Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

2006.02.20 - SLAYT 1 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Yönetimi Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü DOK 322: Veri Tabanı Yönetim.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "2006.02.20 - SLAYT 1 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Yönetimi Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü DOK 322: Veri Tabanı Yönetim."— Sunum transkripti:

1 SLAYT 1 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Yönetimi Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü DOK 322: Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bazı slaytlar için kaynak: Ray R. Larson, School of Information Management and Systems, UC Berkeley

2 SLAYT 2 DOK 322 – Bahar 2006 Plan Dersin tanımı Veri tabanı kavramları ve terminolojisi Veri tabanı modelleri

3 SLAYT 3 DOK 322 – Bahar 2006 Ders Planı Web sayfası Dersin tanımı Okuma parçaları Notlandırma Ödevler Takvim

4 SLAYT 4 DOK 322 – Bahar 2006 Dersin Web Sayfası

5 SLAYT 5 DOK 322 – Bahar 2006 Ders tanımı Ders veri tabanı tasarımıyla ilgili, veri tabanı yazılımı tasarımıyla değil –VTYS ile ilgili detaylı konuları sadece veri tabanı tasarımı ve yapısıyla ilgili olarak tartışacağız Veri tabanı uygulama tasarımı üzerinde epey zaman harcayacağız. Buna web uygulama veri tabanı desteği de dahil

6 SLAYT 6 DOK 322 – Bahar 2006 Okuma Parçaları Ders kitabı: –David M. Kroenke. Database Processing: Fundamentals, Design, and Implementation (9th Edition). International edition. Prentice Hall: Upper Saddle River, NJ, –Amazon.com (136.60USD)

7 SLAYT 7 DOK 322 – Bahar 2006 Okuma Parçaları Adım Adım Microsoft Access 2002 MS Access Yardım sayfaları

8 SLAYT 8 DOK 322 – Bahar 2006 İçindekiler

9 SLAYT 9 DOK 322 – Bahar 2006 Ders kitabı web sayfaları

10 SLAYT 10 DOK 322 – Bahar 2006 Notlandırma Geçme notu: –Devam (%10) –Ödevler (%20) –Ara sınav (%20) –Proje (%20) –Son sınav (%40)

11 SLAYT 11 DOK 322 – Bahar 2006 Ödevler İki çeşit ödev var –Önceden geliştirilmiş bir veri tabanını (Cookie) kullanarak arama, erişim ve değiştirme, modelleme (varlık-ilişki diyagramı) ödevleri –Kendi kişisel veri tabanınızı tasarlama, veri girme ve sorgulama Veri tabanı projesi türleri (Proje) –Bireysel »İşle ilgili »Dersle ilgili –Grup »Dersle ilgili »Proje

12 SLAYT 12 DOK 322 – Bahar 2006 Takvim

13 SLAYT 13 DOK 322 – Bahar 2006 Veri tabanı nedir?

14 SLAYT 14 DOK 322 – Bahar 2006 Dosyalar ve veri tabanları Dosya: Bir örgüt, kişi, alan ya da konuyla ilgili kayıt ya da belge dermesi (Rowley) –Elci (kağıt) dosyalar –Bilgisayar dosyaları Veri tabanı: Kayıtlar arasındaki ilişkileri de gösteren benzer kayıtlar dermesi (Rowley) –bibliyografik, istatistiksel, işle ilgili veriler, görüntüler, etc.

15 SLAYT 15 DOK 322 – Bahar 2006 Veri tabanı Belirli bir örgütteki uygulama sistemleri tarafından kullanılan depolanmış işletimsel veri dermesi (C.J. Date) –Kağıt “veri tabanları” Dünyadaki bilginin önemli bir kısmını içeriyor –Dosya tabanlı veri işleme sistemleri Erken dönem (genelde) iş verilerinin toptan işlenmesi (batch processing) –Veri Tabanı Yönetim Sistemleri (VTYS)

16 SLAYT 16 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar –Veri Tabanı Yönetim Sistemi - VTYS –Veri tabanı tanımlamak, yaratmak, yaşatmak ve veri tabanına denetimli erişim sağlamak için kullanılan yazılım sistemi

17 SLAYT 17 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Depo (Havuz) –Veri Sözlüğü (Data Dictionary) olarak da bilinir –Belirli bir veri tabanı için tüm metadata’nın depolandığı yer –Belirli bir veri tabanındaki dosyalar ya da tablolar arasındaki ilişkiler hakkında bilgi de içerebilir

18 SLAYT 18 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Metadata –Veri hakkında veri VTYS’de bir varlığın tüm özelliklerinin tanımlanması, ör: –Ad –Veri türü –Büyüklük –Biçim veya özel karakteristikler –Dosyaların ya da ilişkilerin özellikleri Ad, içerik, notlar, vs.

19 SLAYT 19 DOK 322 – Bahar 2006 Niçin VTYS? Tarihçe –1950’lerde ve ’60’larda tüm uygulamalar belli gereksinimler için özel olarak geliştirildi –Dosya temelliydi –Benzer ya da tekrar uygulamalar geliştirildi –Erken VTYS’ler programlama dillerinin uzantılarıydı – E.F. Codd ve İlişkisel Model – Ashton-Tate ve ilk mikrobilgisayara dayalı VTYS

20 SLAYT 20 DOK 322 – Bahar 2006 Dosya Temelli Sıstemler Yaramaz Güzel İstenen Kömür tahmini Teslimat Listesi Uygulama Dosya Oyuncaklar Adresler Oyuncaklar

21 SLAYT 21 DOK 322 – Bahar 2006 Dosya Sistemlerinden VTYS’ye Dosya Sistemlerinin Sorunları –Tutarsız veriler –Esnek olmama –Kısıtlı veri paylaşımı –Standartların uygulanamaması –Aşırı program yaşatımı

22 SLAYT 22 DOK 322 – Bahar 2006 VTYS’nin Yararları Minimum veri tekrarı Veri tutarlılığı Veri bütünleştirme Erişim paylaşımı Uygulama geliştirme kolaylığı Tekbiçim güvenlik, mahremiyet ve tutarlılık denetimleri Veri erişilebilirliği ve cevap verebilme Veri bağımsızlığı Azaltılmış program yaşatımı

23 SLAYT 23 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Veri bağımsızlığı –Verinin fiziksel temsili, bulunduğu yer ve verinin kullanımı birbirinden ayrı Uygulamanın veri tabanının veriyi nasıl ve nerede depoladığını bilmesi gerekmez; uygulama sadece ister Bir veri tabanını bir VTYS’den diğerine aktarmanın uygulama programı üzerinde etkisi olmamalı Veri tabanına alanlar eklemek, verileri yeniden kodlamak uygulamaları etkilememeli

24 SLAYT 24 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Çevresi CASE Araçları VTYS Kullanıcı Arayüzü Uygulama Programları Havuz Veri Tabanı

25 SLAYT 25 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Bileşenleri VTYS =============== Tasarım araçları Tablo Yaratma Form Yaratma Sorgu yaratma Rapor yaratma Prosedürel dil derleyicisi (4GL) ============= İşletim sırasında Form işleyici Sorgu işleyici Report Writer Language Run time Kullanıcı Arayüzü Uygulamaları Uygulama Programları Veri Tabanı Veri tabanı: Kullanıcı verileri Metadata Dizinler Uygulama Metadatası İçerir

26 SLAYT 26 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Sistemleri Türleri PC Veri tabanları Merkezi Veri tabanları İstemci/Sunucu Veri tabanları Dağıtık Veri tabanları Veri tabanı modelleri

27 SLAYT 27 DOK 322 – Bahar 2006 PC Veri tabanları Örneğin. Access FoxPro Dbase vs.

28 SLAYT 28 DOK 322 – Bahar 2006 Merkezi Veri tabanları Merkezi Bilgisayar

29 SLAYT 29 DOK 322 – Bahar 2006 İstemci/Sunucu Veri tabanları Ağ İstemci Veri tabanı sunucusu

30 SLAYT 30 DOK 322 – Bahar 2006 Dağıtık veri tabanları bilgisayar Yer A Yer C Yer B Homojen Veri tabanları

31 SLAYT 31 DOK 322 – Bahar 2006 Dağıtık veri tabanları Yerel ağ Veri tabanı sunucusu İstemci İletişim sunucusu Uzak bilgisayar Uzak bilgisayar Heterojen veya Federe veri tabanları

32 SLAYT 32 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Veri tabanı uygulaması –Bir dizi veri tabanı etkinliğini gerçekleştirmek için kullanılan uygulama programı (veya ilgili programlar seti): Veri tabanı kullanıcıları adına Yarat Oku Güncelle Sil

33 SLAYT 33 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Uygulamaları Türleri PC veri tabanları –Genellikle kişisel Çalışma Grubu veri tabanları –Yerel ağ üzerinden herkesin veri tabanına eriştiği küçük grup kullanımı Bölüm veri tabanları –Çalışma grubundan daha büyük – ama benzer Örgüt veri tabanları – İntranet üzerinden (veya bazen Internet üzerinden) tüm örgüte hizmet sunar

34 SLAYT 34 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Veri tabanı etkinlikleri: –Create (Yarat) Veri tabanına yeni veri ekle –Read (Oku) Read current data from the database –Update (Güncelle) Mevcut veri tabanını güncelle ya da değiştir –Delete (Sil) Veri tabanından veri sil

35 SLAYT 35 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Girişim –Örgüt Varlık –Kişi, Yer, Nesne, Olay, Kavram... Özellikler –Bir varlık hakkındaki veri ögeleri –Bazen alan (field), madde veya alanadı (domain olarak adlandırılır Veri değerleri –Belli bir varlık için belli bir özelliğin görünümleri (instances)

36 SLAYT 36 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Kayıtlar –Belli bir varlığın tüm özelliklerinin değerler seti –İlişkisel VTYS’de “satır” ya da “tuple” olarak da bilinir Dosya –Kayıtlar dermesi –İlişkisel VTYS’de “İlişki” ya da “Tablo” olarak da bilinir

37 SLAYT 37 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Anahtar –Bir dosyadaki kayıtları belirlemek ve bulmak için kullanılan özellik ya da özellikler dizisi Primer Anahtar –Bir dosyadaki her kaydı tekil olarak belirleyen özellik ya da özellikler dizisi

38 SLAYT 38 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar DA –Veri yöneticisi – Bir örgütteki Veri Yönetim işlevinden sorumlu kişi –Bazen CIO olabilir -- Chief Information Officer DBA –Veri Tabanı Yöneticisi – Veri Tabanı Yönetim işlevinden sorumlu kişi

39 SLAYT 39 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Veri Yönetimi –Bir örgütteki veri kaynaklarının topyekün yönetimi sorumluluğu Veri Tabanı Yönetimi –Fiziksel veri tabanı tasarımı ve veri tabanı yönetimi teknik sorumluluğu Veri Hizmetçisi –Bir örgütün verilerinin alt setinden ve bu verilerle ilgili tüm etkileşimlerden (uygulamalar, kullanıcı erişimi vs.) sorumluluk

40 SLAYT 40 DOK 322 – Bahar 2006 Terimler ve Kavramlar Modeller –(1) Veri tabanı görünümleri ya da düzeyleri Kavramsal, mantıksal, fiziksel –(2) VTYS türleri İlişkisel, Hiyerarşik, Ağ, Nesne Tabanlı, Nesne Tabanlı İlişkisel

41 SLAYT 41 DOK 322 – Bahar 2006 Modeller (1) Kavramsal Model Mantıksal Model Dış Model Kavramsal gerekler Kavramsal gerekler Kavramsal gerekler Kavramsal gerekler Uygulama 1 Uygulama 2Uygulama 3Uygulama 4 Uygulama 2 Uygulama 3 Uygulama 4 Dış Model Dış Model Dış Model İç Model

42 SLAYT 42 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Modelleri (2): Tarihçe Hiyerarşik Model (1960’lar ve 1970’ler) –Programlama dillerindeki veri yapılarına benziyor. Kitaplar (no, başlık) YayıncılarKonular Yazarlar (ad, soyad)

43 SLAYT 43 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Modelleri (2): Tarihçe Ağ modeli (1970’ler) Verilerin tek girişini ve veri zincirleri boyunca dolaşma “bağlantıları” sağlar KonularKitaplar Yazarlar Yayıncılar

44 SLAYT 44 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Modelleri (2): Tarihçe İlişkisel Model (1980’s) –Veriler için kavramsal olarak basit bir model; veriler, ilişkiler (“tablolar”) olarak tanımlanır ve tüm veriler görülebilecek şekildedir

45 SLAYT 45 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Modelleri (2): Tarihçe Nesne Tabanlı Model (1990’lar) –Veriyi ve işlemleri “Nesne” olarak kapsülleştirir Kitaplar (no, başlık) YayıncılarKonular Yazarlar (ad, soyad)

46 SLAYT 46 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Modelleri (2): Tarihçe Nesne-İlişkisel Model (1990’lar) –işkisel Modelin iyi bilinen özelliklerini Nesne Tabanlı özelliklerle birleştirir. Bunlar: Kullanıcı tanımlı veri türleri Kullanıcı tanımlı fonksiyonlar Kalıtım ve alt sınıflar

47 SLAYT 47 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Sistemi Yaşam Döngüsü Büyüme, Değişim ve Yaşatma 6 İşlemler 5 Entegrasyon 4 Tasarım 1 Dönüştürme 3 Fiziksel Yaratım 2

48 SLAYT 48 DOK 322 – Bahar 2006 Tasarım Örgütün gereksinimlerini belirleme Veri tabanı Kavramsal Modelini geliştirme –Varlık-İlişki diyagramı tekniklerini kullanarak Veri Sözlüğü inşa etme Mantıksal Modeli geliştirme

49 SLAYT 49 DOK 322 – Bahar 2006 Fiziksel Yaratım Veri tabanı Fiziksel Modelini geliştirme –Veri formatları ve türleri –Dizinlerin belirlenmesi, vs.. Prototip veri tabanının yüklenmesi ve test edilmesi Güvenlik, gizlilik ve erişim denetimlerinin kararlaştırılması ve kurulması Tutarlılık sınırlamalarının kararlaştırılması ve kurulması

50 SLAYT 50 DOK 322 – Bahar 2006 Dönüştürme Yeni veri tabanını kullanmak için mevcut veri setlerini ve uygulamalarını dönüştürme –Eski verileri yeni formatlara dönüştürmek için programlar ve dönüştürme programcıkları (utility) gerekebilir

51 SLAYT 51 DOK 322 – Bahar 2006 Entegrasyon 3. Adımla örtüşür Yeni veri tabanına dönüştürülmüş ve yeni uygulamaların entegrasyonu

52 SLAYT 52 DOK 322 – Bahar 2006 İşlemler Tüm uygulamalar tam-ölçekli çalıştırılır Gizlilik, güvenlik ve erişim kontrolü sağlanır Kurtulma ve Yedekleme prosedürleri kurulmalı ve kullanılmalıdır

53 SLAYT 53 DOK 322 – Bahar 2006 Büyüme, Değişim ve Yaşatma Değişim, bir yaşam biçimidir –Uygulamalar, veri gerekleri, raporlar vs. yeni gereksinimlere göre değişir –Veri tabanı ve uygulamaların değişiklik gereksinimlerini karşılaması için değiştirilmeleri gerekir

54 SLAYT 54 DOK 322 – Bahar 2006 Yaşam Döngüsünün Bir Başka Görüntüsü İşlemler 5 Dönüştürüm 3 Fiziksel Yaratım 2 Büyüme, Değişim 6 Entegrasyon 4 Tasarım 1

55 SLAYT 55 DOK 322 – Bahar 2006 Cookie Veri Tabanı

56 SLAYT 56 DOK 322 – Bahar 2006 Cookie Gerekleri Cookie hipotetik bir toplu kataloğun bilgilerini içeren bir bibliyografik veri tabanı Hangi kütüphanelerin hangi kitaplara sahip olduğunun kaydedilmesi gerekli Bibliyografik bilgi aranması gerekli –Yazar, başlık, konu, yer no vs.. Sipariş için kitapları kimin yayımladığının bilinmesi gerekli

57 SLAYT 57 DOK 322 – Bahar 2006 Varlık-İlişki Diyagramları Varlık-İlişki diyagramları veri tabanı tasarımında kullanılan temel araçlardan biridir Varlık-İlişki diyagramlarını daha sonra ayrıntılı olarak inceleyeceğiz Varlık-İlişki diyagramları Varlıkları (dikdörtgenler) ve özelliklerini (elipsler) ve varlıklar arasındaki ilişkileri (baklava dilimleri) gösterir

58 SLAYT 58 DOK 322 – Bahar 2006 Cookie Veri tabanı Halen veri tabanında 6 varlık var –Books (bibfile) -Kitaplar –Local Call numbers (callfile) – Yerel Yer no’ları –Libraries (libfile) - Kütüphaneler –Publishers (pubfile) - Yayıncılar –Subject headings (subfile) – Konu başlıkları –Konu ve Kitaplar arasındaki bağlantılar (indxfile)

59 SLAYT 59 DOK 322 – Bahar 2006 BIBFILE Kitaplar (BIBFILE) belli kitaplarla ilgili bilgi içerir. Her kitap için bir kayıt var. Özellikleri: –accno – “sağlama” no’su ya da seri no –title – kitap adı –loc – Yayın yeri –date – Yayın tarihi –price – Kitabın fiyatı –pagination – Kaç sayfa olduğu –ill – Varsa ne tür resimler (haritalar vs.) –height – Kitabın yüksekliği (cm olarak)

60 SLAYT 60 DOK 322 – Bahar 2006 Books/BIBFILE Books accno Title Loc Date Price Pagination Height Ill

61 SLAYT 61 DOK 322 – Bahar 2006 CALLFILE CALLFILE yer no’su ve belli kitapları belli kütüphanelerle ilişkilendiren mevcutlar bilgisi içerir Özellikleri: –accno – kitap sağlama no’su –libid –sahip olan kütüphanenin no’su –callno – nedeki yer no’su –copies –belli bir kütüphanedeki kopya sayısı

62 SLAYT 62 DOK 322 – Bahar 2006 LocalInfo/CALLFILE CALLFILE Copies accno libid Callno

63 SLAYT 63 DOK 322 – Bahar 2006 LIBFILE LIBFILE toplu kataloğa katılan kütüphaneler hakkında bilgi içerir. Özellikleri: –libid – Kütüphane no’su –library – Kütüphane adı –laddress – Kütüphne sokak adresi –lcity – Şehir adı –lstate – Eyalet kodu (kısaltma) –lzip -- zip kodu –lphone – Telefon no’su –mop - suncl – Kütüphanenin açılış kapanış ssatleri

64 SLAYT 64 DOK 322 – Bahar 2006 Libraries/LIBFILE LIBFILE Libid SatCl SatOp FCl FOp ThCl ThOpWClWOpTuClTuOp Mcl MOp Suncl SunOp lphone lzip lstatelcity laddress Library

65 SLAYT 65 DOK 322 – Bahar 2006 PUBFILE PUBFILE kitapların yayıncıları hakkında bilgi içerir. Özellikleri: –pubid – Yayıncı no’su –publisher – Yayıncı adı –paddress – Yayıncı adresi –pcity -- Şehir –pstate -- Eyalet –pzip -- zip kodu –pphone – Telefon no –ship – Kaç günde teslim ettiği

66 SLAYT 66 DOK 322 – Bahar 2006 Publisher/PUBFILE PUBFILE pubid Ship Publisher pphone pzip pstate pcity paddress

67 SLAYT 67 DOK 322 – Bahar 2006 SUBFILE SUBFILE kitaplara verilebilecek her tekil konu başlığını içerir. Özellikleri: –subcode – Konu no’su –subject – Konu başlığı/tanım

68 SLAYT 68 DOK 322 – Bahar 2006 Subjects/SUBFILE SUBFILE Subject subid

69 SLAYT 69 DOK 322 – Bahar 2006 INDXFILE INDXFILE kitaplarla konu başlıkları arasında çoka çoklu ilişki sağlar. Özellikleri tamamen diğer tablolara bağlantılardan ibarettir. –subcode – Konu no’suna bağlantı –accno – Kitap sağlama no’suna bağlantı

70 SLAYT 70 DOK 322 – Bahar 2006 Konularla Kitapları İlişkilendirme INDXFILE accno subid

71 SLAYT 71 DOK 322 – Bahar 2006 Cookie Sorularına bazı örnekler Sorular 1. CD-ROM in the Library adlı kitabın yazarı kimdir? 2. CD-ROM in the Library adlı kitabın yayıncısını ve adresini bulunuz. 3. CD-ROM in the Library adlı kitap hangi kütüphanelerde vardır? 4. CD-ROM in the Library adlı kitaba hangi konu başlıkları verilmiştir? 5. Moffitt Kütüphanesinin sahip olduğu “Eğitim” (Education) konu başlıklı ve “Dell Publishing” yayınevi tarafından yayımlanmış olan kitapların yazarlarını ve eseadlarını yer numaralarıyla birlikte listeleyiniz. 6. Berkeley Halk Kütüphanesinin ve şubelerinin sahip olduğu tüm kitapları yer numaraları, fiyatları ve kopya sayılarıyla birlikte listeleyiniz. 7. Tüm kütüphanelerdeki fiyatı 10 dolardan daha fazla olan duplike kitapları en pahalısından en ucuzuna doğru listeleyiniz. 8. Tüm kütüphanelerde kaç kitap bulunmaktadır? 9. Tüm kütüphanelerin sahip olduğu kitapların toplam fiyatı ne kadardır? 10. Kongre Kütüphanesindeki Veysey tarafından yazılan kitaba hangi konu başlıkları verilmiştir?


"2006.02.20 - SLAYT 1 DOK 322 – Bahar 2006 Veri Tabanı Yönetimi Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü DOK 322: Veri Tabanı Yönetim." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları