Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

OKULDA KRİZ YÖNETİMİ. KRİZ NEDİR? Bir Bireyin, grubun, örgütün ya da topluluğun normal işlevlerini yerine getirmesini engelleyen ve acil ilgi ve çözüm.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "OKULDA KRİZ YÖNETİMİ. KRİZ NEDİR? Bir Bireyin, grubun, örgütün ya da topluluğun normal işlevlerini yerine getirmesini engelleyen ve acil ilgi ve çözüm."— Sunum transkripti:

1 OKULDA KRİZ YÖNETİMİ

2 KRİZ NEDİR? Bir Bireyin, grubun, örgütün ya da topluluğun normal işlevlerini yerine getirmesini engelleyen ve acil ilgi ve çözüm gerektiren, hafife alınamayan, sıradışı, beklenemeyen bir durum ve ani değişiklik (Nort Carolina State Department of Public Instruction, 1988) Bir Bireyin, grubun, örgütün ya da topluluğun normal işlevlerini yerine getirmesini engelleyen ve acil ilgi ve çözüm gerektiren, hafife alınamayan, sıradışı, beklenemeyen bir durum ve ani değişiklik (Nort Carolina State Department of Public Instruction, 1988) Üstünde konu ş ulamayan bir kenara da bırakılamaz. Bruno Bertleheim Sahte bir güvenlik algısı ölümlülerin en ba ş dü ş manıdır. Macbeth Ço ğ u kez liderler, kendi toplumlarının güvenlerini kriz nedeni ile de ğ il, krizi ele alma tarzları nedeni ile kaybederler. Richi Bagin, NSPRA Ditektörü

3 KRİZ- FELAKET 1. Varlığın tahribi, yaralanma ve yaşam kaybını kapsar. 2. Saptanabilir, başlangıcı ve sonu vardır. 3. Etkileri uzun sürse bile zamanla sınırlı ve anidir. 4. Büyük miktarda kişiyi etkiler. 5. Geneldir ve birden fazla üye tarafından paylaşılır. 6. Sıradan deneyimlerin dışındadır. 7. Hemen herkes için gerginliğe sebep olan psikolojik travmadır.

4 TOPLU MÜDAHALEYİ GEREKTİREN DURUMLAR Bir öğrenci, öğretmen, yerel ya da ulusal bir liderin ölümü Bir öğrenci, öğretmen, yerel ya da ulusal bir liderin ölümü Kazalar Kazalar Cinayetler Cinayetler İntiharlar İntiharlar Bulaşıcı hastalıklar Bulaşıcı hastalıklar Çocuk kaçırma Çocuk kaçırma Hayvan saldırıları Hayvan saldırıları Uyuşturucu, alkol Uyuşturucu, alkol Şiddet olayları (Bina ve eşyaya, birbirlerine zarar verme) Şiddet olayları (Bina ve eşyaya, birbirlerine zarar verme) Arkadaşlarla kavga, küsme,vb Arkadaşlarla kavga, küsme,vb Terör olayları Bomba, gaz kaçağı (patlama), Binalarda hasar, Elektrik çarpmaları Öğrenci çatışmaları Okula yabancı birinin girmesi Akımlar ( Dini, siyasi, satanizm, vb.) Doğal ve çevresel faktörler ( kar, fırtına, deprem, yangın, sel, vb.) Kimyasal zehirlenmeler

5 YAŞANAN BAZI OKUL KRİZLERİ California- Bir otobüs dolusu çocuk kaçırılarak toprağa gömüldü. Çocuklar sonradan kurtuldu. California- Bir otobüs dolusu çocuk kaçırılarak toprağa gömüldü. Çocuklar sonradan kurtuldu. Wyoming- Okul bombalandı ve 30 öğrenci ve öğretmen yanarak öldü. Wyoming- Okul bombalandı ve 30 öğrenci ve öğretmen yanarak öldü. Göztepe- Bir servis şoförü, iki servis şoförünü okulda çocukların olduğu saatte okul bahçesinde öldürdü. Göztepe- Bir servis şoförü, iki servis şoförünü okulda çocukların olduğu saatte okul bahçesinde öldürdü.

6 KIRILGANLIK ÇEMBERLERİ Sosyal Boyut TOPLUM YAŞAMA OLASILIĞI OLANLAR YAKINLARI OLAYI YAŞAYANLAR

7 BİR KRİZ OLDUĞUNDA OKULDA NELER OLUR? Okulun normal işleyişi bozulur veya duraksar. Okulun normal işleyişi bozulur veya duraksar. Krizin şiddetine göre kolu kanadı kırılmış hisseden öğrenci ve öğretmenler kendilerinde etkinliklere devam etme gücü bulamazlar. Krizin şiddetine göre kolu kanadı kırılmış hisseden öğrenci ve öğretmenler kendilerinde etkinliklere devam etme gücü bulamazlar. Kriz tepkileri herkes tarafından yaşandığı için kişilerin birbirlerine yardım etme gücü azalır. Kriz tepkileri herkes tarafından yaşandığı için kişilerin birbirlerine yardım etme gücü azalır. Acil yardım çalışmalarına girmek gerekir. Acil yardım çalışmalarına girmek gerekir. Okula dışarıdan gelen veli, MEB müfettişleri, basın, güvenlik görevlileri kişilerin istekleri baskılar oluşturur. Okula dışarıdan gelen veli, MEB müfettişleri, basın, güvenlik görevlileri kişilerin istekleri baskılar oluşturur. Can kaybı durumlarında kişilerin yokluğuna alışmak zorunda kalırız. Can kaybı durumlarında kişilerin yokluğuna alışmak zorunda kalırız. Okulda hem kendimize hem de rolümüzün getirdiği sorumlulukla öğrenci ve velilere destek olmak zorunda kalırız. Okulda hem kendimize hem de rolümüzün getirdiği sorumlulukla öğrenci ve velilere destek olmak zorunda kalırız. Krizin durumuna göre yeni olayların yaşanmaması için dikkatli olmak ve önlemler almak zorunda kalırız. Krizin durumuna göre yeni olayların yaşanmaması için dikkatli olmak ve önlemler almak zorunda kalırız. Yeni sorumluluklar ve görevler üstlenmek gereği doğabilir. Yeni sorumluluklar ve görevler üstlenmek gereği doğabilir.

8 KRİZ MÜDAHALE DÜZEYLERİ TEMEL MÜDAHALE- Bir krizin oluşmasını engelleyen etkinlikler TEMEL MÜDAHALE- Bir krizin oluşmasını engelleyen etkinlikler İKİNCİ DERECEDE MÜDAHALE- Bir kriz vuku bulduktan sonra etkilerini en aza indirmek için yapılan etkinlikler İKİNCİ DERECEDE MÜDAHALE- Bir kriz vuku bulduktan sonra etkilerini en aza indirmek için yapılan etkinlikler ÜÇÜNCÜ DERECEDE MÜDAHALE- Kriz sonrası uzun süreli (krizi takip eden haftalarda,aylarda, yıllarda) yapılan etkinlikler ÜÇÜNCÜ DERECEDE MÜDAHALE- Kriz sonrası uzun süreli (krizi takip eden haftalarda,aylarda, yıllarda) yapılan etkinlikler

9 TEMEL MÜDAHALE OKULDA KRİZ ÖNLEME STRATEJİLERİ Bütün okul personeli ruh sağlığının güçlendirin, krizler konusunda eğitimler verin. Bütün okul personeli ruh sağlığının güçlendirin, krizler konusunda eğitimler verin. Öğrencilerin kendilerine saygılarını güçlendirin. Öğrencilerin kendilerine saygılarını güçlendirin. Etkin duygusal ifade yollarını teşvik edin. Etkin duygusal ifade yollarını teşvik edin. Okulda zorbaca davranışları ve şiddeti engelleyin. Okulda zorbaca davranışları ve şiddeti engelleyin. Ruh Sağlığı kaynakları hakkında bilgi sağlayın. Ruh Sağlığı kaynakları hakkında bilgi sağlayın. Bir intihar vuku bulursa ne yapılacağı konusunda bir plan oluşturun. Bir intihar vuku bulursa ne yapılacağı konusunda bir plan oluşturun. Kriz Planı hazırlayın. Okul Acil Durum Destek Ekibi (ODE) oluşturun. Kriz Planı hazırlayın. Okul Acil Durum Destek Ekibi (ODE) oluşturun.

10 KRİZE HAZIRLIKTA SENARYOLARDAN YARARLANILMASI Çeşitli kriz senaryoları hazırlayarak bunlara uygun önlemler, planlar hazırlayın. Örneğin: Okul çıkışında öğrenciler kavga ederler, iki öğrenci yaralanır Öğrenci servisi kaza yapar. Bir öğrenci bir öğretmen ölür, dört öğrenci yaralı olarak hastanededir Hafta sonunda iki öğrenci trafik kazası geçirir. Biri ölür, diğeri ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılır. Öğrencilerin aşırı alkol ve uyuşturucu aldığı saptanır Sınıfta kız arkadaşıyla yaptığı tartışma sonunda bunalıma giren bir öğrenci, bir öğrenciyi bıçaklar ve kendini üçüncü kattan aşağıya atar.

11 Okul Acil Durum Destek Ekibi’nde (ODE) kimler olmalıdır? Yönetici (Okul Müdürü, müdür yardımcısı) Yönetici (Okul Müdürü, müdür yardımcısı) Psikolojik Danışman (Rehber Öğretmen) Psikolojik Danışman (Rehber Öğretmen) Öğretmenler Öğretmenler Okul sağlık görevlisi (doktor, hemşire) Okul sağlık görevlisi (doktor, hemşire) Okul Aile Birliği’nden bir temsilci Okul Aile Birliği’nden bir temsilci Okul personelinden kişiler (güvenlik görevlisi, idare amiri,vb.) Okul personelinden kişiler (güvenlik görevlisi, idare amiri,vb.) Sivil Savunma Kolu’ndan bir kişi Sivil Savunma Kolu’ndan bir kişi Kriz müdahale ekipleri, okullar için vazgeçilmez bir gerekliliktir.

12 BİR KRİZ OLDUĞU ANDA YAPILACAKLAR ACİL EYLEM PLANI Okulu ve olay mahallini güvenli bir hale getirecek adımlar atın. Olayla ilgili bilgi toplayın. Rehberlik Araştırma Merkezi’ni (RAM) arayıp, Acil Durum Destek Ekibi’nden (APDE) yardım isteyin. İki dalganın gelişine hazır olun 1. Ana babalar 2. Medya

13 KİMLER KRİZDEN ÇOK ETKİLENEBİLİR? Bazı kişiler krizi yaşamadığı halde en az yaşayanlar kadar etkilenebilir. Bunlar: Daha önce başka travmatik olaylar yaşamış kişiler Daha önce başka travmatik olaylar yaşamış kişiler Olaya yakından tanık olan kişiler Olaya yakından tanık olan kişiler Olay sırasında başka nedenlerle depresyon, yoğun çökkünlük, ağır aile içi anlaşmazlıklar gibi sıkıntılar yaşıyor olan kişiler Olay sırasında başka nedenlerle depresyon, yoğun çökkünlük, ağır aile içi anlaşmazlıklar gibi sıkıntılar yaşıyor olan kişiler Kronik rahatsızlığı olan veya yakın akraba içinde böyle rahatsızlık yaşayan kişiler Kronik rahatsızlığı olan veya yakın akraba içinde böyle rahatsızlık yaşayan kişiler

14 İNTİHAR DURUMUNDA OKULDA ALINACAK ÖNLEMLER Resmi prosedürleriniz olsun. Tüm görüşmeleri kayıt edin, görüşmeye katılanların imzalarını alın. Resmi prosedürleriniz olsun. Tüm görüşmeleri kayıt edin, görüşmeye katılanların imzalarını alın. İntihara yönelik davranışları saptayın. İntihara yönelik davranışları saptayın. Değerlendirme sürecini zamanında yapın. Değerlendirme sürecini zamanında yapın. Ana babayı haberdar edin. Ana babayı haberdar edin. Okulda veya okul dışında izleme çalışmaları yapın. Okulda veya okul dışında izleme çalışmaları yapın. Öğrencilere olayla ilgili haber verin. Öğrencilere olayla ilgili haber verin. Önlemeyi ve bu konuda herkese düşen rolü önemseyin Önlemeyi ve bu konuda herkese düşen rolü önemseyin Bireysel ve grupla psikolojik danışmanlık hizmetleri sağlayın. Bireysel ve grupla psikolojik danışmanlık hizmetleri sağlayın. İntiharla ilgili kimsenin suçlanamayacağını önemle belirtin. İntiharla ilgili kimsenin suçlanamayacağını önemle belirtin. Yardımın mümkün olduğunu ve ölümün dışında alternatif çözüm yollarının da bulunduğunun üstünde durun. Yardımın mümkün olduğunu ve ölümün dışında alternatif çözüm yollarının da bulunduğunun üstünde durun. Ölenin ailesi ile bağlantı kurun. Ölenin ailesi ile bağlantı kurun.

15 İNTİHARIN UYARI İŞARETLERİ-1 Notlarda genel bir düşüş Notlarda genel bir düşüş Kaygı bozuklukları Kaygı bozuklukları Otorite konumundaki kişilere aşırı tepki Otorite konumundaki kişilere aşırı tepki Gayret eksikliği, ümitsizlik, olağan etkinliklere ilgisizlik Gayret eksikliği, ümitsizlik, olağan etkinliklere ilgisizlik Kendini değersiz bulma Kendini değersiz bulma Geleceğe yönelik isteklerinden ve değerlerinden vazgeçme Geleceğe yönelik isteklerinden ve değerlerinden vazgeçme Sınıfta uygunsuz davranışlar Sınıfta uygunsuz davranışlar Nedensiz ve tekrarlanan okul devamsızlığı Nedensiz ve tekrarlanan okul devamsızlığı Kendine zarar veren davranışlar (Aşırı sigara, alkol tüketimi veya uyuşturucu kullanma, vücudunu kesme, vb.) Kendine zarar veren davranışlar (Aşırı sigara, alkol tüketimi veya uyuşturucu kullanma, vücudunu kesme, vb.)

16 İNTİHARIN UYARI İŞARETLERİ-2 Şiddet ve karakola düşme Şiddet ve karakola düşme Daha önceki intihar girişimleri Daha önceki intihar girişimleri Ölümden veya kendini öldürmekten bahsetme Ölümden veya kendini öldürmekten bahsetme İçe, az konuşma İçe, az konuşma Daha önce başarısız intihar girişimlerinde bulunma. Daha önce başarısız intihar girişimlerinde bulunma. Depresyon, psikotik(mani-melankoli, şizofreni,vb)bozukluklar Depresyon, psikotik(mani-melankoli, şizofreni,vb)bozukluklar Uyku ve yeme bozuklukları Uyku ve yeme bozuklukları Sık değişen ruh hali, kişilik değişiklikleri, inançlarda değişiklik Sık değişen ruh hali, kişilik değişiklikleri, inançlarda değişiklik Kriz ve travma yaşama Kriz ve travma yaşama Eşyalarını başkalarına dağıtma Eşyalarını başkalarına dağıtma

17 İNTİHARI DÜŞÜNEN KİŞİYLE KONUŞMA BİÇİMİ VE SORULACAK SORULAR-1 Güvene dayanan bir iletişim kurun. Güvene dayanan bir iletişim kurun. “Bu durum beni korkuttu. Sana intiharı düşündüren olaylar neler?” diyerek yardım önerin. “Bu durum beni korkuttu. Sana intiharı düşündüren olaylar neler?” diyerek yardım önerin. İntihar planın var mı? İntihar planın var mı? Ne kadar sıklıkla düşünüyorsun? Ne kadar sıklıkla düşünüyorsun? Seni bu kararından döndürecek bir kimse var mı? Seni bu kararından döndürecek bir kimse var mı? Şu an ne, kim sana yardımcı olabilir? Şu an ne, kim sana yardımcı olabilir? İntihar eden tanıdığın biri var mı? İntihar eden tanıdığın biri var mı? Hissettiğin en güçlü duygular hangileri? Hissettiğin en güçlü duygular hangileri? Psikolojik yardım almak ister misin? Psikolojik yardım almak ister misin? Sana her tür yardıma elimden geldiğince hazırım. Sana her tür yardıma elimden geldiğince hazırım.

18 İNTİHARI DÜŞÜNEN KİŞİYLE KONUŞMA BİÇİMİ-2 Destek olun ama panik yapmayın, şok olmayın. Destek olun ama panik yapmayın, şok olmayın. Yanlışlarını, ahlaki boyutlarını tartışmayın, yargılamayın. Yanlışlarını, ahlaki boyutlarını tartışmayın, yargılamayın. Etkin dinleyin. Etkin dinleyin. Tehlikeli ortamlarda bulunmasını engelleyin. Tehlikeli ortamlarda bulunmasını engelleyin. Başkalarının daha ciddi sorunları olduğunu söylemeyin. Başkalarının daha ciddi sorunları olduğunu söylemeyin. Yalnız bırakmayın. Yalnız bırakmayın. Pozitif ve negatifleri konuşun. Pozitif ve negatifleri konuşun. Zaman ihtiyacı vardır. Bu zamanı ona tanıyın. Zaman ihtiyacı vardır. Bu zamanı ona tanıyın.

19 İNTİHARI DÜŞÜNEN KİŞİYLE KONUŞMA BİÇİMİ VE SORULACAK SORULAR-3 Açık ve direkt olun, sorular sorun. Açık ve direkt olun, sorular sorun. Sırdaşlık yapmayın. Anne-babayı da haberdar ettikten sonra hem siz hem aile hem de çocuk rahatlayacaktır. Sırdaşlık yapmayın. Anne-babayı da haberdar ettikten sonra hem siz hem aile hem de çocuk rahatlayacaktır. İntihar etmeme sözleşmesi yapın. “Bana haber vermeden intihar etme” deyin. İntihar etmeme sözleşmesi yapın. “Bana haber vermeden intihar etme” deyin. Tehlikeli ortamlarda bulunmasını engelleyin. Tehlikeli ortamlarda bulunmasını engelleyin. İntihar araçlarını mümkün olduğunca ortadan kaldırın. İntihar araçlarını mümkün olduğunca ortadan kaldırın. Başkalarından yardım isteyin, ruh sağlığı uzmanına gönderin. Başkalarından yardım isteyin, ruh sağlığı uzmanına gönderin.

20 II. DERECE MÜDAHALE: KRİZ YAŞANDIĞINDA GÖSTERİLEN TEPKİLER-1 ZİHİNSEL TEPKİLER Şok, inanamama ve reddetme Şok, inanamama ve reddetme Kafa ve düşünce karışıklığı Kafa ve düşünce karışıklığı Dikkati toplayamama, Dikkati toplayamama, Konsantrasyonda azalma Konsantrasyonda azalma Olumsuz düşünceler Olumsuz düşünceler Karar verme güçlükleri Karar verme güçlükleri

21 KRİZ YAŞANDIĞINDA GÖSTERİLEN TEPKİLER-2 FİZİKSEL TEPKİLER Fiziksel şok, kafa karışıklığı, hissizlik, donup kalma Fiziksel şok, kafa karışıklığı, hissizlik, donup kalma Tükenmişlik Tükenmişlik Kaçma veya kavga etme reaksiyonu Kaçma veya kavga etme reaksiyonu Adrenalin artması Adrenalin artması Vücudun üretiminin artması Vücudun üretiminin artması Duyuşsal girişin artması, hassasiyet Duyuşsal girişin artması, hassasiyet Kalp atışında hızlanma Kalp atışında hızlanma Aşırı boşaltım, terleme Aşırı boşaltım, terleme Baş ağrılar Sürekli kaşınma Deri hastalıkları Uyku düzensizliği Görme ve duyma şikayetleri Mide bulantısı Barsak ve idrar yolları düzensizliği

22 KRİZ YAŞANDIĞINDA GÖSTERİLEN TEPKİLER-3 DUYGUSAL VE DAVRANIŞSAL TEPKİLER İLKÖĞRETİM Konsantrasyon bozukluğu Konsantrasyon bozukluğu Sinirlilik isyankarlık Sinirlilik isyankarlık Okula gitmek istememe Okula gitmek istememe Olayı tekrar tekrar anlatma ve oynama Olayı tekrar tekrar anlatma ve oynama Anlatılamayan ve açıklanmayan korkular Anlatılamayan ve açıklanmayan korkular Kendi ve başkalarının güvenliği için endişe duyma Kendi ve başkalarının güvenliği için endişe duyma Kayıpla karşısında üzüntü Kayıpla karşısında üzüntü Saldırgan davranışlar Saldırgan davranışlar Okul başarısında düşüş Okul başarısında düşüş Gerileme (altına kaçırma, parmak emme, sarılma,vb.) Gerileme (altına kaçırma, parmak emme, sarılma,vb.) ORTAÖĞRETİM Antisosyal davranışlar Risk alıcı davranışlarda artış Okula devamsızlık Okul başarısında düşüş Saldırgan davranışlar Suçluluk Üzüntü Depresyon Kaygı Uyuşturucu kullanma Korku ve üzüntü duygularının farkında olma Cinsel davranışlarda artış

23 KRİZ YAŞANDIĞINDA GÖSTERİLEN TEPKİLER-4 DAVRANIŞSAL TEPKİLER Aşırı hareketlilik Aşırı hareketlilik İçe dönük olma İçe dönük olma İlişki kurmada güçlük İlişki kurmada güçlük Uykusuzluk Uykusuzluk Aşırı uyuma Aşırı uyuma İştahtan kesilme İştahtan kesilme Aşırı yemek yeme Aşırı yemek yeme Antisosyal davranışlar Antisosyal davranışlar Saldırganlığın artması Saldırganlığın artması Alkol ve uyuşturucu kullanma Alkol ve uyuşturucu kullanma Cinsel davranışlarda artış Cinsel davranışlarda artış Arkadaş ve oyun gruplarından uzaklaşma Olay hakkında abartılmış hikayeler anlatma Çocukça davranışlara geri dönme İtaatsizlik Ani seslerden korkma Baş ağrısı, ateş, kusma Böyle bir olayın olmadığını söyleme, hiçbir şey olmamış gibi davranma Göz kontağı kuramama Huy değiştirme (dışa dönükken içe kapanma)

24 KRİZ SIRASINDA OKUL PERSONELİNİN ROLLERİ Okul Müdürünün Rolü Müdahale çalışmalarını yönetme Müdahale çalışmalarını yönetme Görünür, ulaşılabilir, destekleyici ve görev verici olma Görünür, ulaşılabilir, destekleyici ve görev verici olma Öğretmenleri derslerin ve sınavların ne kadarının daha ileri bir tarihe bırakılabileceği konusunda yönlendirme Öğretmenleri derslerin ve sınavların ne kadarının daha ileri bir tarihe bırakılabileceği konusunda yönlendirme Merkez eğitim birimleri ve etkilenen diğer okullarla bağlantı kurma Merkez eğitim birimleri ve etkilenen diğer okullarla bağlantı kurma Olayı öğretmen ve öğrencilere duyurma, cenaze töreni ile ilgili bilgi verme Olayı öğretmen ve öğrencilere duyurma, cenaze töreni ile ilgili bilgi verme Anma töreninin uygun bir şekilde yapılmasını sağlama. Anma töreninin uygun bir şekilde yapılmasını sağlama.

25 REHBER ÖĞRETMENİN ROLÜ Görünür ve ulaşılabilir olma Görünür ve ulaşılabilir olma Diğer etkinlikleri iptal etme Diğer etkinlikleri iptal etme Rehberlik ve sekretarya etkinliklerinde yardımcı olabilecek kişileri belirleme Rehberlik ve sekretarya etkinliklerinde yardımcı olabilecek kişileri belirleme Bireysel ve grupla danışmanlık yapma Bireysel ve grupla danışmanlık yapma Etkilenen diğer okullarla bağlantı kurma Etkilenen diğer okullarla bağlantı kurma Etkilenen çocukların ana babalarıyla bağlantı kurma Etkilenen çocukların ana babalarıyla bağlantı kurma Krizden en çok etkilenen kişilerin sınıflarını belirleme ve sınıflarını ziyaret etme Krizden en çok etkilenen kişilerin sınıflarını belirleme ve sınıflarını ziyaret etme Öğretmenlere destek verme Öğretmenlere destek verme Etkilenen öğrencilerle ilgili kayıt tutma ve izleme çalışmaları yapma Etkilenen öğrencilerle ilgili kayıt tutma ve izleme çalışmaları yapma

26 ÖĞRETMENİN ROLÜ Öğrencilere doğru bilgi verme Öğrencilere doğru bilgi verme Öğrencilerle kayıpla baş etmelerine yardımcı olabilecek sohbetler yapma Öğrencilerle kayıpla baş etmelerine yardımcı olabilecek sohbetler yapma Söylentileri yalanlama, önleme Söylentileri yalanlama, önleme Gereksiz detay vermeden soruları yanıtlama Gereksiz detay vermeden soruları yanıtlama Uygun tepki verme konusunda model olma Uygun tepki verme konusunda model olma Her türlü duygunun ifade edilmesine izin verme Her türlü duygunun ifade edilmesine izin verme Psikolojik danışmaya gereksinim duyan öğrencileri belirleme Psikolojik danışmaya gereksinim duyan öğrencileri belirleme Travmanın etkilerini azaltabilecek sanat, resim, yazma ve müzik gibi etkinlikler yapma Travmanın etkilerini azaltabilecek sanat, resim, yazma ve müzik gibi etkinlikler yapma Gerekirse ders müfredatını bir kenara bırakma Gerekirse ders müfredatını bir kenara bırakma Cenaze töreni ile ilgili bilgi verme Cenaze töreni ile ilgili bilgi verme Önleme ve güvenlik konularında “öğretilebilir an” fırsatından yararlanma Önleme ve güvenlik konularında “öğretilebilir an” fırsatından yararlanma

27 KAVGALARA MÜDAHALE Hemen araya girmek için atılmayın. Hemen araya girmek için atılmayın. Yardım isteyin. Yardım isteyin. Varlığınızı fark etmelerini sağlayın. Varlığınızı fark etmelerini sağlayın. Öğrencileri isimleri ile çağırın. Öğrencileri isimleri ile çağırın. Durmalarını söyleyin. Durmalarını söyleyin. Mizahı deneyin Mizahı deneyin Tercih verin. Tercih verin. Kişisel alanlarını işgal etmeyin. Kişisel alanlarını işgal etmeyin. Seyircileri uzaklaştırın. Seyircileri uzaklaştırın.

28 Bir ölüm olduğunda… Anahtar sorular: Ölen kim? Ölen kim? Ona ne oldu? Ona ne oldu? Ölüm nerede vuku buldu? Ölüm nerede vuku buldu? Okulu etkileyen başka ne gibi bir durum var? Okulu etkileyen başka ne gibi bir durum var? (Varsa)Suçu işleyen kim? (Varsa)Suçu işleyen kim?

29 Kriz yaşayan kişiye en etkin yardım, kendisini en iyi tanıyan, en yakın hissettiği kişilerden gelir. Kriz yaşayan kişiye en etkin yardım, kendisini en iyi tanıyan, en yakın hissettiği kişilerden gelir. Bir sınıfta kriz yaşanmışsa o sınıfa en iyi yardım, başka öğretmenler yerine o sınıfın öğretmenlerinden sağlanır. Bu nedenle öğretmenlerin yardım becerileri eğitimi alması sağlanmalıdır. Bir sınıfta kriz yaşanmışsa o sınıfa en iyi yardım, başka öğretmenler yerine o sınıfın öğretmenlerinden sağlanır. Bu nedenle öğretmenlerin yardım becerileri eğitimi alması sağlanmalıdır. KRİZ YAŞAYAN KİŞİLERE YARDIM

30 ÖLÜM VE ACI İLE İLGİLİ SORULARI YANITLARKEN KARŞIMIZDAKİ ÇOCUK… “Ölüm” kavramını anlayabilecek yaşta mı? “Ölüm” kavramını anlayabilecek yaşta mı? Gelişimsel düzeyi nedir? Gelişimsel düzeyi nedir? Entelektüel düzeyi nedir? Entelektüel düzeyi nedir? Sosyal çevresi ve yaşam deneyimleri nedir? Sosyal çevresi ve yaşam deneyimleri nedir? Cenaze törenine katılmalı mı?...sorularını yanıtlamalıyız. Cenaze törenine katılmalı mı?...sorularını yanıtlamalıyız.

31 ÖLÜM… Yaşamın sonudur. Yaşamın sonudur. Geri dönülmezliktir. Geri dönülmezliktir. Her canlının her an, her yaşta başına gelebilir, kaçınılmazdır. Her canlının her an, her yaşta başına gelebilir, kaçınılmazdır. Evrenseldir, tüm evrende geçerlidir. Evrenseldir, tüm evrende geçerlidir. 5-6 yaş ölüm kavramını anlayabilir ama geri dönülmezliği anlamayabilir. 6-7 yaşından itibaren evrensellik, kaçınılmazlık anlaşılmaya başlanır yaş tam olarak anlar yaşlarda felsefi bir ilgi vardır. Tehlikeli olabilir. 5 yaşından küçük bir çocuğa, ölen kişinin uzun bir yolculuğa çıktığını, bu yolculuğun bildiğimiz yolculuklardan farklı olduğunu o yüzden kendisine veda edemediğini, bir daha gelmeyeceğini ama her zaman bizi sevmeye devam edeceğini, bizi düşüneceğini söyleyebilirsiniz.

32 ANNE BABANIN ÖLÜMÜ SÖZLEŞME BOZULMUŞTUR. SÖZLEŞME BOZULMUŞTUR. Hani hep beni koruyacaklardı? Neredeler? Neden öldüler? Bana mı kızdılar? Yanlış bir şey mi yaptım? Hani hep beni koruyacaklardı? Neredeler? Neden öldüler? Bana mı kızdılar? Yanlış bir şey mi yaptım? Dalgalanmalar ve tepkilerde tutarsızlıklar olur. Dalgalanmalar ve tepkilerde tutarsızlıklar olur. Kendilerine olan güvenleri azalır. Kendilerine olan güvenleri azalır. Geçmişten bir bağı kopmuş gibi hisseder. Onu tanıyan biri artık yoktur. (Tüm aile büyüklerinde benzer duyguyu hisseder.) Geçmişten bir bağı kopmuş gibi hisseder. Onu tanıyan biri artık yoktur. (Tüm aile büyüklerinde benzer duyguyu hisseder.)

33 ÇOCUĞUN KARDEŞ ÖLÜMÜNE TEPKİSİ Suçluluk duygusu (Rakibim öldü. Ben kazandım ama bu nasıl bir kazanma!) Suçluluk duygusu (Rakibim öldü. Ben kazandım ama bu nasıl bir kazanma!) Anne ve baba ölen kardeşi “çok iyi bir çocuktu” diye anar. Sağ kalan kardeş bunun gerçek olmadığını düşünür ama açıklayamaz. Anne ve baba ölen kardeşi “çok iyi bir çocuktu” diye anar. Sağ kalan kardeş bunun gerçek olmadığını düşünür ama açıklayamaz. O da melek gibi olmaya çalışır ama bu ağır bir yüktür. O da melek gibi olmaya çalışır ama bu ağır bir yüktür. “Demek ki ben de her an ölebilirim” diye düşünebilir. “Demek ki ben de her an ölebilirim” diye düşünebilir.

34 ACILI ANNE BABA Kabul edemez. Kabul edemez. Gençler, çocuklar ölmemeli, haksızlık bu diye düşünür. Gençler, çocuklar ölmemeli, haksızlık bu diye düşünür. Onu neden koruyamadım? Onu neden koruyamadım? Kendilerini toplumdan soyutlayabilirler. Kendilerini toplumdan soyutlayabilirler. Hayatta kalan çocuklarımı da mı kaybedeceğim? Hayatta kalan çocuklarımı da mı kaybedeceğim? Kalan çocuklarını ihmal edebilir. Kalan çocuklarını ihmal edebilir.

35 YAS SÜRECİ Kaybı ve hatırlatan şeyleri inkar etme Kaybı ve hatırlatan şeyleri inkar etme Gerçeği görme (Kızgınlık, utanç, depresyon) Gerçeği görme (Kızgınlık, utanç, depresyon) Ölen kişiyi hataları ile birlikte normal bir insan olarak görebilmek, anlayabilmek Ölen kişiyi hataları ile birlikte normal bir insan olarak görebilmek, anlayabilmek Acı, yas hep hissedilecek ama insanım. Gelişip büyümeye devam edeceğim. Acı, yas hep hissedilecek ama insanım. Gelişip büyümeye devam edeceğim. Anormal durumlarda anormal davranmak normaldir. Ya ş anan travmatik durumdan sonra krizin ş iddetine göre 1-6 aydan fazla bu tepkiler sürüyorsa bir uzman yardımı alınmalıdır.

36 YAS TUTAN KİŞİLERİN GEÇİRDİĞİ AŞAMALAR 1. ŞOK VE UYUŞMA: Ölüm, kriz sonrası ilk tepki, şok olma, olanları anlayamama, gerçeklerden kopma ve uyuşma. 2. İNKAR- REDDETME: Kişi, sanki başına böyle bir olay gelmemiş gibi düşünür, davranır, hisseder. Örneğin telefon çaldığında arayanın ölen kişi olduğunu düşünür veya odasının önünden uyandırmamak için sessizce geçer. Bütün bu olanların bir rüya olduğunu ve yakında biteceğini düşünür.

37 YAS TUTAN KİŞİLERİN GEÇİRDİĞİ AŞAMALAR 3. ÖZLEM VE KIZGINLIK: Bu aşamada özlem çok artar. Ölen kişiye bırakıp gittiği için kızgınlık, bir şey olmamış gibi yaşamlarını sürdürdükleri için diğer insanlara ve tanrıya karşı yönlendirilebilir. Böyle duygular yaşadığı için kişi, kendine kızgınlık duyabilir.

38 YAS TUTAN KİŞİLERİN GEÇİRDİĞİ AŞAMALAR 4- ÜZÜNTÜ VE UMUTSUZLUK: Bu aşama aslı yas tutma aşamasıdır. 5- YENİDEN YAPILANMA: Kişi, başına gelenleri, yakınının öldüğünü ve geri gelmeyeceğini artık kabul etmiştir. Gerçeklerle hesaplaşmış ve yaşamının bundan sonraki bölümünü o kişi olmadan nasıl sürdürebileceğini belirlemiştir.

39 YAS TUTMANIN AMACINA ULAŞMASINI ENGELLEYEN TUTUMLAR 1.Yas Tutmayı Reddetme: Ölen kişiyi hatırlatacak her şeyden kaçınılır, başka şeylerle oyalanılır. Bunun nedenleri: * Güçlü görünme isteği * Yas duygularının aile içinde onaylanmaması * Bu duygulara izin verirse delireceğini düşünmesi. 2. Yas Tutmayı Bitirememe: Ölen kişinin yakını olmadan yaşamını devam ettirmesinin olanaksız olduğuna inancı olduğunda ortaya çıkar. Bazen çevre böyle ebedi bir yası ödüllendirir. Yapılacak şey, kişinin kendisini o kişi olmadan da yaşamını devam ettirebileceği bir duruma getirmesine gerçekleri görmesine, aslında yeterli güç ve beceriye sahip olduğunu anlamasına yardımcı olmaktır.

40 KRİZDEN ETKİLENEN BİRİNE KARŞI GENEL DAVRANIŞ İLKELERİ Konuşurken sakin ve anlayışlı olun. Konuşurken sakin ve anlayışlı olun. Aynı şeyi defalarca anlatacak kadar sabırlı olun. Aynı şeyi defalarca anlatacak kadar sabırlı olun. İyi bir dinleyici olun. İyi bir dinleyici olun. Çocuğun duygularını ifade etmesini destekleyin. Çocuğun duygularını ifade etmesini destekleyin. Yargılamayın, yorumlamayın, öğüt vermeyin. Yargılamayın, yorumlamayın, öğüt vermeyin. Esnek olun, çatışmaya girmeyin. Esnek olun, çatışmaya girmeyin. Asla tutamayacağınız sözler vermeyin. Asla tutamayacağınız sözler vermeyin. Doğruyu söyleyin. Kaçamak konuşmayın, yalan söylemeyin. Doğruyu söyleyin. Kaçamak konuşmayın, yalan söylemeyin. Göz kontağı kurun. Göz kontağı kurun. Emir cümleleri kurmayın. Emir cümleleri kurmayın. Destek, güven veren mesajlar kullanın. (Dokunmak, elini tutmak,vb.) Destek, güven veren mesajlar kullanın. (Dokunmak, elini tutmak,vb.) Bazı kişilerin daha fazla zamana ihtiyacı olabilir. Sabırlı olun. Bazı kişilerin daha fazla zamana ihtiyacı olabilir. Sabırlı olun. Zorlandığınız veya sizi aşacak bir durum olduğunda destek alın veya bir uzmana başvurun. Zorlandığınız veya sizi aşacak bir durum olduğunda destek alın veya bir uzmana başvurun.

41 TRAVMA YAŞAYAN KİŞİYE SÖYLENEBİLECEK UYGUN CÜMLELER Şimdi güvendesin. (Gerçekten öyle ise) Şimdi güvendesin. (Gerçekten öyle ise) Senin suçun/sizin suçunuz değildi. (Gerçekten eminseniz) Senin suçun/sizin suçunuz değildi. (Gerçekten eminseniz) Bunlar normal tepkiler. Bunlar normal tepkiler. Benimle konuştuğun için memnunum. Benimle konuştuğun için memnunum. Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Fakat eminim şimdikinden daha iyi olacak ve sen iyileşeceksin. Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Fakat eminim şimdikinden daha iyi olacak ve sen iyileşeceksin. …. olduğu için üzgünüm.(Annenin ölümü için üzgünüm) …. olduğu için üzgünüm.(Annenin ölümü için üzgünüm) Bunları yaşamak zor. Bunları yaşamak zor. Kim olsa bu durumda kendini kötü hissederdi.. Kim olsa bu durumda kendini kötü hissederdi..

42 KRİZ HAKKINDA KONUŞURKEN… I-Olaylar hakkında, Her şey olmadan hemen önce (birkaç saat önce) neredeydin? Her şey olmadan hemen önce (birkaç saat önce) neredeydin? Ne oldu? Olay olduğunda neredeydin? Ailen neredeydi? Ne oldu? Olay olduğunda neredeydin? Ailen neredeydi? Olayın oluş sıklığı neydi? Olayın oluş sıklığı neydi? Ne gördün? Ne duydun? Ne gördün? Ne duydun?

43 KRİZ HAKKINDA KONUŞURKEN… II- Düşünceler, duygular ve tepkiler Aklına hangi düşünceler geldi? Aklına hangi düşünceler geldi? Neler hissettin? Neler hissettin? Olanlar hakkında izlenimlerin neydi? Olanlar hakkında izlenimlerin neydi? Olanlar hakkında ne düşünüyorsun? Olanlar hakkında ne düşünüyorsun? Sana/ailene olanların en kötü kısmı ne? En kötü şey ne? Sana/ailene olanların en kötü kısmı ne? En kötü şey ne? Senin, ailen, arkadaşların için en önemli yan neydi/neler? Senin, ailen, arkadaşların için en önemli yan neydi/neler?

44 KRİZ HAKKINDA KONUŞURKEN… III- Krizle baş etme Bu durumun üstesinden gelmek için sana neler yardım etti ya da edebilir? Bu durumun üstesinden gelmek için sana neler yardım etti ya da edebilir? Geçmişte sıkıntılarınla, olağan dışı olaylarla nasıl baş ettin? Geçmişte sıkıntılarınla, olağan dışı olaylarla nasıl baş ettin? Yakın gelecekte kendini ve aileni hayal etmeye çalış. Yakın gelecekte kendini ve aileni hayal etmeye çalış. Şimdiden sonra neler yapacaksın? Şimdiden sonra neler yapacaksın?

45 KAYBI OLAN ÇOCUĞA NELER SÖYLENMELİ? Gerçekleri mümkün olan en kısa zamanda söyleyin. Gerçekleri mümkün olan en kısa zamanda söyleyin. Kayıp haberini duygusal olarak çocuğa en yakın kişi söylemelidir. Hayatında ilk kez gördüğü profesyonel biri değil. Kayıp haberini duygusal olarak çocuğa en yakın kişi söylemelidir. Hayatında ilk kez gördüğü profesyonel biri değil. “Gitti” yerine “öldü” deyin. “Gitti” yerine “öldü” deyin. Gerçeği söyleyin.”Hastanede, vb. demeyin” Gerçeği söyleyin.”Hastanede, vb. demeyin” Çocuğun önünde duygularınızı gösterin, doğal olun. Çocuğun önünde duygularınızı gösterin, doğal olun. Soru sorması için cesaretlendirin. Soru sorması için cesaretlendirin. “Ben de mi öleceğim?”gibi gelecekle ilgili sorulara doğru cevaplar verin. “Ben de mi öleceğim?”gibi gelecekle ilgili sorulara doğru cevaplar verin. Çocuğun acılarına duyarlı olun. Sarılın, öpün, anlayan gözlerle bakın. Çocuğun acılarına duyarlı olun. Sarılın, öpün, anlayan gözlerle bakın.

46 KAYBI OLAN ÇOCUĞA NELER SÖYLENMELİ? Cenaze ve gömülme törenlerine katılabilir ama gitmek istemiyorsa zorla götürülmemelidir. Cenaze ve gömülme törenlerine katılabilir ama gitmek istemiyorsa zorla götürülmemelidir. Uç kararlar çocukların önünde söylenmemelidir. O da uç kararlar verebilir. Uç kararlar çocukların önünde söylenmemelidir. O da uç kararlar verebilir. Travma bölgesinden ayrılıp bir daha hiç dönmeyenler daha fazla etkilenir. Ama tüm yakınlarını kaybedenler akrabalarının bulunduğu yerlere gidebilirler. Travma bölgesinden ayrılıp bir daha hiç dönmeyenler daha fazla etkilenir. Ama tüm yakınlarını kaybedenler akrabalarının bulunduğu yerlere gidebilirler. Yaklaşımlarımız aile ve bulunduğu kültüre uygun olmalıdır. Aksi halde daha zararlı oluruz. Yaklaşımlarımız aile ve bulunduğu kültüre uygun olmalıdır. Aksi halde daha zararlı oluruz. Onun esneklik, iyileşme, başa çıkma ve adaptasyon kuvvetine güvenin. Onun esneklik, iyileşme, başa çıkma ve adaptasyon kuvvetine güvenin.

47 TRAVMA YA DA ÖLÜMÜ AÇIKLARKEN Karşınızdaki çocuğu önemsendiğinizi hissettirin ve onu dinleyin. (“Seni anlıyorum” yerine “evet anlat, ne, nerede, nasıl, ne zaman oldu?” diye sorun) çünkü o kendini bu felakete uğramış dünya üstündeki tek kişi olarak algılar. Karşınızdaki çocuğu önemsendiğinizi hissettirin ve onu dinleyin. (“Seni anlıyorum” yerine “evet anlat, ne, nerede, nasıl, ne zaman oldu?” diye sorun) çünkü o kendini bu felakete uğramış dünya üstündeki tek kişi olarak algılar. Kronik, sosyal ve psikolojik çarpılmayı önlemek için enstrümanlarımızı kullanarak semptomları azaltmalıyız. Kronik, sosyal ve psikolojik çarpılmayı önlemek için enstrümanlarımızı kullanarak semptomları azaltmalıyız. Aktif başa çıkma becerileriyle çalışarak kendi kendilerine baş etmelerini sağlamalıyız. Aktif başa çıkma becerileriyle çalışarak kendi kendilerine baş etmelerini sağlamalıyız. “Değişmeyen ne var?” sorusu bu kişilere sorulacak en önemli sorudur.Biz onlara var olanları göstermeliyiz. “Değişmeyen ne var?” sorusu bu kişilere sorulacak en önemli sorudur.Biz onlara var olanları göstermeliyiz.

48 ÖLÜMÜN OKULDA DUYURULMASI 1. Olay, öğretmen ve öğrenciler okulda değilken olursa öğretmenler okula gelmeden önce telefon zinciri kullanarak her birini olaydan haberdar edin. Okula dönülen ilk günün sabahı öğretmenlerin posta kutularına olayı açıklayan kısa bir duyuru koyun. Öğretmenler odasında soruları yanıtlamak üzere müdür yardımcılarından veya Okul Acil Durum Ekibi’nden birini görevlendirin.

49 ÖLÜMÜN OKULDA DUYURULMASI 2. Bölüm Başkanlarını okul başlamadan en az bir saat önce okula çağırarak toplantı düzenlenmesi için okul müdürüyle işbirliği yapın. Öğretmenlere, sınıfta öğrencilere olay hakkında bilgi ve öğretmenlerin sınıfta bu acil durumla nasıl baş edeceklerine dair yazılı bilgi hazırlayın. 3. Öğretmenler aracılığı ile öğrencileri mümkün olduğunca aynı anda olaydan haberdar edin. Olayla ilgili söylentileri ve abartılı yorumları engellemek için öğretmenlerin olayla ilgili mümkün olan tüm bilgileri doğru olarak öğrencilere aktarmalarını isteyin. (Ölüm ve intihar olayları genel mikrofon ve toplantılarla anons edilmemelidir.)

50 ÖLÜMÜN OKULDA DUYURULMASI 4. Öğrencinin ait olduğu sınıfı veya gerek gördüğünüz sınıfları ziyaret edin. ODE’ lerin veya okula davet ettiğiniz APDE uzmanlarının bu sınıflarla görüşmelerini sağlayın.Gün boyunca ve olaydan sonraki birkaç gün ODE ile belli aralıklarla, öğretmenlerle öğle tatili ve okul çıkışında olayların gözden geçirilmesi, kayıpla baş edilmesi, planlama yapılması için kısa toplantılar düzenleyin. Öğretmenlerin duygularını deneyimlerini ve önerilerini paylaşmalarına fırsat verin. Eylem planlarınızda yapılan değişikliklerden öğretmenlerinizi haberdar edin.

51 ÖĞRENCİ VE ÖĞRETMENLER Söylentileri en aza indirmek için olaylar hakkında kesin bilgi verin. Söylentileri en aza indirmek için olaylar hakkında kesin bilgi verin. Cenaze törenine katılmak isteyen öğrenciler için gerekli izni sağlayın. Cenaze törenine katılmak isteyen öğrenciler için gerekli izni sağlayın. Öğrencinin isminin bilgisayar kayıtlarından çıkartılması için teknik servise talimat verin. Öğrencinin isminin bilgisayar kayıtlarından çıkartılması için teknik servise talimat verin. Ölen öğrencinin evine okuldan yanlışlıkla duyuru (veli toplantısı, disiplin cezası, vb. ile ilgili duyurular, ara karne, davetiye,vb) gitmemesine dikkat edin. Ölen öğrencinin evine okuldan yanlışlıkla duyuru (veli toplantısı, disiplin cezası, vb. ile ilgili duyurular, ara karne, davetiye,vb) gitmemesine dikkat edin. Olayla ilgili psikolojik danışma ve destek hizmetine gereksinim duyan öğrenci ve öğretmenleri belirleyin. Okulunuzun bağlı bulunduğu RAM ve APDE ekibinden yardım isteyin ve buraya başvurmaları için yönlendirin. Olayla ilgili psikolojik danışma ve destek hizmetine gereksinim duyan öğrenci ve öğretmenleri belirleyin. Okulunuzun bağlı bulunduğu RAM ve APDE ekibinden yardım isteyin ve buraya başvurmaları için yönlendirin.

52 ÖĞRETMEN VE VELİLER İÇİN HAZIRLANACAK BÜLTENDE YER ALABİLECEK BİLGİLER Olayla ilgili, durumun ne olduğunu açıklayan özel bilgiler, Olayla ilgili, durumun ne olduğunu açıklayan özel bilgiler, Bu olayla okulun ve okulun bulunduğu bölgenin nasıl başa çıktığını açıklayan bilgiler Bu olayla okulun ve okulun bulunduğu bölgenin nasıl başa çıktığını açıklayan bilgiler Başvurulacak kişiler ve telefon numaraları, Başvurulacak kişiler ve telefon numaraları, Başvurulabilecek diğer telefon numaraları (Sağlık kuruluşları, vb.) Başvurulabilecek diğer telefon numaraları (Sağlık kuruluşları, vb.) Felaketle başa çıkmalarını kolaylaştırıcı kısa bilgiler ve kaynak kitap, kişi, web sitesi adresi,vb. isimleri Felaketle başa çıkmalarını kolaylaştırıcı kısa bilgiler ve kaynak kitap, kişi, web sitesi adresi,vb. isimleri

53 CENAZE VE ÖZEL ETKİNLİKLER Öğretmenler ve öğrencileri cenaze veya öğrenci için özel bir etkinlik düzenlenmesine katılmaları için teşvik edin. (Sadece intihar durumunda öğrenciyi yüceltmemek için özel bir tören düzenlenmez.) Öğretmenler ve öğrencileri cenaze veya öğrenci için özel bir etkinlik düzenlenmesine katılmaları için teşvik edin. (Sadece intihar durumunda öğrenciyi yüceltmemek için özel bir tören düzenlenmez.) Öğrenci adına yıllıkta bir sayfa, bir özel ödül, bir albüm ve benzeri anma etkinlikleri düzenlenmesini sağlayın. Öğrenci adına yıllıkta bir sayfa, bir özel ödül, bir albüm ve benzeri anma etkinlikleri düzenlenmesini sağlayın. Aile ile ilişki kurun ve destek sağlayın. Aile ile ilişki kurun ve destek sağlayın. Cenazeye çiçek yollayın ve bizzat katılın, öğrencinin evine ziyareti yapın, yemek gönderin. Cenazeye çiçek yollayın ve bizzat katılın, öğrencinin evine ziyareti yapın, yemek gönderin. Okula giden kardeşlerinin gittikleri okulun ismini öğrenin ve okul yöneticilerini haberdar edin. Okula giden kardeşlerinin gittikleri okulun ismini öğrenin ve okul yöneticilerini haberdar edin.

54 MEDYA VE ANA BABALAR İLE İLİŞKİLER Medya ve genel duyurular için yazılı olarak kısa bir bülten hazırlanmasına yardım edin. (Kriz öncesinde ise örnek basın bültenleri veya medyaya okulla ilgili bilgi veren formlar hazırlayın.) Medya ve genel duyurular için yazılı olarak kısa bir bülten hazırlanmasına yardım edin. (Kriz öncesinde ise örnek basın bültenleri veya medyaya okulla ilgili bilgi veren formlar hazırlayın.) Acil durum medya merkezi belirleyin. Kriz anında bu kişiye kolayca ulaşılabilecek bir yer belirleyin. Acil durum medya merkezi belirleyin. Kriz anında bu kişiye kolayca ulaşılabilecek bir yer belirleyin. Endişeli ana babalarla bir toplantı yapın; bilgilendirin ve çocuklarına nasıl yardımcı olabileceklerine dair yazılı bilgi dağıtın. Endişeli ana babalarla bir toplantı yapın; bilgilendirin ve çocuklarına nasıl yardımcı olabileceklerine dair yazılı bilgi dağıtın. Medyayı okul binasının dışında tutun. Medyayı okul binasının dışında tutun. Medyaya yardımcı olun. Medyaya yardımcı olun.

55 BİR KRİZ DURUMUNDA MEDYAYA HANGİ BİLGİLER NE ZAMAN İLETİLMELİDİR? 0-12 Saat içinde: NE OLDU? Olayın duygusal veya romantik bir biçimde aktarımından kaçının. Taklide yol açabilecek veya model olabilecek bilgiler vermeyin. NE OLDU? Olayın duygusal veya romantik bir biçimde aktarımından kaçının. Taklide yol açabilecek veya model olabilecek bilgiler vermeyin. OLAY NEREDE OLDU? OLAY NEREDE OLDU? OLAY NE ZAMAN OLDU? OLAY NE ZAMAN OLDU? Saat içinde: OLAYA KİMLER KARIŞTI? İsimler halihazırda kamuoyu tarafından bilinmedikçe veya olaya karışan kişilerin yakınları bilgilendirilmedikçe isim vermekten kaçının. OLAYA KİMLER KARIŞTI? İsimler halihazırda kamuoyu tarafından bilinmedikçe veya olaya karışan kişilerin yakınları bilgilendirilmedikçe isim vermekten kaçının Saat içinde: KİŞİLER OLAYA NASIL KARIŞTI? Genel bilgi verin. KİŞİLER OLAYA NASIL KARIŞTI? Genel bilgi verin. NEDEN, KİM SUÇLANMALI? NEDEN, KİM SUÇLANMALI? Saat içinde: OLAY NE KADAR SÜRECEK VE OLAYA KARIŞAN KİŞİLERİN DURUMU. Öncelikle siz doğru bilgiler elde ettiğinizden emin olun. OLAY NE KADAR SÜRECEK VE OLAYA KARIŞAN KİŞİLERİN DURUMU. Öncelikle siz doğru bilgiler elde ettiğinizden emin olun. Medya daha derin analizlere odaklanır. Medya daha derin analizlere odaklanır. 72- saat sonrası: CENAZE TÖRENİ DETAYLARI VE SOSYAL ETKİLER CENAZE TÖRENİ DETAYLARI VE SOSYAL ETKİLER DİĞER BİLGİ KAYNAKLARI DİĞER BİLGİ KAYNAKLARI

56 MEDYAYLA İLİŞKİLERDE DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR “Yorum yok” türü cevaplardan kaçının; saklanan bir şeyler varmış izlenimini verir. “Yorum yok” türü cevaplardan kaçının; saklanan bir şeyler varmış izlenimini verir. Öğretmenleri, öğretmenleri ve velileri medyanın mülakatlarından ve ilgisinden uzak tutmaya çalışın. Öğretmenleri, öğretmenleri ve velileri medyanın mülakatlarından ve ilgisinden uzak tutmaya çalışın. Hiçbir öğrencinin ana babası yanında olmadan medya ile görüşme yapmasına izin vermeyin. Hiçbir öğrencinin ana babası yanında olmadan medya ile görüşme yapmasına izin vermeyin. Düzenli basın toplantısı yapılmasına özen gösterin. Düzenli basın toplantısı yapılmasına özen gösterin. Düzenli bilgi veren bültenler hazırlayın. Düzenli bilgi veren bültenler hazırlayın. Medyadaki haberleri takip edin. Medyadaki haberleri takip edin. Medyanın isteklerini ve yapılan mülakatları kaydedin. Medyanın isteklerini ve yapılan mülakatları kaydedin. Sözel bilgilerinizi destekleyecek yazılı bilgi hazırlayın. Sözel bilgilerinizi destekleyecek yazılı bilgi hazırlayın.

57 OKULDAKİ ŞİDDET OLAYLARINA İLİŞKİN HABERLERDE KAÇINILMASI GEREKENLER Olayın çok basitleştirilerek sunulması Olayın çok basitleştirilerek sunulması Haberlerde okul şiddet olayının tekrar tekrar ve abartılarak verilmesi Haberlerde okul şiddet olayının tekrar tekrar ve abartılarak verilmesi Okul şiddetinin duygusallaştırılarak yayımlanması Okul şiddetinin duygusallaştırılarak yayımlanması Şiddet olayının nasıl olduğunu detaylı açıklamalarla verilmesi Şiddet olayının nasıl olduğunu detaylı açıklamalarla verilmesi Şiddet olayına katılan kişilerin yüceltilmesi Şiddet olayına katılan kişilerin yüceltilmesi Suç faillerinin olumlu özelliklerine odaklanılması Suç faillerinin olumlu özelliklerine odaklanılması Şiddet olayının belli bir amaca ulaşmak için bir araç olarak sunulması Şiddet olayının belli bir amaca ulaşmak için bir araç olarak sunulması

58 ÜÇÜNCÜ DERECE MÜDAHALE: ACİL DURUM SONRASINDA Felaket durumları ile baş etmek için sürekli hizmetler planlayın. Felaket durumları ile baş etmek için sürekli hizmetler planlayın. Öğrenciler için destek personeli bulundurmaya veya okul dışından uzmanlarla bağlantıda bulunmaya devam edin. Öğrenciler için destek personeli bulundurmaya veya okul dışından uzmanlarla bağlantıda bulunmaya devam edin. Öğrencilerle her gün ilgilenecek olan öğretmenlere hizmet içi eğitim ve kaynak sağlayın. Öğrencilerle her gün ilgilenecek olan öğretmenlere hizmet içi eğitim ve kaynak sağlayın. Felaketten sonra ortaya çıkabilecek tepkileri düşünün. Örneğin okulda benzer bir olay, eski duyguları yeniden canlandırabilir. Felaketten sonra ortaya çıkabilecek tepkileri düşünün. Örneğin okulda benzer bir olay, eski duyguları yeniden canlandırabilir.

59 KRİZLE BAŞA ÇIKMA BECERİLERİ BASİC-Ph adı verilen bu yaklaşımda her bireyin baş etme kaynakları altı boyutta incelenir: B- Belief (İnanç) A- Affect (Duygu) S- Social interaction (Sosyal etkileşim) I- Imagination (Hayal gücü) C- Cognition (Biliş - düşünce) Ph- Physiology (Fizyoloji, hareket) Bu model, kişinin güçlü yanını ve hangi baş etme kanallarını kullandığını bulmaya yardımcı olur. Her birey bu altı boyutun hepsini kullanma potansiyeline sahiptir.

60 B- İNANÇ SİSTEMLERİ Dini inanç, Dini inanç, Aile sistemine inanç, Aile sistemine inanç, Ülkeye inanç, Ülkeye inanç, Siyasi ideolojiler, Siyasi ideolojiler, Değer sistemleri, Değer sistemleri, Anlam arama, Anlam arama, Bireyin kendine inanç, Bireyin kendine inanç, Başka kişiye (doktor, psikolog,vb.) inancını kapsar. Başka kişiye (doktor, psikolog,vb.) inancını kapsar. Bireyin inanç sistemleri etkili bir baş etme kaynağıdır. Örneğin: Her kültürde tehlikeli anlarda yardım ve yol gösterme ihtiyacını ifade eden dualar kullanılır.

61 A- DUYGULAR Özellikle çocukların uygun zamanlarda yapıldığında Hikaye anlatması duygu kanalını harekete geçirir. Yetişkinlerde de benzer yöntemler kullanılır. Travma hikayeleri anlatması, Oynadığı oyunlarla ifade etmesi, Resim yapması, Şarkı söylemesi, İleri dönük rol oyunları, Travmanın neden olduğu duyguları bir şekilde ifade etmektir.

62 S- SOSYAL KANAL Arkadaşlar Arkadaşlar Aile Aile Bir gruba ait olma Bir gruba ait olma Destek alma Destek alma Destek vermeyi kapsar. Destek vermeyi kapsar. Rolünün(pozisyonunun/ durumunun) gereklerini yerine getirme Rolünün(pozisyonunun/ durumunun) gereklerini yerine getirme Rolleri küçük işlerle belirlemeye çalışın. Çok basit bile olsa bir iş verirsek kayıplarına konsantre olmak yerine kendilerini oyalarlar. Yalnız kalmak yerine insanlara yardım etmeleri, onlarla temas kurmaları sağlanır. Çocukların travmayla baş etmelerini kolaylaştırmak için akranları ile birlikte çeşitli aktivitelerde yer alması sağlanır. Biraz daha büyük çocuklara liderlik sorumluluğu verilebilir. Yetişkinler ise bir arada olma, birbirlerine yardım etme yolu ile kendilerini bir gruba ait hisseder, birbirlerinden destek alırlar.

63 I- HAYAL GÜCÜ VE YARATICILIK Resim yapma, Resim yapma, Yazı yazma, Yazı yazma, Rüyalar Rüyalar Anılar Anılar Mizah, espri Mizah, espri Sanat Sanat Yönlendirilmiş fantaziler Yönlendirilmiş fantaziler Dışarıdan gelen tehlikeye karşı koymada hayal gücü etkilidir. İçten gelen duygularla yaratıcı çözümler bulmanın tedavi edici etkisi vardır.

64 C- BİLİŞSEL KANAL- DÜŞÜNCE- BİLGİLENME Bilgi toplama Bilgi toplama Problem çözme Problem çözme Olumlu düşünceler Olumlu düşünceler Zaman Zaman Yer Yer Olayın oluş biçimi Olayın oluş biçimi Akıl alma Akıl alma Bundan sonra olabilecekler Bundan sonra olabilecekler Alınacak önlemler Alınacak önlemler Olumlu sözler ise ifade etme, problem çözme ve olumsuzluklarla baş etme için kullanılacak önemli bir araçtır. Olumlu sözler ise ifade etme, problem çözme ve olumsuzluklarla baş etme için kullanılacak önemli bir araçtır. Yaşanan krizle ilgili gerekli bilgileri edinmek yas tutma ve iyileşme sürecini başlatır. Fiziksel şartlar ya da yakın geleceğe dair bilgi vermektir. Bazen kişiler (özellikle yetkililer halk paniğe kapılmasın diye bilgi vermekten kaçınırlar. Oysa önceden bilgi verirsek insanlar başlarının çaresine bakabilirler. Aksi takdirde daha büyük zorluk ve panik yaşayabilirler.

65 Ph- FİZİKSEL KANAL Koşmak Koşmak Yemek yemek Yemek yemek Su içmek Su içmek Travma durumlarında duyular hassaslaşır. Koku, görme, sesler veya dokunmayı etkileyen özel uyarıcılar daha sonra rahatsız edici anıların tekrar hatırlanması ve yaşanmasına neden olur. Travma durumlarında duyular hassaslaşır. Koku, görme, sesler veya dokunmayı etkileyen özel uyarıcılar daha sonra rahatsız edici anıların tekrar hatırlanması ve yaşanmasına neden olur. Tehlike karşısında hayatta kalma değeri taşıyan “savaş- kaç-hareketsiz kal” tepkisi travma sonrasında da kaslarda ve duygularda gerginliğe neden olmaktadır. Bedenin farkına varmak gevşemeye yönelik bedensel hareketler yapmak bu alanda etkilidir.

66 Bu bilgiler YÖRET tarafından “Okullarda Acil Durumlarda Psikososyal Destek Projesi” eğitim materyali olarak hazırlanmıştır. KATILIMINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM.


"OKULDA KRİZ YÖNETİMİ. KRİZ NEDİR? Bir Bireyin, grubun, örgütün ya da topluluğun normal işlevlerini yerine getirmesini engelleyen ve acil ilgi ve çözüm." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları