Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD."— Sunum transkripti:

1 1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD

2 2 NORMAL FİZYOLOJİK KOŞULLAR altında meydana gelen bir hücre ölüm modelidir Eksilme/eksiltme ölümüdür “falling off” Programlıdır ‘’programmed cell death’’ adaptif bir özel mekanizmadır discrete phenomena Actif bir süreçtir (process) ATP gerektiren olaylar zinciridir APOPTOSIS

3 3 Patolojik hücre ölümüdür Fizyolojik şartlardaki aşırı/beklenmeyen (ekstrem) değişikliklerden dolayı ölüm Örneğin: hypoxia, fiziksel trauma, toksik kimyasallar, infeksiyonlar Hedef çoğunlukla mitokondriler, DNA yada Membranlar Uncontrolled generation of ROS Inflamasyon (ağrı, kızarıklık, kabarıklık, yara izi, vb.) NEKROSIS

4 4 normal hücre turnover’i doku homeostasisi embryogenesis immune toleransın induksiyonu ve devamlılığı Sinir sisteminin ( nervous system ) gelişimi endokrine aracılı doku atrofisi Apoptosis nerelerdedir ?

5 5 en çok fizyolojik uyarımlar aracılığı ile stimule edilir büyüme faktörlerinin yokluğu hücresel stres T-cell hedeflemesi viral induksiyon kimyasal indüksiyon APOPTOSIS NEKROSIS Fizyolojik Önemleri fizyolojik olmayan uyarımlar nedeniyle komplement atakları litik viruslar fiziksel traumalar hypoxia/ischemia metabolik zehirlenmeler

6 6 Hücreleri tek tek ve dağınık dağılım ile etkiler inflammation yoktur (zira apoptoz parçacıkları fagositoz ile uzaklaştırılır) APOPTOSIS NEKROSIS Histolojik Özellikler Genellikle bitişik hücreleri etkiler inflammation vardır

7 7 NEKROSIS APOPTOSIS

8 8 Çekirdeğin yoğunlaşması ve sitoplazmanın büzülmesi membranda kabarcıklanmalar membrana tutunmuş vesiküllerin ortaya çıkması APOPTOSIS NEKROSIS Morfolojik Özellikler sitoplazmanın ve mitekondrilerin hacimce büyümeleri (Na & su girişi) membran bütünlüğünün kaybolması vezikül oluşumu yok

9 9 caspase’lar (kaspaz) & Ca-bağımlı endonukleazlar gibi özel enzimler ile aktivasyon ATP gereksinilir APOPTOSIS NEKROSIS Biyokimyasal Özellikler ion homeostasisi yok litic enzimler serbest kalır ve zarar verirler no enerji

10 10

11 11 organeller ve mitokondriler bozulmaz Hücreler daha küçük parçalara bölünürler Kromatin kondanse olur ve sınırları kaybolur APOPTOSIS NEKROSIS Morfolojik Özellikler organellerin oluşturduğu bütünlük bozulur tamamen lizize uğrar ve hücre içerikleri dökülür kromatin parçalanır ve kondanse olur

12 12 PROTEAZLAR - KASPAZLAR moleküler giyotinler büyük bir aile – memeli sistemlerinde 14 elemanı var aktivasyon için özel bir çekilde kesim gerekir sistein proteazlar, hedef proteinleri Asp birimlerinden keserler C-ASP-AZ APOPTOSIS

13 13 KASPAZLAR: Etki MEKANIZMASI komşu hücreler ile olan bağlantıları keser hücre iskeleti yeniden organize olur (transglutaminazlar) endonukleazlar aktive olur (DNA fragmentation ) nuklear lamina çözünür (condensation) fagositosis için özel sinyaller üretilir (PS) metabolik işlevlerin sonlandırılması için özel hedef proteinler aktive edilir APOPTOSIS

14 14 T-hücre plasma membranı FasL APOPTOSIS: T-hücresi’nin kendini yıkımı FasL Kaspaz Aktivasyonu ile sinyal cascade & Downstream mesajlar FasL-R olgunlaşmamış FasL-R olgun

15 15 KASPAZ CASCADE Plasma Membranı CASP 8 APAF-1 proCASP 9 CASP 9 Cyt.c CASP 7CASP 6 CASP 3 AMPLIFICATION COMMITMENT Hücresel Değişiklikler / Sonuçlar Apoptosis Mito- kondria

16 16 APOPTOZİSİN REGÜLASYONU

17 17

18 18 Bcl-2 AİLESİ Pro- ve anti-apoptotik proteinler Bcl-2 Homology domainleri içerirler (BH 1-4) BAX: pro-apoptotik protein, mitokondrilerden sitokrom c’nin salınmasını sağlarlar Bcl-2 protein: anti-apoptotik protein, sitokrom c’nin salınmasını ve APAF-1’in aktivasyonunu inhibe eder. APOPTOSIS

19 19 Bax/Bcl-2 APOPTOSIS Mitokondrial Dış Membrane Cyt. c Bax APAF-1 ProCASP 9 CASP 9 Cyt. c APOPTOSIS Bcl-2

20 20 Bax/Bcl-2 APOPTOSIS Bax Bcl-2 Bax Hayatta Kalım Survival Apoptosis

21 21 P53 – GENOMUN GARDİYANI APOPTOSIS M G1 S G2 p53 Checkpoint G0G0

22 22 P53 - GUARDIAN OF THE GENOME APOPTOSIS p53 apoptosisi indüklerse çok yüksek düzeyde ifade edilir - DNA hasarı çok olur Hücre S-fazını tamamlar (DNA replicated) DNA Hasarı Hasara Yanıt p53 Tutukluluk/Tamir G1/S G2 Apoptosis via p21

23 23 Bcl-2 ailesi üyesi BAD protein Fosforile edilmediğinde Pro-apoptotic anti-apoptotic Bcl-2 aile üyelerini Inhibe eder hücreyi apoptoza duyarlı hale getirir Fosforile edildiğinde Inactive ‘dir APOPTOSIS Bcl-2 Bax BAD

24 24 APOPTOSIS ve Ötesindekiler HYPER-AKTIVASYON neurodejeneratif hastalıklar (Parkinson’s ve Alzheimer’s hastalığı) ischemia-reperfusion incinmeleri Şeker, immun yetmezlik hastalıkları (AIDS) BASKILANMASI KANSER autoimmune HASTALIKLAR

25 NEKROSIS APOPTOSIS APOPTOSIS

26 26 APOPTOSIS NEKROSIS


"1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları