Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kök hücreler vücudumuzda bütün dokuları ve organları olu ş turan ana hücrelerdir.Henüz farklıla ş mamı ş olan bu hücreler sınırsız bölünebilme ve kendini.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kök hücreler vücudumuzda bütün dokuları ve organları olu ş turan ana hücrelerdir.Henüz farklıla ş mamı ş olan bu hücreler sınırsız bölünebilme ve kendini."— Sunum transkripti:

1

2

3 Kök hücreler vücudumuzda bütün dokuları ve organları olu ş turan ana hücrelerdir.Henüz farklıla ş mamı ş olan bu hücreler sınırsız bölünebilme ve kendini yenileme, organ ve dokulara dönü ş ebilme yetene ğ ine sahiptir.Bu özellikleri bakımından kök hücreler kanser, sinir sistemi hastalıkları(alzheimer)ve hasarları, metabolik hastalıklar(diyabet),organ yetmezlikleri,romatizmal hastalıklar, kalp hastalıkları,kemik hastalıkları vedaha bir çok alanda kullanıma sayiptirler.

4 Günümüzde bu hastalıkların tedavisinde organ veya doku nakilleri yapılmaktadır. Ancak, organ veya doku nakli gerektiren hastaların çoklu ğ u, uygun organ ve dokunun her zaman bulunamaması gibi sorunlarla sürekli kar ş ıla ş ılmaktadır. Bilim ve teknolojideki son geli ş meler do ğ rultusunda kök hücrelerin bu alanda kullanılması gündeme gelmi ş tir.

5 - totipotent kök hücreler - multipotent kök hücreler - pluripotent kök hücreler Genel olarak üç tür kök hücre vardır.Bunlar;

6 Bu hücrenin totipotent olması bütün vücudun tüm organ ve dokularına dönü ş ebilmesi anlamına gelir. Bu hücreler plasenta ve amnios kesesi zarları gibi embriyo dı ş ı dokulara da farklıla ş ma yetene ğ ine de sahiptirler. Totipotent hücreler geli ş menin ileri evrelerinde pluripotent hücrelere dönü ş ebilirler. Pluripotent hücreler, totipotent hücreler gibi vücudun bütün hücrelerine dönü ş mezler. Pluripotent bir hücre vücudunun bir çok hücresine dönü ş ebilecek yetenektedir.

7 Multipotent hücreler geli ş menin daha ileri evresine ait hücrelerdir ve özelle ş mi ş hücre tiplerine farklıla ş abilirler.

8 Örne ğ in; multipotent bir kan hücresi di ğ er özelle ş mi ş kan hücrelerine dönü ş ebilme kabiliyetine sahiptir. Bu açıklamaya bir örnek verecek olursak, totipotent hücreler ilkokul ö ğ rencileri gibidir, gelecekte her türlü mesle ğ e yönelebilirler.

9 Pluripotent hücreler üniversite ö ğ rencileridir. Hangi okulda okuyorsa o mesle ğ i yapmak üzere hazırlanmaktadırlar. Multipotent hücreler ise üniversiteden mezun olduktan sonra bir meslek grubuna alt dallara ayrılan uzmanlara benzetilebilir.

10 Totipotent hücreler embriyonun en erken evresindeki kök hücrelerdir. Pluripotent hücreler embriyonun blastokist evresinden itibaren ve fetusta bulunabilen hücrelerdir. Multipotent hücreler ise kordon kanı ve yeti ş kin kan hücreleridir.

11 KÖK HÜCRE TÜRLER İ 1- Embriyonik kök hücreler 2- Fetal kök hücreler 3- Teratokarsinom kök hücreler

12 Embriyonik kök hücreler Embriyonik kök hücreler blastokist evresindeki bir embriyonun içi hücre kitlesinden elde edilirler. Embriyonik kök hücrelerin 1998 yılında Thomson ve arkada ş ları tarafından üretilebilmesi ile birlikte embriyonik kök hücre konusunda bir çı ğ ır açılmı ş tır. Günümüzde insan embriyolarındaki çalı ş malar in-vitro fertilizasyon kliniklerinde artan ve ba ğ ı ş lanan embriyolarda yürütülmektedir.

13 Embriyo potansiyel bir canlı olarak kabul edildi ğ inden bu hücrelerin ara ş tırmada veya tedavide kullanımı ile ilgili etik sorunlar ortaya çıkmı ş tır. Bazı ülkelerde ara ş tırma için kullanılmaları yasaklanmı ş tır. Embriyonik kök hücreler pluripotent hücrelerdir; vücutta yakla ş ık 200 hücre tipine dönü ş ebilirler. Çekirde ğ i çıkartılmı ş bir yumurtayla kayna ş tırılarak elde edilmi ş olan (klonlanmı ş ) bir embriyodan elde edilebilirler.

14 Klonlanmı ş bir embriyodan elde edilen kök hücreler hastanın ba ğ ı ş ıklık sistemiyle uyum gösterirler. Embriyonik kök hücreden elde edilen hücre kümeleri embrioid cisimcikler olarak adlandırılmaktadır. Bu kümeler üç ana germ tabakasından kaynaklanan çe ş itli hücre tiplerine yönlenmi ş hücrelerden farklıla ş mı ş olanaklara kadar de ğ i ş en hücreleri içermektedir.

15 Destek Kültüründe Üreyen Embriyonik Hücreler Günümüzde, kök hücrelerin farklıla ş masının kontrolü üzerinde durulmaktadır. Bu amaçla kültür ortamına çe ş itli büyüme faktörleri, sitokinler ve kimyasallar eklenmi ş, farklı destek hücreleri kullanılmı ş ve gen aktarımı ile farklıla ş manın yönlenmesi yönünde çalı ş malar yapılmaktadır.

16 Embriyonik kök hücrelerin di ğ er molekül veya ba ş ka türlerden elde edilen hücrelerle temas etmeksizin üreyebilece ğ ini gösteren son ara ş tırmalar bu hücrelerin daha sa ğ lıklı ortamlardan elde edilebileceklerini ve klinik kullanımları konusunda güvenilirli ğ in artabilece ğ ini göstermektedir. Embriyonik kök hücrelerinin tedavide kullanılabilmesi için çalı ş malar sürdürülmektedir. Tedavi amaçlı kullanımda bugün a ş ılması gereken engel farklıla ş manın istenilen yönde kontrol edilmesidir.

17 FETAL KÖK HÜCRELER 1998 yılında Gearthart ve arkada ş larının çalı ş ması sonucunda 5-9 haftalık fetusun gonadal kıvrım ve mezenter bölgesindeki primordial germ hücrelerinin kültürü ile embriyonik germ hücreleri elde edilmi ş tir. Ancak immun ba ş kala ş mı ş farelere enjeksiyon sonrasında teratoma olu ş umu gösterilmi ş tir. Fetustan elde edilen kök hücrelerinin ara ş tırma veya tedavide kullanımı uygun doku ve gruplarına ait fetus kaynaklarının olu ş turulması gibi etik açıdan ciddi sorunlar do ğ urabilir. Ancak, kendili ğ inden dü ş ük yapmı ş ki ş ilerde bu hücreler ba ğ ı ş lanarak ara ş tırma ve tedavi amacıyla kullanılabilir.

18 Gerekli fetus kayna ğ ının az olması nedeniyle fetus kaynaklı germ hücreleri ara ş tırmaları eski hızını kaybetmi ş tir. Günümüzde çe ş itli kalıtsal hastalıklar fetal karaci ğ er kaynaklı kök hücre nakilleriyle tedavi edilmektedir.

19 EMBR İ YON İ K KORS İ NOMA (TERATOKARS İ NOM) HÜCRELER İ Embriyonik karsinoma hücreleri teratokarsinom olarak adlandırılan germ hücre tümörlerinde bulunan kök hücrelerdir. Teratokarsinomların öncü germ hücrelerinin malign halinden kaynaklandı ğ ı dü ş ünülmektedir. İ nsanda daha sık olarak testis tümörlerinde rastlanmaktadır. Bu tümörler tek bir tümör hücresi tipinden çok, farklıla ş mı ş hücre tipinden olu ş maktadır.

20 YET İŞ K İ N KÖK HÜCRELER Yeti ş kin kök hücreler uzun süre kendini yenileyebilme kapasitesine sahip ve yeti ş kin dokulardaki öncü hücrelere farklıla ş ma özelli ğ inde olan hücrelerdir. Yeti ş kin kök hücrelerin kullanımı etik açıdan sorun olu ş turmaktadır. Bu hücreler ki ş inin ba ğ ı ş ıklık sistemine uyum gösterirler.

21 Günümüzde, tüm hücre tipine dönü ş ebildikleri için yeti ş kin kök hücrelerin kullanımlarının sınırlı oldu ğ u dü ş ünülmektedir. Bu hücreler, plasenta olarak adlandırdı ğ ımız bebe ğ i besleyen organdan, göbek kordon kanından ve yeti ş kin ki ş ilerin vücutlarından elde edilebilirler.

22 Göbek kordonu kesilip bebek ayrıldıktan sonra ilk yarım saat içerisinde anne rahminden dü ş en plasenta ve göbek kordon kanı yeti ş kin kök hücreler için önemli bir kaynaktır. Bu hücreler, yeti ş kin vücudundaki hücrelere göre daha genç bir dönemde elde edildiklerinden di ğ er yeti ş kin hücrelere göre kullanım açısından bazı avantajlara sahiptirler.

23 Kordon kanı kök hücrelerinin avantajları ş öyledir:  Alıcıya daha kolay uyum sa ğ larlar.  Genç hücrelerdir.  Ya ş ayabilme yetenekleri daha yüksektir.  Daha fazla sayıda elde edilebilirler.

24 Göbek kordon kanı kök hücre kayna ğ ı olarak dünyada, özellikle çocuklarda 1988 yılından beri çe ş itli hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Kordon kanı elde edildikten sonra bir dizi i ş lemden geçirilir ve kırmızı kan hücreleri elimine edilir. Daha sonra dondurma i ş lemi için kullanılan özel eriyiklerin içerisinde sıvı nitrojen içerisinde dondurularak saklanır. Bu i ş lem kordon kanı bankacılı ğ ı olarak adlandırılır.

25 Yeti ş kin bir insanın vücudunda da kök hücre kaynakları bulunmaktadır. Bu hücreler vücutta az miktarda bulundukları için safla ş tırılmaları da ayrı bir sorun olarak görünmektedir. Vücut dı ş ında embriyonik kök hücreler kadar ço ğ alma yetenekleri yoktur. Kemik ili ğ inde bulunan kök hücreler yeti ş kin kök hücreler için iyi bir örnek olu ş turmaktadır. Örne ğ in; yeti ş kin bir insanda her gün 200 milyon kadar kırmızı kan hücresi bu ana hücrelerin farklıla ş ması ile elde edilmektedir.

26 Kemik ili ğ i kök hücreleri yakla ş ık 30 yıldan uzun bir süredir kan hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Tanım olarak yeti ş kin kök hücreler organizmanın ya ş amı boyunca kendini yenileyebilme özelli ğ ini koruyan hücrelerdir. Ancak, vücut dı ş ında embriyonik kök hücreler kadar uzun süre özelliklerini koruyarak üretilememektedir.

27 Yeti ş kinde bulunan hücreler öncü hücrelere ve daha sonra da özelle ş mi ş hücrelere farklıla ş ırlar. Bu açıdan yeti ş kin kök hücreleri incelerken, bu hücreleri dokuya özgü öncü hücrelerden ayırt etmek oldukça zor olmaktadır. Yeti ş kin kök hücreler insan vücudunda sadece kemik ili ğ inde de ğ il özellikle ya ğ dokusu olmak üzere birçok doku ve organda bulunabilirler. Ya ğ dokusundan elde edilen kök hücrelerin kemik ili ğ inden elde edilen kök hücreler kadar dönü ş üm yetene ğ ine sahip oldu ğ u bildirilmektedir.

28 Ya ğ dokusundan kemik ili ğ ine göre daha fazla sayıda hücre elde edilebilmektedir. Bu hücrelerin bulundukları doku ve organlarda küçük hasarların giderilmesinde rol oynadı ğ ı dü ş ünülmektedir. Günümüze kadar bu hücrelerin sadece belirli bir grup hücreye farklıla ş abilece ğ i dü ş ünülüyordu. Ancak günümüzde bu hücrelerin ba ş ka de ğ i ş ik hücre tiplerine de dönü ş ebilece ğ i bilinmektedir.

29 Örne ğ in ; kemik ili ğ i hücreleri karaci ğ er, sinir, kas ve böbrek hücrelerine dönü ş ebilmektedir. Hatta günümüzde bir yeti ş kin kök hücrenin de ğ i ş ime u ğ rayarak pluripotent özellik ta ş ıyan bir kök hücreye dönü ş ebilece ğ i gösterilmi ş tir. Bu özellik kar ş ılıklı farklıla ş ma olarak adlandırılır. Bu hücrelerin farklı doku tiplerine dönü ş ebilmelerini ve vücut dı ş ında daha uzun süre ya ş ayabilmelerini sa ğ lamak amacıyla günümüzde yo ğ un bir ş ekilde çalı ş malar devam etmektedir.

30 Burun bo ş lu ğ unu örten dokudan elde edilen kök hücrelerin embriyonik kök hücreler gibi yüksek bir farklıla ş ma yetene ğ i oldu ğ u gösterilmi ş tir. Bu hücreler embriyonik kök hücrelere göre daha kolay elde edilebilmeleri açısından önemli kök hücre kayna ğ ı olarak de ğ erlendirilmektedir.

31 Kök hücreler,tüm vücut doku ve organlarında,kan dola ş ımında bulunur.Fakat özellikle üç yerde daha fazladır.Bebeklerin göbek kordonu,kemik ili ğ i ve damarlarımızda dola ş an kan.Tarihte ilk olarak kemik ili ğ inden ameliyatla alınan kök hücreler lösemi tedavisinde kullanılmı ş tır.

32 Bu yöntem hala uygulanmakta ve cerrahi ko ş ullar altında ameliyathanede yapılmaktadır. O nedenle bazı özel ş artlara ve yeti ş mi ş personele ihtiyaç vardır. İ lerleyen yıllarda vücutta dola ş an kandaki kök hücrelerin kullanılabilece ğ i anla ş ılmı ş tır. Bunun için önce hastaya hormon verilerek kemik ili ğ indeki kök hücrelerin hızla ço ğ alıp kana geçmesi sa ğ lanır. Daha sonra, filtre (aferez) yardımıyla kandan toplanır ve kalan kan vücuda geri verilir. Bu yöntem de hala uygulanmaktadır.

33 Fakat bu yolla elde edilen kök hücre sayısı di ğ er yöntemler göre daha azdır. Son olarak,80’li yılların ba ş ında,yeni do ğ an bebeklerin kordon kanında da kök hücrelerin bol miktarda bulundu ğ u ve bu hücrelerin tedavide kullanılabilece ğ i fikri ortaya atılmı ş tır.Elde edilen kordon kanı belirli ko ş ullar altında toplanıp dondurularak saklanabilmekte,daha sonra gerek duyuldu ğ unda çözülerek kullanılmaktadır.

34 İ lk olarak David Harris,1992 yılında o ğ lunun kordon kanını kendi laboratuvarında dondurarak sakladı.Daha sonra bu uygulamayı halka açması ile 1994 yılında dünyadaki ilk Kordon Kanı Bankası Amerika Birle ş ik Devletleri’nde kuruldu.Takip edilen yıllar içinde dünya üzerinde bir çok kordon kanı bankası kuruldu ve binlerce bebe ğ in kordon kanı bu bankalarda koruma altına alındı.Bahsi geçen yöntem kök hücre sa ğ lama ve depolama açısından en kolay ve ucuz yöntemdir.

35 BEN İ D İ NLED İĞİ N İ Z İ Ç İ N TE Ş EKKÜR EDER İ M D İ LBER BENGÜ


"Kök hücreler vücudumuzda bütün dokuları ve organları olu ş turan ana hücrelerdir.Henüz farklıla ş mamı ş olan bu hücreler sınırsız bölünebilme ve kendini." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları