Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

EES 455 - 11.10.20111 GÜÇ SİSTEMLERİNDE KORUMA  Giriş ve Temel Başlıklar.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "EES 455 - 11.10.20111 GÜÇ SİSTEMLERİNDE KORUMA  Giriş ve Temel Başlıklar."— Sunum transkripti:

1 EES 455 - 11.10.20111 GÜÇ SİSTEMLERİNDE KORUMA  Giriş ve Temel Başlıklar

2 EES 455 - 11.10.20112 Giriş ve Tanımlar Güç sistemlerinin temel hedefi; çok yüksek seviyede emre amadelik (süreklilik) ile enerji sunmak, tolere edilemeyecek durumlarda ise arızanın boyutunu ve süresini asgari seviyede tutmaktır Ancak, değişik arıza nedenleriyle güç kayıpları, gerilim dipleri ve aşırı gerilimler oluşur.

3 EES 455 - 11.10.20113 Arıza Nedenleri Doğal olaylar Fiziksel kazalar Teçhizat arızaları İnsan kaynaklı hatalar

4 EES 455 - 11.10.20114 Doğal olaylar nedeniyle kısa devre Yıldırım Rüzgar Buz yükü Deprem Yangın Ağaçlar Hayvanlar Hava kirliliği, sis, toz

5 EES 455 - 11.10.20115 Fiziksel kazalar nedeniyle kısa devre Araçların direklere/iletkenlere çarpması İnsanlara elektrik çarpması Hafriyat çalışmaları nedeniyle yer altı kablolarının zarar görmesi İnsan kaynaklı hatalı manevralar

6 EES 455 - 11.10.20116

7 7 31.07.1984’de fotoğraflanan Seattle’daki yıldırım nedeniyle 12.000 evde elektrik kesintisi yaşandı. Ancak, koruma sistemleri sayesinde ne büyük bir teçhizat hasarı ne de uzun süreli kesintiler yaşandı.

8 EES 455 - 11.10.20118

9 9

10 10 Kısa devre arızası Zsc  Arıza noktasından önceki tüm sistemin eşdeğer empedansı Zs  Yük empedansı

11 EES 455 - 11.10.201111 Kısa devre arıza tipleri

12 EES 455 - 11.10.201112

13 EES 455 - 11.10.201113 Arıza istatistikleri Faz-toprak: %80 Faz-faz: %15 Üç faz: %5

14 EES 455 - 11.10.201114 Arıza belirtilerinin görüldüğü sistem bileşenleri  Aşırı akım  Aşırı/düşük gerilim  Güç faktörü/faz açısı  Akım yönü  Empedans  Frekans  Sıcaklık En yaygın arıza göstergesi; akımdaki ani ve yüksek miktardaki artıştır. Dolayısıyla, aşırı akım koruması yaygın olarak kullanılır

15 EES 455 - 11.10.201115 Sistem koruması Uygun röle ayarlarının uygulanarak arızalara ve istenmeyen sistem durumlarına maksimum hassasiyet Aynı zamanda, sistem açısından tolere edilebilir tüm durumlara izin

16 EES 455 - 11.10.201116 Koruma sisteminin karar verme süreci çok hızlı olmalı  Sistemdeki sorun/arıza; hızlı müdahaleyi gerektiren tolere edilemeyecek bir durum mudur yoksa sistemin absorbe edebileceği tolere edilebilir veya geçici (transient) bir durum mudur?  Eğer gerekiyorsa, koruma sisteminin çalışması sonucu sorunlu bölge hızlıca izole edilerek sistem dengesizliği (disturbance) asgari seviyede tutulmalı

17 EES 455 - 11.10.201117 ‘Temizlenmeyen’ kısa devre arızalarının olası sonuçları:  Teçhizat hasarı şiddetinin artması  Ciddi yaralanmalar  Uzun süreli kesintiler  Patlama, yangın vb. sonucu çevresel hasar

18 EES 455 - 11.10.201118 İletim hattındaki kısa devre arızası

19 EES 455 - 11.10.201119 Aynı teçhizatın korunması için yedekli sistemler (Hiçbir sistem mükemmel değildir)  Aynı yerde (primary backup)  Aynı merkezde (local backup)  Uzak merkezde (remote backup)

20 EES 455 - 11.10.201120 Arttırılmış yedeklilik  Arızanın temizlenme olasılığında artış (Artan ‘dependability’)  Arıza yokken hatalı çalışma olasılığında artış (Azalan ‘security’) Her uygulamada amaca göre ‘dependability’ ile ‘security’ arasında bir denge sağlanmalı

21 EES 455 - 11.10.201121 Röle Tipleri (Çalışma prensibine göre) Elektromekanik röleler Elektronik röleler Dijital röleler

22 EES 455 - 11.10.201122 Kesiciler Koruma röleleri: ‘Beyin’ Devre kesicileri: ‘Kaslar’ Genel uygulama; arıza tek veya iki fazda olsa da üç fazın açılması şeklindedir.

23 EES 455 - 11.10.201123 Koruma sisteminin temel elemanları

24 EES 455 - 11.10.201124 Tekrar Kapama İletim hattı arızalarının büyük çoğunluğu tek faz- toprak ve geçici (transient) arızalardır. Tekrar kapama yöntemi ile milisaniyeler içinde arızalı faz açılıp kapatılır ve güç akışı kesintisiz sağlanmaya devam edilebilir. Düşük gerilim seviyelerinde (480-600 V) devre kesicisi ve röleler sıklıkla tek bir cihaz içine entegre edilmiş şekildedir. Temel koruma mantığı aşırı akıma dayanır.

25 EES 455 - 11.10.201125 Röle-kesici bağlantıları Koruma röleleri, güç sistemine akım (CT) veya gerilim trafoları (VT) vasıtasıyla bağlanır.  Daha güvenli (düşük akım-gerilim) işletim  Daha yüksek kesinlik (accuracy) Koruma sistemi başta olmak üzere önemli iç ihtiyaç beslemeleri için tüm Yüksek Gerilim (YG) merkezlerinde (Trafo Merkezi-TM) akü-UPS sistemleri mevcuttur (Koruma sistemi için genellikle 48 V DC)

26 EES 455 - 11.10.201126

27 EES 455 - 11.10.201127 Sistem korumasının temel hedefi Güç sistemindeki sorunlu alanın süratle izole edilerek arızanın sistemin geri kalanına etkisini ve enerjisiz kalacak bölümü minimize etmektir.

28 EES 455 - 11.10.201128 Koruma sistemlerinin temel kriterleri Güvenilirlik (Reliability)  ‘Dependability’  ‘Security’ Seçicilik (Selectivity) Hız Basitlik (Simplicity) Ekonomiklik (Economics)

29 EES 455 - 11.10.201129 Güvenilirlik (Reliability) ‘Dependability’  Röle sisteminin, gerektiği durumlarda doğru bir şekilde çalışma derecesi  Test edilmesi kolay ‘Security’  Röle sisteminin, gerekmediği durumlarda hatalı çalışmama derecesi  Test edilmesi pek mümkün değil. Çünkü, sonsuz çeşit olası geçici (transient) durum söz konusu olabilir Genel olarak; iki ilkeden birinin derecesi artarken diğeri azalır.

30 EES 455 - 11.10.201130 Seçicilik (Selectivity) Röle koordinasyonu olarak da bilinir 2 ve 3 nolu rölelerin ani, 2 nolu rölenin artçısı konumunda (bu arıza için) olan 1 nolu rölenin ise gecikmeli olarak açacak şekilde ayarlanması gerekir 2 nolu rölenin arızayı zamanında temizlemesi halinde 1 nolu rölenin çalışmaması istenir

31 EES 455 - 11.10.201131 Hız Arıza en kısa zamanda temizlenmeli. Ancak genelde, hız arttıkça rölelerin yanlış çalışma olasılığı da artar. Arıza temizlenme süresi (İletim sistemi)  Röle çalışma zamanı: < 50 ms  Kesici çalışma zamanı: 20-80 ms  Toplam (röle+kesici): 35-130 ms Dağıtım sisteminde, zaman koordinasyonu gerekliliği nedeniyle röle çalışma zamanı genelde daha yavaştır  0,2-1,5 sn Röle hızı; özellikle, güç sistemi kararlılık (stabilite) açısından hassas bölgede olduğu zaman önemlidir. Arızanın daha hızlı temizlenmesi, generatörlerin senkronizmden ayrılma ihtimalini, dolayısıyla sistem kararlılığının bozulma ihtimalini azaltır.

32 EES 455 - 11.10.201132 Rölelerin Sınıflandırılması Fonksiyonuna göre  Koruyucu (protective)  Düzenleyici (regulating) Trafo kademe değiştiricilerinde ve generatör gerilim regülatörlerinde gerilim seviyesinin ayarlanmasında kullanılan röleler  Tekrar kapama, senkronizasyon röleleri (reclosing, synchronism check, synchronizing)  İzleme (monitoring) Alarm üniteleri Giriş tipine göre  Akım, gerilim, güç, frekans, sıcaklık Çalışma prensibine göre  Elektromekanik, elektronik, dijital Performans karakteristiğine göre  Mesafe, aşırı akım, yönlü aşırı akım, ters zamanlı, sabit zamanlı, toprak, düşük/yüksek gerilim vs.

33 EES 455 - 11.10.201133 Röle Uygulama Prensipleri

34 EES 455 - 11.10.201134


"EES 455 - 11.10.20111 GÜÇ SİSTEMLERİNDE KORUMA  Giriş ve Temel Başlıklar." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları