Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ASİT-BAZ DENGESİ Prof. Dr. Uğur KOCA. Ekstrasellüler sıvıdaki hidrojen iyonu [H + ] konsantrasyonu 40 nanoeq/L (40 nanomol/l) dir. Ekstrasellüler sıvıdaki.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ASİT-BAZ DENGESİ Prof. Dr. Uğur KOCA. Ekstrasellüler sıvıdaki hidrojen iyonu [H + ] konsantrasyonu 40 nanoeq/L (40 nanomol/l) dir. Ekstrasellüler sıvıdaki."— Sunum transkripti:

1 ASİT-BAZ DENGESİ Prof. Dr. Uğur KOCA

2 Ekstrasellüler sıvıdaki hidrojen iyonu [H + ] konsantrasyonu 40 nanoeq/L (40 nanomol/l) dir. Ekstrasellüler sıvıdaki hidrojen iyonu [H + ] konsantrasyonu 40 nanoeq/L (40 nanomol/l) dir. Hidrojen iyonları, çok düşük konsantrasyonlarına rağmen, yüksek reaktiviteleri nedeniyle, moleküllerin negatif yüklü bölgelerine güçlü şekilde bağlanırlar Hidrojen iyonları, çok düşük konsantrasyonlarına rağmen, yüksek reaktiviteleri nedeniyle, moleküllerin negatif yüklü bölgelerine güçlü şekilde bağlanırlar Vücuttaki hemen bütün biyokimyasal reaksiyonlar fizyolojik bir hidrojen iyonu (H+) konsantrasyonuna gereksinim duyar Vücuttaki hemen bütün biyokimyasal reaksiyonlar fizyolojik bir hidrojen iyonu (H+) konsantrasyonuna gereksinim duyar Bu nedenle, normal sellüler fonksiyonların devamı için normal konsantrasyonu korunmalıdır Bu nedenle, normal sellüler fonksiyonların devamı için normal konsantrasyonu korunmalıdır Yaşam ile uyumlu hidrojen iyonu konsantrasyonu aralığı: Yaşam ile uyumlu hidrojen iyonu konsantrasyonu aralığı: nanoeq/L ( pH= ) nanoeq/L ( pH= )

3 H+ iyonundaki değişikliklere karşı gelişen fizyolojik yanıtlar 3 faz ile karakterizedir: H+ iyonundaki değişikliklere karşı gelişen fizyolojik yanıtlar 3 faz ile karakterizedir:  1- Erken kimyasal tamponlanma  2- Solunumsal kompanzasyon (eğer mümkünse)  3- Renal kompanzasyon (Daha yavaş ama daha efektiftir. Patolojik durum devam ederken bile arteriyel pH’yı normale çekebilir)

4 Hidrojen iyonu [H + ] konsantrasyonu, ekstrasellüler ve intrasellüler tampon sistemleri tarafından regüle edilir Tampon sistemleri, bir zayıf asit (hidrojen iyonu verebilen) ve konjuge tuzundan ( hidrojen iyonu alabilen) oluşur HA (zayıf Asit) H + +A - (tuz) HA (zayıf Asit) H + +A - (tuz) Fizyolojik açıdan önemli tamponlar bikarbonat (H2CO3/HCO-3) bikarbonat (H2CO3/HCO-3) hemoglobin (HbH/Hb-): Bikarbonat’ın aksine hem volatil, hem de nonvolatil asitleri tamponlar. Kanda önemli bir tampondur. hemoglobin (HbH/Hb-): Bikarbonat’ın aksine hem volatil, hem de nonvolatil asitleri tamponlar. Kanda önemli bir tampondur. intrasellüler proteinler (Hpr/Pr-) İntrasellüler tamponlama yapar intrasellüler proteinler (Hpr/Pr-) İntrasellüler tamponlama yapar fosfatlar (H2PO-4/HPO42-): idrardaki tampondur fosfatlar (H2PO-4/HPO42-): idrardaki tampondur amonyum (NH3/NH+4): idrardaki tampondur amonyum (NH3/NH+4): idrardaki tampondur Vücudun tamponlama kapasitesinin % 53’ ünü bikarbonat, % 35’ini Hb, %12’sini de fosfatlar, plazma proteinleri ve amonyum oluşturur. Vücudun tamponlama kapasitesinin % 53’ ünü bikarbonat, % 35’ini Hb, %12’sini de fosfatlar, plazma proteinleri ve amonyum oluşturur.

5 En önemli ekstrasellüler tampon sistemi bikarbonattır (H2CO3/HCO-3) H + + HCO-3(tuz) H2CO3(asit) H2O + CO2 H + + HCO-3(tuz) H2CO3(asit) H2O + CO2 [H + ]=Ka x (0.03 PCO2/ [ HCO-3]) [H + ]=Ka x (0.03 PCO2/ [ HCO-3]) Ka…800 nanomol/L Ka…800 nanomol/L 0.03PCO2….karbondioksidin plasmada erirliliği 0.03PCO2….karbondioksidin plasmada erirliliği pH= log ([ HCO-3] / 0.03 PCO2) pH= log ([ HCO-3] / 0.03 PCO2) pH= - log [H + ] pH= - log [H + ] 6.1= - log pKa 6.1= - log pKa [H + ]= 24 x (PCO2/ [ HCO-3]) [H + ]= 24 x (PCO2/ [ HCO-3]) Normal hidrojen konsantrasyonunda 40 nanomol/l (40 x mol/L): Normal hidrojen konsantrasyonunda 40 nanomol/l (40 x mol/L): pH= - log (40 x ) pH= - log (40 x ) = - (log 40 + log ) = - (log 40 + log ) = - ( 1.6 – 9) = - ( 1.6 – 9) = 7.4 = 7.4

6 pH [H + ] konsantrasyonu 40 nanoeq/L pH PCO2 mmHg HCO3 Meq/L arteriyel venöz [H+]= 24 x (PCO2/ [ HCO-3]) pH= 7.28, PaCO2= 24 mmHg, plasma [ HCO-3] ? [H+]= 40+ [(40-28)x1.25]= 55 nmol/L 55= 24x(24/ [ HCO-3]) [ HCO-3]= 10.5 mmol/L [H+]’i 1.25 nmol/L artırır -pH 7.40’ın altında iken, pH değerindeki her 0.01’lik düşme [H+]’i 1.25 nmol/L artırır [H+]’i 0.8 nmol/L azaltır -- pH 7.40’ın üstünde iken, pH değerindeki her 0.01’lik artma [H+]’i 0.8 nmol/L azaltır

7 ä BOS ve serebral interstisyel sıvının asidifikasyonu, solunum merkezini uyararak dakika ventilasyonunu attırır ä Metabolik asidozda solunumsal kompanzasyon; plazma bikarbonatının her 1 mEq/L’lik düşüşü için, pCO 2 ’de 1.25 mm Hg’lik düşüş oluşur plazma bikarbonatının her 1 mEq/L’lik düşüşü için, pCO 2 ’de 1.25 mm Hg’lik düşüş oluşur ä Solunumsal cevap arteriyal pH’yı yükseltse de tam olarak normale döndüremez. ä pH’nın restorasyonu, eninde sonunda renal mekanizmalara dayanır

8 Karbonik anhidraz, proksimal tüp hücrelerinde, CO2 ve H2O’yu proton ve bikarbonata çevirir; bikarbonat kana dönerken, H+ iyonu proksimal tüpe sekrete olur; tüpte bikarbonat ile birleşip tekrar CO2 ve H2O oluşturur =>bu döngü ile filtre olan bikarbonatın % 80-85’i proksimal tüpten geri emilir

9 Glomerül tarafından filtre edilen bifosfanat, nükleoprotein ve fosfolipid metabolizmasının ürünüdür Proksimal tüpten sekrete edilen H+ iyonu, difosfanat ile birleşince monobazik fosfat (H2PO4-) oluşur. H2PO4- pKa’sı 6.8 olan zayıf bir asittir. pKa’sı tübüler fizyolojik sınırlar içindedir, tübülde oluşur, emilmez ve idrarla atılır

10 Glutamin, tübüler hücrelerce deamine edilir. Oluşan amonyum iyonu proksimal tübüllere diffüze olur. Amonyum distale ilerledikce, henle kulpu içindeki HCO3- nedeniyle relatif olarak daha alkali bir ortam ile karşılaşır; bu daha alkaki ortamda amonyum ayrışır; bu daha alkaki ortamda amonyum ayrışır; -serbestleşen H+ HCO3- ile birleşir. -serbestleşen H+ HCO3- ile birleşir. -amonyak medüller dokulara diffüze olur. -amonyak medüller dokulara diffüze olur. Amonyak toplayıcı tübüllerdeki daha asit ortamda amonyum’a dönüşür ve idrar ile atılır.

11 ä Tübülerdeki H + sekresyonu ä tübüler luminal tampon konsantrasyonu ä PaCO 2 ä kan pH  Proksimal tübüldeki H + sekresyonu ve amonyum oluşumu asidemide , alkalemide .

12  Böbrek, artmış glomerüler asit filtrasyonunu ;  asit ekskresyonunu arttırarak ve ä ek bikarbonat oluşturarak kompanze eder En önemli renal kompanzatuvar mekanizma ;  proksimal tüpte amoniagenezis artışına neden olan glutaminaz aktivitesinin artışıdır

13 ä Bikarbonat fazlalığında; ä glomerüler filtratta bikarbonat konsantrasyonu artışı ile birlikte, ä proksimal tübülleri perfüze eden kandaki alkali pH, HCO 3 -’ ün renal reabsorbsiyonunu  HCO 3 -’ ün renal reabsorbsiyonunu  alkali idrar oluşur alkali idrar oluşur

14  Na deplesyonu  ekstrasellüler sıvı hacmi   proksimal tüpte Na geri emilimi   lümene H+ sekresyonu  HCO3 - oluşumu   alkaloz (Na deplesyonu + alkaloz) (Na deplesyonu + alkaloz) (volüm açığı alkalozu) (volüm açığı alkalozu)  Mineralokortikoid aşırılığı  aldosterona bağlı distal tübüler Na emilimi , H + sekresyonu   alkaloz (Na deplesyonu olmadan metabolik alkaloz)

15  PaCO 2  başlangıç non-bikarbonat tamponlama  proksimal tübüllerde HCO3 - emilimi   PaCO 2   üriner bikarbonat ekskresyonu   geçici olarak net asit sekresyonu   kaliüresis  hipokalemi  Kr hiperkapni  amonia yapımı   üriner amonyum ekskresyonu  (genelde aşırı HCO3 - yapımı ve retansiyonu nedeniyle pH hafifce alkalileşir)(overkompanze) (genelde aşırı HCO3 - yapımı ve retansiyonu nedeniyle pH hafifce alkalileşir)(overkompanze)

16 bozukluk Primer değişiklik cevap Kompanzatuvar beklenen cevap Solunumsal asidoz AkutKronik PaCO2  HCO-3  PaCO2 deki her 10 mmHg artış,HCO-3’ ı 1 meq/L artırır PaCO2 deki her 10 mmHg artış,HCO-3’ ı 3.5 meq/L artırır Solunumsal alkaloz AkutKronik PaCO2  HCO-3  PaCO2 deki her 10 mmHg azalış, HCO-3’ ı 2 meq/L azaltır PaCO2 deki her 10 mmHg azalış, HCO-3’ ı 4 meq/L azaltır Metabolik asidoz HCO-3  PaCO2  HCO-3 deki her her 1 meq/L lik düşüş, PCO2 yi 1.2 mmHg düşürür Metabolik alkaloz HCO-3  PaCO2  HCO-3 deki her her 1 meq/L lik artış, PCO2 yi 0.7 mmHg artırır

17 ä METABOLİK ASİDOZ ä Primer [HCO3 - ] konsantrasyonu azalması ä Normal veya uygun PaCO2 düşüşü ile birlikte azalmış serum [HCO3-] konsantrasyonu

18 ä BAZ DEFİSİTİ: ä HCO3-’ın kaybı (diare vs.) ä HCO3-’ın nonkarbonik asitler ile titrasyonu Bu iki etyolojik faktörü ayırmak için; Bu iki etyolojik faktörü ayırmak için; ‘‘ANYON GAP’’ ‘‘ANYON GAP’’ belirlenir belirlenir

19 ä Anyon gap = Major plazma katyonları - major plazma anyonları = ([Na + ]+[K + ]) + ([HCO3 - ]+[Cl - ]) = ([Na + ]+[K + ]) + ([HCO3 - ]+[Cl - ]) = (140+5) + (25+105) = mmol/L = (140+5) + (25+105) = mmol/L Ana katyonlar = Na +, K + Ana katyonlar = Na +, K + Ana anyonlar = Cl -, HCO3 - Ana anyonlar = Cl -, HCO3 -

20 Gerçekte, elektronötralitenin devamı için anyon gap oluşmaz. Başka bir deyişle tüm anyonların toplamı tüm katyonların toplamına eşittir. ä Ölçülmeyen predominant katyonlar (X)= Ca +, Mg +, gama globulin ä Ölçülmeyen anyonlar (Y)= albumin, fosfat, sülfat, laktat, zayıf asit tuzları tüm anyonlar = tüm katyonlar tüm anyonlar = tüm katyonlar ölçülebilen anyonlar +ölçülemeyen anyonlar= ölçülebilen anyonlar +ölçülemeyen anyonlar ölçülebilen anyonlar +ölçülemeyen anyonlar= ölçülebilen anyonlar +ölçülemeyen anyonlar HCO3 - +Cl - +Y= Na + +K + +X HCO3 - +Cl - +Y= Na + +K + +X (Na + +K + )-(HCO3 - +Cl - ) = Y-X (Na + +K + )-(HCO3 - +Cl - ) = Y-X Anyon Gap = Y-X Anyon Gap = Y-X Anyon gap = ölçülmeyen anyonlar - ölçülmeyen katyonlar

21 ä Ölçülmeyen anyonları artıran veya ölçülmeyen katyonları azaltan nedenler anyon gap’ı arttırır Anyon gap = ölçülmeyen anyonlar - ölçülmeyen katyonlar Anyon gap = ölçülmeyen anyonlar - ölçülmeyen katyonlar ä Plazma albumini anyon gap’ın en büyük fraksiyonundan sorumludur (11 mEq/L) ä Azalmış anyon gap genellikle hipoalbuminemi ve ciddi hemodilüsyona bağlıdır Hipoalbuminemiye düzeltilmiş anyon gap: hipoalbuminemi nedeniyle anyon gap beklenenden düşük hesaplanabilir (Örn; salisilat intoksikasyonu + hipoalbuminemi) Hipoalbuminemiye düzeltilmiş anyon gap: hipoalbuminemi nedeniyle anyon gap beklenenden düşük hesaplanabilir (Örn; salisilat intoksikasyonu + hipoalbuminemi) Düzeltilmiş Anyon Gap = Saptanan Anyon Gap ( normal albumin düzeyi- saptanan albumin düzeyi) Düzeltilmiş Anyon Gap = Saptanan Anyon Gap ( normal albumin düzeyi- saptanan albumin düzeyi) albumin düzeyi (gr/dl) albumin düzeyi (gr/dl)

22 ä Yüksek Anyon Gap’lı Metabolik Asidoz äNonvolatil asitler artınca dissosiye olup H + iyonu verirler ve ortamda ilgili anyonları artar. äOluşan H + HCO3 - ile reaksiyona girip CO2 üretirken, ilgili anyonu (konjuge bazı) birikir.  Sonuçta ilgili anyon ekstrasellüler sıvıda birikerek, H + ile titre olan HCO3 - ‘ün yerini alır (anyon gap  ). HA (zayıf Asit) H+A- (tuz)

23 ä Artmış anyon gap (>12 mmol/L) (Normokloremik metabolik asidoz) ä1-Endojen nonvolatil asit üretiminin artışı; älaktik asidoz, ädiabetik ketoasidoz, ä mapple şurup, ämetilmalonik asidüri, ä starvasyon vs. ä2-Endojen nonvolatil asit atımında yetersizlik; äböbrek yetm (GFR< 20 ml/dak)

24 ä3-Eksojen nonvolatil asitlerin alınımı;  salisilat toksisitesi  metabolik asidoz  direkt solunumu uyarır  met.asidoz+resp alkaloz  metanol toksisitesi  formik asit  Etilen glikol  glikolik asit äkan transfüzyonu(ACD) ä4-Aşırı organik tuz tedavisi äringer laktat äkarbenisilin, yüksek doz penisilin äNa asetat ä5-Dehidratasyon

25 LAKTİK ASİDOZ ä Üremi veya ketonlarla açıklanamayan artmış anyon gap’ta, laktik asidoz’dan şüphe edilir. äTip A: neden yetersiz doku oksijenasyonudur.  Tip B: prüvat metabolizmasındaki anormalliklerle ilgilidir.

26 äYoğun bakım hastalarında: normal anyon gap’lı metabolik asidoz gösteren laktatemi saptanabilir normal anyon gap’lı metabolik asidoz gösteren laktatemi saptanabilir Bu paradoks, bu hasta grubundaki ä hipoalbuminemi, ä hiperkloremi veya ä miks asit-baz bozukluğuna bağlıdır.

27 ä Starvasyonda, renal NaCl, K, Ca, fosfat, Mg kaçağı ile birlikte ılımlı bir ketoasidoz oluşur.  GFR 20 ml/dak  organik asit filtrasyonu bozulur

28 Normal Anyon Gap’lı Metabolik asidoz –Tipik olarak hiperkloremi ile birliktedir. Plazma Cl -, HCO3 - kaybının yerini almak üzere yükselir. –Hiperkloremik asidoz genellikle HCO3 - ‘ ın GİS’den kaybına (diare vs.) veya renal kaçağına bağlıdır (renal tubuler asidoz).

29 Normal Anyon Gap (Hiperkloremik Metabolik Asidoz) I-Serum K  - GİS’den HCO3 - kaybı -Karbonik anhidraz inhibisyonu (asetozolamid) -Üreter diversiyonu -Renal tübüler asidoz -Uzun ileal loop

30 II-Serum K: N veya  -Amonyum klorid -Arginin klorid -HCl -Dilüsyon (bikarbonat içermeyen sıvıların aşırı uygulanması) -Obstrüktif üropati -Kr. pyelonefrit

31 Asetozolamid alanlarda ve renal tübüler asidozda; –böbrekten HCO3 - ’ın geri emilememesi veya –titre edilebilir asit şeklinde yeterli H + sekresyonunun olmaması nedeniyle HCO3 - ’ın renal kaybı artmıştır HCO3 - ’ın renal kaybı artmıştır

32 –HCO3 - ’dan fakir veya normal salin ile hızlı ekstrasellüler volüm yüklenmesi dilüsyonel hiperkloremik asidoza neden olur; Genel senaryo, travma olgularında resüsitasyon için normal salin kullanılmasıdır Genel senaryo, travma olgularında resüsitasyon için normal salin kullanılmasıdır

33 Katyonik aminoasit solüsyonları, katyonları için anyon olarak klorür içerir Aminoasit solüsyonlarının infüzyonu hiperkloremik metabolik asidoza neden olabilir

34 METABOLİK ASİDOZDA TEDAVİ –Manifest asidemi ile birlikte primer neden tedavi edilmelidir –PaCO 2 30 mm Hg olarak hedeflenir, bu kompanzasyona rağmen pH < 7.2 ise alkali tedavi endikedir –Asidoz normal anyon gaplı olduğunda, alkali tedavi daha kaçınılmazdır

35 –Yüksek Anyon Gap’ta, ölçülmeyen anyonların bir kısmı bikarbonata çevrildiğinden asidozun parsiyel düzelmesi sağlanır –Kr asidozda (üremi, RTA) tedavi gereği arteriyel pH dan öte, hastanın genel durumu ve asidoz semptomlarına bağlıdır

36 –BİKARBONAT TEDAVİSİ –Gereken bikarbonat miktarı, asideminin derecesi ve bikarbonatın dağılacağı total vücut sıvısının miktarına bağlıdır –Açığın yarısı akut olarak, diğer yarısı 8-12 satte verilir

37 Örnek: 70 kg hasta, [HCO3 - ]= 14 mEq/L Akut olarak verilecek [HCO3 - ] miktarı nedir ? 1- [HCO3 - ] açığı= normal değeri-şimdiki değeri [HCO3 - ] açığı=24-14= 10 mEq/L [HCO3 - ] açığı=24-14= 10 mEq/L 2-Dağılım hacmi= Total vücut ağırlığı x 0.5 Dağılım hacmi=70 x 0.5 = 35 L Dağılım hacmi=70 x 0.5 = 35 L 3-Doz=Açık x Dağılım x 0.5=10 x 35 x 0.5 =175 mEq

38 Gereken bikarbonatın hesaplanmasında BE’de kullanılabilir NaHCO3 = BE x % 30 x vücut ağırlığı

39 Salisilat intoksikasyonu, pH=7.32, PaCO2= 30 mmHg, [ HCO-3]= 15 meq/L Tedavinin amacı: pH’yı 7.45’e çekmeyi hedef alırsam, plasma bikarbonatını hangi düzeye yükseltmeliyim ? [H + ]= 24 x (PCO2/ [HCO-3]) [H + ]= 24 x (PCO2/ [HCO-3]) pH=7.45’de [H + ]= 36 neq/L pH=7.45’de [H + ]= 36 neq/L 36= 24 x (30/ [HCO-3]) 36= 24 x (30/ [HCO-3]) [HCO-3] = 20 meq/L [HCO-3] = 20 meq/L

40 –Bikarbonatın H + ile reaksiyonu H 2 O ve CO 2 oluşturacağı için solunum fonksiyonu bozuk hastalara HCO3 - çok dikkatli uygulanmalıdır

41 Tip A laktik asidozda (hipoperfüzyon) HCO3 - uygulaması: – hipernatremi, – hiperosmolarite ve – BOS asidifikasyonu oluşturması nedeniyle tartışmalıdır. Bu durumda: – THAM, – Carbicab ve – Na dikloroasetatın olası avantajları belirtilmektedir

42 Carbicab: 0.3 M NaHCO3 ve 0.3 M Na karbonatın karışımıdır. CO 2 üretmeyen bir alternatif olarak sunulmuştur THAM: metabolik ve solunumsal asitleri tamponlayabildiği ve pH yükselirken PCO 2 ’yi düşürdüğü belirtilmektedir Dikloroasetat: bir tampon değildir. Laktik asit düzeyini, prüvatı asetil CoA’ya dönüştüren prüvat dehidrogenazı stimüle ederek düşürür.

43 METABOLİK ALKALOZ - artmış [HCO3 - ] - artmış pH - düşük serum klorid konsantrasyonu triadından oluşur triadından oluşurNeden? 1- Plazmaya bikarbonat eklenmesi 2- H+ iyonu kaybı 3- Volüm deplesyonu 4- Kr diüretik kullanımı

44 - Çoğu kr. metabolik alkaloz, ekstrasellüler volüm deplesyonu ile birliktedir –Sıvı açığı  proksimal tübüler Na + emilimi , H + sekresyonu  yeni oluşan HCO3 reabsorbe olur  alkaloz - Sıvı açığı  Aldosteron   kaliüresis  hipokalemi

45 Uzun süreli kusma  Na ( mmol/L)  H + ( mmol/L), Cl (200 mmol/L), K (15 mmol/L),Volüm kaybı  Renin   kaliürezis ve Na, Cl, retansiyonu (hiperkloremik metabolik alkaloz)  böbrekten NaHCO3 atılım artar Kusma ile hipovolemi ağırlaştıkça;  Hipovolemi ve hipokalemi  GFR   azalmış GFR ve hipokalemi nedeniyle böbrek filtre olan HCO3 - ’ın tamamını korur, H + ’ i sekrete eder  paradoksal asidüri –Kusmaya bağlı metabolik alkalozda NaCl ve K verildiğinde GFR  ve HCO3 - ’ın renal ekskresyonu başlar. –Bu nedenle saline hassas veya klorid sensitif matabolik alkaloz denir.

46 –Diüretik tedavi (tiazid ve loop diüretikler) klorid sensitif metabolik alkaloz’un en sık nedenidir böbrekten Na, K, Cl ekskresyonu artar böbrekten Na, K, Cl ekskresyonu artar NaCl deplesyonu, hipokalemi NaCl deplesyonu, hipokalemi ılımlı metabolik alkaloz ılımlı metabolik alkaloz –H + iyonu sekrete eden tübüllere (proksimal ve kortikal kollektör) etki eden diüretikler ters etkilidir ve asidoz oluştururlar

47 Starvasyondan sonra tekrar beslenme başladığında, ketonlar HCO3 - ’a çevrilir ve metabolik alkaloz oluşur

48 Mineralokortikoid aşırılığı  Na ve sıvı retansiyonu  Na ve sıvı retansiyonu  proksimal tübülde Na reabsorbsiyonu azalır  Distal tubüler Na + yükü   distal tübülde Na reabsorbe, H + - K + ekskrete edilir  alkaloz + hipokalemi (idrar klorid>20 mmol/L)

49 METABOLİK ALKALOZ NEDENLERİ I-Eksojen bikarbonat verilmesi: HCO3, sitrat, asetat, milk-alkali send. II-Volüm ve K deplesyonu (klorid sensitif)(idrar klorid<10 mmol/l) - GİS kayıpları (kusma, gastrik aspirasyon) - Renal kayıplar (loop ve thiazid diüretikler9 - Posthiperkapnik durumlar(Kr. Hiperkapninin düzeltilmesi) - Reabsorbe olmayan anyonlar (ketonlar, penisilin) - Laktik ve ketoasidoz tedavisi sonrası - Starvasyon sonrası karbonhidrat ile beslenme - Hipokalemi, hipomagnezemi

50 III- Volüm artışı + K deplesyonu (klorid rezistans) (idrar klorürür>20 mmol/l) -Yüksek renin (malign hipertansiyon, renin salan tm) -Düşük renin (pr. Hiperaldosteronizm, Cushing hast) -Meyan kökü kullanımı

51 Alkalemi devam ettikçe iyonize Ca+’u düşürür ve nöromuskuler semptomlara neden olur Alkalemi negatif inotrop etkilidir Aritmi eşiğini düşürür Digital kullanımı hipopotasemi nedeniyle tehlikelidir

52 Volüm azlığı, düşük Na’lu konsantre idrara neden olur Loop diüretikler, hipovolemiye rağmen üriner Na ve Cl’u arttırırlar

53 METABOLİK ALKALOZ TEDAVİSİ Salin cevaplı diürezis: alkalemi ağır ise (pH>7.6), kardiyak veya pulmoner ve nöromuskuler semptomlar varsa tedavi endikedir alkalemi ağır ise (pH>7.6), kardiyak veya pulmoner ve nöromuskuler semptomlar varsa tedavi endikedir -Tedavide amaç: volüm ve K açığının düzeltilmesidir: Gereken salinin 1/2 si 8 saatte, gerisi 12 saatte verilir - Eğer volüm infüzyonu tolere edilemeyecek ise asetozolamid kullanılır - Alternatif olarak, eğer alkalemi ağırsa santral venden (0.1 mol/l) HCL infüzyonu yapılabilir

54 BE  3 mmol/L  N  5 mmol/L  rölatif olarak dengeli metabolik asit-baz bozukluğu  10 mmol/L  klinik olarak belirgin hayatı tehdit edici bozukluk

55 –Miks bir asit-baz bozukluğunda metabolik komponentin saptanması 1-PCO 2 uyumsuzluğu saptanır: Örn. pH: 7.2 PaCO 2 :60 mm Hg (40-ölçülen PCO 2 ) x 1/100= x x 1/100= (40-ölçülen PCO 2 ) x 1/100= x x 1/100= Beklenen pH saptanır: PaCO 2 >40 mm Hg=> x/ = 7.3 PaCO 2 >40 mm Hg=> x/ = 7.3 PaCO x/2 PaCO x/2 3- Baz defisiti saptanır: Ölçülen pH - beklenen pH = y = BE= y x 100 x 2/3 BE= x 100 x 2/3 = - 7 Metabolik kompenenti de olan respiratuvar asidoz respiratuvar asidoz

56 SOLUNUMSAL ASİT-BAZ DENGESİ BOZUKLUKLUKLARI –CO 2 : hücre metabolizmasının son ürünüdür –PaCO 2 a CO2 üretimi a 1/ alveoler ventilasyon –CO2’in kandaki gaz formu PaCO2’yi oluşturur –Tüm membranlardan geçerek sellüler pH’ı değiştirir

57 V E = V A + V D –V D artışı nedenleri: 1- pulmoner perfüzyon azalması  (V/Q)  2-Pulmoner emboli: ventile olan perfüze olmayan alanlar (V/Q=V/0=  ) 3-Akut pulmoner hipertansiyon (V/Q  ) (nongravite alanlar) 4-ARDS 5-Pozitif basınçlı ventilasyon, ventilasyonu nongravite alanlara kaydırır

58 Anormal CO2 üretimi: - CO2 üretimi metabolik olarak O2 kullanımına bağlıdır - Aerobik metabolizma CO2 üretimini arttırır 1- C o başına % 10 değişir 2- Aşırı kas aktivitesi ile 3-5 kat artar 3- Sepsis 4- Nonprotein enerjinin % 50’sini aşacak şekilde glikoz ile parenteral beslenme, CO2 üretimini 2-8 kat arttırır

59 Kan gazına başvurulduğunda, CO 2 depolarıda dikkate alınmalıdır Kanın CO 2 içeriği santral CO 2 deposunu oluşturur P a CO 2 değiştiği zaman, santral CO 2 deposu hızla etkilenirken, ekstravasküler (periferal) CO 2 depoları birkaç saat süreyle etkilenmez Periferal CO 2 depoları 70 kg erişkinde 110 L olarak tahmin edilir

60 –Karbondioksit çoğunlukla (100 L) kemik ve yağda depolanır. Perfüzyonları zayıf olduğundan depoları birkaç günde etkilenir. –İskelet kası (5 L) sonraki büyük depodur, etki- lenmesi saatler içinde olur. –Visseral yapılar geri kalan depoyu oluşturur ve dakikalar içinde etkilenir.

61 Belirli bir zaman periyodu içinde CO 2 atılımı, üretimini aşarsa, periferal CO 2 depoları azalır. Alttaki nedenin düzeltilmesi sonrası CO 2 depoları birkaç gün içerisinde tekrar dolma eğilimindedir.

62 ÖRN: Kafa travmalı bir hasta günlerce hiperventile edilip, periferal CO 2 depoları  ; Kafa travmalı bir hasta günlerce hiperventile edilip, periferal CO 2 depoları  ; hastanın, spontan solunuma geçildikten sonra erken dönemde normal ventilasyon ile düşük PaCO 2 yi devam ettirebilmesi yanıltıcı olabilir, çünkü periferal karbondioksit depoları henüz dolmamıştır hastanın, spontan solunuma geçildikten sonra erken dönemde normal ventilasyon ile düşük PaCO 2 yi devam ettirebilmesi yanıltıcı olabilir, çünkü periferal karbondioksit depoları henüz dolmamıştır Hasta, karbondioksit depoları dolmaya başladıkça dakika ventilasyonunu artırmada yetersiz kalırsa, periferal CO 2 depolarının replesyonu ile birlikte PaCO 2 artmaya başlar, ve intrakraniyal basınç artar

63 –Kr hiperkapnide ekstrasellüler asit-baz balansı, artmış HCO 3 - birikimi ile sağlanır ve Cl - açığı oluşur –İntra-ekstra sellüler boşluklar arasındaki su ve Cl - şifti normal popülasyona göre yüksek ekstrasellüler pH ile sonuçlanır

64 RESPİRATUVAR ASİDOZ –Primer PaCO 2 artışıdır –Artmış PaCO 2 ve normal veya uygun artmış [HCO 3 - ] ile birlikte asidemi –Hiperkapnide major problem, dokulara hızlı geçen karbonik asit nedeniyle oluşan hızlı doku asidozudur –H 2 O + CO 2   H 2 CO 3  H + + HCO 3 - => pH 

65 –V D /V T oranı ventilasyonun yeterliliğini gösterir ve normal değeri= 0.3 dür. dakika ventilasyonunun % 30’u gaz değişimine katılmaz. V E N , V D /V T  (alveoler hipoventilasyon)=>CO2  V E , V D /V T N (hipoventilasyon)=>CO2 

66 –Akut hiperkapninin akut tamponlanması nonbikarbonat sistemler ile olduğundan [HCO 3 - ] konsantrasyonu renal kompanzasyon olana dek etkilenmez – Asidemiye renal cevap saatte oluşur ve 5. günde maksimumdur; 1-Filtre edilen HCO 3 - geri emilimi  2- Filtre edilen asit atılımı  3-Amonyum prodüksiyonu 

67 –Kr respiratuvar asidoz genellikle KOAH’ın sonucudur. Plazma [HCO 3 - ] ve BE , pH hafif asidik şekilde tama yakın kompanse haldedir –Kr hiperkapni (>30 dk), renal amonyum yapımını uyarır. Üriner amonyum ekskresyonu artar ve klorürezis oluşur Üriner pH azalırken yeni oluşan HCO 3 - kana absorbe olur Üriner pH azalırken yeni oluşan HCO 3 - kana absorbe olur

68 –Kr hiperkapni üzerine eklenen solunum yetmezliği; - KOAH + Bronşit gibi tipik oda havası kan gazı: pH 60 mmHg PO2 60 mmHg PO2 < 45 mmHg - PO2 düzeyine bakmaksızın pH ventilatuvar destek için değerlendirmek zorunludur - Bu hastalarda laktik asidoz nedeniyle eklenecek CO2 yükü nedeniyle, solunum desteği başlamadan önce NaHCO3 uygulaması kontrendikedir

69 –Bu hastalarda, genelde kullandıkları diüretikler nedeniyle kr resp asidoza metabolik alkaloz eklenir; pH normalden daha alkali olabilir Bazen bu olguların kan gazı tablosunu iyi kompanze metabolik alkalozdan ayırmak zordur: Orijinal bozukluk metabolik alkaloza sekonder hipoventilasyon olduğunda Na ve KCl tedavisi ile plazma [HCO3-] normale döndürüldüğünde, PaCO2 de normale döner Orijinal bozukluk metabolik alkaloza sekonder hipoventilasyon olduğunda Na ve KCl tedavisi ile plazma [HCO3-] normale döndürüldüğünde, PaCO2 de normale döner

70 Kr Hiperkapni ile birlikte Akut Hiperventilasyon –Tipik oda havası kan gazı; pH>7.45, PCO2 >40 mmHg, PO2 7.45, PCO2 >40 mmHg, PO2 <50 mmHg –Bu görüntü önce hipoksemi ile birlikte parsiyel kompanse metabolik alkaloz olarak değerlen- dirilebilir –Fakat, metabolik alkalemi yaratan nedenler, nadiren belirgin hipoksemi ile birliktedir

71 RESPİRATUVAR ASİDOZ NEDENLERİ A-Solunum merkezi inhibisyonu –SSS hastalığı –Opioidler –genel anestezi B- Nöromuskuler paraliziler –Nöromuskuler blokerler –Miyopatiler –Myastenia gravis –K + kayıpları

72 C- Periferik sinir hastalıkları –Polinöropati –Polio –Gullian barre –ALS D-Solunum hastalıkları –Göğüs duvarı (skolyoz vb) –Aspirasyon –astma, KOAH, pnömoni –ARDS, ödem E-Yetersiz mekanik ventilasyon

73 RESPİRATUVAR ASİDOZ TEDAVİSİ Esas olan nedenin düzeltilmesidir: –Çoğu hastada mekanik ventilasyon gereklidir –Eğer asidoz kr. ise, rebound alkalozdan kaçınmak için pH ve PCO 2 ’nin düzeltilmesi birkaç saati aşmalıdır –Henüz mekanik ventilasyon uygulanmamış resp. asidozda bikarbonat uygulanmamalıdır. Ventilasyon artışı ile PaCO2 düzeliyorsa alkali vermek ne gereklidir ne de endikedir.

74 RESPİRATUVAR ALKALOZ –Primer PaCO 2 ¯ –Normal veya uygun azalmış HCO 3 - ve azalmış PaCO 2 ile birlikte alkalemi –Genelde hiperventilasyon sorumludur –Ana homeostatik cevap renal HCO 3 - eliminasyonudur Hipokapni, proksimal tüpten HCO 3 - reabsorbsiyonu nu ¯, kollektör tübülde H+ sekresyonunu azaltır. Proksimal tübülden artmış HCO 3 - geçişi Na, K, Cl ekskresyonuna neden olur.

75 RESPİRATUVAR ALKALOZ NEDENLERİ A- Kortikal stimülasyon –Korku, anksiyete –SSS hastalıkları B-Kimyasal, hormonal uyarı –Endotoksinler, ateş –salisilatlar –Analeptikler –Gebelik (progesteron) –Hipertiroidi –Kc yetmezliği C-Hipoksik stimülasyon-Yükseklik D-Aşırı mekanik ventilasyon

76 Hiperventilasyonun nedeni düzeltilmelidir Neden hipoksi ise FiO2 artırılır Neden aşırı mekanik ventilasyon ise, rebound metabolik asidozdan kaçınmak için, dakika ventilasyonu saatte düşürülmelidir


"ASİT-BAZ DENGESİ Prof. Dr. Uğur KOCA. Ekstrasellüler sıvıdaki hidrojen iyonu [H + ] konsantrasyonu 40 nanoeq/L (40 nanomol/l) dir. Ekstrasellüler sıvıdaki." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları