Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Glukoneogenez Uzm. Dr. Kadir Okhan AKIN. GLUKONEOGENEZ Beyin, RBC, böbrek medullası, kornea, lens, testis ve egzersiz halindeki kas gibi bazı dokular.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Glukoneogenez Uzm. Dr. Kadir Okhan AKIN. GLUKONEOGENEZ Beyin, RBC, böbrek medullası, kornea, lens, testis ve egzersiz halindeki kas gibi bazı dokular."— Sunum transkripti:

1 Glukoneogenez Uzm. Dr. Kadir Okhan AKIN

2 GLUKONEOGENEZ Beyin, RBC, böbrek medullası, kornea, lens, testis ve egzersiz halindeki kas gibi bazı dokular metabolik yakıt olarak devamlı glukoza gereksinim gösterirler. Beyin yettiği sürece sadece glukoz kullanan bir organdır. Sadece kendine yetmemeye başladığı zaman keton cisimlerini de yakıt maddesi olarak kullanmaktadır. Eritrositler mutlak olarak glukoza bağlıdırlar. Mitokondrileri olmadığı için enerji gereksinimlerini sadece glikolizden elde etmektedir. Böbrek medullası, kornea, lens, testis ve egzersiz halindeki kas gibi dokularında aerob kapasiteleri düşüktür ve enerjilerinin çoğunu anaerobik glikolizle sağlarlar.

3 İnsanda glukozun üç kaynağı bulunmaktadır: Besin maddeleri Glikojen depoları Glukoneogenez iki dokuda glikojen depolanmaktadır. Kas’da yaklaşık 400 gr, kas ağırlığının %1-2’si kadar, Karaciğerde 100 gr, ağırlığının %6-8’I kadar glikojen bulunmaktadır. Bunlardan sadece karaciğer glukagonu kana glukoz sağlamakta kullanılabilir. Diyetle glukoz alımı olmadığı zaman, karaciğer glikojeni bu gereksinimi sadece saat süre ile karşılayabilir. Glikojen bu nedenle çok uzun süreler kana glukoz sağlayacak bir depo değildir

4 Açlıkta asıl glukoz sağlayan kaynak glukoneogenezdir Uzamış açlıkta hepatik glikojen depoları tükenir ve laktat, pirüvat, gliserol, oksalat,  -ketoglutarat ve  -ketoasitlerler gibi prokürsörlerden glukoz sentezlenir. İnsanda ana enerji deposu olan yağlardan glukoz sentezlenemez. Glukoneogenez %90 KC’de, %10 böbrekte oluşur. Açlıkta glukoneogenezin %50’sinden böbrekler sorumludur.

5 sitrat Pirüvat Gliseraldehit 3 fosfat Fosfoenolpirüvat karboksikinaz Malat GLUKOZ G-6P F-6P F-1,6-BiP Dihidroksiaseton fosfat PEP PK Fosfofruktokinaz-1 Fruktoz 1,6- bifosfataz Pirüvat ACoA OAA Pirüvat karboksilaz Malat Malat dehidrogenaz OAA İzositrat dehidrogenaz PDH  ACoA  ATP  NADH Glukokinaz Glukagon Yağ asidi GLİSEROLGLİSEROL TAG Hormona duyarlı lipaz  -oxidasyon Glukoz 6- fosfataz

6 2 X NAD 2 X NADH+H Glukoz-6-fosfat 2 x ATP Pirüvat Gliseraldehit 3 fosfat 2 X GTP PEP-CK Malat GLUKOZ Glukokinaz Fruktoz-6-fosfat Fruktoz-1,6-bifosfat Dihidroksiaseton fosfat Fosfoenol pirüvat Pirüvat kinaz Fosfofruktokinaz-1 Fruktoz 1,6-bifosfataz Pirüvat Oksaloasetat Pirüvat karboksilaz Malat Malat dehidrogenaz 2 X NADH+H OAA Malat dehidrogenaz 2 X NAD 2 X GDP 2 x ADP 2 X ATP Glukoz-6 fosfataz

7 Pirüvat Karboksilaz Enzimi Pirüvat karboksilaz KC ve böbrek hücre mitokondrilerinde bulunur fakat kas hücrelerinde bulunmaz. Bu enzim kovalent olarak bağlı şekilde Biotin içermektedir ve ATP gerektirir. Mg gerektiren bir enzimdir. İrreversible reaksiyondur Asetil KoA düzeylerinin artışı ile allosterik olarak aktive edilir. Bu nedenle açlıkta aktiftir. ATP/ADP oran artışı ile etkisi artar. Pirüvat/OAA oran artışı ile etkisi artar. Glukagon ve epinefrin ile indirekt olarak aktive edilir. Glutamat artışı ile allosterik olarak inhibe edilir. Çünkü glutamatlar glutamat dehidrogenazla parçalanarak  -KG üzerinde TCA ara ürünlerinin miktarı artırırlar ve OAA miktarı artar.

8 PEP karboksikinaz reaksiyonu glukoneogenezin düzenleyici basamaklarında biridir ve glukagon/insülin oranı yüksekliği ile aktive olur. Fruktoz 1,6 bifosfataz glukoneogenezin önemli düzenleyici reaksiyonlarındandır. –Glukagon, adrenalin ve glukokortikoidlerle aktiflenir. –  AMP ile inhibe olur (düşük enerji) –  ATP ve  AMP ile aktive olur (yüksek enerji) –Sitratla aktive olur –Fruktoz-2,6 bifosfat ve fruktoz 1,6-bifosfat ile inhibe olur (glukagondan etkilenir) Fruktoz 1,6 bifosfataz sadece karaciğer ve böbrekte bulunur. Çizgili kasda da gösterilmiştir fakat etkinliği düşüktür. Düz kas ve kalp kasında yoktur.

9 Glukoz 6 fosfataz’da pirüvat karboksilaz gibi KC, böbrekte ve ince garsak GER ve DÜZ endoplazmik retikulumlarında da yer alır. Bu nedenle kas glukoneogenez ile kana glukoz sağlayamaz. Ayrıca kas glikojeninden elde edilen glukoz 6-fosfatta serbest glukoz oluşturmak üzere defosforile edilemez. Glukoz 6 Fosfataz: –Glukoz 6 fosfat ile düzeyleri artırılır. –Glukokortikoidler, tiroksin ve glukagon Glukoz 6-fosfataz düzeylerini artırır.

10 Aşağıdaki enzimlerden hangisi kana glukoz verilmesini sağlayan enzimdir? X 7 a.Glukokinaz b.Glukoz-6 fosfataz c.Heksokinaz d.Pirüvat kinaz e.Fruktoz-1,6 bifosfataz

11 Glukoneogenezin en önemli sorunu glikoza çevrilecek substratların azlığıdır. Glukoneogenzde aşağıda yazılan substratlar kullanılabilir: Tüm glikolitik ara ürünler ve ve sitrik asit siklusuda  - ketogutarattan itibaren OAA’a kadar olan tüm ara ürünler Gliserol, laktat ve glukojenik aa’lerin deaminasyonu sonucu elde edilen  - ketoasitler glukoneogenezde kullanılır.

12 Laktat: RBC ve kasta oluşur. Gliserol: Yağ dokusunda TAG hidrolizi ile oluşur. Sadece gliserolü etkinleştirebilen enzime “gliserol kinaz” sahip dokularda etkin olarak glukoneogenezde kullanılabilir. ATP gerektiren gliserol kinaz enzimi özellikle KC ve böbrekte etkin olmakla beraber diğer dokularda da bulunmaktadır.  -ketoasitler: Pirüvat, oksaloasetat ve  - ketoglutarat gibi  -ketoasitler glukojenik aa metabolizmasından elde edilir. Bu maddeler TCA ile OAA oluştururlar. Alanin önemli bir kaynaktır. Başlıca kas proteinlerinden elde edilir. İncebarsaklarda da sentezlenebilir. Glukoneogenez için en önemli aminoasit substratıdır. ALT enzimi ile pirüvata çevrilir ve OAA üzerinden glukoneogeneze katılır.

13 Glukoz-Alanin döngüsü, aşağıdaki organ- doku yada organ-organ çiftlerinden hangisi arasında olur? a.Karaciğer-kas b.Beyin-kas c.Karaciğer-beyin d.Karaciğer-böbrek e.Beyin-böbrek

14 Vücutta laktattan glukoz oluşması en fazla hangi organda gerçekleşir? a.Kas b.Karaciğer c.Böbrek d.Beyin e.Kalp

15 Glukojenik aa’ler ve glukoneogeneze giriş yolları: Pirüvat Alanin, sistein, glisin, serin, triptofan*, hidroksiprolin  KG: Arginin, glutamat, glutamin, histidin, prolin Süksinil KoA: İzolösin*, metionin, treonin, valin Fumarat: Fenilalanin*, tirozin OAA: Asparajin, aspartat

16 GLUKONEOGENEZ OVER AKTİVİTE: KATEKOLAMİNLER, KORTİZOL, GH, GLUKAGON/İNSÜLİN ORANI ARTIŞINA BAĞLI OLABİLİR VE HİPERGLİSEMİ OLUŞABİLİR. Glukoneogenezin görevleri: Kan glukoz düzeylerinin devamlılığını sağlar Asit-baz dengesinin kontrolünde önemlidir: Hızlı kas kasılmaları sırasında ortaya çıkan laktatlar karaciğer tarafından alınıp glukoneogenetik substrat olarak kullanılırlar (Kori siklusu). Aminoasid dengesinin devamını sağlar: Vücutta ortaya çıkan fazla aminoasitler glukoneogenetik substrat olarak değerlendirilir. Esansiyel aminoasitlerde glukoneogenetik ara ürünlerden sentezlenirler. Biyosentetik prokürsörleri üretir: Diyetle yeterince karbonhidrat alınmadığında glikoprotein, glikolipid ve yapısal karbonhidratlar için prokürsörler sağlar.

17 Karbonhid -ratla beslenme Açlık ve diabet Uyarıcı hormon İnhibe edici hormo n Uyaran -lar İnhibitö -ler Glikojenez, glikoliz, pirüvat oksidasyon enzimleri Glikojen sentaz  İnsülin Gluka- gon Glukoz- 6- fosfat 1 glikojen  Hekzokinaz glukoz 6-fosfat Glukokinaz  İnsülin Glukagon (cAMP) PFK-1  İnsülin Glukagon (cAMP) AMP, fruktoz 6- fosfat, fruktoz 2,6- bifosfat 1 Sitrat 1, ATP 1

18 Pirüvat kinaz  İnsülin Glukagon (cAMP) Fruktoz 1,6- bifosfat 1, ADP/AMP ATP, alanin, uzun zincirli yağ asitleri, asetil KoA Pirüvat dehidrogenaz  KoA, NAD, ADP, pirüvat Asetil KoA, NADH+H, ATP

19 Glukoneogenez enzimleri Pirüvat karboksilaz  Glukokortikoidl er Glukagon Adrenalin İnsülin Asetil KoA 1 ADP Fosfoenol- pirüvat karboksikinaz  Glukokortikoidl er Glukagon Adrenalin İnsülin Fruktoz 1,6- bifosfataz  Glukokortikoidl er Glukagon Adrenalin İnsülin ATP, sitrat fruktoz 2,6- bifosfat, fruktoz 1,6- bifosfat, AMP Glukoz 6- fosfataz  Glukokortikoidl er Glukagon Adrenalin İnsülin Glukoz 6- fosfat

20 Pentoz fosfat yolu ve lipogenez enzimleri Glukoz 6- fosfat dehidrogenaz  İnsülinNADPH 6-fosfo- glukonat dehidrogenaz  İnsülinNADPH Malik enzim  İnsülin Asetil KoA karboksilaz  İnsülinSitrat 1 Uzun zincirli yağ açil KoA (palmitoil KoA), malonil KoA Yag asit sentaz  İnsülin

21 Hipogisin A ve hipoglisin: Hipoglisin A karaciğerde metabolize olmaz ve KoA-SH ve karnitinle birleşir. Karnitin ve KoA tükenir ve  -oksidasyon bozulur. Hipoglisin  -oksidasyon ilk enzimi açil KoA dehidrogenazı inhibe eder. Her ikisinde de  -oksidasyonun bozulması sonucunda glukoneogenez yapılamaz ve hipoglisemi ortaya çıkar. İnsülinin tüm etkileri Puromisin ve Etiyonin gibi protein sentezini inhibe eden ajanlarla engellenebilir.

22 Faz Saatlik Kullanılan Glukoz g/s IV SaatGün Eksojen GlukojenGlukoneogenez IIIIIIV

23 FazKan glukoz kaynağı Dokularca glukoz kullanımı Beynin major yakıt maddesi I (0-6 saat)EksojenTüm dokularGlukoz II (6-16 saat)Glukojen ve hepatik glukoneogenezis Karaciğer hariç tüm dokular kullanır. Kas ve yağ dokunun kullanım oranları azaltılmıştır. Glukoz III (16 saat- 2gün) Hepatik glukoneogenez ve glikojen Karaciğer hariç tüm dokular kullanır. Kas ve yağ dokunun kullanım oranları dahada azalır. Glukoz IV (2-24 gün)Hepatik ve renal glukoneogenez Beyin, RBC, renal medulla, az miktarda kas Glukoz ve keton cisimleri V (24-40 gün)Hepatik ve renal glukoneogenez Beyin, azaltılmış oranlarda RBC, renal medulla Keton cisimleri ve glukoz

24 Aşağıdaki enzimlerden hangisi hem glikolizde hem de glikoneogenezde kullanılır? a.Fosfofruktokinaz-2 b.Pirüvat kinaz c.Fosfogliserat kinaz d.Fruktoz-1,6 bifosfataz e.Glukoz-6 fosfataz

25 Glukoneogenezde pirüvat karboksilazın allosterik aktivatörü hangisidir? a.ATP b.AMP c.Asetil KoA d.Laktik asit e.Glukoz-6 fosfat


"Glukoneogenez Uzm. Dr. Kadir Okhan AKIN. GLUKONEOGENEZ Beyin, RBC, böbrek medullası, kornea, lens, testis ve egzersiz halindeki kas gibi bazı dokular." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları