Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Çalışma Yaşamında Psikososyal Faktörler AKDENİZ ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ www.akdenizosgb.com 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Çalışma Yaşamında Psikososyal Faktörler AKDENİZ ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ www.akdenizosgb.com 1."— Sunum transkripti:

1 Çalışma Yaşamında Psikososyal Faktörler AKDENİZ ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ 1

2 Çalışan kişi, çalıştığı ortamın bir parçasıdır. İşteki rolü, kariyer gelişimi, karar serbestisi ve denetimi, işteki kişiler arası ilişkiler, görev tanımı, iş yükü ve iş hızı, vardiya ve uzun çalışma süreleri gibi pek çok psikososyal etmen kişinin yaşamını etkiler. 2

3 Psikososyal Faktörler Stres Vardiya Şiddet ve diğer tehlikeli davranışlar Madde kullanımı 3

4 Psikolojik risk faktörleri: 1.İş memnuniyetsizliği 2.İş monotonluğu 3.Yetersiz iş arkadaşı desteği 4.Ağır iş yükü ve baskısı 5.Yetersiz iş organizasyonu 4

5 Psikososyal tehlike “İş tasarımının, iş örgütlenmesinin ve yönetiminin ve gerçekleştirildiği toplumsal ve çevresel koşulların psikolojik, toplumsal veya fiziksel hasara yol açma potansiyeli" olarak tanımlanır. 5

6 Fiziksel ve psikososyal tehlikelere maruziyet psikolojik ve fiziksel sağlığı etkileyebilir. Bu etkiler : A. Doğrudan fiziksel yol, B. Psikolojik stres üzerinden ortaya çıkar. Bu iki yol birbirinin alternatifi değildir. 6

7 Tehlike-stres- sağlık ilişkisi: Fiziksel tehlikeler, tehlikeye maruz kalma nedeniyle oluşturdukları kaygı ve korku üzerinden psikososyal etkileri vardır. Bu etki işçinin tehlikeden haberdar olmasına ve tehlike hakkındaki bilgilerine bağlıdır. Bu durumda stres, fiziksel ve psikososyal tehlikelere maruz kalmaya bağlı stres olarak tanımlanır. 7

8 İşin sağlığı etkileyebilecek psikososyal özellikleri dört başlıkta sınıflandırılır: nicel yük, nitel yük, iş üzerinde denetim eksikliği, sosyal destek eksikliği. 8

9 İşin yapıldığı koşullar, iş çevresi ve işin içeriğinden kaynaklanan bu etmenler strese neden olabilir. 9

10 Stres, çalışanın işte fiziksel ve psikososyal nitelikli koşullara maruz kalması ve bu koşullarla başa çıkmakta sorun yaşayacağını görmesi durumunda ortaya çıkar. 10

11 STRES Stres, mühendislikte “kütleyi deforme eden zorlama/güç” şeklinde tanımlanmaktadır. Biyoloji ve tıpta ise genellikle vücuttaki bir süreci ifade eder; vücudun maruz kaldığı tüm etkilere, değişimlere, taleplere, zorlamalara vücudun genel adaptasyon niyetini/planını ifade eder. Bu niyet/plan, örneğin, bir kişi sokakta saldırıya uğradığında, toksik bir maddeye ya da aşırı sıcak veya soğuğa maruz kaldığında harekete geçer. 11

12 Stres bir zorlanma, bir yüklenme ve aynı zamanda bir motivasyon aracıdır. Stres, etkilenmelere, taleplere ya da zorlanmalara vücudun cevabının stereotipidir. Bu planı/niyeti sadece fiziksel maruziyetler aktive etmez; mental ve sosyal faktörler de aynı etkiyi yapar. Örneğin amirinizden hakaret gördüğünüzde, hoş olmayan bir deneyim yaşadığınızda

13 Bu gibi sık görülen durumlarda vücut adapte olmaya girişir/yeltenir. Bu durumda vücut iki türlü tepki verebilir:  savunma ya da  uyum sağlama 13

14 Stres, akıl sağlığı, kalp ve dolaşım, solunum, sindirim, kas iskelet ve bağışıklık sistemlerinde fiziksel değişikliklere ve hastalıklara neden olmaktadır. Aynı zamanda, iş stresiyle sigara, çay, kahve, alkol tüketimi, madde bağımlılığı, uyku bozuklukları, işten kalma gibi davranışsal bozukluklar arasında ilişki vardır. 14

15 STRES - HASTALIK İLİŞKİSİ Alkol tüketimi İ laç tüketimi Depresyon Yüksek tansiyon Yüksek kolesterol Sigara Zayıf ba ğ ışıklık sistemi Kazalar Siroz İ ntihar Katil Felç Kalp krizi Kanser Şeker hastalı ğ ı Astım Stres 15

16 Neden Olduğu Sorunlar Kalp hastalıkları Sinir ve kas hastalıkları Psikolojik hastalıklar İş kazaları İntihar Kanser Ülser Bağışıklık sisteminin zayıflaması 16

17 STRESÖR Birey ve organizmanın uyumunu bozan;  Stres hissetmesine neden olan  iç ortamlardan veya  dış ortamlardan kaynaklanan uyaranlara stresör denir 17

18 STRESÖRLER  Ruhsal ve sosyal nedenler  işyerinde geçimsizlik,  işi kaybetme endişesi,  terfi edememe,  ücret azlığı,  vardiyalar,  akort ücret sistemi, (birim başına ücret)  grev –lokavt,  aile içi sorumluluklar ile iş sorumluluklarının çatışması,  keder, sevinç vb. 18

19  Fiziksel nedenler  gürültü,  titreşim,  basınç,  termal konfor şartları,  Aydınlatma düzeni  sessizlik 19

20 İŞKOLUNA GÖRE STRES DERECESİ Yüksek Stres Düzeyli Meslekler Meslek GrubuÖlçüm Aralı ğ ı Madenci8.3 Polis memuru7.7 Gardiyan, İ nşaat işçisi, Pilot, Gazeteci7.5 Reklam yöneticisi, Diş hekimi7.3 Aktör7.2 Doktor, Radyo-TV çalışanı6.8 Hemşire, Film yapım ekibi6.5 Ambulans personeli, Müzisyen, İ tfaiye personeli 6.3 Ö ğ retmen6.2 Sosyal işçi, Personel müdürü

21 İş Stresi Kaynakları A. Çevresel koşullar ve işin doğasından kaynaklanan faktörler Kötü çalışma koşulları Vardiyalı çalışma Uzun çalışma saatleri Sürekli seyahat Tehlikeli ve riskli işler İş yükü fazlalığı-azlığı 21

22 İşe bağlı psikososyal etmenler Süre ile sınırlı, tekrarlayıcı işlerin neden olduğu nevrozlar; yüksek tempolu işlerde çalışanlarda tatil, emeklilik veya işsizlik döneminde ortaya çıkan psikosomatik hastalıklar; depresyon; işe bağlı bunalım; 22

23 İŞE BAĞLI PSİKOSOSYAL TEHLİKELER İŞİN İÇERİĞİ: Lack of variety or short work cycles, parçalanmış ya da anlamsız iş, yeteneklerin yeterince kullanılamaması, ileri düzeyde belirsizlik, çalışırken insanların devamlı müdahale etmesi 23

24 İŞ YÜKLENMESİ VE İŞ HIZI: Aşırı iş yükü ya da az iş yükü, makine hızı, ileri derecede zaman baskısı, sürekli yetişmesi gereken işler 24

25 İŞ PROGRAMI: Vardiyalı çalışma, gece vardiyası, katı iş programları, öngörülemeyen saatler, uzun ya da asosyal saatler 25

26 KONTROL: Kararlara katılımın az olması, aşırı iş yükü, hızı, vardiya vs konusunda kontrolünün olmaması 26

27 ÇEVRE VE EKİPMAN: Ekipman bulundurma, kullanım ya da bakımında yetersizlik; kötü çevresel koşullar, örneğin yer sıkıntısı, kötü aydınlatma, aşırı gürültü gibi. 27

28 ORGANİZASYONEL KÜLTÜR VE FONKSİYON: Yetersiz iletişim, problem çözümünde ve kişisel gelişimde düşük düzeyli destek, organizasyonel konularda tanım ya da anlaşma olmaması 28

29 İŞYERİNDE KİŞİLER ARASI İLİŞKİLER: Sosyal ve fiziksel izolasyon, iş arkadaşları ya da üstler ile iletişim yetersizliği, kişiler arası çatışma, sosyal destek yokluğu 29

30 ORGANİZASYONDAKİ ROL: Rol belirsizliği, rol çatışması, insanlardan sorumlu olmak 30

31 KARİYER GELİŞİMİ: Kariyerinde ilerleyememe ve belirsizlik, gereğinden az ya da gereğinden çok yükselme, düşük ücret, iş güvencesinin olmayışı, low social value to work 31

32 EV-İŞ ÇATIŞMASI: İş ve evin taleplerinin çatışması, evden destek görememe, ikili kariyer problemleri 32

33 travma sonrası stres bozuklukları (iş gereği ya da ciddi bir iş kazasındaki tablo nedeniyle ortaya çıkan); strese bağlı tükenmişlik sendromu ve hatta aşırı çalışmaya bağlı ölüm (Karoshi Sendromu); işsizlik; iş güvencesinin olmaması; düşük ücretle çalışma; vardiyalı çalışma 33

34 İş’te Temel Psikososyal Stressörler Stres, işyerinde ya da başka ortamda “kişi-çevre uyumu” nun objektif, sübjektif ya da her ikisinin birlikte kötü olmasıdır ve genetik faktörlerle de ilgisi vardır. 34

35 35

36 STRESİN UZUN DÖNEM ETKİLERİ  Depresyon  Fobiler  Kişilik değişikliği  Ruhsal hastalıklar  Düşünce ve hafıza kusurları  Uyku bozuklukları  Kronik hastalıklar (baş ağrısı, kalp hastalığı) 36

37 STRESİN MALİYETİ 1. Kişisel  Sağlık, verim, ilişki vb İşletme  İşe devamsızlık, yüksek medikal harcama, işten çıkarma-yeni eleman eğitimi, üretimde azalma vb...  İngiltere’de yılda 40 milyon işgününden fazla kayıp  Avustralya’da  A$ kayıp,1994  A.B.D.’de stres  işe devamsızlık  550 milyon işgününden yarısından fazlası her yıl kayıp EASHW,

38 PERFORMANSA ETKİSİ – İşe gitmede isteksizlik – Örgütten ayrılma – Yetersizlik duygusu – İşbirliği sağlayamama – İşte hata yapma – Devamsızlık – İsabetsiz karar verme – Nitelik ve nicelik 38

39 STRESE TEPKİLER Fiziksel Tepkiler; akıl sağlığı, kalp, dolaşım, solunum, sindirim, kas iskelet ve bağışıklık sistemlerini de etkilediği; bu etkilerin hormonal sistemin etkilenmesine bağlı olarak ortaya çıktığı düşünülmektedir. Davranışsal Tepkiler; madde bağımlılığı (sigara, çay, kahve, gıda, alkol, uyuşturucu vb.); uyku bozuklukları, absenteizm. 39

40 STRESLE BAŞETMEerme Nitelik ve nicelik  Olumlu düşünce tarzı geliştirin  Zamanınızı etkin kullanın  Düzenli egzersiz yapın  Gevşeme tekniklerini kullanın  Uyku düzeninize dikkat edin  Beklentileriniz gerçekçi olsun  İletişim kurun ve dışa dönük olun  Kafein, sigara ve alkol alımını azaltın  Beslenmenize dikkat edin  Gerektiğinde “hayır” deyin  Vazgeçmeyi öğrenin  Olumlu hayal kurun 40


"Çalışma Yaşamında Psikososyal Faktörler AKDENİZ ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ www.akdenizosgb.com 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları