Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Tıbbi Hizmet Talebi Ders Notları 4 Yrd. Doç. Dr. İlker Daştan SAĞLIK EKONOMİSİ 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Tıbbi Hizmet Talebi Ders Notları 4 Yrd. Doç. Dr. İlker Daştan SAĞLIK EKONOMİSİ 1."— Sunum transkripti:

1 Tıbbi Hizmet Talebi Ders Notları 4 Yrd. Doç. Dr. İlker Daştan SAĞLIK EKONOMİSİ 1

2 Kayıtsızlık Eğrileri U(X,H) ve H = g(m) – H üretiminde m’in azalan marjinal verimliliği g’(m) azalıyor Figür 4.1a: fayda maksimizasyonu – X B `nin olması: U(X A, X B,H) --> genel şeklini değiştirmez – Figür 4.1b parasal değerlere çevrilmiştir (sadece tıbbi bakıma para harcarız) 2

3 3

4 Hastalığın Etkisi Üretim olanakları (PP) eğrisi üzerinde: Hastalık PP`yi içe doğru küçültür, şekil (eğrilik) bu hastalık için tıbbi hizmet teknolojisine bağlıdır ▫ Spesifik hastalık ve teknolojilerden bahsetmek mantıklı Yeni maksimizasyon: daha fazla H için bazı X`ten vazgeçerek Kayıtsızlık eğrileri haritasında: Tüm fayda eğrileri değişir ▫ MRS H X = MU X / MU H azalır ▫ Tüketici şu anda tıbbi hizmetleri daha fazla tercih eder 4

5 5

6 Gelir değişimi Eğer hastalık kişinin kazanç kapasitesini engellerse, daha az X ve m tüketir Gelir ve sağlık pozitif korelasyonludur – Tıbbi hizmet normal üründür 6

7 7

8 Sağlık talebi oluşturmaya doğru... Figür 4.3`teki genişleme yollarına bakalım 8

9 9

10 Sağlık talebi oluşturmaya doğru... Engel eğrileri ▫ Yüksek gelir genelde daha iyi sigortaya (daha fazla kullanım) ve daha iyi sağlığa yol açar ▫ Bazıları sürat şeridini tercih edebilir Gelirdeki değişim tüketilen tıbbi hizmet miktarını sert şekilde değiştirmez Sanitasyon etkileri: yüksek gelir nedeniyle sağlıkta hızlı gelişme (gelirin harici bir etkisi) ▫ Çevresel tehlikeler: zıt Sürat şeridi: kötü yaşam tarzı tercihleri (dahili bir etki) ▫ Sağlık spa`ları gibi: zıt etki 10

11 11

12 Kayıtsızlık eğrileri, tüketici optimizasyonu Talep eğrileri gözlemlenebilirdir, fakat kayıtsızlık eğrileri gözlemlenemez 12

13 13

14 14

15 Hastalık ve talep Kayıtsızlık eğrileri daha dik hale gelir Talep eğrisi sağa kayar ve daha esnek olmayan hale gelir 15

16 16

17 Birçok tıbbi bakıma olan talep eğrileri Sağlık tıbbi bakımın birçok türünden etkilenebilir Bu türler tamamlayıcı ya da ikame şeklinde olabilir H = g (m 1, m 2, …, m n ) ▫ Kendi marjinal verimliliği ∂m i /∂p j > 0 => ikame (yerine geçen) ∂m i /∂p j tamamlayıcı Ayakta ve yatarak tedavi çeşitleri ikame mi tamamlayıcı mıdır? Koruyucu bakım ve akut bakım ikame mi tamamlayıcı mı? ▫ Optimal sağlık sigortası dizaynı (küçük şeyler için tutumluluk olabilir, fakat koruyucu bakım kapsamını inkar etmek mantıksız olabilir) 17

18 Toplum talebi Yatay toplama Bireylerin hastalıkları değiştikçe toplumun talep eğrisi de değişir 18

19 19

20 Talep ve Ödeme İsteği Talep eğrisi tüketicilerin bir sonraki birim için ne kadar ödeme istekleri olduğu şeklinde de yorumlanabilir (marjinal değer) ▫ Ters talep eğrisi veya değer eğrisi Aşağı eğimlidir çünkü (herhangi biri yeterli): ▫ m`nin marjinal verimliliğinin azalması  Yoğunlaştırıcı kullanım (bireysel talep)  Genişletici kullanım (toplum talebi) ▫ Sağlığın marjinal faydasının azalması g’(m) ve u’(H) uygulamalı olarak ayrımı gerekli olabilir 20

21 Tüketici Artığı Tüketicilere olan toplam değeri talep eğrisinin altındaki alan eksi maliyet eğrisinin altındaki alandır Figür 4.8 & Tablo 4.1 İki fikir: – Tüketilen miktarı tahmin edebiliriz: MU>MC olduğu sürece, tüketim artar – Toplam tüketici artığı talep eğrisinin altındaki alan eksi maliyettir 21

22 22

23 23

24 Sigortanın Talep Eğrisi üzerindeki Etkisi Sağlık sigortası tıbbi bakımlara verilen ücreti azaltır Bu nedenle tıbbi bakım kullanımı artmalıdır, ceteris paribus Fakat bu bir yan etki, sağlık sigortasının amacı finansal riski azaltmak Sigorta farklı yollarla düzenlenebilir ya da yapılandırılabilir 24

25 Katkı Payı Tüketici sağlık harcamalarını paylaşır. Üç klasik yöntem (veya kombinasyon) Sabit ödemeli ortak ödeme ▫ Her vizite için 20TL ▫ Talep eğrisi sigortasız gibi aynı kalır Belli payda koasürans (müşterek ödeme) oranı ▫ Ör. Diş maliyetinin %40`ı veya ameliyatın %20`si Sabit bir tazminat/teminat ödemesi, yani, Hizmet karşılığı ödeme ▫ Doktor veya diğer sağlık sunucuları sundukları her hizmet (vizit, test) için belli bir ücret tahsil eder ▫ Hastalar genelde hizmet için ödeme yaparlar, sonra geri ödeme için sigorta şirketlerinden talepte bulunurlar ▫ Kullanımı azalmakta ▫ Seyahat için ya da kapsam dışındaki doktora ulaşım için daha esnek ▫ Yüksek primlerden dolayı daha paha lı 25

26 Esneklik Ölçeksiz Düz, aşağı eğilimli bir talep fonksiyonunda yukarı çıktıkça esneklik artar Dışa doğru bir kayma talep eğrisini daha az esnek yapar Fakat her dışa doğru kayma esnekliği düşürmeyebilir (-1 sabit esnekliğe sahip iki talep eğrisi) P ve C`ye bağlı esnekliklerin eşit olduğunu gösterin, ikame ve tamamlayıcıları gösterin 26

27 Koasürans Oranı C katkı payı oranı P fiyat, etkin fiyat CxP Ters talep eğrisinin x-ekseninde döndürülmesi (P m =0 olduğu yerden), daha az esnek yapar ▫ Sigorta priminden dolayı talep eğrisini aşağı ayarlamalı, yok sayalım ▫ C=0 -> esneklik sıfır, karar vermede fiyat gözardı edilir Figür 4.9 C=0 (tam kapsam) olduğu aşırı durumda, talep E noktasında dik çizgi P = a-bQ ise, eğim –b < 0. Koasürans oranı 0 < C < 1 ▫ CP=a-bQ, eğim: –b/C < -b < 0 ▫ Esnekliklerle de ilişkili 27

28 28

29 Tazminat/Teminat Sigortası (Hizmete göre ödeme) Basitçe, ödeme isteği üzerine hizmete göre ödeme ücreti eklenir, talep eğrisi sağa kayar Figür 4.10 – Normalde, talep eğrisinden sigorta priminin gelir etkisi çıkarılır 29

30 30

31 Muafiyetler Sigorta ödemeye başlamadan tüketicinin ödediği sabit bir miktar Küçük kayıpları sigortalamıyor, primden kurtarıyor Figür 4.11 En sol talep eğrisi (hafif hastalık) –muafiyetin etkisi yok – sanki sigortasız gibi En sağ talep eğrisi (ağır hastalık) –muafiyetin etkisi yok –bu defa sigortalı gibi Ortadaki talep eğrisi –A ve B`ye bağlı, grafikte m c. Örneğin, B daha az koasürans oranıyla daha büyük ▫ Muafiyetin gelire olan etkisinden dolayı grafik kaymaları göz ardı ediliyor 31

32 32

33 Muafiyet üzerine Sigorta muafiyetine ödenen her kısmi ödeme halihazırdaki sigorta ile daha iyisi arasında değişime yol açar Görünür fiyat azalır, fakat azalma oranı muafiyet yılının sonuna yaklaştıkça daha da azalır Fakat genel etki bellidir: küçük hastalıklar için sigortasızlık ve önemli hastalıklar için sigortalama gibi 33

34 Azami ödeme limitleri Muafiyetin tam tersi Ciddi hastalıklar sigortalanıyor, muafiyetin aksine Bazen tüketici tarafından yapılacak ödemeye konmuş maksimum limit olabilir 34

35 Sigorta karışımları Muafiyet ve koasürans oranı Tazminat ve koasürans oranı – Medicare B Bölümü Daha önce belirlenmiş miktarın üzerinde olmadığı sürece muafiyetin üzerindeki doktor ücretlerinin %80`i (hizmet türüne ve bölgeye göre farklılık gösteriyor) Eğer ücret yüksekse, Medicare daha önce belirlenmiş eşik değerinin %80`ini ödüyor 35

36 Zaman ve Seyahat Maliyetleri Doktora ulaşmanın ve zamanın maliyetleri – Hastalık izni olmayan bazı ücretli çalışanların zaman değeri küçük ve aşikar: saat başına ücret oranı – Eğer hastalık izni varsa, sıfıra yakın – Ev hanımı ise, piyasadaki en iyi fırsatına yakın – Hastalık izni zaman maaliyetleri için bir nevi sigorta gibi, daha yüksek tıbbi bakım talebinden daha cömertse 36

37 Randevu geciklemeleri Amerika`da ve gelişmiş bazı ülkelerde çok yaygın Çok fazla gecikme tıbbi hizmete talebi düşürür – Tıbbi hizmetin değeri azalır Hastalıklar kendiliğinden iyileşebilir Veya ölüm gibi kötü sonuçlara yol açabilir – Özellikle İngiltere ve Kanada`da çok yaygın » Kanadalılar ABD`ye geçiyor 37

38 Kalitenin talep üzerindeki rolü Kalite tıbbi girdilerin sağlık üretirkenki verimliliğini gösterir Tıbbi bakım uygun olarak seçilmiş ve uygulanmış (teknik kalite) ▫ Doktor  İyi okul? Sertifika?  Hastayla geçirdiği vakit ▫ Eğer daha eğitimli doktorlar gerçekten daha iyi sağlık sunuyorlarsa, daha yüksek kaliteleri var deriz Konfor sağlayan şeyler ▫ Temiz ofis, yeni dergi gazeteler, çalışan klima ▫ Hastane: iyi yemek, TV, güler yüzlü personel Figür

39 39

40 New York Hastaneleri 1990`larda NYSDOH (hastalık şiddetine göre ayarlanmış) açık kalp ameliyatı yapan doktor ve hastaneler için ölüm oranları yayınlamaya başladı ▫ Başta iyi hastanelerde düşük oranlar vardı çünkü en kötü hastalara sahiplerdi, ama düzenlenince, bazı farklılıklar devam etti Hastalar gerçekten de kötü doktor ve hastanelerden daha iyilerine kaydı ▫ Ölüm oranında %1`lik azalma piyasa payında %7 artışa yol açtı  Fiyattaki $250 artış, beklenen yaşam süresini 10 yıl varsayarsak, $2500 ekstra bir hayat-yılı satın alıyor Dikkate değer şekilde: Eyaletin genel ölüm oranı azaldı 40

41 İnançlar ve bilinçsiz/bilgisiz tüketiciler Figür 4.12 inançlar olarak yeniden incelenebilir Tıbbi bakımın yüksek verime sahip olduğunu düşünenlerin daha fazla ödeme isteği vardır Tıbbi bakıma olan bazı güvensizlikler ▫ The Church of Christ, Scientist (Christian Science)  “hastalık korku, cehaletin ya da günahın sonucudur, ve hatalı inançlar düzeltilirse hastalık yok olur” ▫ The Watchtower Society (Yahova Şahitleri):  “Bu Hristiyan mezhebine göre bir kişinin hayatını kurtarma amaçlı da olsa kan nakli kabul edilmemelidir. Bu öğreti İncil`de geçen ve kan tüketimini yasaklayan üç pasaja dayanır:”  Genesis 9:4: "But flesh (meat) with...blood...ye shall not eat“ Daha genel olarak, doktorun hastalık karakterizasyonu (mesela kanal tedavisi örneği) ▫ Oluşturulmuş talep problemine yol açabilir 41

42 Tekrar: Sağlık hizmetlerinin fiyat endeksi Kalite önemlidir Kaliteye göre ayarlandığında, bazı durumlarda sağlık hizmetlerinin maliyeti azalıyor ▫ Kalp hastalıkları ▫ Depresyon “1950 fiyatlarıyla 1950 ilaçlarını almayı tercih eder misiniz?” ▫ CT, MRI, organ nakli, kolestrol ilaçları, hipertansiyon, kanser tedavileri, açık kalp ameliyatı, anjiyoplasti, kalça & diz protezi, göz bozuklukları için lazer tedavisi… ▫ Moleküler ve gen tedavileri 42


"Tıbbi Hizmet Talebi Ders Notları 4 Yrd. Doç. Dr. İlker Daştan SAĞLIK EKONOMİSİ 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları