Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KARAR VERME.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KARAR VERME."— Sunum transkripti:

1 KARAR VERME

2 Caroll’a (1980) göre karar verme,bireyin karar
Tanımlar Caroll’a (1980) göre karar verme,bireyin karar verilmesi gereken bir durumla karşısında ne zaman ve nasıl bir seçim yapacağını belirlediği bir etkinliktir. Birey bu süreçte; Kendine uygun bir yaklaşımda bulunmakta Durumu değerlendirmekte Seçeneklerden birine yönelmektedir.

3 Klaczynski, Byrnes ve Jacobs (2001) ise karar vermeyi kişinin o andaki durumu ile hedeflediği durum arasındaki çelişkiyi fark etmesi ile başlayan bir süreç olarak tanımlarlar. Kuzgun (1993) karar vermeyi; bir ihtiyacı gidereceği düşünülen bir objeye götürecek birden fazla yol olduğu zaman, yaşanan sıkıntıyı giderici bir yöneliş olarak tanımlamaktadır. Güçray’a (1995) göre karar verme, bir ihtiyaç durumunda bu ihtiyacı karşılamak amacıyla mevcut seçeneklerden duruma en uygun olanın seçilmesidir.

4 Kuzgun (2004) akılcı bir karar sürecinin şu aşamalardan geçtiğini belirtmiştir:
Problemin hissedilmesi, Problemin tanımı Seçeneklerin oluşturulması Seçenekler hakkında bilgi toplanması Toplanan bilgilerin değerlendirilmesi Uygun seçeneğin belirlenmesi planın uygulamaya konulması sonucun değerlendirilmesi

5 Karar Verme Basamakları
Karar verme ile ilgili çalışan araştırmacılar da karar verme sürecinin bir takım basamaklardan geçerek ilerlediğini, bireyin bu basamakları kullandığında etkili kararlar verdiğini belirtmekte ve genel olarak karar verme sürecini 5 basamakta ele almaktadırlar. Bunlar: Amacın belirlenmesi, 2. Seçeneklerin oluşturulması, 3. Seçeneklerle ilgili bilgi toplama, 4. Seçeneklerin avantajları ve dezavantajlarının belirlenmesi, 5. Planlama, gözden geçirme ve uygulamadır. (Baron ve Brown, 1991; Baron,1994; Byrnes, 1998; Elias ve Weissberg, 2000; Furby ve BeythMarom,1992; Halpern-Felsher ve Cauffman, 2001; Hastie ve Dawes, 2001; Janis veMann, 1977; Plous,1993).

6 Karar Verme Stilleri Janis ve Mann (1977) bir kişinin karar verme basamaklarını uygulayarak karar vermesini, ihtiyatlı-seçicilik olarak tanımlamakta ve bunu bir karar verme stili olarak açıklamaktadır. Olumlu Karar Verme Stilleri Olumsuz Karar Verme Stilleri

7 Byrnes (2005) olumlu karar verme stiline sahip
bireylerin özelliklerini de şu şekilde belirtmektedir. Belirsizliği azaltmak, iyi tercihleri keşfetmek ve seçenekleri değerlendirme gücüne sahiptir. Karar verme durumlarında bilgilerini ve değerlerini harekete geçirir ve uygular. Eylemin çeşitli yönlerinin olası sonuçlarını göz önüne alır ve tam bilgiye sahiptir. Fiziksel sağlık, duygusal sağlık ve maddi gelire sahiptir.

8 Karar verme, daha önceleri öğretilemeyen beceriler olarak algılanmıştır. Dil gelişimi, zihinsel olgunlaşma ve sosyal iletişimde olduğu gibi yaş ilerledikçe ortaya çıktığı düşünülmüştür . Oysa yapılan çalışmalar karar verme becerisinin öğretilebileceğini göstermiştir. (Baron ve Brown, 1991).

9 Karar Vermeyi Etkileyen Değişkenler

10 Aile Etkenler (Byrnes, 1998). Akran baskısı Bilgiyi kodlama Bellek
Duygular (Byrnes, 1998). Stres

11 KARAR VERME- PROBLEM ÇÖZME İLİŞKİSİ
Bu konuda 2 görüş yer almaktadır: Karar verme ve problem çözme süreçleri benzerlik göstermektedir. Karar verme ve problem çözme kavramları birbirinden farklıdır.

12 . Birinci görüşe göre karar verme ve problem çözme sürecinde temel olarak sekiz basamak yer almaktadır. 1. bireyin kendisinin ve diğerlerinin duygularının farkına varması, 2. konuyu ya da problemi tanımlaması, 3. hedefleri belirlemesi ve seçmesi, 4. alternatif çözümleri oluşturması, 5. olası sonuçları gözden geçirmesi, 6. en iyi bulunan çözümü seçmesi, 7. hareket planını oluşturması, 8. engeller için son kontrolü yapması ve ne olduğunun farkında olması

13 İkinci görüş ise temel olarak problem çözmenin 6 temel basamağı olduğunu belirtmiştir.
1. problem yönelimli olmak 2. problemi tanımlamak ve formüle etmek 3. seçenekleri yaratmak 4. karar vermek 5. Çözümü uygulamaya geçirmek 6. işe yarayıp yaramadığına bakmak

14 Karar Verme Yeterliğinin 9 C’si (Mann ve ark., 1979)
seçim anlama yaratıcı problem çözme uzlaşma sonuç doğruluk güvenirlik tutarlılık kesin karar

15 Karar verme ile ilgili, günümüzde yirmiden fazla teori bulunmaktadır.
Genel olarak bu teoriler 4 başlık altında sınıflandırılmaktadır.

16 Normatif, Rasyonel Karar Teorisi Beklenen Kazanç Teorisi
Karar Verme Teorileri Normatif, Rasyonel Karar Teorisi Beklenen Kazanç Teorisi Betimsel Karar Teorileri Olasılık Teorisi Pişmanlık Teorisi Hem Rasyonel, Hem Betimsel Karar Teorileri Çatışma Teorisi Gelişimsel Karar Teorisi Öz Düzenleme Modeli

17 sonuçların birey için yararlı olup olmayacağı
Beklenen Kazanç Teorisi gerçekleşme olasılığı en yüksek olan seçim sonuçların birey için yararlı olup olmayacağı kendine en fazla yarar getiren alternatife yönelme alternatiflerin olası sonuçları

18 Olasılıkların Sonuçları ve olaylar
Olasılık Teorisi Olasılıkların Sonuçları ve olaylar Değerler (Kazanma-Kaybetme)

19 Pişmanlık Teorisi Sevinç ve pişmanlık duyguları
Alternatifler karşısında hangi duyguyu ne kadar yaşama olasılığı

20 Stres orta düzeyde ise en doğru karar
Çatışma Teorisi Stres Düzeyine göre karar Stres orta düzeyde ise en doğru karar

21 Fiziksel ve duygusal iyi oluş
Başarı Gereksinimler Fiziksel ve duygusal iyi oluş Öz Düzenleme Modeli

22 Ergenler ve Etkili Karar Verme
Ergenlik dönemi bireyin kimliğini kazandığı dönemdir. Ergen bağımsızlaşmakta ve kekendi seçimlerini yapmayı istemektedir Mann ,1989 Havighurst, 1972

23 Karar Vermede Ergenlerin Yaşadığı Zorluklar
Deneyim, bilgi eksikliği ve yaşamları ile ilgili kontrol eksikliği yaşayabilirler Eylemlerin sonuçlarını belirlerken kendi tecrübelerini, gerçek kanıtlara tercih edebilirler. Olumsuz sonuçların gerçekleşme olasılığını doğru bir şekilde tahmin edemeyebilirler. Bazı davranışları yanlış bir şekilde daha az riskli algılayabilirler ve kendi yeteneklerine çok fazla güvenirler. Friedman ve Mann, 1993

24 Birçok seçenek yerine sadece bir seçeneği görürler veya iki seçenek arasında kalabilirler.
Duygularından etkilenerek karar verme basamaklarını kullanmayabilirler Yüksek stres, panik, umursamazlık sorumluluktan kaçma , sorumluluğunu başkalarına atma davranışı gösterebilirler. Akranlarının baskılarından etkilenebilirler.

25 Ergenlerde Karar Verme Becerisinin Yararları
sosyal becerileri ve sosyal farkındalığı geliştirir. en doğru olanı seçmesine yardım eder ve yaşam doyumunu arttırır. Mantıklı kararlar vermemizi sağlar sağlıklı kimlik gelişimi sağlar mutlu bir yaşam sürdürmelerine ve topluma uyum sağlamayı kolaylaştırır.

26 Taylor, Adelman ve Kase-Boyd’a göre ergenler günlük aktivitelerle ilgili kararlarını yaşlarında, önemli yaşam olaylarıyla ilgili kararlarını yaşlarında, sağlık durumlarıyla ilgili kararlarını yaşlarında bağımsız verebilmektedirler. Buna göre ergenlerde bağımsız olarak karar verebilme yaşa bağlı olarak gelişmektedir. 15 yaş önemli kişisel kararların bağımsız olarak verilmeye başlandığı yaştır. Taylor, Adelman ve Kase-Boyd (1984), Byrnes ve ark. (1999), Poikolainen ve ark. (1995) ile Wills ve ark. (1995)

27 McFall, 1978; Kalafat ve Underwood, 1989).
Araştırmacılar ve klinik tedavi uzmanları ergenlerin yaşadığı madde bağımlılığı, ergen hamileliği, suç, intihar, depresyon, okul başarısızlığı ve okuldan ayrılma gibi çeşitli problemlerin karar verme ve problem çözme becerilerindeki eksikliklerden kaynaklandığını göstermişlerdir (Asarnow, Carlson ve Guthire, 1987; Benard, Fafoglia ve Perone, 1987; Flaherty, Marecek, Olsen ve Wilcove, 1983; Freedman, Donahoe, Rosenthal, Schlundt ve McFall, 1978; Kalafat ve Underwood, 1989).

28 Psikolojik Danışmanların Görevi
Psikolojik danışma ve rehberlik “Bireylerin kendini anlaması, problemlerini çözmesi, gerçekçi kararlar alması, kapasitelerini kendilerine en uygun düzeyde geliştirmesi, çevresine dengeli ve sağlıklı uyum sağlaması ve böylece kendini gerçekleştirmesi için uzman kişilerce bireye verilen psikolojik yardımlardır.” Kepçeoğlu, 1999

29 Kuzgun da (2008) benzer bir şekilde rehberlik hizmetlerinin birinci derecede işlevini bireylerin karar verme sorunlarına yardımcı olmak şeklinde belirtmiştir. Günümüzde gelişimsel rehberlik anlayışının temel ilkelerinden birisi okullarımızda ergenlere karar verme becerilerini kazandırmaktır. Bu amaçla karar verme beceri eğitiminin geliştirilmesi, okullarımızda ergenlerin karar verme becerilerinin gelişimine destek olacaktır.


"KARAR VERME." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları