Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YAĞ ASİDLERİ UZM.DR.OKHAN AKIN. Asiditenin tamponlanması ve intestinal sindirim ve emilim Kısmi sindirilmiş besinler ve asid duodenuma ulaşır Mide.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YAĞ ASİDLERİ UZM.DR.OKHAN AKIN. Asiditenin tamponlanması ve intestinal sindirim ve emilim Kısmi sindirilmiş besinler ve asid duodenuma ulaşır Mide."— Sunum transkripti:

1 YAĞ ASİDLERİ UZM.DR.OKHAN AKIN

2

3

4 Asiditenin tamponlanması ve intestinal sindirim ve emilim Kısmi sindirilmiş besinler ve asid duodenuma ulaşır Mide (besin geçişi) Gastrin salgılanması  asid ve pepsin salınımı  motilite ve kan akımı CCK ve sekretinGIP İnsülin sekresyonu Pankreatik ve bilier sekresyon (ib’da) (-) pH<1.5

5 Gastrin: Besinlerin mideye geçişi ile beraber ilk olarak “Gastrin” salınır. Gastrin midede en fazla antral mukozada bulunan G hücrelerince sentezlenir ve depolanır. Bunun yanında proksimal duodenumdaki G hücreleri ve pankreas delta hücrelerince de salgılanır. Gastrin antral mukoza hücrelerinin gerilmesi, yemekler ve serbest aminoasitlere yanıt olarak salınır. En fazla uyarımı yapan aminoasitler glisin, triptofan ve fenilalanindir. Gastrin mide asit sekresyonunu, pepsinojen sekresyonunu ve intrensek faktör salınımını uyarır. Ayrıca mide motilitesini, mukozal gelişimi ve mide kan akımını da artırmaktadır.

6 FFA Lingual lipaz Gastrik lipaz FFA Portal dolaşım A <12C

7 Kolesistokinin: –CCK tüm ince barsak boyunca bulunmaktadır fakat en fazla duodenum mukozal I-cellerde ve jejenumda yer alır. İleum ve kolonda ise sinir sonlanmalarında saptanmıştır. Ayrıca periferal ve SSS’de de yaygın olarak saptanır. –Safra kesesinin kasılmasını ve safra içeriğinin barsağa ulaşmasını sağlar –Pankreas ekzokrin hücreleri tarafından sindirim enzimlerinin salgılanmasını ve bunların barsağa geçişini sağlar (Oddi sfinkterini gevşetir).

8 –Mide üzerine inhibitör etkilidir. Mide hareketlerini azaltır ve mide içeriğinin ince barsağa yavaş geçişine neden olur. –Pankreasdan bikarbonattan zengin sıvı salgılanmasına neden olur. Bu işi asıl yapan sekretindir. –İnsülin sekresyonunu ve barsak motilitesini uyarır. –CCK dolaşımdan major olarak böbreklerle uzaklatırılır. –CCK salınımı somatostatinle komplet olarak inhibe edilir.

9 Sekretin: Duodenum ve jejenum S hücrelerinden salgılanır ve aynı zamanda beyinde de yer alır. pH’I düşük sindirim materyalinin (pH<4.5) duodenuma ulaşması ile sekretin salgılanır. Sekretin bikarbonattan zengin pankreatik sıvının salgılanmasını sağlar. Bu etki membrana bağlı adenilat siklaz ve cAMP ile oluşturulur. Safra kesesi kasılmasını ve safranın barsağa gelişini artırır. İnsülin salınımı içinse zayıf bir uyarandır. Gastrik ve duodenal motiliteyi azaltır, alt özefagial sfinkter basıncını azaltır.

10 Gastrik inhibitör polipeptid: Duodenum ve jejenumda bulunan K hücreleri tarafından sentezlenir. Oral glukoz ve TAG uygulanması salgılanmasını artırır. Gastrik sekresyon ve motiliteyi inhibe eder İntestinal motiliteyi ve barsakta sıvı ve elektrolit salınımı azaltır. İnsülin salınımını uyarır. Gastrointestinal peptidler arasında insülin salınımını en fazla uyaran GIP’dir.

11 FFA Safra tuzları

12 FFA

13 FA Pankreatik lipaz Kolipaz FFA 2 mol serbest yağ asidi 1 mol MAG

14 Yağ asidi Kolesterol esteri OH Kolesterol Kolesterol ester hidrolaz FFA

15 FA PO 4 Alkol Fosfolipaz A 2 FFA Lizofosfolipaz FFA GLİSEROL BAZI

16 FFA <12C FFA Portal dolaşım A Emilim duodenum ve jejenumda pasif difüzyonla olur Emilim öncesi 2. kez emülsifikasyon gerekmez ENTEROSİT

17 FFA  12C FFA ENTEROSİT FFA MAG OH Kolesterol Emilim duodenum ve jejenumda pasif difüzyonla ve Na’a bağlı kotransportla olur Emilim öncesi 2. kez emülsifikasyon gerekir

18 FFA MAG FFA OH Kolesterol >12C

19 FFA AÇİL-KoA KoAATPAMP Açil-KoA sentetaz FFA MAG FFA Açil transferaz FFA KoA

20 OH Kolesterol Açil transferaz KoA AÇİL-KoA Yağ asidi Kolesterol esteri

21 Yağ asidi Kolesterol esteri FFA

22 Apo B48 Fosfolipid tabaka Trigliseridler Kolesterol esterleri Serbest Kolesterol

23 LENFATİK DOLAŞIM A SİSTEMİK DOLAŞIM- SOL SUBCLAVİAN VEN A Apoprotein B48 barsak mukoza hücrelerinde sentezlenen bir proteindir. Eğer bu proteinin sentezlenmesinde bir problem olursa ŞL’la barsak mukoza hücrelerinde birikir ve konjenital abetalipoproteinemi hastalığı oluşur.

24 Sindirim olaylarının özeti Salgı kaynağı ve salgı uyaranı EnzimAktiflenmeSubstratSon ürünler ve etki Tükrük bezleri: Ağız boşluğunda besin bulunmasına refleks yanıt olarak tükrük salgılanır Tükrük amilazıKlorür gerekir. pH Nişasta ve glikojen Maltoz ve maltotrioz ve 1:6 oligosakkaridler (dekstrin) Dil bezleriLipazOptimum pH 3-6TAG’lerin 3.pozisyonundaki yağ asidi Yağ asitleri ve DAG Mide bezleri: Esas ve pariatal hücreler refleks uyarı ve gastrine yanıt olarak salınım yaparlar Pepsin A (fundus) Pepsin B (pilor) Pepsinojen HCl ve otokatalizle aktiflenir. pH 1-2 ProteinlerPeptidler Gastrik lipazOptimum pH 3-6TAG’lerin 3.pozisyonundaki yağ asidi Yağ asitleri ve DAG RenninEtkinlik için Ca gerekir pH 4.0 Sütün kazeiniSütü pıhtılaştırır

25 Pankreas: Mideden gelen asit ve kısmi sindirilmiş besinlere yanıt olarak salınan sekretin ve CCK sayesinde pankreas uyarılır TripsinTripsinojen pH ’da barsağın enterokinazı tarafından tripsin haline çevrilir. PH 7.9’da otokatalitiktir. Proteinler Peptidler Polipeptidler Dipeptidler KimotripsinKimotripsinojen triptik aktivite ile aktiflenir Proteinler Peptidler Polipeptidler Dipeptidler ElastazProelastaz olarak salgılanır ve triptik aktivite ile aktiflenir Proteinler Peptidler Polipeptidler Dipeptidler KarboksipeptidazProkarboksipep tidaz olarak salgılanır ve triptik aktivite ile aktiflenir Zincirin serbest karboksil ucundaki peptidler Küçük peptidler ve serbest aminoasitler

26 AmilazpH 7.1Nişasta Glukojen Maltoz ve maltotrioz ve 1:6 oligosakkaridler (dekstrin) LipazSafra tuzları, fosfolipidler ve kolpaz gerektirir TAG’lerin 1. ve 3. ester bağı MAG ve yağ asidleri RibonükleazRibonükleik asidNükleotidler DeoksiribonükleazDNANükleotidler Kolesterol ester hidrolaz Safra tuzlarıKolesterol esterleri Kolesterol ve yağ asidi Fosfolipaz A 2 Tripsin ve Ca ile aktifleşir Fosfolipidlerde gliserolün 2.pozisyonundaki yağ asidi Yağ asidleri ve lizofosfolipidler Karaciğer ve safra kesesi: CCK ile salınır Safra tuzlarıYağlarMiçel oluşumu

27 İnce barsakAminopeptidaz Proteinin aminoterminal uçtaki aminoasitleri kısa peptidler ve serbest aminoasitler DipeptidazlarDipeptidlerAminoasitler TripeptidazlarTripepidlerAminoasitler SukrazSükrozFruktoz, glukoz MaltazMaltozGlukoz LaktazLaktozGlukoz, galaktoz TrehalazTrehalozGlukoz FosfatazOrganik fosfatlarserbest fosfat İzomaltaz1:6 bağlı glukozidlerGlukoz

28 Aşağıdakilerden hangisi inaktif zimojen olarak salgılanmaz? a.Tripsin b.Kimotripsin c.Elastaz d.Lipaz e.Pepsin

29

30 Yağ asidi ve TAG metabolizması Lipidler basit veya karmaşık olarak sınıflandırılabilir: Basit lipidler: –Yağlar: Yağ asitlerinin gliserolle yaptığı esterlerdir –Mumlar: Yağ asitlerinin yüksek molekül ağırlıklı monohidrik alkollerle yaptığı esterlerdir Karmaşık lipidler: Yağ asitlerinin gliserole ek olarak farklı gruplarda içerdiği esterlerdir. –Fosfolipidler: Gliserol, sfingozin, fosfat grubu, alkoller ve yağ asitlerinden oluşur. –Glikolipidler: Sfingozin, şeker grupları ve yağ asitlerinden oluşur. –Diğer: Sülfatidler, aminolipidler v.b lipidlerdir. Öncül ve türev lipidler: Bunlar steroidler, hormonlar, keton cisimleri gibi yapıları kapsar.

31 Yağ asidleri küçük miktarlarda her dokuda oluşurlar. Özellikle açlıkda plazmada önemli miktarlarda bulunurlar. FFA’lar enerji amaçlı olarak karaciğer ve kas gibi dokularda okside olabilirler. FFA’lar glikolipid, fosfolipid, sfingolipid, prostaglandin ve kolesterol esterleri gibi bir çok bileşiğin öncül maddesidir. TAG’deki esterleşmiş yağ asidleri vücudun temel enerji kaynağı olarak iş görür.

32 Yağlar neden fazla enerji verir? a.Mitokondriye taşınması için aktif transport gerekmez b.Daha iyi absorbe olur c.Karaciğere taşınmasında kolaylaştırılmış difüzyon vardır d.Molekül ağırlıkları daha fazladır e.Susuz depo edilirler

33 Aşağıdakilerden hangisi çocuklarda enerji kaynağı olarak kullanılan bileşiklerden en çok indirgenmiş olması nedeniyle (bileşiğin gram başına) diğerlerinden daha fazla enerji sağlar? a.Protein b.Aminoasid c.Yağ d.Etanol e.Karbonhidratlar

34 Yağ asidleri amfipatik bileşiklerdir (hem hidrofilik hemde hidrofobik özellikleri üzerinde bulundurur). Hidrofilik bölümü anyonik gruplar oluşturur. Özellikle uzun zincirli yağ asidlerinde hidrofobik kısım baskın olduğu için suda çözünürlükleri çok düşüktür. Bu nedenle albumine bağlı olarak taşınmak zorundadırlar. Plazmadaki yağ asidlerinin %90’dan fazlası lipoproteinlerin yapısında bulunur.

35 Yağ asidi zinciri çift bağ içermiyorsa doymuş (palmitik asid v.b), 1 veya daha fazla çift bağ içeriyorsa doymamış yağ asidi (oleik asid v.b.) denilir. Doymuş yağ asidleri vücut dışında göreceli olarak oksidasyona dirençlidir. Memelilerdeki tüm yağ asidleri düz zincirlidir. Doğada dallanmış zincirlileride bulunur (fitanik asid). Fitanik asid yıkım eksikliği Refsum hastalığını oluşturur. Plazma ve dokularda fitanik asid birikir.

36 Formik asid1 Asetik asid2:0 Propiyonik asid3:0 Bütirik asid4:04-10 karbon zincirli yağ asidleri sütte bolca bulunurlar. Kaprik asid10:0 Palmitik asid16:0 (en sık) Palmitoleik asid16:1 (9) (en sık)Yapısal lipidler ve TAG’ler başlıca en az 16 C’lu yağ asidlerini içerirler Stearik asid18:0 (en sık) Oleik asid18:1 (9) (en sık) Linoleik asid18:2 (9, 12)Esansiyel yağ asidi Linolenik asid18:3 (9, 12, 15)Esansiyel yağ asidi Araşidonik asid20:4 (5, 8, 11, 14)Prostaglandinlerin öncülü Lignoserik asid24:0Serebrozidlerin bileşeni Nervonik asid24:1 (15)Esansiyel yağ asidi

37 Yağ asidlerinin de novo sentezi: Vücutta kullanılan yağ asidlerinin çoğu diyetle alınır. Diyetle alınan fazla karbonhidratlar ve proteinler (proteinlerin katkısı azdır) TAG olarak depolanan yağ asidlerine dönebilir. Yağ asidi sentezi insanda karaciğer (en fazla), böbrek, beyin, akciğer, meme bezi ve yağ dokusu dahil olmak üzere bir çok dokuda oluşabilir. Yolun koenzim gereksinimleri NADPH, ATP, Mn, biotin, HCO 3 (CO 2 kaynağı olarak) dır. Asetil KoA tek substrat olup son ürün palmitattır.

38 GlukozGlukoz 6-P Fruktoz 1,6-BiP PFK-1 Pirüvat AKoA OAASitrat ATP Sitrat GLUKOJEN Dolu HMY NADPH ATP A KoA ATPADPKoA Sitrat liyaz OAA Malonil KoA Yağ asidi

39 Sitozolik sitrat üç fonksiyon görür: Sitrat ve ATP glikolizi PFK-1 aşamasında bloke eder ve glikolitik yolun ATP üretmek amaçlı çalışmasını engeller. Glukozdan oluşan glukoz-6-fosfatlar HMY’na girer ve NADPH üretilir. Bu NADPH’lar yağ asidi sentezinde esansiyel olan koenzimlerdir. Sitrat sitozolde sitrat liyaz enzimi ile OAA ve A KoA’ya parçalanır. A KoA yağ asidi sentezi için prokürsör madde olarak kullanılır. Sitrat Asetil KoA karboksilaz enzimini (yağ asidi sentezi düzenleyici enzimi) aktive eder.

40 sitrat 1.aşama: Mitokondriyal AKoA’nın sitoplazmaya çıkışı: OAA AKoA Sitrat Sentaz Sitrat ATPADPKoA OAA AKoA Sitrat Liyaz Malat dehidrogenaz Malat Malik enzim Pirüvat NADP + NADPH Yağ sentezi

41 Asetil Ko A Malonil Ko A Asetil Ko A Karboksilaz BİOTİN ATP + HCO 3 ADP

42 Asetil Ko A Asetil Ko A Karboksilaz BİOTİN Palmitat Sitrat PalmitatMalonil Ko A

43 Asetil Ko A Asetil Ko A Karboksilaz BİOTİN Palmitat Sitrat PalmitatMalonil Ko A Palmitat İnsülinProtein fosfataz P Glukagon Protein kinaz A P

44 Uzun süreli düzenlenme: Uzun süreli karbonhidrat tüketimi ve yağdan yoksun diyet enzimi aktifleştirir. Açlık ve fazla yağlı diyet enzimi inhibe eder. Artmış lipoliz ve dokuya fazla miktarda FFA gelmesi nedeni ile ortaya çıkan Açil KoA birikimiyle enzim inhibe olmaktadır. Açil KoA mitokondriyel trikarboksilat taşıyıcıları inhibe ederek sitratın mitokondriden sitozole çıkışını engeller.

45 EnzimDüzenleyici ajanEtki Asetil KoA karboksilaz Kısa süreli düzenlenme (hızlı devreye giren dü- zenleyici mekanizmalar) SitratAllosterik aktivasyon C’lu yağ asidleri (palmitat...) Allosterik inhibisyon İnsülin (defosforilasyon)Stimülasyon Glukagon (cAMP aracılı fosforlasyon) İnhibisyon Uzun süreli düzenlenme (geç devreye giren dü- zenleyici mekanizmalar) Yüksek karbonhidratlı diyet Enzim sentezini uyarır Yağsız diyetEnzim sentezini uyarır Yüksek yağ içeren diyetEnzim sentezi inhibe edilir AçlıkEnzim sentezi inhibe edilir GlukagonEnzim sentezi inhibe edilir

46 Malonil KoA oluştuktan sonra yağ asidi sentezi bir çoklu enzim kompleksi olan “Yağ asidi sentaz enzimi” ile gerçekleşir. Yağ asidi sentaz anzim kompleksi Açil taşıyıcı protein (ACP)Tioester bağlarına açil grubu taşır AKoA-ACP transasetilaz (AT)Açil gruplarını CoA’dan KS’nin sistin kalıntılarına taşır.  -ketoaçil-ACP sentaz (KS)Açil ve Malonil gruplarını birleştirir. Malonil KoA-ACP-transferaz (MT)Malonil gruplarını KoA’dan ACP’ye transfer eder.  -ketoaçil-ACP redüktaz (KR)  -keto gruplarını,  -OH gruplarına indirger (alkol dönüşümü)  -hidroksiaçil-ACP dehidrataz (HD)  -hidroksiaçil-ACP’den su çıkartarak çift bağ oluşturur. Enoil-ACP redüktaz (ER)Satüre açil-ACP oluşturmak için çift bağı indirger

47 Asetil Ko A Malonil Ko A Asetil Ko A Karboksilaz BİOTİN ATP + HCO 3 ADP Yağ asidi sentaz enzim kompleksi 4C6C8C10C12C14C16C Palmitat 16C

48 Palmitat 16 C’lu doymuş bir yağ asididir ve yağ asid sentaz aktivitesinin son ürünüdür. Palmitatın ayrı enzimatik aktivitelerle zincir uzunluğu artırılabilir ve/veya doymamış hale getirilebilir. Bu enzimler mitokondri veya düzendoplazmik endoplazmik retikulumda bulunur. İnsanlar 9.C’dan daha ileride bir yere çift bağ sokamadıkları için, çoklu doymamış yağ asidleri olan linoleik ve linolenik asidler diyetle alınmalıdır. Yağ asidi desatürasyonu: Memeliler  5-,  6-,  9- yağ açil KoA desatütaz olmak üzere 3 desatüraz enzimi içermektedir. Bu enzimler temel olarak KC’de yer alırlar. Desatürasyon sistemi, KC’de DER’da yer alır ve desatüraz enzimleri, sitokrom b5 ve sit.b5 redüktaz içermektedir.

49 TAG yapısı: Yağ asidleri gliserolle karboksil gruplarından esterleşirler ve negatif yük kaybına uğrarlarlar. Böylece nötral yağlar oluşur. Tüm gliserol moleküllerine bağlı yağ asidleri genelde aynı gruptan değildir. 1.C’a bağlı olanlar doymuş, 2.C’a bağlı olanlar doymamış yağ asididir ve 3.C’a bağlı olanlar doymuş veya doymamış olabilir.

50 Yağ açil KoA sentetaz Serbest yağ asidi Yağ-açil-KoA AMP + PP KoA + ATP Açiltransferaz MAG Yağ Açil-KoA KoA Açiltransferaz Yağ Açil-KoA KoA Gliserol fosfat Açiltransferaz Yağ Açil-KoA KoA TAG DAG

51 Gliserol fosfat: TAG sentezinde yağ asidlerinin bağlandığı yapıdır. Temel olarak iki üretim yolu bulunur: Yağ dokusu Dihidroksiaseton fosfat Glikoliz Gliserol fosfat dehidrogenaz

52 Dihidroksiaseton fosfat Glikoliz Gliserol fosfat dehidrogenaz Gliserol Gliserol kinaz Karaciğer

53 TAG’ler besinlerle alınabilir ve barsaklardan ŞL olarak dolaşıma salınırlar. ŞL’lar TAG’leri barsaktan adipositlere depolanmak amacı ile gönderir. Karaciğer de novo olarak TAG üretir ve TAG’ü adipositlere göndermek için VLDL olarak paketler.

54 Yağ asidi yıkımı:  -oksidasyon FFA GlukagonProtein kinaz A Hormon duyarlı lipaz P

55 FA Sistemik dolaşım A Hormon duyarlı lipaz P FFA A A Gliserol karaciğere gönderilir. Gliserolü kullanabilen tek organ karaciğerdir. GLİSEROL

56 Yağ-açil-KoA FFA <12C Yağ açil KoA sentetaz Yağ-açil-KoA AMP + PPKoA + ATP Açil KoA sentetaz KAT-1 Karnitin KoA Açil-karnitin KAT-2 KoA Karnitin Yağ-açil-KoA  -OKSİDASYON >12C MALONİL KoA

57 Karnitin 2 esansiyel özellikteki aa olan “lizin” ve “metionin”den sentezlenir. SAM (S-adenozil metionin) lizin’e 3 metil grubu verir ve oluşan trimetilizinin kısmi proteolizisi ile karnitin sentezlenir. Karnitin esas olarak karaciğer ve böbrekte sentezlenir. Buradan iskelet kası ve kardiak kasa iletilir. Bu taşıyıcı sistem özellikle kaslarda bolca bulunmaktadır.

58 CH 3 CH 2 C = O O  -OKSİDASYON 8 Asetil KoA TCA döngüsü NADH+H FADH 2 ELEKTRON TRANSFER ZİNCİRİ ADPATP

59 4C Palmitoil KoA 16C NADH+H NAD FADH 2 FAD NADH+H NAD FADH 2 FAD 12C ASETİL KoA 14 C ASETİL KoA Enoil KoA hidrataz 10C8C6CAsetil KoA ASETİL KoA FAD FADH 2 NAD NADH+H Açil-KoA dehidrogenaz  -OHAçil-KoA dehidrogenaz Açil-KoA asetil transferaz

60 Açil KoA dehidrogenaz basamağı TCA’daki süksinat dehidrogenaz aşamasının analoğudur. Her iki enzimde mitokondrial iç zarda yer alır. Her iki reaksiyonda da FADH 2 elde edilir ve FADH 2 ’lerden ETZ’de 2’şer mol ATP üretilir. Hipoglisin  -oksidasyonu bu basamakta inhibe eder ve hem ATP sentezi hemde glukoneogenez inhibe edilmiş olur. Hipoglisin aynı zamanda dallı zincirli aminoasid yıkımınıda engeller ve hipoglisemi ve metabolik asidoz ortaya çıkar.

61 Enerji kazancı: 16 C’lu palmitat için  -oksidasyon: –8 Asetil KoA –7 NADH+H : 21 ATP –7 FADH 2 : 14 ATP 8 Asetil KoA TCA’da –24 NADH+H : 72 ATP –8 FADH 2 : 16 ATP –8 GTP TOPLAM : 131 HARCANAN: 2 ATP (AKTİVASYON) NET : 129 ATP

62 3C Palmitoil KoA 15C NADH+H NAD FADH 2 FAD NADH+H NAD FADH 2 FAD 11C ASETİL KoA 13 C ASETİL KoA Enoil KoA hidrataz 9C7C5C Asetil KoA ASETİL KoA FAD FADH 2 NAD NADH+H Açil-KoA dehidrogenaz  -OHAçil-KoA dehidrogenaz Açil-KoA asetil transferaz PROPİONİL KOA

63 CH 3 CH 2 C = O O CH 2 PROPİONİL KoA Kaynaklar: Valin, izolösin, metionin, treonin aa’leri Kolesterol yan zincirleri Tek sayıda karbon içeren yağ asitleri CO 2 + ATP ADP METİLMALONİL KoA PROPİONİL KoA KARBOKSİLAZ METİLMALONİL KoA MUTAZ VİT B12 SÜKSİNİL KoA TCA

64 Peroksizomal  oksidasyon: Peroksizomlar en fazla KC ve böbrek olmak üzere hemen hemen tüm hücrelerde bulunan ve tek katlı bir zar ile çevrilmiş organellerdir. –Peroksizomlar, hidrojen peroksit üreten oksidazları ve hidrojen peroksidi inaktive edern katalazı içermektedir. –Peroksizomal  -oksidasyonun diğer bir rolü, safra asidi oluşumunda kolesterol yan zincirlerinin kısaltılmasıdır. –Kolik asid ve plazmalojen üretimine katılır. –Çok uzun zincirli doymuş, düz zincirli yağ asidlerinin (C24, C26) oksidasyonu peroksizomlarda olmaktadır. Oluşan AKoA’larda karnitine gereksinim göstermeden peroksizom membranından transfer edilebilir. –20 karbonlu dallı zincirli yağ asidi olan fitanik asidin yıkımına katılan fitanik asid monooksijenazda peroksizomal bir enzimdir.

65 Genetik hastalıklar olan Zellweger sendromu ve adrenolökodistrofi peroksizom oluşum bozukluğu ile giden hastalıklardır. Zellweger sendromunda hiç peroksizoma rastlanılmamaktadır. Uzun zincirli yağ asidlerinin birikimi ile de hastalarda KC ve Santral sinir sistemi bozuklukları ortaya çıkmaktadır.

66 İnsanda iki çeşit karnitin eksikliği oluşabilir: Sistemik karnitin eksikliği (SCD): Hastalarda karnitin sentezi bozulmuştur veya böbrek karnitin kaçakları artmıştır. Bu tablo yenidoğanlarda özelliklede prematürelerde izlenir. Diyaliz hastalarında eksiklik oluşur. Organik asidüri vakalarında organik asitlerle konjuge şekilde atılarak eksiklik oluşur. Karaciğer ve kalp etkilenir. Hastalarda azalmış glukoneogeneze bağlı hipoglisemi, hiperamonyemi, hipoprotrombinemi ve akut ansefalopati atakları izlenir.

67 Kas karnitin eksikliği (MCD): Bozukluk üretilen karnitinin kanda defektif transportudur. Karnitinin plazma düzeyleri normaldir. Kas doku özellikle etkilenir. Kasda uzun zincirli yağ asitlerinin kullanımı azalmıştır. Plazma yağ asidi düzeyleri artar. Yetersiz ATP üretimine bağlı olarak kas lifi hasarı ve myoglobinüri izlenir. Hasar ilerlediğinde azotemi ve renal yetmezlik olabilir.

68 Metilmalonik asidemi ve asidürinin 2 tipi vardır: Metilmalonil CoA mutaz eksikliği Vit B12’nin koenzim formuna dönüşüm bozukluğu. Her iki tiptede gelişme geriliği ve metabolik asidoz meydana gelir.

69 METİLMALONİL KoA METİLMALONİL KoA MUTAZ 5’-deoksiadenozilkobalamin SÜKSİNİL KoA

70 N 5 -metiltetrahidrofolat Homosistein metil transferaz (metilkobalamin) THF Homosistein Metionin

71 Adrenolökodistrofi ve Lorenzonun yağı: X-linked adrenolökodistrofi (ALD), peroksizomal  -oksidasyon bozukluğuna bağlı olarak oluşur. Hastalarda başta C24:0 (lignoserik asid) ve C26:0 (serotik asid) olmak üzere uzun zincirli yağ asidlerinin birikimi ile karakterizedir. Bu hastalarda çok uzun zincirli yağ asidlerininin peroksizoma alınmasında etkili olan peroksizomal membran proteininde bozukluk vardır. ALD halkın gündemine Lorenzo ODON’un hastalığa yakalanması ile gelmiştir ve hastanın öyküsü 1993 yılında Universal stüdyolarınca filme alınmıştır.

72 Refsum hastalığı:  -oksidasyon yağlardan enerji üretiminde minör bir yol olsa da, metillenmiş diyet lipidlerinin esas yıkılım yoludur. Bu lipidlerin temel örneği fitanik asiddir. Fitanik asid bitkilerde klorofilde oluşturulur. Ayrıca süt lipidlerinde ve hayvansal yağlarda da bulunmaktadır. Fitanik asid insanda temel olarak  -oksidasyonla metabolize edilir. Nadir görülen genetik hastalık olan Refsum hastalığında peroksizomal  -oksidasyon reaksiyonları bozulmuştur ve hastalarda yüksek miktarda fitanik asid birikir. Hastalarda retinitis pigmentoza, periferal nöropati, cerebellar ataxi gibi ciddi nörolojik problemler ortaya çıkar. Diyetten fitanik asid çıkarılması ile semptomlar geri döner.

73 Yağ asidlerinin  -  oksidasyonu: Yağ asidi oksidasyonunda nicel olarak en aktif yol mitokondriyal  -oksidasyondur. Öte yandan beyin dokuda  -oksidasyon izlenmiştir. Özellikle dallı zincirli yağ asidlerinin oksidasyonunda önemlidir. Bu yolda KoA ara maddeleri gereksinmez ve yüksek enerjili fosfatlar üretilmez.  oksidasyon normalde çok önemsiz bir yoldur ve ER’da sitokromlardaki P450’yi kapsayan hidroksilaz enzimleri ile gerçekleştirilir.

74 Pirüvat dehidrogenaz Pirüvat Asetil Koenzim A Sitrat İzositrat  -ketoglutarat Süksinil KoA Süksinat Fumarat Malat Oksaloasetat CO 2 Glukoneogenez Tek sayıda karbon içeren yağ asidleri, Fitanik asid (  -oksidasyon) Çift sayıda karbon içeren yağ asidlerinin  -oksidasyonla yıkımı

75 Yağ asidi sentezinde hız kısıtlayıcı enzim aşağıdakilerden hangisidir? a.Açil-KoA sentetaz b.Asetil KoA sentetaz c.Asetil KoA karboksilaz d.Matil malonil KoA karboksilaz e.HMG KoA sentetaz

76 Yağ asidi alfa oksidasyon bozukluğu ile giden hastalık hangisidir? a.Refsum hastalığı b.Sandhof hastalığı c.Dikarboksilik asidüri d.Zelleveger sendromu e.Wolman hastalığı

77 Oksidasyonda yağ asitleri mitokondriye hangisi ile taşınır? a.Karnitin b.Kamatin c.Fosfopantotein d.Kardiolipin e.Asetil-KoA

78 Yağ dokusunda lipoliz sırasında aşağıdakilerden hangisi hız kısıtlayıcı enzimdir? a.Lipoprotein lipaz b.Hormona duyarlı triaçilgliserol lipaz c.Gliserokinaz d.Açil-KoA sentetaz e.Hiçbiri

79 Yağ asidi sentezi için mitokondrideki asetil KoA’nın karbon iskeleti hangi forma sitoplazmaya taşınır? a.Oksaloasetat b.  -Ketaglutarat c.Pirüvat d.Sitrat e.Gliseraldehit-3 fosfat

80 Aşağıdakilerden hangisi dokularda peroksizom eksikliği sonucu gelişir? a.Refsum hastalığı b.Reye sendromu c.Zelleweger sendromu d.Goucher hastalığı e.Fabry hastalığı

81 Asetil KoA karboksilaz enzimini aktive ederek yağ asidi sentezini artıran hangisidir? a.İnsülin b.Glukagon c.Kortikosteroid d.Adrenalin e.ACTH

82 Aşağıdakilerden hangisi cAMP’ye bağlı bir protein kinaz tarafından aktive edilir? a.Lipoprotein lipaz b.Hormona duyarlı lipaz c.Gastrik lipaz d.Pankreatik lipaz e.Asit lipaz

83 Karnitinin işlevi, aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? a.Asetil KoA’nın sitoplazmadan mitokondriye taşınması b.Açil KoA’nın sitoplazmadan mitokondriye taşınması c.Plazmada kolesterolün taşınması d.Mitokondriden sitoplazmaya malat taşınması

84 Yağ asitlerinin oksidasyonu sürecinde oluşan asetil KoA hangi ara ürünle birleşerek sitrik asid döngüsüne girer? a.Sitrat b.Oksaloasetat c.Süksinat d.Alfa-ketoglutarat e.Malat

85 Karnitinle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a.Karaciğer ve böbrekte sentezlenir b.İskelet kası ve kalp kasında sentezlenmez c.Trimetillizinden başlayarak sentezlenir d.Yağ asitlerini dolaşımdan hücre içine taşır e.Yağ asitleri ile esterleşir


"YAĞ ASİDLERİ UZM.DR.OKHAN AKIN. Asiditenin tamponlanması ve intestinal sindirim ve emilim Kısmi sindirilmiş besinler ve asid duodenuma ulaşır Mide." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları