik profili -biyolojik ortamlarda verimliliği İYİ DEĞİL

9 Ekstraselüler boşluk kontrast maddeleri  DTPA (dietilentriaminpentaasetik asid),  DTPA-BMA (dietilentriaminpentaasetikasid bis- metilamid),  DOTA (tetraazasiklododekan tetraasetik asid)  HP-DO3A bileşikleri

10 Günümüzde en sık;  Gadopentat dimeglumin (Gd-DTPA) (Magnevist,Schering AG)  Gadodiamid (Gd-DTPA-BMA) (Omniscan, Nycomed AS),  Gadoterat meglumin (Gd-DOTA) (Dotarem, Laboratoire Guerbet),  Gadoteridol (Gd-HP-DO3A) (ProHance,Bracco Diagnostics)

11 Ekstraselüler boşluk kontrast maddeleri  T1 ve T2 zamanlarını  T1 etkisi çok daha yüksek  T1 ağırlıklı sekanslarda dokunun sinyalini

12 Ekstraselüler boşluk kontrast maddeleri Pulmoner dolaşım Sistemik arterler İntersitisyel boşluk İdrar(1.gün >%95)

13 Ekstraselüler boşluk kontrast maddeleri  Arteriyel (ilk 30 sn)  Portal faz(60.sn)  Ekstraselüler fazlar(intersitisyel boşluk)(2 dk) EN UZUN

14 Ekstraselüler boşluk kontrast maddeleri  Kan –beyin  Kan-testis bariyeri  SSS ve testisteki kapillerlere KM GEÇİŞ  İnflamasyon ve Neoplastik patolojilerde GEÇİŞ(+)

15

16 Fibröz dokular  Hipovasküler  Geniş intersitisyel boşluk ES fazda iyi tutulum(+metastazlar)

17 Retiküloendoteliyal sisteme (RES) yönelik kontrast maddeler  Demir oksit  Hücre duvarındaki reseptöre veya  Kan havuzu  KC,dalak,kemik iliği  Makrofaj-monositik sistem hücreleri  T2 ağırlıklı sekanslarda sinyal kaybı  %80 KC, %5-1O Dalak

18 Retiküloendoteliyal sisteme (RES) yönelik kontrast maddeler SPIO (>50 nm): -Ferrumoksit(AMI-25) (Feridex,Endorem) YAVAŞ İNF. -Ferrukarbotran(SHU-555A) (Resovist) BOLUS USPIO (<50 nm): -Ferumokstran(AMI-227) (Sinerem,Combidex) YAVAŞ İNF.

19 Retiküloendoteliyal sisteme (RES) yönelik kontrast maddeler  Süperparamanyetik  Yüksek manyetik moment  Güçlü lokal alan heterojenitesi  T1 ve T2 sinyal intensitesinde kayıp  AMI-25 ve SHU-555A daha çok T2  AMI-227 T1 ve T2

20 Retiküloendoteliyal sisteme (RES) yönelik kontrast maddeler  Önce KAN HAVUZU  Sonra RES HÜCRELERİ  SPIO: Kan yarı ömrü 8-10 dk  USPIO: Kan yarı ömrü 200 dk  Genellikle KARACİĞER görüntülemede (Kupffer ve Endotelyal hc. tutulur)  AMI-227:MRA ve LN görüntüleme

21 Retiküloendoteliyal sisteme (RES) yönelik kontrast maddeler  Normal KC T2 SİNYAL KAYBI  Kötü dif.HCC ve Met. SİNYAL KAYBI  FNH,adenom,iyi dif.HCC SİNYAL KAYBI  Hemanjiomlar(kan havuzu etkisi- sinyal kaybı )  DALAK:Benign SM Met.,Lenfoma ?

22 Hepatobiliyer sisteme yönelik kontrast maddeler  Hepatositler SAFRA YOLU  Mangafodipir trisodyum (Mn-DPDP)(Teslascan-1997)  Gadobenat dimeglumin (Gd-BOPTA)(MultiHance)  Gadoksetik asit disodyum (Gd-EOB-DTPA)(Primovist)

23 Hepatobiliyer sisteme yönelik kontrast maddeler  T1 Normal KC ve fokal KC lezyonları HİPERİNTENS  Hepatositten yoksun lezyonlar HİPOİNTENS

24 Hepatobiliyer gadolinyum şelatları  Hepatositlerde anyon taşıyıcı protein İdrar ve safra  Bolus enjeksiyon  Erken dönem: KC perfüzyonu  Geç dönem: Lezyonların hepatosit +/- ?  Gadobenat dimeglumin (Gd- BOPTA)(MultiHance)  Gadoksetik asit disodyum (Gd-EOB- DTPA) (Primovist)

25 Hepatobiliyer gadolinyum şelatları  Geç dönemde -Gd-BOPTA : dk -Gd-EOB-DTPA :15-20 dk Tümör hücreleri HİPOİNTENS

26 Gadobenatdimeglumin  KC ve SSS  %2-4 KC de tutulum  Proteine zayıf ve geçici bağlanma MRANJİOGRAFİ  KC görüntülemede önerilen doz:0.1 mL/kg  KM dilüe edilmemeli ve takiben SF

27 Gadoksetik asit disodyum  %42-51 böbrek  %43-53 biliyer sistem  %2-4 enterohepatik dolaşım  Yüksek protein bağlanma oranı(%10)  Plazmadaki T1 relaksivitesi daha yüksek  Biliyer sistem atılımı daha yüksek MR KOLANJİOGRAFİ  Kc görüntülemede önerilen doz:0.1 ml/kg

28  Gadobenat dimeglumin:<18 y endike değil  Gadoksetikasit disodyum: -Minör yan etkiler -Ciddi yan etki yok

29 Kan havuzu kontrast maddeleri  İntravasküler boşlukta uzun süre kalmalı  Toksik olmamalı  Yeterli bir süre sonra yıkılıp atılmalı  USPIO:MR Anjiografi  MS-325:Gd-DTPA ya difenilsiklohekzil eklenmesi-  %80-96 geri dönüşümlü albümine bağlanır  Ekstraselüler boşluğa geçmez

30 ESS Gadolinyum bileşiklerinde stabilite farklılıkları  Serbest gadolinyum oldukça toksik  Splenik dejenerasyon  KC de sentral lobuler nekroz  Enzim inh.  Ca kanal blokajı  Çeşitli hematolojik anormallikler  Toksik etkilerini azaltmak için güçlü bir şekilde şelata bağlanmalı

31 ESS Gadolinyum bileşiklerinde stabilite farklılıkları  Lineer-Siklik  İyonik- non-iyonik  Gd iyonu 9 adet koordinasyon bölgesi(+)  Koordinasyon bölgesi: Metalik merkeze bağlanmış atom ya da ligand sayısı

32

33  İYONİK LİNEER MOLEKÜLLER(Gd- DTPA,Magnevist)  NON-İYONİK LİNEER MOLEKÜLLER(gadodiamid,omniscan -gadoversetamid-optimark)  Non-iyonik şelat Gd(+3) e daha zayıf bağlanır ve stabilitesi daha az

34  Makrosiklik moleküllerde Gd daha sıkı bağlanır  Lineer moleküllerde fleksibl açık zincir daha zayıf koruma sağlar  Yan zincirlerin sayısı ve özelliği stabilitede önemli-(asidite ve karmaşıklık) DOTAREM>PROHANCE>GADOVIST

35 Stabilite  İonik-makrosiklik>non-iyonik – lineer  Yarı ömür  Stabilite değerleri  Aşırı şelat miktarı(ticari preparatlarda)

36 İn-vivo ölçümler  Gd ayrışınca fosfatlar ve sitratlar gibi endojen iyonlar DOKU  Dokuda birikim non-iyonik lineer şelatlarda –iyonik lineer şelatlara göre 3 kat daha fazla  Birikim makrosiklik ajanlarda daha az  En az birikim non-iyonik makrosiklik ajanlarda  İn-vitro iyonik - non-iyonik fark yok

37  Renal fonk.normal:1.5 st  İleri derecede böbrek bzk.: >30st  Diyaliz hast:3 seans-6 günde >%97  Peritoneal diyaliz-20gün-%69

38 GADOLİNYUM TUZLARI DOKUDA MAKROFAJLAR TGF-BETA FİBROBLASTLAR FİBROTİK DEĞİŞİKLİKLER KOLLAJEN BİRİKİMİ

39 Gadolinyum içeren kontrast ajanlarına bağlı yan etkiler  Renal- Renal olmayan  Akut- Geç –Uzun dönem  Akut yan etki gelişme riski belirgin olarak iyotlu kontrast maddelere göre daha az

40 Böbrek dışı yan etkiler  Akut- 1 st içinde  Hafif:B/k,ürtiker,kaşıntı  Orta:Şiddetli kusma,belirgin ürtiker,bronkospazm,yüz ve larinks ödemi,vazovagal atak  Ciddi:Hipotansif şok,solunum arresti,konvülziyon

41 AKUT YAN ETKİLER  Risk fak.:Daha önceki akut reaksiyon,astım,tedavi gerektiren alerji  Tetkik sonrası en az 30 dk gözlem  Alternatif yöntem-farklı ajan- premedikasyon  Premedikasyonun yararlılığı ?

42 GEÇ YAN ETKİLER  Enjeksiyon sonrası 1st-1 hafta içerisinde  NSF:1 hafta

43 UZUN DÖNEM YAN ETKİLER  >1 hafta  NSF

44 Nefrojenik Sistemik Fibrozis  NSF & Gd-KM 2006  Başlangıç 2-3 ay içinde,bazen yıllar sonra  Başlangıç:ağrı,kaşıntı,şişlik,eritem, genellikle bacaklarda  Sonra:Cilt ve cilt altı dokularda kalınlık artışı  İç organlarda(kas,diyafram,kalp,KC,AC) fibrozis  SONUÇ:Ekstremitelerde kontraktür,kaşeksi ve ölüm

45 NSF-Risk Faktörleri  Ciddi veya son dönem BY  doz Gd şelatlarının birikimi  doz EPO  serum PO4  serum Ca++  Eşlik eden cerrahi,enf.,vasküler olay  Demir mobilizasyonu  Metabolik asidoz

46 RİSKLİ HASTALAR  Yüksek risk:-KBH Evre 4-5  -Diyaliz hastaları  -Böbrek fonk.zayıflamış KC transplant aday/olmuş hastalar  Düşük risk:-KBH Evre 3 -<1 y çocuklar  Risk yok:Böbrek fonk. Normal

47 YÜKSEK RİSKLİ AJANLAR  GADODIAMID (Omniscan) -Non-iyonik lineer -%3-7 insidans riskli grupta  GADOPENTAT DİMEGLUMİN (Magnevist) - İyonik lineer -%0.1-1 insidans riskli grupta  GADOVERSETAMİD (Optimark) -Non-iyonik lineer -İnsidans bilgisi yok

48 YÜKSEK RİSKLİ AJANLAR  KONTRENDİKE -KBH Evre 4-5 -Böbrek fonk.zayıflamış KC transplant aday/olmuş hastalar  DİKKAT EDİLMELİ ! -KBH Evre 3 -<1 y çocuklar -Kullanım öncesi serum Kr.(eGFR) ölçümü gerekli

49 ORTA DERECEDE RİSKLİ AJANLAR  GADOBENATE DİMEGLUMİN (Multihance) -İyonik-lineer -Rapor edilen vaka yok -Düşük dozda kullanılabilir  GADOFOSVESET TRİSODYUM (Vasovist) -İyonik-lineer -Vaka yok,fakat yeterli klinik tecrübe yok -Düşük dozda kullanılabilir, yarı ömrü 12 kat daha uzun

50 ORTA DERECEDE RİSKLİ AJANLAR  GADOKSETATE DİSODYUM (Primovist) -İyonik-lineer -Vaka yok,fakat yeterli klinik tecrübe yok -Organ spesifik-hepatosit -Düşük dozda kullanılabilir  Kullanım öncesi serum Kr.(eGFR) ölçümü zorunlu değil

51 DÜŞÜK RİSKLİ  GADOBUTROL(Gadovist) -Non-iyonik siklik -Vaka yok  GADOTERATE MEGLUMİN(Dotarem) -İyonik-siklik -Vaka yok  GADOTERİDOL(Prohance) -Non-iyonik siklik -Vaka yok  Kullanım öncesi serum Kr.(eGFR) ölçümü zorunlu değil

52 RENAL YAN ETKİLER  Gadolinyumlu ajanlar önerilen dozda kullanıldığında nefrotoksisite riski çok düşük  Gd-KM böbrek fonksiyonları bozulmuş hastalarda kulanılmamalı  Radyografik incelemelerde iyotlu KM e göre eşit X-ışını dozu verildiğinde daha nefrotoksik

53 DİĞER YAN ETKİLER  Ekstravazasyon  Gebelerde - en düşük dozda, -kesinlikle gerek görülüyorsa -Kullanım sonrası neonatal testler gerekli değil  Emzirenlerde en az 24 st emzirme kesilmeli  Böbrek fonk. bozuk gebe veya emzirenlerde kulanılmamalı

54 KC spesifik MR-KM e bağlı yan etki ve önlemler  Benzer yan etkiler  Bel-sırt ağrısı(Süperparamanyetik demir oksit)  Hayat tehdit edici etki yok  Demir oksit:Parenteral demir veya dekstran a karşı bilinen hipersensitivite

55 KONTRENDİKASYON  Demir oksit:Parenteral demir veya dekstran a karşı bilinen hipersensitivite veya alerji  Mn:Alerji,gebelik,emzirme ve ciddi böbrek bzk.  ÖNLEMLER:  Demir oksit:Hemosiderozis- Hemokramatozis  Mn:KC yetm.-Kalp yetm.

56 SONUÇ  Tanı için gerekli en düşük dozda kullanım  Klinik olarak kesin endikasyon varlığı  Vücutta en az birikimi olan ajan seçimi

57 “ All things are poison and nothing is without poison, only the dose permits something not to be poisonous.” Paracelsus

58 Mangafodipir trisodyum  Mn:5 adet eşlenmemiş elektron GÜÇLÜ PARAMANYETİK ETKİ HEPATOSİTLERİN T1 ZAMANI KISALTIR -Önerilen doz: 0.1 mL/kg  -B6 vit.benzer - α2 makroglobuline bağlanır  Met:Defosforilasyon-Zn ile transmetalasyon  Etki:15dk-4st

59 Mangafodipir trisodyum  T1:KC de sinyal artımı  Hemanjiom,metastaz,intrahepatik kolanjiokarsinom,lenfoma FARK BELİRGİNLEŞİR  Metastaz:24st sonra PERİFERAL KONTRASTLANMA

60

61

62 Mangafodipir trisodyum  İyi dif.HCC,adenom,FNH VE rejenerasyon nodülleri:Mn-DPDP tutar  Fokal lezyonların tanımlanmasında İYİ  Lezyon karakterize etmede SINIRLI  Metastaz cerrahisi(Kolorektal met)  Hepatosit fonk.,safra yolları bütünlüğü  Siroz:Heterojen boyanma  Fibrozis:Kontraslanma

63 Mangafodipir trisodyum  Pankreas,böbrekler, adrenal bezler,kalp kasları, endokrin tm. Kc met.  Yüksek tesla gücüne ve nefes tutmaya gerek yok  YÇ görüntü için spoiled eko sekansları  En sık YE:bulantı,baş ağrısı,kaşıntı  %15-25 idrar,% gün içinde dışkıyla

64

65

66 Oral kontrast maddeler  Pozitif oral KM(T1 ve T2 sinyal intensitesini  Negatif oral KM(KM(T1 ve T2 sinyal intensitesini  T1 ARTIRIP- T2 azaltabilirler  Peristaltik aktiviteye ve solunuma bağlı barsak hareketleri HAYALET ARTEFAKTLARI

67 Negatif Oral KM 1.Demir oksit gibi süperparamanyetik ajanların manyetik hassasiyet ile T2 yi kısaltması 2.Kaolin,pektin ve baryum gibi diamagnetik ajanların hidrasyon tabakasındaki protonların T2 yi kısaltmaları 3.Barsakların proton içermeyen gaz veya perflorokarbon ile doldurulması

68 Oral kontrast maddeler  Perflorokarbon veya gaz dışında su ile süspansiyon gerekli  Konsantrasyona-dilüsyon  Konsantrasyon-manyetik hassasiyet artefaktlarını artırır  Gaz:Mide için etkili-duodenum sonrası etkili değil-mukozal tayin zor

69 Oral kontrast maddeler  Gadopentat dimeglumin: sodyum sitrat ve mannitol tamponu  Oral-rektal yolla uygulanabilir  Ferrik amonyum: T1 relaksasyonu GIS POZİTİF KONTRAST

70 PARAMANYETİK AJANLAR  DÜŞÜK DOZ T1 zamanında kısalma etkisi  YÜKSEK DOZ T2 kısalması bariz SİNYAL İNTENSİTESİNDE KAYIP

71 Oral kontrast maddeler  Kaolin,pektin,bentonit: -T2 KISALMASI -İNTRALÜMİNAL SİNYAL KAYBI  AMI-121(GastroMARK):ORAL demir oksit bileşiği SÜPERPARAMANYETİK T2 KISALMASI

72 Perflorooktil bromid (PFOB)  Hidrojen atomu içermeyen sıvı.  Brom atomu-Radyoopak  T1 veya T2 relaksasyon zamanlarını etkilemez  Proton içermez  Doldurduğu lümenden sinyal alınmaması

73 Perflorooktil bromid (PFOB)  Tüm puls sekansları ve manyetik alan güçlerinde etkili  Konsantrasyon-dilüsyon yok  Bolus özelliğini kaybetmeden barsak lümeni geçişi  Yağlı tad-rektal dolgunluk hissi  HASTA UYARILMALI!

74 Transmetalasyon  Çinkoyla transmetalasyon  Dokuda suda çözünmeyen bileşikler halinde birikim  Lineer(non-iyonik) şelatlarda daha fazla  Gadodiamid tek uygulama sonrası plazma Zn seviyesi %32 azalma  Makrosiklik-iyonik eks. Etki yok


"MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEMEDE KONTRAST MADDELER Hazırlayan:Dr.Mehmet KILIN Danışman:Uzm.Dr.Oktay ALGIN Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları