Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 13. Hafta Gürültü Kontrolü- Aktif Kontrol, Durum Çalışmaları ve Örnekler.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 13. Hafta Gürültü Kontrolü- Aktif Kontrol, Durum Çalışmaları ve Örnekler."— Sunum transkripti:

1 MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 13. Hafta Gürültü Kontrolü- Aktif Kontrol, Durum Çalışmaları ve Örnekler

2 Gürültü Kontrolü Aktif Kontrol (Genellikle düşük frekans uygulamalarında kullanılır) Kontrollü ters faz ses alanı ile yaratma Pasif Kontrol (Daha yüksek frekanslarda daha verimlidir, Yutucu malzemeler kullanılır) 1) Kaynağında kontrol 2) Kaynak-alıcı arasında kontrol 3) Alıcıda kontrol A)Yapı-kaynaklı gürültü (SbN): Bir yapıdaki değişken kuvvetlerin oluşturduğu ve yapı yolu ile iletilen gürültü B)Hava kaynaklı gürültü (AbN):Akış yolu ile ortaya çıkan gürültü veya kaynağı önemini yitiren gürültü

3 Aktif kontrol Prensibi: Aktif kontrol, orijinal (birincil) gürültünün uygun fazda ve genlikte yaratılan ikincil bir gürültü vasıtasıyla azaltılmasına dayanır. Birincil gürültü İkincil gürültü Sonuç gürültü

4 Aktif kontrol Adaptif sistem ile aktif kontrol Birincil gürültü sinyali İkincil gürültü sinyali (referans sinyal) Dijital filtre Adaptif Algoritma

5 Gürültü Kontrolü Durum çalışmaları (Case Studies)

6 Durum Çalışması-1: Aktif kontrol Dikdörtgen bir ağaç kutu İkincil kaynak (hoparlör) Birincil kaynak (hoparlör) Hata mikrofonu Yükselteç Üreteç Kontrolör Adaptif bir sistem ile gürültü kontrolü:

7 İkincil hoparlör Hata mikrofonu Birincil hoparlör Frekans (Hz) Genlikte azalma (dB)

8 Durum Çalışması-2: Pasif kontrol Hücre ve boru kullanımı ile gürültü kontrolü:

9

10

11

12

13

14

15 Örnek-1 Fabrikada operatör sağlığı için gereken önlemler: Fabrikada yaş kağıt makinası bölümünde çalışan operatöre gelen gürültü dozunun azaltılması isteniyor. İlgili bölümde ölçülen gürültü seviyeleri şu şekildedir: EMİCİ VALSLER GAUÇ VALSİ KONTROL BÖLÜMÜ YAŞ KISIM

16 Dominant ses Gauç valsinden kaynaklanmaktadır. Operatörün bu bölümde harcadığı süreler: saat Standarda göre 8 saatlik çalışma süresine göre efektif saaatler:

17 Günlük gürültü dozu limiti: olduğundan tedbirler alınmalıdır.

18 Alınabilecek tedbirler: 1.Gürültü kaynağı (Gauç valsi) bir hücre içine alınmalıdır. 2.Operatör yalıtımlı bir oda içerisine alınarak, mesaisinin bir bölümünün burada geçirilmesi sağlanmalıdır. 1.tedbir makinanın fiziki durumu nedeni ile mümkün olmadığından ikinci tedbir seçilmiş, bu kapsamda şekilde de gösterilen kontrol odası inşa edilmiştir.

19 Yapıların Ses İletim Kaybı (TL) Hesabı 1. Adım: Tablodan yapı malzemesinin Yüzey Yoğunlukları (m) ve Plato Yükseklikleri belirlenir. 2. Adım: Yapı için istenilen frekans bandındaki ses iletim katsayıları kütle kanunu formülünden hesaplanır:

20 Eğer hesaplanan TL değeri Plato Yüksekliğinin üzerinde ise, Plato yüksekliğine hangi kritik frekansta ulaşıldığının hesaplanması gerekir: 3. Adım: Kritik frekans: i)Kritik frekansın hangi oktav bandı içerisinde yer aldığı belirlenir. ii) Bu oktav bant merkez frekansı dahil olmak üzere ardışık 3 merkez frekans boyunca aynı kalır, yani TL=PY olarak alınır. ii) Bir sonraki oktav bandında ise 6 dB artar ve yine ardışık üç oktav band boyunca aynı kalır yani TL=PY+6 dB olarak alınır Oktav Bant Merkez Frekansları (Hz)

21 Eğer yapılar a)Birbirine değmeyecek şekilde (aralarında en az 30 cm) artarda yerleştirilmiş ise Toplam Ses İletim Kaybı: TLt= TLa+ TLb+ TLc Çok Katmanlı Yapılar için Ses İletim Kaybı Hesabı W1W1 W’ 1 W’’ 1 W2W2 abc b) Birbirine yapışık veya aralarında çok küçük boşluk varsa tüm sistem tek bir sistem olarak düşünülerek çözüm yapılmalıdır. Bu durumda, toplam yüzeysel yoğunluk: mt= (m a +m b +m c ) Toplam Ses İletim Kaybı: TL t =20log(f*mt)-47 Not: Birleşik sistemin Plato yüksekliği olarak PY’si en yüksek olan malzemelerin PY’si seçilir. W1W1 W2W2 a b c

22 Çok Katmanlı Yapılar için Ses İletim Kaybı Hesabı W2W2 W1W1 a b c c) Üstüste yerleştirildiyse Toplam Ses İletim Kaybı TL t = 10log (1/T m ) olacaktır. T m = (T 1 S 1 + T 2 S 2 + T 3 S 3 )/(S 1 +S 2 +S 3 ) T m ortalama ses iletim katsayısı olup S 1, S 2, S 3 yüzey alanlarıdır.

23 Örnek-2 Örnek: Aşağıda malzeme ve kalınlıkları belirtilen yapıların 500 Hz oktav bandındaki ses iletim kayıplarını hesaplayınız. a) 1 cm kalınlığında çelik levha b) 1.5 cm kalınlığında beton c) 0.5 cm kalınlığında sıva Malzemelerin yüzey yoğunlukları (m) ve plato yükseklikleri a) Çelik Levha: m a =1x78=78 kg/m2 PY a =40 dB Beton: m b =1.5x23=34.5kg/m2 PY b =38 dB Sıva: m c =0.5x17=8.5 kg/m2 PY c =30 dB Çözüm

24 a) Çelik için 500 Hz merkez frekansa sahip banttaki ses iletim katsayısı TL a =20log(500*78)-47=44.82 dB > PY=40 dB Bu değer ( TLa ) plato yüksekliğinden büyük olduğu için, plato yüksekliğine hangi kritik frekansta ulaşıldığının hesaplanması gerekir: fc=(1/78)*10^((PY+47)/20)  fc= 287 Hz. Bu frekans 250 Hz oktav bandı içerisinde yer alır. TL (NRI) plato yüksekliği değeri 250, 500 ve 1000 Hz boyunca yani ardışık 3 oktav bandı boyunca aynı kalır Bir sonraki oktav bandı olan 2000 Hz de 6 dB artar. Yani 2000 Hz’de TL 46 dB değerine ulaşır. Burada 500 Hz için TL a =PY=40 dB değeri alınır. b) TL b =20log(500*34.5)-47=37.73 dB < PY b =38 dB c) TL c =20log(500*8.5)-47=25.56 dB < PY c =30 dB

25 Örnek 2’de verilen bu yapılar a)30 cm aralıklı yan yana b)Bitişik c)Üst üste yerleştirilirse ses iletim kayıpları ne olur? Çözüm a) TL t = TL a + TL b + TL c Bu durumda TL t = = dB b) m= (ma+mb+mc)= 121 kg/m2 TLt=20log(500*121)-47=48.6 dB bulunur. Bu değer yapıda bulunan en yüksek plato değerinden daha büyük olduğundan Örnek 1’de yapıldığı gibi işlemler tekrarlanır: fc=185 Hz. 125 Hz bandındadır. Ardışık üç frekansta plato yüksekliği değişmeyeceğinden 500 Hz’de TLt=40dB olarak alınır. Örnek-3

26 c) TL t = 10log (1/T m ) T m = (T 1 S 1 + T 2 S 2 + T 3 S 3 )/(S 1 +S 2 +S 3 ) Bu durumda T 1 =1/(10 TL 1 /10 )= 1/(10 40/10 )=10 -4 T 2 =1/(10 TL 2 /10 )= 1/( /10 )= T 3 =1/(10 TL 3 /10 )= 1/( /10 )= (S1=5m 2, S2=5m 2, S3=5m 2 olarak verilsin.) T m =(10 -4 x x x5)/15= TLt= 10log (1/Tm)=10log(1/0.0139)=18.58 dB bulunur.

27 Duvarlar vasıtasıyla ses azaltımı (NR) TL değerlerinden şu şekilde hesaplanır: a)En genel halde b)Her iki alan da serbest ses alanı ise TR=NR c) Alıcı oda serbest alan ise (R2 sonsuza gider): Yapıların Gürültü Azaltım (NR) Hesabı

28 Örnek 1’de verilen fabrika için 5 cm kalınlığında beton bir oda yapılması (Kontrol Bölümü) isteniyor. Operatörün bu odada belirli bir süre kalarak gürültü doz etkisinin azaltılması amaçlanıyor. Standarda uygunluk için bu odanın 15 dB’den büyük bir gürültü azaltımı yaratması hedeflenmektedir. Not: Burada STC yani frekans ortalama TL esas alarak NR hesaplanacaktır. m =5x23=115 kg/m 2 PY=38 dB Örnek -4 Çözüm Frekans (Hz) TL (dB)36,1542,1748,1954,2160,2366,26 Plato Yüksekliği (dB)38,00 Düzeltilmiş TL (dB) 36,15 (38) 38 (38+6) = 4444 STC (dB) 40.7 dB NR (dB) 21.5 dB Kritik Frekans: fc=(1/m)*10^((PY+47)/20) = Hz, 125 Hz bandındadır.

29 Bu oda için Gürültü Azaltım değeri (NR); Burada, odanın tamamı beton olduğundan yutucu yüzey tüm oda yüzeyi ile aynı olduğundan dır. Betonun ortalama yutma katsayısı (NRC) 0.05 alınmıştır.

30 Bina inşa edildikten sonra yapılan incelemelerde, Operatör dışarı hatta sadece bazı ayarlamalar ve genel gözlem için kalmakta böylelikle mesaisinin 7.91 saatini ise ( )=78.5 dB’den düşük olan bu kontrol odasında harcamıştır. Kalan =4.748 saat ise aynı oranda mevcut gürültüye maruz kalmıştır. Bu durumda belirtilen gürültülere aynı oranda maruz kalındığından kalan süreyi eşit oranda paylaştıralım:

31 Yeni durumdaki doz miktarı: Bu değerler sekiz saatlik efektif mesai saatine göre yeniden düzenlenirse tedbir amacına ulaşmış olmaktadır.


"MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 13. Hafta Gürültü Kontrolü- Aktif Kontrol, Durum Çalışmaları ve Örnekler." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları