Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Asuman ULUSOY AÇIKGÖZ Demir Karamancı İlkokulu. Psikolojik Danışmanı ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN UYUM VE DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Asuman ULUSOY AÇIKGÖZ Demir Karamancı İlkokulu. Psikolojik Danışmanı ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN UYUM VE DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI."— Sunum transkripti:

1

2 Asuman ULUSOY AÇIKGÖZ Demir Karamancı İlkokulu. Psikolojik Danışmanı ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN UYUM VE DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI

3 DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI 2 Çocuklar gelişim dönemlerdeki sorunların çözümünde engellerle karşılaşırsa, olağan olarak nitelendirilen bu sorunların çözümü sonraki gelişim dönemlerine ve ileriki yaşlarına ertelenir. Bu durumlarda ortaya çıkan sorunlar uyum ve davranış bozuklukları olarak adlandırılır.

4 GEL İ Ş İ M DÖNEM İ NDE OLASI ENGELLER HASTALIKLAR NORMAL OLMAYAN DO Ğ UM SONUÇLARI TEMEL BAKIM İ HT İ YAÇLARININ G İ DER İ LMEMES İ 3

5 ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLEN UYUM VE DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI Dikkat eksikli ğ i, Hiperaktivite Saldırganlık Çalma Yalan Küfür Tikler Dışkı kaçırma Altını ıslatma Tırnak yeme Kekemelik Parmak emme İ natçılık Yemek yememe 4

6 GENEL OLARAK DAVRANIŞ BOZUKLUKLARININ NEDENLERi Dikkat çekmek Ebeveynlere karşı güç kazanma iste ğ i İ ntikam alma iste ğ i Yetersizlik 5

7 DAVRANIŞ BOZUKLU Ğ U OLAN ÇOCUKLARLA OLUMLU İ L İ ŞK İ NASIL KURULUR ? Karşılıklı saygı Çocu ğ a zaman ayırmak Cesaretlendirme Sevgiyi anlatmak, paylaşmak 6

8 ALTINI ISLATMA

9 Normalde çocukların çoğu hem tuvalet eğitiminin etkisi hem de mesane kapasitesinin gelişmesi sonucu 2-4 yaş arasında idrarlarını hem gece hem de gündüz tutmayı becerirler. Gece altını ıslatma çoğu zaman mesane gelişimindeki gecikmenin bir sonucudur, bu nedenle de yaşla sıklığı azalır. Üç yaşındaki çocukların %40’ı altını ıslattığı halde bu oran 5 yaşında %20’ye, 6 yaşında %10’a düşmektedir.

10 Erkek çocuklar kızlara göre daha sık altını ıslatma sorunu yaşamaktadır. Aileler 5-6 yaş civarında bu sorunla ilgilenmeye ve genellikle de 7-8 yaşında doktorlardan yardım istemeye başlarlar. Ülkemizde 7-11 yaşındaki erkek çocukların %16’sında, kızların ise %11’inde altını ıslatma sorunu olduğu bildirilmektedir.

11 ALTINI ISLATMA SORUNUNUN GÖRÜLDÜ Ğ Ü DURUMLAR:

12 1-Gece Altını Islatma: Bu çocuklar gündüz çişlerinin geldi ğ ini söyledikleri halde sadece gece altını ıslatırlar. Bu durum ya yattıktan hemen sonra ya da uyanmaya yakın zamanlarda olur.

13 2-Gündüz Altını Islatma: Çocuk gündüz altını ıslatır, gece böyle bir davranışta bulunmaz.En önemli nedenlerinden birisi, çocu ğ un oyuna dalması ve çişinin geldi ğ ini fark edememesidir.

14 3-Sürekli Altını Islatma: Mesane kasları gelişti ğ i varsayıldı ğ ı halde (3-5 yaş) çocuk hala altını gece ve gündüz ıslatmaya devam ediyorsa büyük bir ihtimalle fiziksel bir sorundan söz edilebilir. Fiziksel sorunu, psikolojik nedenlerde etkileyebilir.

15 4- Ara Sıra Altını Islatma: 4- Ara Sıra Altını Islatma: Hastalanma,ateşli hastalıklar,idrar yollarını üşütme,gece üstünün açık kalması,zorlanma,bel a ğ rıları,korkutulma vb. gibi nedenler çocu ğ un zaman zaman altını ıslatmasına neden olabilir. Geçici fiziksel ve psikolojik problemler söz konusudur. Yalnız bazı çocuklar kardeşleri yeni do ğ du ğ unda ilgiyi üstüne çekmek için çok kısa süreli olarak böyle bir davranışa yönelebilirler.

16 ALTINI ISLATMANIN NEDENLER İ 1-Fizyolojik nedenler: Genetik yatkınlık. Sinir kas kontrolünün gecikmesi. İ drar yolları enfeksiyonları. Aşırı yorgunluk. Fazla tuzlu ve sulu yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi. Ayakların ve bel kısmının üşütülmesi. Uyku sırasında kalkıp su içilmesi.

17 2-Psikolojik nedenler: Erken ve baskılı tuvalet e ğ itimi. Yeni bir kardeşin do ğ ması ve kıskançlık. Okula başlama, okul de ğ iştirme. Okul korkusu. Sevilen birinin kaybı. Gün içinde yaşanan korkulu olaylar. Anne babanın ayrılması, aile ilişkilerinde bozukluklar. Ailenin aşırı koruyucu ve hoşgörülü tutumu ile çocukta bebeksi kalma e ğ ilimi. İ lgi çekmek, öç alma iste ğ i. Derin uyuma.

18 ÖNER İ LER 1-Önce çocuk tıbbi muayeneden geçirilip problemin organik bir bozukluktan kaynaklanıp kaynaklanmadı ğ ı tespit edilmeli, gerekiyorsa ilaç tedavisi uygulanmalıdır. Aileler ilaç kullanımı konusunda kaygılarını doktorla paylaşmalı ve bu konuda doktora güvenmelidirler.

19 2-Kas kontrolü 2 yaşından önce gelişmedi ğ inden, bu dönemden önce tuvalet e ğ itimi verilmemelidir.

20 3-Çocu ğ a tuvalet e ğ itimi verilirken baskıcı ve zorlayıcı tavırlardan kesinlikle uzak durulmalıdır.

21 4-Altını ıslattı ğ ı için çocu ğ a ceza verilmemelidir

22 5-Çocuk çişi geldi ğ inde “ ayıp biraz tutuver, eve gidince yaparsın” gibi zorlamalara maruz bırakılmamalıdır.

23 6- Mümkün oldu ğ unca sulu ve tuzlu yiyecek ve içecekler kontrollü verilmelidir. Özellikle uyku saatlerinden önce ve uyku aralarında bunların verilmemesine dikkat edilmelidir.

24 7-Çocu ğ un altı ba ğ lanmamalıdır. Çocu ğ un altına ıslattı ğ ı başkalarına söylenmemelidir.

25 8- Gece belirli aralıklarla saat kurularak çocu ğ un tuvalete gitmesi sa ğ lanmalıdır.

26 9- Evde çocu ğ un gece tuvaletini yapabilmesi için tuvaletin ışı ğ ı açık bırakılmalıdır.

27 10- A ğ ır oyuncakları kaldırmamasına ve arkadaşlarıyla oynarken birbirlerinin sırtına binmemelerine dikkat edilmelidir.

28 11- Çocuk altını ıslatmadı ğ ı zamanlarda ödüllendirilebilir.

29 Ödüllendirme Yöntemleri: 1- TAKV İ M YÖNTEM İ : Çocuk altını ıslattı ğ ı günlerde ya ğ murlu hava resminin altına (*) işareti, altını ıslatmadı ğ ı günlerde ise güneşli hava resminin altında (*) işareti çok ise çocuk ödüllendirilir.(*) işareti yerine takvime altını ıslatmadı ğ ı günler için güneş resmi altını ıslattı ğ ı günlerde ya ğ murlu bulut resmi yapılabilir.

30 2- Boncuk Yöntemi: Çocuk boncuk dolu bir kavanozdan her altını ıslatmadı ğ ı gün için bir boncu ğ u boş kavanoza atar. Boncuk sayısı daha önceki dolu kavanozdan fazla olursa çocuk yine ödüllendirilir.

31 Çocuklarda görülen dışkı bozukluklarıdır. Çocu ğ un büyük dışkısını altına kaçırmadır. 30 ENKOPRESİZ- DIŞKI KAÇIRMA

32 ENKOPRES İ Z İ N NEDENLER İ Ba ğ ırsak işlevlerinde bozukluklar Yanlış tuvalet e ğ itimi Annenin aşırı titizli ğ i Kardeş do ğ umu 31

33 ENKOPRES İ Z KONUSUNDA A İ LEYE ÖNER İ LER Çocu ğ unuza bu rahatsızlı ğ ından dolayı baskıcı, tepkili ve eleştirel yaklaşmayın. Kesinlikle şiddet uygulamayın ve başkalarına söylemekle tehdit etmeyin, Tuvalet e ğ itimi konusunda baskıcı cezalandırıcı davranmayın, 32

34 YALAN SÖYLEME DAVRANIŞI

35 Yalan, başkasını bilerek aldatmak için söylenen geçiştirmeli sözlerdir.

36 Günlük yaşamımızda hemen hemen hepimiz yalana başvururuz. Ör; arkadaşımıza "bugün seninle olmayı canım istemiyor" yerine, "işim var" deriz. Çünkü gerçe ğ i söylersek onu incitece ğ imizden korkarız. Yalan herkesçe ayıplanan bir davranıştır. Genellikle kendi yalanımızı gerekli, di ğ er insanların söyledi ğ i yalanı büyük yalan olarak görürüz.

37 Başkalarını bilerek aldatmak amacıyla söylenen yalanlar, gerçek yalanlardır. Aslında çocukların yalanları, yetişkinlerin yalanlarının yanında masum kalır. Çünkü; onların yalanları aldatma amacı gütmez.

38 Hayali Yalanlar: Hayali Yalanlar: Küçük çocuklar gerçe ğ i iyi de ğ erlendiremedikleri için uydururlar. Yetişkinler bunları yalan olarak görür.

39 Taklit Yalanlar: Çocuklar ana-babayı örnek alır. Ana-babanın yalanına tanık olan çocuk, yalan söylemeyi ö ğ renir. Ör; doktora gidiyoruz diye gezmeye giden anne-baba çocu ğ un yalan söylemesine zemin hazırlar.

40 Sosyal Yalanlar: Bunlar en yaygın olan yalanlardır. Bir yere gidece ğ imiz zaman, gitmek istemiyorsak, "hastayım " deriz.

41 Savunma Yalanları: Çocuk kendini korumak için yalan söyler.Çocuk sık sık eleştiriliyorsa, sert tepki gösteriliyorsa, mükemmelli ğ e zorlanıyorsa çocuk yalana başvurabilir.Çocuk do ğ ru söyledi ğ inde "yalan söylüyorsun" diye suçlanan çocukta, bu yalanların alışkanlık haline gelmesine neden olur.

42 ÖNER İ LER 1-Yetişkinler örnek olmalıdır.E ğ er anne-baba başkalarına yalan söyleyecek olursa, çocu ğ un dürüstlü ğ ün önemini anlaması çok güç olacaktır.Çocuklar hangi yaşta olursa olsun yaşına uygun bir dille do ğ ruyu söylemek gerekir.

43 2-Aşırı tepki göstermemek gerekir.Yumuşak ve hoşgörülü olmalı ve cezadan kaçınmalıdır.Aşırı tepki göstermek, çocu ğ un sizin öfkenizden korunmak için, yalan söylemeye devam etmesine yol açar.

44 3-Çocuklardan başaramayacakları şeyler beklememelidir.

45 4-Fazla baskıdan kaçınmalı ve koydu ğ umuz kurallarla çocu ğ un yaşamını fazla sınırlamamalıyız.

46 5-Çocu ğ u yetişkinler araç olarak kullanmamalıdır.Ör; anne yada babanın çocu ğ a yalan söyletmesi. Annenin "bu yaptı ğ ımızı baban duymasın" demesi.

47 6-Gizli polis gibi çocu ğ u sorgulamamalı:Ör; "Do ğ ru söylersen ceza vermeyece ğ im" dedikten sonra, çocuk do ğ ruyu söyleyince "biliyordum" diyerek tepki vermek yada dayak, çocukta yalanı pekiştirir.Çünkü çocuk do ğ ruyu söyleyince olumsuzlukla karşılaşmaktadır.

48 7-Çocu ğ un di ğ er çocuklarla kıyaslanmaması gerekir.

49 8-Ana-baba-çocuk iletişiminin olumlu olması gerekir. Çocuk istek, sıkıntı, kaygı ve endişelerini bizimle konuşabilmelidir. Çocu ğ u dinlemek ve çözüm yollarını kendisinin bulmasına yardımcı olmak gerekir.

50 9-Do ğ rudan emin olmak için kontrol edin. Çocu ğ a "ödevin bittimi" diye sormak yerine "ödevini görmek istiyorum" deyin.Bu davranış hem kontrol edilece ğ i için ödevini düzgün yapmasını sa ğ lar hem de sonucundan çekindi ğ i için yalan söylemez.

51 PARMAK EMME

52 Bebekler anne karnındayken parmaklarını emdiklerinden, çocu ğ un do ğ umundan 1-2 yıl sonraya kadar da aynı davranışı göstermesi normaldir. Genellikle 2 yaşın sonunda kaybolur. Ancak buna ra ğ men aynı davranış devam ederse diş ve parmak deformasyonlarına yol açabilir. Bebekler anne karnındayken parmaklarını emdiklerinden, çocu ğ un do ğ umundan 1-2 yıl sonraya kadar da aynı davranışı göstermesi normaldir. Genellikle 2 yaşın sonunda kaybolur. Ancak buna ra ğ men aynı davranış devam ederse diş ve parmak deformasyonlarına yol açabilir.

53 Çocu ğ un parmak emmeyi bırakması konusunda anne-baba, akran ve ö ğ retmenleri tarafından uyarılması bu davranışın artarak devam etmesine yol açabilir. Yeni bir kardeşin do ğ ma nedeniyle ilgiyi üzerine çekmek isteyen çocukta parma ğ ını kardeşi gibi emebilir.

54 Aile içi problemler, göç, deprem gibi stres durumları da çocukta hayatın daha eski ve mutlu dönemlerine dönme iste ğ ini uyandırabilece ğ i için parmak emme davranışı görülebilir.çok fazla koruyucu, kollayıcı, çocu ğ a küçükmüş gibi davranan ebeveynlerin çocuklarında da bu davranış görülebilir.

55 Sıkıntı, kaygı, birikmiş öfke, de ğ ersizlik ve güvensizlik duyguları, yakın kaybı, aile içi huzursuzluklar ve süre ğ en rahatsızlıklar vb. gibi durumlar da çocukta huzur dolu beraberlik dönemlerine dönme ihtiyacıyla beraber parmak emme davranışına yol açabilmektedir.

56 ÖNER İ LER 1- Öncelikle 2 yaşına kadar bu alışkanlı ğ ın devam etmesinin panik gerektiren bir durum olmadı ğ ı anne- baba tarafından bilinmelidir.

57 2- Bu davranışın altında yatan sebeplerin belirlenerek çözüm yollarının geliştirilmesi yararlı olabilir.

58 3- Parmak emen çocuk anne-baba, akran ve ö ğ retmenleri tarafından uyarılmamalıdır.

59 4- Aileler çocukların parma ğ ına acı biber sürme, ellerini kollarını ba ğ lama, eline parma ğ ına i ğ ne batırma yada ellerine vurma gibi sorunun daha da kalıcı hale gelmesine yol açan yöntemlere başvurmamalıdır.

60 5- Bebeklerin anne sütünü iyi almaları, çocukların uygun bir şekilde beslenmeleri de önem taşımaktadır. İ yi beslenen ve annenin sıcaklı ğ ını, ilgisini yeterince alan çocuklarda parmak emme davranışı genelde görülmez.

61 6- Çocukların yeni bir kardeş gelmeden önce bu konuda hazırlanması, çocukta konumunun aynen devam edece ğ i güvenini oluşturarak gerginli ğ i ortadan kaldırabilece ğ inden parmak emme davranışı ortadan kalkabilir.

62 7- Özellikle fazla yorgun, rahatsız, mutsuz çocuklarda bu alışkanlık görülmektedir. Bu nedenle çocu ğ a uygun dinlenme, geniş ve çeşitli faaliyet imkanları, oyun ortamları sunulmalıdır.

63 8- E ğ er yaşı uygunsa, çocu ğ a isterse bu alışkanlı ğ ı terk edebilece ğ i, bunu başarabilecek güçte oldu ğ u telkin edilebilir.

64 9- Alternatif Tepki: Çocu ğ un parmak emme hareketini her tekrarlaması sırasında yapabilece ğ i alternatif bir davranış bulunabilir. Örne ğ in; parma ğ ını emdi ğ ini fark etti ğ i anda durup yumru ğ unu sıkabilir yada bir şeyi tutabilir.

65 10- Ebeveynlerin bu konuda unutmaması gereken en önemli şey, pekiştirilmeyen davranış sönebilir. Parma ğ ını emen çocu ğ u görmezlikten gelerek, dikkatini hoşlandı ğ ı bir ortama çekmek ve bu davranışın altında yatan nedenleri bulup çözüm getirmek en etkili yoldur. 10- Ebeveynlerin bu konuda unutmaması gereken en önemli şey, pekiştirilmeyen davranış sönebilir. Parma ğ ını emen çocu ğ u görmezlikten gelerek, dikkatini hoşlandı ğ ı bir ortama çekmek ve bu davranışın altında yatan nedenleri bulup çözüm getirmek en etkili yoldur.

66 TIRNAK YEME

67 Birtakım baskı ve sıkıntılar, can sıkıcı olaylar bazı çocukların tırnak yemelerine neden olmaktadır. İ stek ve davranışları engellenen baskı altında olan, kendilerini mutsuz ve güçsüz hisseden bazı çocuklar bu durumlarla baş edebilme gücünü kendilerinde bulamazlar. İ ç dünyalarındaki bu gerginliklerini, huzursuzluklarını tırnak yiyerek gidermeye çalışırlar.

68 TIRNAK YEMEN İ N NEDENLER İ 1-Çocu ğ un karşılaştı ğ ı ve çözemedi ğ i kaygı, korku ve endişeler

69 2-Yalnızlık, aşa ğ ılık duygusu, arkadaşlarının ilgisini kaybetme korkusu

70 3-Anne-baba geçimsizli ğ i

71 4-Kardeş kıskançlı ğ ı

72 5-Anne-babanın aşırı disiplinli ve kaygılı olmaları

73 6-Çocu ğ un karşılaştı ğ ı yeni durum ve ortamlar

74 7-Okul uyumsuzlukları

75 ÖNLEME YOLLARI 1-Bu alışkanlı ğ ın düzeltilmesi için çocu ğ un azarlanması, cezalandırılması fazla etkili olmaz. Sık sık "tırna ğ ını yeme, çek elini" şeklinde yapılan ikazlar da onu tedirgin eder. Çocu ğ un ilgisini çeken özellikle elleriyle u ğ raşaca ğ ı bir etkinli ğ e yöneltmek gerekir.

76 2-Tırnak yemeye başladı ğ ı anda yiyecek verilerek meşgul edilmeli yada heyecanlı anlarında (Ör:Televizyon izlerken) sakız çi ğ netmek tırnak yemesini önleyebilir.

77 3-Çocu ğ a gerekli sevgi ve şefkat gösterilmelidir. Çünkü e ğ er çocuk evde yeterince ilgi ve sevgi görmüyorsa bunun yarattı ğ ı üzüntüyü tırnak yiyerek dışa vurabilir.

78 4-Çocukla konuşarak kendi kendine bu alışkanlı ğ ı bırakabilece ğ i söylenerek yada çeşitli ödüller verilerek tırnak yemesi önlenebilir.

79 5-Sınıf ortamında ise, kendine güven oluşturma, boş zaman u ğ raşıları, bir başka davranışa Yöneltme, e ğ itsel ve sosyal çalışmalara yer verme gibi önlemler alınabilir.

80 İ NATÇILIK Anne-babaların en çok dile getirdikleri problemlerden biridir inatçılık. Çünkü her yaş döneminde görülür. 2-3 yaşlarında ilk görülmeye başlar. Ergenlikte de ortaya çıkar. Varlıklarını ve ba ğ ımsızlıklarını kabul ettirmeye başlamaları yanı sıra keşfetme merakları bu inatlaşmaları tetikler. Çocuklar sadece anne-babalarıyla de ğ il çevresindeki di ğ er insanlarla da inatlaşmaya girer. 79

81 İ NATÇILI Ğ IN NEDENLER İ Anne ve babanın çocu ğ a karşı tutumlarının tutarlı olmaması, Örne ğ in; Annenin “evet” dedi ğ i bir konuda babanın “hayır” demesi Çocu ğ un ilgi ve ihtiyaçlarının zamanında karşılanmaması, Çocu ğ a ihtiyacı olan ba ğ ımsızlık duygusunun verilmemesi, 80

82 Çocu ğ a karşı şiddet ve ceza kullanılması, Çocu ğ un istekleriyle anne-babanın isteklerinin çelişmesi. Örne ğ in; Ergenlik dönemindeki bir gencin hafta sonu okul gezisine gitmek istemesi. Ailesinin ise oturup derslerine çalışmasını istemesi, 81

83 İ NATÇILIK KONUSUNDA A İ LEYE ÖNER İ LER Anne-baba olarak ortak tutumlar geliştirin, Çocu ğ unuza karşı öfkeli ve tepkili yaklaşmayın, Çocu ğ unuzun istediklerini inatlaşmadı ğ ı zamanlarda yerine getirin, Çocu ğ unuza istedi ğ i şeyi neden yapamayaca ğ ınızı açık ve anlaşılır bir dille anlatın, 82

84 Kurallarınızı uygularken tutarlı ve kararlı olun, Çocu ğ unuzun inadı devam etti ğ i durumlarda dikkatini başka yöne çekmeye çalışın, Asla çocu ğ unuzla bir güç ve inat savaşına girmeyin, 83

85 Çocu ğ unuza seçenek sunarak seçme şansı verin, Her şeyden önce bu durumda so ğ ukkanlılı ğ ınızı korumaya çalışın. Derin bir nefes alın ve içinizden "O sadece bir çocuk" deyin, Sahada olmadı ğ ınızı ve futbol oynamadı ğ ınızı unutmayın; her ikiniz de kazanabilir, her ikiniz de amacınıza ulaşabilirsiniz, 84


"Asuman ULUSOY AÇIKGÖZ Demir Karamancı İlkokulu. Psikolojik Danışmanı ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN UYUM VE DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları