Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HADİSLERİN TAHLİL VE TENKİDİ KONULAR 1. Sened Tenkidinde Ölçütler 1.1. Ravinin Adaleti 1.2. Ravinin Zabtı 2. Metin Tenkidinde Ölçütler 2.1. Dil (İfadelerde.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HADİSLERİN TAHLİL VE TENKİDİ KONULAR 1. Sened Tenkidinde Ölçütler 1.1. Ravinin Adaleti 1.2. Ravinin Zabtı 2. Metin Tenkidinde Ölçütler 2.1. Dil (İfadelerde."— Sunum transkripti:

1

2 HADİSLERİN TAHLİL VE TENKİDİ

3 KONULAR 1. Sened Tenkidinde Ölçütler 1.1. Ravinin Adaleti 1.2. Ravinin Zabtı 2. Metin Tenkidinde Ölçütler 2.1. Dil (İfadelerde Tutarlılık) 2.2. Kur’an’a Uygunluk 2.3. Sahih Sünnete Uygunluk 2.4. Akılla Çelişmeme 2.5. Tarihi Verilere Uygunluk Okuma Metni: Bilgi ve İlimle İlgili Hadis Metinleri KONULAR 1. Sened Tenkidinde Ölçütler 1.1. Ravinin Adaleti 1.2. Ravinin Zabtı 2. Metin Tenkidinde Ölçütler 2.1. Dil (İfadelerde Tutarlılık) 2.2. Kur’an’a Uygunluk 2.3. Sahih Sünnete Uygunluk 2.4. Akılla Çelişmeme 2.5. Tarihi Verilere Uygunluk Okuma Metni: Bilgi ve İlimle İlgili Hadis Metinleri

4 Senet Tenkidinde Ölçüler Hadis tenkidi, rivayetlerin Hz. Peygambere ait olup olmadığını belirlemek için yapılan bir inceleme – eleştiri faaliyetidir. Senetsiz bir metnin güvenilirliği yoktur. Bir hadisin sıhhati senet ve metin tenkidiyle mümkündür. Hem senedin hem de metnin incelemelere tabi tutulması gerekir.

5 «Her işittiğini söylemek bir insana yalan olarak yeter.» (Müslim, Mukaddime, 3) «Her işittiğini söylemek bir insana yalan olarak yeter.» (Müslim, Mukaddime, 3) Sened tenkidinde ilk önce râvi sinsilesinde bir kopukluk olup olmadığına bakılır. Sonra râvide adalet ve zabt sıfatına bakılır. Hadislerin râvileri ile ilgili yapılan incelemeye senet tenkidi denir. Bu yöntem kendi düşüncelerini Hz. Peygambere dayandırmak isteyenlerin istismarını önlemek için geliştirilmiştir.

6 Râvinin Adaleti Râvinin Zabtı Senet Tenkidinde Ölçüler

7 Râvinin Adaleti Hadis rivayet eden kişinin güvenilir olmasına adalet denir. Adil bir râvinin, buluğa ermiş, akıllı, Müslüman ve takva sahibi olması gibi şartları taşıması gerekir. Hadisi rivayet eden kişi Allah ve Resulünün emir ve yasaklarına karşı saygılı ve itaatkar olması gerekir. Ayrıca günahlardan kaçınarak toplum içinde hoş karşılanmayan söz ve davranışlardan uzak durmaya özen göstermelidir. Muhaddisler, yaşantısında İslam’ın emir ve yasaklarına uymayan kimselerden hadis almamışlardır.

8 Ebu Hanife, diyor ki; «…Bir kimse, ‘Peygamberin her söylediğine inanıyorum, ancak Nebi haksız (yere) konuşmaz ve Kur’an’a da muhalefet etmez.’ derse bu onun peygamberi tasdik ettiğini ve peygamberi Kur’an’a muhalefetten tenzih ettiğini gösterir… O halde Nebi’den Kur’an’a aykırı hadis rivayet eden kimseyi reddetmek Peygamberi reddetmek veya onu yalanlamak değildir. Bilakis Peygamberden batıl (asılsız) rivayette bulunan kimseyi reddetmektir.» (Ebu Hanife, el-Âlim ve’l-Müteallim. S.24-25) Ebu Hanife, diyor ki; «…Bir kimse, ‘Peygamberin her söylediğine inanıyorum, ancak Nebi haksız (yere) konuşmaz ve Kur’an’a da muhalefet etmez.’ derse bu onun peygamberi tasdik ettiğini ve peygamberi Kur’an’a muhalefetten tenzih ettiğini gösterir… O halde Nebi’den Kur’an’a aykırı hadis rivayet eden kimseyi reddetmek Peygamberi reddetmek veya onu yalanlamak değildir. Bilakis Peygamberden batıl (asılsız) rivayette bulunan kimseyi reddetmektir.» (Ebu Hanife, el-Âlim ve’l-Müteallim. S.24-25)

9 Metâin-i Aşere (Râvinin Adaleti ile İlgili Olanlar) Metâin-i Aşere (Râvinin Adaleti ile İlgili Olanlar) İttihamu’ r-Râvi bi’l-Kizb (Râvinin yalancılıkla itham edilmesi) İttihamu’ r-Râvi bi’l-Kizb (Râvinin yalancılıkla itham edilmesi) Fıskı’r-Râvi Râvinin günahkâr olması Fıskı’r-Râvi Râvinin günahkâr olması Bid’atu’r- Râvi Râvinin bid’at ehlinden olması Bid’atu’r- Râvi Râvinin bid’at ehlinden olması Cehaletu’r- Râvi Râvinin özelliklerinin bilinmemesi Cehaletu’r- Râvi Râvinin özelliklerinin bilinmemesi Devam et Kizbu’r-Râvi (Râvinin rivayetinde yalancılığı) Kizbu’r-Râvi (Râvinin rivayetinde yalancılığı) Râvinin Adaleti İle İlgili Tenkit Noktaları

10 Kizbu’r- Râvi (Râvinin rivayetinde yalancılığı) Kizbu’r- Râvi (Râvinin rivayetinde yalancılığı) Geri Râvinin hem günlük hayatında hem de hadis rivayetinde yalan söylediğinin açığa çıkmasıdır.

11 İttihamu’r- Râvi bi’l- Kizb (Râvinin yalancılıkla itham edilmesi) İttihamu’r- Râvi bi’l- Kizb (Râvinin yalancılıkla itham edilmesi) Geri Diğer konularda yalan söyleyen râvinin hadis rivayetinde de yalan söyleyebileceğine ihtimal verilmesidir.

12 Fıskı’r-Râvi Râvinin günahkâr olması Fıskı’r-Râvi Râvinin günahkâr olması Geri Râvinin günah işlemekten sakınmayarak dinin emir ve yasakları konusunda duyarsız davranmasıdır.

13 Bid’atu’r- Râvi Râvinin bid’at ehlinden olması Bid’atu’r- Râvi Râvinin bid’at ehlinden olması Geri Râvinin İslam dininin genel prensiplerine aykırı görüşler ileri sürmesidir.

14 Cehaletu’r- Râvi Râvinin özelliklerinin bilinmemesi Cehaletu’r- Râvi Râvinin özelliklerinin bilinmemesi Geri Râvinin cerh ve ta’dil yönünden durumunun bilinmemesi halidir.

15 Râvinin Zabtı Zabt, râvinin duyduğu hadisi başka bir râviye nakledinceye kadar iyi bir şekilde hafızasında muhafaza etmesidir. Râvi, bir sözü gerektiği gibi işiten, bu sözle kastedilen manayı yeterince anlayan ve anladığı şeyi hafızasında muhafaza edebilen bir kişi olmalıdır.

16 Zabt sahibi râvinin, zeki olması, ezberden naklediyorsa metni iyi ezberlemiş olması, yazılı bir belgeden rivayet ediyorsa bu belgeyi iyi muhafaza etmiş olması ve mana ile rivayet ediyorsa manayı bozacak unsurları biliyor olması gerekir. Râvi, zabt sahibi değilse ondan hadis alınmaz. Zabt ve adalet yönünden tenkide uğramayan râvi güvenilir (sika) râvidir. Bir râviye güvenmek demek onun rivayetlerine güvenmek demektir.

17 Metâin-i Aşere (Râvinin Zabtı ile İlgili Olanlar) Metâin-i Aşere (Râvinin Zabtı ile İlgili Olanlar) Sûu’l-Hıfz (Râvinin hafızasının zayıf olması) Sûu’l-Hıfz (Râvinin hafızasının zayıf olması) Fartu’l-Gafle (Râvinin gaflet göstermesi ) Fartu’l-Gafle (Râvinin gaflet göstermesi ) Vehm (Râvinin çok yanılgıya düşmesi) Vehm (Râvinin çok yanılgıya düşmesi) Muhalefetu’s- Sikat (Râvinin sika râvilere ters düşmesi) Muhalefetu’s- Sikat (Râvinin sika râvilere ters düşmesi) Kesretu’l-Galat (Râvinin rivayetinde çokça hata yapması) Kesretu’l-Galat (Râvinin rivayetinde çokça hata yapması) Devam et Râvinin Zabtı İle İlgili Tenkit Noktaları

18 Fartu’l-Gafle (Râvinin gaflet göstermesi) Fartu’l-Gafle (Râvinin gaflet göstermesi) Geri Râvinin hadis alırken veya naklederken dikkat etmemesi, gaflet göstermesi ve duyarsız davranmasıdır.

19 Sûu’l-Hıfz (Râvinin hafızasının zayıf olması) Sûu’l-Hıfz (Râvinin hafızasının zayıf olması) Geri Râvinin hafızasının zayıflığı yüzünden eksik veya fazla ezberleyip çabuk unuttuğundan rivayetlerinde hatalarının isabetlerinden çok olmasıdır.

20 Vehm (Râvinin çok yanılgıya düşmesi) Vehm (Râvinin çok yanılgıya düşmesi) Geri Râvinin rivayet ettiği hadisin senet ve metinlerinde karışıklığa yol açacak hataları çok sık yapmasıdır.

21 Muhalefetu’s-Sikat (Râvinin sika râvilere ters düşmesi) Muhalefetu’s-Sikat (Râvinin sika râvilere ters düşmesi) Geri Râvinin rivayetlerinde güvenilir bir râviyle ters düşmesidir.

22 Kesretu’l-Galat (Râvinin rivayetinde çokça hata yapması) Kesretu’l-Galat (Râvinin rivayetinde çokça hata yapması) Geri Râvinin hadis alırken veya naklederken çok hata yapmasıdır.

23 Fartu’l-Gafle Vehm Muhalefetu’s-Sikat Fıskı’r-Râvi Kizbu’r-Râvi Bid’atu’r-Râvi Metâin-i Aşere Râvinin Adaleti İle İlgili Tenkit Noktaları Râvinin Zabtı İle İlgili Tenkit Noktaları Sûu’l-Hıfz İttihamu’r-Râvi bi’l-Kizb Cehaletu’r-Râvi Kesretu’l-Galat

24 Dil (İfadelerdeki Tutarlılık) Dil (İfadelerdeki Tutarlılık) Kur’an’a Uygunluk Sahih Sünnete Uygunluk Akılla Çelişmeme Tarihi Verilere Uygunluk Metin Tenkidinde Ölçüler

25 Dil (İfadelerdeki Tutarlılık) Hz. Peygamber anlamsız ve lüzumsuz sözlerden kaçınmıştır. Hz. Peygamber herkesin anlayabileceği bir dil kullanmıştır. Bu nedenle herkesin anlayamayacağı, anlamı kapalı ve Arap dilbilgisi kurallarına uymayan rivayetler reddedilir. Örnek: «Tırnaklarını sırasıyla değil de atlayarak kesen kimse gözlerinde ağrı görmez.» gibi komik yada «Güvercinle oynamak fakirliğe sebep olur.» rivayetinde olduğu gibi tuhaf sözleri Hz. Peygambere yakıştırmak mümkün değildir. Hz. Peygamber anlamsız ve lüzumsuz sözlerden kaçınmıştır. Hz. Peygamber herkesin anlayabileceği bir dil kullanmıştır. Bu nedenle herkesin anlayamayacağı, anlamı kapalı ve Arap dilbilgisi kurallarına uymayan rivayetler reddedilir. Örnek: «Tırnaklarını sırasıyla değil de atlayarak kesen kimse gözlerinde ağrı görmez.» gibi komik yada «Güvercinle oynamak fakirliğe sebep olur.» rivayetinde olduğu gibi tuhaf sözleri Hz. Peygambere yakıştırmak mümkün değildir.

26 Hadisteki kavramlar, söylendiği dönemin ona yüklediği manayı taşımalıdır. Örnek: «Ümmetimde iki sınıf vardır ki, onların İslam’dan nasipleri yoktur; Mürcie ve Kaderiye» Bu iki fırkanın isimleri Hz. Peygamberden çok sonraları yüklendikleri manayı kazanmışlardır. Hz. Peygamber aşırılık ve abartılardan uzak durmuştur. Örnek: «Her kim akşamın farzından sonra 20 rekat kılarsa Allah ona cennette ev yapar.» «Yüzükle kılınan namaz yüzüksüz kılınan 70 namaza eşittir.» «Mescidde dünya kelamı konuşan kimsenin Allah 40 yıl amellerini boşa çıkarır.» Bu abartılı ifade bu sözün uydurma olduğuna delil sayılmıştır. Hadisteki kavramlar, söylendiği dönemin ona yüklediği manayı taşımalıdır. Örnek: «Ümmetimde iki sınıf vardır ki, onların İslam’dan nasipleri yoktur; Mürcie ve Kaderiye» Bu iki fırkanın isimleri Hz. Peygamberden çok sonraları yüklendikleri manayı kazanmışlardır. Hz. Peygamber aşırılık ve abartılardan uzak durmuştur. Örnek: «Her kim akşamın farzından sonra 20 rekat kılarsa Allah ona cennette ev yapar.» «Yüzükle kılınan namaz yüzüksüz kılınan 70 namaza eşittir.» «Mescidde dünya kelamı konuşan kimsenin Allah 40 yıl amellerini boşa çıkarır.» Bu abartılı ifade bu sözün uydurma olduğuna delil sayılmıştır.

27 Geri

28 «…De ki: Ancak Ben Rabb’im tarafından bana vahyolunana uyarım…» (Araf, 203) ayeti mucibince hadisler Kur’an’a aykırı olamaz. Örnek: «Bu ümmetim rahmet olunmuş bir ümmettir. Ahirette azap görmeyecektir. Onların göreceği azap, dünyada fitne, deprem ve katliamdır.» rivayeti herkesin yaptığının karşılığını göreceğini ifade eden ayetlerle ters düşmektedir. «…De ki: Ancak Ben Rabb’im tarafından bana vahyolunana uyarım…» (Araf, 203) ayeti mucibince hadisler Kur’an’a aykırı olamaz. Örnek: «Bu ümmetim rahmet olunmuş bir ümmettir. Ahirette azap görmeyecektir. Onların göreceği azap, dünyada fitne, deprem ve katliamdır.» rivayeti herkesin yaptığının karşılığını göreceğini ifade eden ayetlerle ters düşmektedir. Kur’an’a Uygunluk

29 Geri

30 Sahih Sünnete uygunluk Örneğin, “namaz kılanın önünden kadın, eşek ve köpek geçmesi hâlinde namazının bozulacağına” dair rivayeti duyduğunda Hz. Aişe, “Bizi eşeklere ve köpeklere mi benzettiniz? Allah’a yemin ederim ki ben Resulullah’ın önünde sedirin üzerinde yatarken onun namaz kıldığını gördüm.” (Müslim. Salat, ) demiş ve bu rivayeti Hz. Peygamberin uygulamasına (sünnetine) ters düştüğünü söyleyerek eleştirmiştir.

31 YORUMLAYALIM Aşağıdaki rivayetleri sahih sünnete uygunluk şartı açısından yorumlayınız. ♦ “Allah, zenginlerin yemeğinin tadını fakirlerin yemeğine nakletmiştir.” ♦ “Maddi imkân bulamaman Allah’ın seni koruduğunun alametlerindendir.” ♦ “Fakirlik benim övüncümdür. Ben fakirlikle iftihar ederim.” (Aliyyu’l-Karî, Uydurma Olduğunda İttifak Edilen Hadisler, s. 87, 96, 183.) YORUMLAYALIM Aşağıdaki rivayetleri sahih sünnete uygunluk şartı açısından yorumlayınız. ♦ “Allah, zenginlerin yemeğinin tadını fakirlerin yemeğine nakletmiştir.” ♦ “Maddi imkân bulamaman Allah’ın seni koruduğunun alametlerindendir.” ♦ “Fakirlik benim övüncümdür. Ben fakirlikle iftihar ederim.” (Aliyyu’l-Karî, Uydurma Olduğunda İttifak Edilen Hadisler, s. 87, 96, 183.) Geri

32 Akılla Çelişmeme Örneğin, “namaz kılanın önünden kadın, eşek ve köpek geçmesi hâlinde namazının bozulacağına” dair rivayeti duyduğunda Hz. Aişe, “Bizi eşeklere ve köpeklere mi benzettiniz? Allah’a yemin ederim ki ben Resulullah’ın önünde sedirin üzerinde yatarken onun namaz kıldığını gördüm.” (Müslim. Salat, ) demiş ve bu rivayeti Hz. Peygamberin uygulamasına (sünnetine) ters düştüğünü söyleyerek eleştirmiştir.

33 Geri

34 “Peygamber, yeraltında bin yılı tamamlamaz.” şeklinde rivayet edilen ve Hz. Peygamberin vefatından sonra bin yıl geçmeden kıyametin kopacağını bildiren söz, tarihî veriler açısından anlamsızdır. Nitekim rivayette sözü edilen sürenin dolmasına rağmen kıyametin kopmamış olması bu sözün asılsız olduğuna bir işarettir. “Peygamber, yeraltında bin yılı tamamlamaz.” şeklinde rivayet edilen ve Hz. Peygamberin vefatından sonra bin yıl geçmeden kıyametin kopacağını bildiren söz, tarihî veriler açısından anlamsızdır. Nitekim rivayette sözü edilen sürenin dolmasına rağmen kıyametin kopmamış olması bu sözün asılsız olduğuna bir işarettir. Tarihi Verilere Uygunluk

35 Geri

36

37

38

39

40

41

42

43


"HADİSLERİN TAHLİL VE TENKİDİ KONULAR 1. Sened Tenkidinde Ölçütler 1.1. Ravinin Adaleti 1.2. Ravinin Zabtı 2. Metin Tenkidinde Ölçütler 2.1. Dil (İfadelerde." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları