Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

+ Bilişim Etiği Yrd.Doç.Dr. Zülfü GENÇ. + Dersin İçeriği Bilgisayar Etik Kuralları Bilgisayar Etik Enstitüsü (CEI) Etik Kuralları ACM (Assocation Computer.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "+ Bilişim Etiği Yrd.Doç.Dr. Zülfü GENÇ. + Dersin İçeriği Bilgisayar Etik Kuralları Bilgisayar Etik Enstitüsü (CEI) Etik Kuralları ACM (Assocation Computer."— Sunum transkripti:

1 + Bilişim Etiği Yrd.Doç.Dr. Zülfü GENÇ

2 + Dersin İçeriği Bilgisayar Etik Kuralları Bilgisayar Etik Enstitüsü (CEI) Etik Kuralları ACM (Assocation Computer Machinery) Etik Kuralları IEEE Etik Kuralları BCS (British Computer Society) Etik Kuralları TBV Etik Kuralları

3 + Bilgisayar Etik Kuralları Her meslek grubunun kendisine has bir görevi vardır. Bu görevler, farklı ş ekillerde insanları etkilemektedir. Amaç, olumsuz sonuçları olabilecek eylemlerden kaçınmaktır. Bir sistemi tasarlamadan önce, olası durumlara karsı etik standartların uygulamaya konması gerekmektedir. Çünkü, ilgili insanlar için bu etik standartları belirlemezsek, o zaman olası problem durumlarında toplum bizi sorumlu tutacaktır Bilgisayar etik kuralları belirli normlar çerçevesinde bilgisayar teknolojilerinin etik olarak kullanılmasına yönelik düzenlenmektedir.

4 + Bilgisayar Etik Kuralları… Zaman içerisinde CEI, ACM, IEEE, BCS ve TBV gibi meslek organizasyonları bilgisayar eti ğ i üzerine gereken kuralları belirlemi ş lerdir.

5 + Bilgisayar Etik Enstitüsü (CEI) Etik Kuralları Bilgisayar Etik Enstitüsü tarafından belirlenen 10 ilke asa ğ ıdaki gibidir. 1.Bir bilgisayarı, di ğ er insanlara zarar vermek için kullanmayın. 2.Di ğ er insanların bilgisayar çalı ş malarına karı ş mayın. 3.Ba ş kalarının bilgisayar dosyalarına girmeyin. 4.Bir bilgisayarı çalmak için kullanmayın. 5.Bir bilgisayarı yalancı ş ahitlik yapmak için kullanmayın. 6.Bedelini ödemedi ğ iniz bir yazılımı kopyalamayın ve kullanmayın.

6 + Bilgisayar Etik Enstitüsü (CEI) Etik Kuralları… 7.Yetkiniz olmadan ya da uygun bedelini ödemeden ba ş kalarının bilgisayar kaynaklarını kullanmayın. 8.Di ğ er insanların fikir eserlerini sahiplenmeyin. 9.Yazdı ğ ınız programın ya da tasarladı ğ ınız sistemin toplumsal sonuçlarını dü ş ünün. 10.Bir bilgisayarı her zaman di ğ er insanları dü ş ünerek ve saygı göstererek kullanın.

7 + ACM Etik Kuralları ACM tarafından belirlenen ve dört ba ş lık altında toplanan etik kurallar asa ğ ıdaki gibidir. 1.Genel Ahlaki Zorunluluklar 2.Özel Mesleki Sorumluluklar 3.Örgütsel Liderlik Zorunlulukları 4.Kurallara Uyma

8 + 1. Genel Ahlaki Zorunluluklar 1.Topluma ve insanlı ğ a yararlı olaca ğ ım. 2.Ba ş kalarına zarar vermekten kaçınaca ğ ım. 3.Dürüst ve güvenilir olaca ğ ım. 4.Adil olaca ğ ım ve ayrımcılık yapmayaca ğ ım. 5.Patent ve telif gibi mülkiyet haklarına saygı gösterece ğ im. 6.Fikri mülkiyete gereken önemi verece ğ im. 7.Ba ş kalarına ait gizli ş eylere saygılı olaca ğ ım. 8.Gizlili ğ e saygılı olaca ğ ım.

9 + 2. Özel Mesleki Sorumluluklar 1.Mesleki ya ş antımın ve profesyonel çalı ş malarımın yüksek kaliteye ula ş ması, verimli olması ve de ğ ere dönü ş mesi için çabalayaca ğ ım. 2.Mesleki yeterlilikleri kazanmaya ve geli ş tirmeye çalı ş aca ğ ım. 3.M eslek ya ş antımla ilgili olan kanunları bilece ğ im ve saygılı olaca ğ ım. 4.Mesleki ele ş tirilere açık olaca ğ ım ve kendimi yeniden gözden geçirece ğ im. 5.Bilgisayar sistemlerindeki geli ş imi ve geli ş imin olası etkilerini risk analizleri yaparak ayrıntılı bir ş ekilde takip edece ğ im. 6.Sözle ş melere, anla ş malara ve yüklenen sorumluluklara saygılı olaca ğ ım. 7.Toplumun bilgisayarın önemini anlamasını sa ğ layaca ğ ım. 8.Bilgisayarlara ve ileti ş im kaynaklarına yetkili oldu ğ um zaman eri ş ece ğ im.

10 + 3. Örgütsel Liderlik Zorunlulukları 1.Örgütsel bir birime kayıtlı üyelerin sosyal sorumluluklarını anla ş ılır ve etkili bir ş ekilde belirtece ğ im ve bu sorumlulukların tam olarak kabul edilmesini sa ğ layaca ğ ım. 2.Çalı ş ma ya ş amının kalitesini arttıran bilgi sistemlerini tasarlamak ve gerçekle ş tirmek için personeli ve kaynakları yönetece ğ im. 3.Örgütün bilgisayar ve haberle ş me kaynaklarının yetkili ve belirtildi ğ i gibi kullanılmasını kabul edip, destekleyece ğ im. 4.Kullanıcıların ve bilgisayar sistemlerinden etkilenen ki ş ilerin gereksinimlerine göre sistem olu ş turulmasını sa ğ layaca ğ ım. 5.Bilgisayar sistemlerini kullanan ve bilgisayar sistemlerinden etkilenen di ğ er ki ş ilerin saygınlı ğ ını korumayan politikaları benimseyip, destekleyece ğ im. 6.Bilgisayar sistemlerindeki prensip ve sınırların örgüt üyeleri tarafından ö ğ renilebilmesi için imkan sa ğ layaca ğ ım.

11 + 4. Kurallara Uyma 1.Bu kurallara uyacak ve yayılmasını sa ğ layaca ğ ım. 2.ACM üyelerinin bu kuralları ihlal etmelerine engel olaca ğ ım.

12 + IEEE Etik Kuralları “ Biz, IEEE üyeleri, üyeler arasında ve hizmet sundu ğ umuz topluluklara karsı, dünyada yasam kalitesini etkileyen teknolojilerin önemini tanıma ve mesle ğ in getirdi ğ i ki ş isel sorumlukları kabul ederek, en yüksek etik ve mesleki davranı ş larda bulunmaya ve a ş a ğ ıdaki kurallara uyaca ğ ımıza söz veriyoruz ”.

13 + IEEE Etik Kuralları 1.Toplumun güvenli ğ ini, sa ğ lı ğ ını ve huzurunu etkileyecek konularda mühendislik kararları alırken gereken sorumlulu ğ u kabul etmek ve toplumu veya çevreyi tehlikeye sokabilecek faktörleri anında bildirmek, 2.Ya ş anan veya ya ş anabilecek çıkar sa ğ layıcı durumlardan mümkün oldu ğ unca kaçınmak ve böyle durumlar ile karsı karsıya gelinirse etkilenen gruplara bunları bildirmek, 3.Mevcut bilgelere dayalı yapılan tahmin ve iddiaları belirtirken gerçekçi ve dürüst olmak, 4.Rü ş veti hangi ş ekilde olursa olsun reddetmek, 5.Teknolojinin geli ş en uygulamalar ve olası sonuçları bakımından anla ş ılırlı ğ ını arttırmak,

14 + IEEE Etik Kuralları 6.Nitelikli bir e ğ itim sahibi olmak, tecrübeleri arttırmak ve ilgili limitleri belirlemek için kendi teknik yeterliliklerimizi geli ş tirmek ve teknik islerde gereken sorumlulukları almak, 7.Teknik çalı ş malarla ilgili do ğ ru ele ş tirileri aramak, kabul etmek, önermek, yapılan hataları kabul etmek, hataları düzeltmek ve ba ş kalarına katkıda bulunmak için gereken yardımı yapmak, 8.Irk, din, cinsiyet, özürlük, yas, ulus faktörlerine bakmaksızın herkese e ş it davranmak, 9.Ba ş kalarının malına, ününe veya kariyerine ili ş kin yanlı ş veya kötü niyetli davranarak incitmekten kaçınmak, 10.Meslekta ş larına ve is arkada ş larına mesleki geli ş imlerinde yardımcı olmak ve onlara etik kurallarına uyması için destek vermek.

15 + BCS Etik Kuralları Benzer ş ekilde BCS’de etik kurallarını; toplumla ilgili kurallar, çalı ş anlar ve mü ş teriler ile ilgi kurallar, profesyonel rekabet ve dürüstlük olarak ACM gibi dört baslık altında toplamı ş tır. 1.Genel Ahlaki Zorunluluklar 2.Meslekle İ lgili Kurallar 3.Çalı ş anlarla ve Mü ş terilerle İ lgili Kurallar 4.Profesyonel Rekabet ve Dürüstlük

16 + 1. Genel Ahlaki Zorunluluklar 1.Üyeler u ğ rası alanlarında toplum sa ğ lı ğ ı ve güvenli ğ ine önem vermeli, çevrenin korunmasına dikkat etmelidir. 2. Üyeler, üçüncü ş ahısların yasal haklarına saygılı olmalıdır. 3.Üyeler, u ğ rası alanlarıyla ilgili yasalar, düzenlemeler ve standartlar hakkında bilgili olmalıdır. 4.Üyeler u ğ rası alanlarında insan haklarına saygılı ve buna karsı her türlü ihlalin karsısında

17 + 2. Meslekle İlgili Kurallar 1.Üyeler, mesle ğ ine saygılı olmalı, mesle ğ ini kötü olarak etkileyebilecek olayları engellemeye çalı ş malıdır. 2.Üyeler, profesyonel çalı ş malarında, toplumun bili ş im sistemleri ve teknolojisi hakkındaki bilgisini arttırmaya çalı ş malıdır. 3.Üyeler, di ğ er üyelerin profesyonel geli ş imini desteklemeli ve te ş vik etmeli, onlar için bu amaca yönelik fırsatlar yaratmalıdır. 4.Üyeler, di ğ er üyelere ve meslekta ş larına dürüst davranmalı, aksi davranı ş ları engellemeye çalı ş malıdır. 5.Üyeler, yetkilendirilmemi ş veya bilgi olarak yeterli olmadıkları konularda topluma açıklama yapmamalı, di ğ er üyeleri de bu konuda uyarmalıdır.

18 + 3. Çalı ş anlarla ve Mü ş terilerle İ lgili Kurallar 1.Üyeler,çalı ş anların ve mü ş terilerin isteklerini dikkate alarak hareket etmelidir. 2.Üyeler, zamanında islerini tamamlamaya çalı ş malı, herhangi bir zaman asımı oldu ğ unda en kısa zamanda çalı ş anlarına ve mü ş terilerine gerekli açıklamayı yapmalıdır. 3.Üyeler, tam olarak bilgi sahibi olmadan mü ş terilerine is teklif etmemeli veya mü ş terilerinin sundu ğ u is teklifini kabul etmemelidir. 4.Üyeler, ş ahsi çıkarlar, üçüncü bir sahsa yarar sa ğ lamak veya çalı ş anların izni olmaksızın profesyonel uygulamalarda kullanılan gizli bilginin elde edilmesi amacıyla yetkilendirilmemeli ve elinden yetkileri alınmamalıdır. 5.Üyeler, bir önceki maddede bahsedilmi ş olan sebeplerden dolayı sorumlulukları gere ğ i bulunması gereken mevkiden farklı bir konumda olmayı kabul etmemelidir.

19 + 3. Çalı ş anlarla ve Mü ş terilerle İ lgili Kurallar 6.Üyeler, ki ş ilerin bilgisizli ğ i veya tecrübesizli ğ ini kullanarak avantaj sa ğ lamak maksadıyla ürünleri veya hizmetleri hakkında bilgileri saklamamalıdır. 7.Üyeler, mü ş terilerinin isleriyle veya parasıyla ilgili bilgilere yetkilendirilmedikleri takdirde ula ş mamalıdır. 8.Üyeler, mü ş terinin ilgisi olan bir ürün veya hizmet hakkında kendi dü ş üncelerini söylememelidir.

20 + 4. Profesyonel Rekabet ve Dürüstlük 1.Üyeler,profesyonel bilgi ve yeteneklerini geli ş tirmeye, kendi alanlarındaki yenilikleri takip etmeye çalı ş malıdır. 2.Üyeler, kalite standartları dahilinde iyi uygulamalar olu ş turmaya çalı ş malıdır. 3.Üyeler, profesyonel rekabet anlayı ş ı içerisinde çalı ş malı veya hizmet sunmalı, kendilerine yönelik objektif ve güvenilir profesyonel dü ş ünceleri dikkate almalıdır. 4.Üyeler, isi ve isinin kapsamında sorumlulukları kabul etmeli ve hiçbir anla ş mayı geçerli bir sebep olmaksızın iptal etmemelidir. 5.Üyeler, kendi aralarında veya mü ş terileriyle olan ili ş kilerinde ş üphelerin olu ş maya çalı ş masını engellemeye çalı ş malı, bu tür durumlarda mü ş terileriyle daha çok ilgilenmelidir.

21 + TBV Etik Kuralları Ülkemizde Türkiye Bili ş im Vakfı tarafından geli ş tirilen “Bili ş im Meslek Ahlak İ lkeleri”dokuz bölümden olu ş maktadır

22 + 1. Temel İ lkeler 1.1 Toplumun ve bireylerin güvenli ğ ini, sa ğ lı ğ ını ve esenli ğ ini gözetir. 1.2 Adil, dürüst ve güvenilir olup, tüm insanlara karsı hiçbir ayrım gözetmeksizin e ş it davranır. 1.3 İ nsanların özel ya ş amına, saygınlı ğ ına ve iyelik haklarına saygı gösterir.

23 + 2. Genel Mesleki Yükümlülükler Mesle ğ iyle ilgili her türlü davranı ş, çalı ş ma ve ili ş kilerinde en yüksek ahlaki de ğ erler do ğ rultusunda hareket eder ve sorumluluk üstlenir. 2.1 Mesle ğ i ile ilgili yasa, kural ve standartları ö ğ renir, izler, onlara uyar. 2.2 Sahip oldu ğ u mesleki bilgi, beceri ve deneyimleri ki ş isel ve kurumsal çıkarlara zarar vermeksizin payla ş ır. 2.3 Bireylere ve kurumlara ili ş kin özel bilgilerin gizlili ğ ine ve korunmasına özen gösterir. 2.4 Ba ğ lı oldu ğ u yükümlülüklere ve sözle ş melere uyar. 2.5 Denetimi altındaki verilere dayanarak yapaca ğ ı kestirim ve saptamalarda gerçekçi ve yansız olur.

24 + 2. Genel Mesleki Yükümlülükler 2.6 Sorumlu oldu ğ u is çerçevesinde ilgili tarafları çıkarları konusunda bilgilendirir, varsa çıkar çeli ş kilerinde taraflardan birinin yararına davranmaz. 2.7 Yolsuzluklara ve dürüst olmayan islere bula ş tı ğ ından ku ş ku duydu ğ u ki ş i ve kurumlarla i ş birli ğ ine girmez. 2.8 Sorumlu oldu ğ u isle ilgili, i ş verenin bilgisi dı ş ında, ki ş i veya kurulu ş lardan gelebilecek komisyon, pay, prim tekliflerini ve herhangi bir maddi yardımı geri çevirir. 2.9 Ücretinin belirlenmesine esas alınacak meslek niteliklerini tam ve do ğ ru olarak bildirir.

25 + 3. Bireysel Yükümlülükler Teknik yeterlili ğ ini korur, geli ş tirir ve yalnızca yeterli e ğ itim, bilgi birikimi ve deneyime sahip oldu ğ u alanlarda kendi iste ğ iyle görev alır. 3.1 Mesleki ele ş tirilere açık olur. Bu ele ş tirilerin sonucu gördü ğ ü eksikliklerini gidermeye çalı ş ır. 3.2 Hatalarını kabul eder ve örtbas etmeye çalı ş maz.

26 + 4. Toplumsal Yükümlülükler Toplumun esenli ğ i, sa ğ lı ğ ı ve güvenli ğ ine uygun kararlar almadaki sorumlulu ğ unu kabul eder, toplumu ve çevreyi tehlikeye sokacak etkenleri gizlemez, duyulmasına çalı ş ır. 4.1 Kendi çıkarını, i ş verenin çıkarını ve mü ş terisinin çıkarını hiçbir zaman toplum çıkarının üstünde görmez. 4.2 Kamuya yapılan açıklamalarda yansız ve dürüst olur. 4.3 Toplumun bili ş im teknolojisi uygulamaları ve bunların do ğ uraca ğ ı sonuçlar hakkında aydınlanmasına ve toplumda gerekli bilincin olu ş masına katkıda bulunur.

27 + 6. Meslekta ş lar ve İş Arkada ş larıyla İ lgili Yükümlülükler Meslekta ş larının ve is arkada ş larının mesleki geli ş melerine yardımcı olur ve Meslek Ahlakı İ lkeleri’ne uymaları için özendirir ve destek verir. 6.1 Meslekta ş larının ve is arkada ş larının görü ş, kaygı ve ş ikayetlerine ilgisiz kalmaz. 6.2 Meslek ya ş amında ilerlemek için hiçbir zaman meslekta ş larını gerçek olmayan nedenlerle ele ş tirmek, suçlamak yolunu seçerek onlara zarar vermez. 6.3 Meslekta ş larının çalı ş ma ve çabaları sonucu ortaya çıkan ürün ve fikir eserlerine karsı gereken saygı, önem ve dikkati gösterir. 6.4 Meslekta ş larının çalı ş malarını, ki ş isel çıkarları için izinsiz olarak incelemez, kullanmaz ve geli ş tirmez. E ğ er herhangi bir ş ekilde kullanırsa, kayna ğ ını mutlaka belirtir. 6.5 Henüz patent veya kopyalama hakkıyla ilgili yasal bir hak almamı ş olsa bile akademik ve tüm mesleki çalı ş malara ve ürünlere karsı saygılı olur. 6.6 Meslekta ş ları hakkında bilgi soruldu ğ unda do ğ ru bilgi verir ve isle ilgili olmayan özel bilgileri açıklamaz.

28 + 7. Yöneticilikle İ lgili Yükümlülükler Yöneticilik görevlerini yerine getirirken, kurulusun basta bili ş im ve ileti ş im kaynakları olmak üzere tüm kaynaklarının etkin, verimli bir biçimde ve sadece yetkili ki ş iler tarafından kullanılmasını sa ğ lar. 7.1 Yönetti ğ i çalı ş anlar arasında ayrım yapmaz, onlara karsı adil, dürüst ve güvenilir olur. 7.2 Yönetimi altındaki bilgi akısının zamanında ve do ğ ru biçimde gerçekle ş mesini sa ğ lar. 7.3 Yönetimi altındaki personelin toplumsal ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirmesine katkıda bulunur ve onları bu konuda özendirir 7.4 Yönetti ğ i çalı ş anların mesleki geli ş melerine katkıda bulunur, onları bu konuda yönlendirir ve özendirir. 7.5 Yönetti ğ i çalı ş anların isle ilgili yaptı ğ ı katkılar, bulu ş lar, bunlardan do ğ an hakları konusunda adil ve dürüst davranır. 7.6 İş e alaca ğ ı elemana, is teklif ederken herhangi bir ki ş isel çıkar gözetmez, ona çalı ş ma ko ş ullarını tüm ayrıntılarıyla do ğ ru olarak açıklar. 7.7 Çalı ş ma ya ş amının ahlak ilkelerini çi ğ neyerek rakip kurulu ş tan eleman almaz. 7.8 Mesleki ya ş amını mümkün olabildi ğ i kadar özel ya ş amından ayrı dü ş ünür ve karar alırken profesyonellik ilkesinden ayrılmamaya özen gösterir.

29 + 8. İş veren ve Mü ş terilerle İ lgili Yükümlülükler İş vereni ve mü ş teriyle olan mesleki ili ş kilerinde daima güvenilir olur ve dürüst davranır. 8.1 İş alırken ve yükümlülüklerini yerine getirirken politik çevresini, yakınlık ve ki ş isel ili ş kilerini ve maddi gücünü kullanarak haksız bir yarar veya üstünlük sa ğ lamaya çalı ş maz. 8.2 Kendi i ş vereninin bilgisi ve izni olmadan ikinci bir i ş yerinde veya projede görev almaz. 8.3 Kendi i ş vereninin kaynaklarını ve olanaklarını i ş verenin onayı dı ş ında ki ş isel islerinde veya ba ş ka bir grubun islerinde kullanmaz.

30 + 9. Bu İ lkelerle İ lgili Sorumluluklar Bu “Bili ş im Mesle ğ i Ahlak İ lkeleri”ne sahip çıkar ve yaygınla ş ması için çaba gösterir. 9.1 Bu ilkeleri çi ğ neyen veya göz ardı eden kisi ve kurumlara karsı gerekli giri ş imlerde bulunur.

31 + Kaynaklar Bu sunudaki bütün bilgiler, “Ö Ğ RETMEN ADAYLARININ B İ LG İ SAYAR ET İĞİ NE İ L İ SK İ N GÖRÜ Ş LER İ ” adlı Ömer UYSAL’a ait yüksek lisans tezinden alınmı ş tır.


"+ Bilişim Etiği Yrd.Doç.Dr. Zülfü GENÇ. + Dersin İçeriği Bilgisayar Etik Kuralları Bilgisayar Etik Enstitüsü (CEI) Etik Kuralları ACM (Assocation Computer." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları