Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D. Gaziantep Üniversitesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D. Gaziantep Üniversitesi."— Sunum transkripti:

1 DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D. Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D.

2 TARİHSEL GELİŞİMİ 1902 yılında ilk kez İngiliz Pediatrist George Still tarafından tanımlandı.George Still’in bu çocuklar hakkındaki tanımı ‘yeterince ahlaklı olmadıkları’ şeklindeydi yılında ilk kez İngiliz Pediatrist George Still tarafından tanımlandı.George Still’in bu çocuklar hakkındaki tanımı ‘yeterince ahlaklı olmadıkları’ şeklindeydi. 1920’lerde organik kökenli olabileceği düşünülmeye başlandı. 1920’lerde organik kökenli olabileceği düşünülmeye başlandı ’lı yıllarda ‘Minimal Beyin Hasarı’ ’lı yıllarda ‘Minimal Beyin Hasarı’ ’lı yıllarda ‘Minimal Beyin Disfonksiyonu’ ’lı yıllarda ‘Minimal Beyin Disfonksiyonu’ 1960’lı yıllarda Stella Chess ‘Hiperaktif Çocuk Sendromu’nu tanımladı. 1960’lı yıllarda Stella Chess ‘Hiperaktif Çocuk Sendromu’nu tanımladı.

3 1968 yılında DSM II’de ‘Çocukluk Çağı Hiperkinetik Reaksiyonu’ 1968 yılında DSM II’de ‘Çocukluk Çağı Hiperkinetik Reaksiyonu’ 1980 yılında DSM III’DE ‘Dikkat Eksikliği Bozukluğu(hiperaktiviteli-hiperaktivitesiz)’ 1980 yılında DSM III’DE ‘Dikkat Eksikliği Bozukluğu(hiperaktiviteli-hiperaktivitesiz)’ 1994 yılında DSM IV’de ise Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olarak tanımlandı ve 3 alt tipe ayrıldı yılında DSM IV’de ise Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olarak tanımlandı ve 3 alt tipe ayrıldı.

4 EPİDEMİYOLOJİ Okul çağı çocuklarında %3-5 sıklıkta görülür. Okul çağı çocuklarında %3-5 sıklıkta görülür. Çocukluk çağında konulan en sık psikiyatrik tanıdır. Çocukluk çağında konulan en sık psikiyatrik tanıdır. Dünyanın tüm ülkelerinde yaklaşık aynı sıklıkta görülür. Dünyanın tüm ülkelerinde yaklaşık aynı sıklıkta görülür. E/K oranı 4:1 ve 9:1 olarak bildirilmiştir. E/K oranı 4:1 ve 9:1 olarak bildirilmiştir.

5 ETYOLOJİ NEUROKİMYASAL : NEUROKİMYASAL : -DOPAMİN -DOPAMİN -KATEKOLAMİNLER -KATEKOLAMİNLER -KOLİNERJİK SİSTEM -KOLİNERJİK SİSTEM

6 BEYİN GÖRÜNTÜLEME BULGULARI BEYİN GÖRÜNTÜLEME BULGULARI MRI:-Total Beyin Volümü MRI:-Total Beyin Volümü -Corpus Callosum -Corpus Callosum -Globus Pallidus -Globus Pallidus -Cerebellar Volümlerin azaldığı -Cerebellar Volümlerin azaldığı -Beynin sağ sol yarımküreleri arası sağ yarımküre lehine olan asimetrinin kaybolduğu veya tersine döndüğü bulunmuş. -Beynin sağ sol yarımküreleri arası sağ yarımküre lehine olan asimetrinin kaybolduğu veya tersine döndüğü bulunmuş.

7 ADHD

8 PET:-ADHD’li erişkinlerde Prefrontal Kortex’de metabolizma azalması PET:-ADHD’li erişkinlerde Prefrontal Kortex’de metabolizma azalması yılında Zametkin’in yaptığı çalışmada’da erişkin ADHD’lilerde azalmış glukoz re-uptake’i bulunmuş yılında Zametkin’in yaptığı çalışmada’da erişkin ADHD’lilerde azalmış glukoz re-uptake’i bulunmuş. EEG:Non-spesifik değişiklikler EEG:Non-spesifik değişiklikler

9 ADHD

10 GENETİK Monozigot ikizlerde %80 Monozigot ikizlerde %80 Dizigot ikizlerde %30-40 Dizigot ikizlerde %30-40 Anne-Baba’dan birinde ADHD varsa çocukta risk %50 Anne-Baba’dan birinde ADHD varsa çocukta risk %50 Kardeşlerden birinde ADHD varsa diğerinde risk %32 Kardeşlerden birinde ADHD varsa diğerinde risk %32 Özellikle 2 gen rol oynar Özellikle 2 gen rol oynar -DRD4.7(Dopamin 4 reseptör subtipinin spesifik aleli) -DRD4.7(Dopamin 4 reseptör subtipinin spesifik aleli) -DAT.1 (Dopamin taşıyıcı gen) -DAT.1 (Dopamin taşıyıcı gen)

11 Faraone. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2000;39: Hemminki. Mutat Res. 2001;25: Palmer. Eur Resp J. 2001;17: Willerman, 1973 Goodman, 1989 Gillis, 1992 Edelbrock, 1992 Schmitz, 1995 Thapar, 1995 Gjone, 1996 Silberg, 1996 Sherman, 1997 Levy, 1997 Nadder, 1998 Hudziak, 2000 Average genetic contribution of ADHD based on twin studies Height Breast cancer AsthmaSchizophrenia Twin Studies Show ADHD Is a Genetic Disorder ADHD Mean

12 KAZANILMIŞ ETYOLOJİK FAKTÖRLER GEBELİK’TE OLAN PROBLEMLER GEBELİK’TE OLAN PROBLEMLER DOĞUM KOMPLİKASYONLARI DOĞUM KOMPLİKASYONLARI DÜŞÜK DOĞUM AĞIRLIĞI DÜŞÜK DOĞUM AĞIRLIĞI KAFA TRAVMASI KAFA TRAVMASI

13 CNS = Central Nervous System Neuroanatomic Neurochemical Genetic Origins Environmental Factors CNS Insults ADHD

14 DEHB Kalıtsaldır “Oğlunuzda dikkat dağınıklığı problemi var”

15 DEHB ‘de belirtiler 3 alt başlıkta toplanabilir. DEHB ‘de belirtiler 3 alt başlıkta toplanabilir. 1- Dikkat Eksikliği 1- Dikkat Eksikliği 2- Hiperaktivite 2- Hiperaktivite 3- Dürtüsellik 3- Dürtüsellik

16 DEHB TEMEL SORUN ? Harekete geçmeden ö nce durup düş ü nebilme yetisi insanları diğer t ü rlerden ayıran en ö nemli ö zelliklerden birisidir.

17 Davranışlarımızı nasıl kontrol ederiz ? Kendi kendine konuşma Geleceği ön görebilme Geçmişi göz önünde bulundurma Olaya bir bütün olarak bakabilme

18 “Freni olmayan bir araçta daha önceki kazalarınızı hatırlasanız bile duramazsınız.”

19 Bir şey yapmadan önce durup düşünmeyi sağlayan merkezler yeterince iyi çalışmazlar. Bir şey yapmadan önce durup düşünmeyi sağlayan merkezler yeterince iyi çalışmazlar.  DEHB’de temel sorun davranışları kontrol edememektir.

20 Caudat Nukleus Prefrontal korteks Serebellum Dopamin üreten sinir hücresi Dopamin reseptörü Sinaps Serebellar vermis Beyinde dikkat ve davranış kontrolünü sağlayan sistemde sorun vardır.

21 DEHB ALT TİPLERİ DİKKAT EKSİKLİĞİ ÖNDE OLAN TİP AŞIRI HAREKETLİLİK ÖNDE OLAN TİP BİRLEŞİK TİP

22 DİKKAT EKSİKLİĞİ SEMPTOMLARI

23 1. Uyanık kalma, aktif olma, 2. Belirli bir işe başlayabilme, 3. Belirli bir işi s ü rd ü rme konusunda kendini kontrol edebilme, 4. Ö ncelik belirleme, 5. Ö nemli olanı se ç ebilme, 6. Sıraya koyma, 7. Planlama, d ü zenleme yapabilme, 8. Zamanı ayarlama,

24 DSM ÖLÇÜTLERİ Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde,işlerinde ya da diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar. Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde,işlerinde ya da diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar. Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır. Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır. Doğrudan kendisine konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür. Doğrudan kendisine konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür. Çoğu zaman yönergeleri izlemez ve okul ödevlerini,ufak tefek işleri ya da işyerindeki görevleri tamamlayamaz. Çoğu zaman yönergeleri izlemez ve okul ödevlerini,ufak tefek işleri ya da işyerindeki görevleri tamamlayamaz.

25 Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemede zorluk çeker. Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemede zorluk çeker. Çoğu zaman sürekli mental çabayı gerektiren görevlerden kaçınır,bunları sevmez ya da bunlarda yer almaya karşı isteksizdir. Çoğu zaman sürekli mental çabayı gerektiren görevlerden kaçınır,bunları sevmez ya da bunlarda yer almaya karşı isteksizdir. Çoğu zaman üzerine aldığı görevler ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder. Çoğu zaman üzerine aldığı görevler ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder. Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır. Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır. Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır. Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır.

26 Dikkat eksikliği belirtileri bilgisayar ve televizyon karşısında genellikle görülmeyebilir. Dikkat eksikliği belirtileri bilgisayar ve televizyon karşısında genellikle görülmeyebilir.

27 HİPERAKTİVİTE SEMPTOMLARI

28 Çoğu zaman elleri,ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanır durur. Çoğu zaman elleri,ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanır durur. Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır. Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır.

29 Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır. Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır. Çoğu zaman sakin bir biçimde,boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır. Çoğu zaman sakin bir biçimde,boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır. Çoğu zaman çok konuşur. Çoğu zaman çok konuşur.

30 DÜRTÜSELLİK BULGULARI

31 İMPULSİVİTE BULGULARI Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan önce cevabı yapıştırır. Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan önce cevabı yapıştırır. Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır. Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır. Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer. Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer.

32 Dürtüsellik; DEHB’li hastaların en çok sorun yaşamasına sebep olan belirti grubudur. Dürtüsellik; DEHB’li hastaların en çok sorun yaşamasına sebep olan belirti grubudur. Fiziksel olarak tehlikeli aktivitelere girişme, sonunu düşünmeden hareket etme, sırasını bekleyememe, diğerlerinin konuşma veya oyunlarının arasına girme, anne-baba ve öğretmenlerle tartışma, arkadaşlarla kavga ve sonuç olarakta arkadaş tarafından reddedilme gibi belirtiler dürtüsel çocuklarda sık gözlenir. Fiziksel olarak tehlikeli aktivitelere girişme, sonunu düşünmeden hareket etme, sırasını bekleyememe, diğerlerinin konuşma veya oyunlarının arasına girme, anne-baba ve öğretmenlerle tartışma, arkadaşlarla kavga ve sonuç olarakta arkadaş tarafından reddedilme gibi belirtiler dürtüsel çocuklarda sık gözlenir.

33 DEHB belirtilerinin yaşa göre değişimi

34 Sayılan belirtilerin en az 2 alanda ( ev, okul vb.) görülmesi gerekmektedir. Sayılan belirtilerin en az 2 alanda ( ev, okul vb.) görülmesi gerekmektedir. Bu belirtiler çocuğun sosyal veya akademik alanlarında problem yaşamasına neden olmalıdır. Bu belirtiler çocuğun sosyal veya akademik alanlarında problem yaşamasına neden olmalıdır. Belirtiler 7 (12) yaşından önce başlamalı ve en az 6 ay sürmelidir. Belirtiler 7 (12) yaşından önce başlamalı ve en az 6 ay sürmelidir.

35 OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE DEHB DEHB’de okul öncesinde, hatta bebeklik döneminde bozukluğa ilişkin belirtiler gözlenebilir. DEHB’de okul öncesinde, hatta bebeklik döneminde bozukluğa ilişkin belirtiler gözlenebilir. Bebeklik döneminde huzursuz, beslenme ve uyku düzensizlikleri olan zor bebeklerdir. Bebeklik döneminde huzursuz, beslenme ve uyku düzensizlikleri olan zor bebeklerdir. Oyun çağı döneminde tutturmaları olan, inatçı, hareketli, arkadaş ilişkilerinde zorlanan, anne- baba ve öğretmenlerin sürekli yakındığı çocuklardır. Oyun çağı döneminde tutturmaları olan, inatçı, hareketli, arkadaş ilişkilerinde zorlanan, anne- baba ve öğretmenlerin sürekli yakındığı çocuklardır.

36 Okul öncesi dönemde tanı koymakta aceleci davranılmaz. Okul öncesi dönemde tanı koymakta aceleci davranılmaz. Özellikle disiplin sorunu yaşayan çocuklardan ayırt edilmelidirler. Özellikle disiplin sorunu yaşayan çocuklardan ayırt edilmelidirler. Ebeveynlerin tutarsız davranışları, kaotik aile içi ilişkiler, ilgisiz veya aşırı cezalandırıcı yaklaşımlar DEHB’li çocukların belirtilerini ağırlaştırırken, DEHB’li olmayan çocukların da davranışlarında sorunlar meydana getirebilir. Ebeveynlerin tutarsız davranışları, kaotik aile içi ilişkiler, ilgisiz veya aşırı cezalandırıcı yaklaşımlar DEHB’li çocukların belirtilerini ağırlaştırırken, DEHB’li olmayan çocukların da davranışlarında sorunlar meydana getirebilir.

37 Okul öncesi dönemde daha çok hareketlilik belirtileriyle aileler yardım ararlar. Okul öncesi dönemde daha çok hareketlilik belirtileriyle aileler yardım ararlar. Bu hareketliliğin sürekli olması ve çocuğun sosyal hayatında sorun çıkarması tanı için önemlidir. Bu hareketliliğin sürekli olması ve çocuğun sosyal hayatında sorun çıkarması tanı için önemlidir. Normal gelişim döneminde de çocukların dönem dönem çok hareketli olabilecekleri gözden kaçırılmamalıdır. Normal gelişim döneminde de çocukların dönem dönem çok hareketli olabilecekleri gözden kaçırılmamalıdır.

38 Çocuğun kreş veya anaokulunda eğitim görmesi, ebeveynlerin tutumlarının düzenlenmesi ve aile içi ilişkilerin normal hale getirilmesi çocuğun davranışlarındaki bozuklukların giderilmesinde ve sağlıklı tanı konma sürecinde etkili olabilecek yöntemlerdendir. Çocuğun kreş veya anaokulunda eğitim görmesi, ebeveynlerin tutumlarının düzenlenmesi ve aile içi ilişkilerin normal hale getirilmesi çocuğun davranışlarındaki bozuklukların giderilmesinde ve sağlıklı tanı konma sürecinde etkili olabilecek yöntemlerdendir. Bütün bu düzenlemelere rağmen çocukta davranım sorunları ve aşırı hareketlilik devam ederse bir uzmana başvurulmalıdır. Bütün bu düzenlemelere rağmen çocukta davranım sorunları ve aşırı hareketlilik devam ederse bir uzmana başvurulmalıdır.

39 Erişkinlerde dikkat eksikliği  Yapılan işe sık sık ara verme ihtiyacı  Randevuları unutma  Projeleri bitirememe  Plan yapma ve işleri düzene/sıraya koyma zorluğu  Konsantrasyon güçlüğü  Yıllardır süren unutkanlıklar sonucu gelişebilen kompulsiyon benzeri davranışlar (cüzdan, cep telefonu, evden çıkarken ocak kontrolü vb.)

40 Erişkinlerde aşırı hareketlilik  Uzun süre yerinde kalamama (toplantılar, sinema vb.)  Çeşitli bahaneler bularak oturduğu yerden kalkma (su içme, kahve alma vb.)

41 Erişkinlerde dürtüsellik  Öfke kontrolü sorunları  Para hesabını bilememe, gereksiz/dürtüsel harcamalar yapma  Sık iş değiştirme  Evlilik sorunları  Sık eş değiştirme

42 Erişkinlerde görülen diğer özellikler  Zamanı ayarlayamamak  Pek çok işi aynı anda yürütmeye çalışmak  Genel bir düzensizlik, geç kalma ve telaş hali  Sonuçlarını düşünmeden konuşmak  Yapacağı işleri ertelemek  Hesaplar, raporlar gibi kağıt işlerini bitirmekte zorluk  Kitap okurken konsantre olamama

43  Başarısızlık hissi, potansiyeline ulaşamadığını hissetme  Tekrarlayıcı depresyonlar (genellikle ergenlik döneminde başlar)  Uzun süreli ilişkiler kurma güçlüğü  Alkol/madde kullanımı ya da bağımlılığı  Karar verme sorunları (ani kararlar verme ya da karar verememe)  Kolayca hayal kırıklığına uğrama

44  Hayal kırıklıklarına tahammül edememe  Üstlenilen iş ya da projeleri yarım bırakma eğilimi  Maymun iştahlılık  Başkalarını dinlerken dikkatin dağılması  Gece uykuya dalmakta ve sabah kalkmakta zorluk ( gece kuşu )  Tehlikeli araba kullanma, trafik kazaları, aşırı hız yapma

45

46

47

48

49

50 Müzisyen bir annenin tanımlaması: “Beyni sanki en yetenekli sanatçılarla dolu ama şefi olmayan bir orkestra gibi. Farklı müzisyenler sonuca önem vermeden kendi melodilerini çalıyorlar. Bir uyum yok, hiç bir melodi, canlı bir müzik parçasına dönüşemiyor.”

51 TANI KOYMA SÜRECİ Aile ile görüşme Aile ile görüşme Çocukla yapılan görüşme Çocukla yapılan görüşme Okuldan ve öğretmenden bilgi alma Okuldan ve öğretmenden bilgi alma Medikal değerlendirme Medikal değerlendirme Testler Testler Değerlendirme Ölçekleri Değerlendirme Ölçekleri

52 DEHB TANISI ESAS OLARAK DEHB TANISI ESAS OLARAK KLİNİK DEĞERLENDİRME KLİNİK DEĞERLENDİRME İLE KONUR. İLE KONUR.

53 Ebeveyn Stresi Aile İçi Çatışma Kazalar ve Yaralanmalar Sigara ve Madde Kullanımı Adli Sorunlar Arkadaş İlişkilerinde Zorluklar Okul Başarısızlığı Ek Psikiyatrik Hastalıklar DEHB İLE İLİŞKİLİ PROBLEMLER

54

55 Impact of ADHD in adolescence. Data from Barkley RA, (A) Impact at school; (B) impact on health, social, and psychiatric wellbeing. Harpin, Arch Dis Child,

56 DEHB İLE BİRLİKTE SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR ÖĞRENME BOZUKLUĞU ÖĞRENME BOZUKLUĞU YIKICI DAVRANIM BOZUKLUKLARI YIKICI DAVRANIM BOZUKLUKLARI ANKSİYETE BOZUKLUKLARI ANKSİYETE BOZUKLUKLARI ALT ISLATMA ALT ISLATMA DEPRESYON DEPRESYON BİPOLAR BOZUKLUK BİPOLAR BOZUKLUK TİK BOZUKLUKLARI TİK BOZUKLUKLARI

57 Erken tanı konması ve tedaviye başlanması hastalığa ek olarak görülen psikiyatrik bozuklukların azalmasına ve tedavinin daha kolay yapılabilmesine yardımcı olur. Erken tanı konması ve tedaviye başlanması hastalığa ek olarak görülen psikiyatrik bozuklukların azalmasına ve tedavinin daha kolay yapılabilmesine yardımcı olur. Yapılan izlem çalışmalarında bu çocukların % 75-80’inde belirtilerin ergenlikte, % 50’sında ise erişkinlikte belirtilerin devam ettiği ve yaklaşık %20’sinde antisosyal kişilik bozukluğu geliştiği saptanmıştır. Yapılan izlem çalışmalarında bu çocukların % 75-80’inde belirtilerin ergenlikte, % 50’sında ise erişkinlikte belirtilerin devam ettiği ve yaklaşık %20’sinde antisosyal kişilik bozukluğu geliştiği saptanmıştır.

58 58

59 ERGENLİĞE DEK SÜREN RAHATSIZLIĞIN PREDİKTÖRLERİ AİLEVİ FAKTÖRLER AİLEVİ FAKTÖRLER KOMORBİD DURUMLAR KOMORBİD DURUMLAR SEMPTOM ŞİDDETİ SEMPTOM ŞİDDETİ BELİRTİLERİN YAYGINLIĞI VE OKULDA CİDDİ SORUN BELİRTİLERİN YAYGINLIĞI VE OKULDA CİDDİ SORUN BAŞVURU YAŞI BAŞVURU YAŞI

60

61 TEDAVİ İlaç Tedavisi İlaç Tedavisi Ailenin Hastalık Konusunda Bilgilendirilmesi Ailenin Hastalık Konusunda Bilgilendirilmesi Davranış Terapileri Davranış Terapileri Sosyal Beceri Eğitimi Sosyal Beceri Eğitimi

62 FARMAKOTERAPİ PSİKOSTİMÜLANLAR PSİKOSTİMÜLANLAR NON-STİMULAN TEDAVİLER NON-STİMULAN TEDAVİLER -ATOMOXETİNE -ATOMOXETİNE -TSAD -TSAD -KLONİDİN -KLONİDİN -ANTİPSİKOTİK İLAÇLAR -ANTİPSİKOTİK İLAÇLAR -SSRI -SSRI

63 İlaçların etki mekanizması Beyinde bulunan ve davranışı etkileyen bazı kimyasal maddelerin (dopamin ve noradrenalin) beyindeki miktarlarını düzenler Dikkat ve davranışların kontrolü ile ilgili olan bölgeleri aktive eder. Dikkati dağıtan uyaranların süzgeçten geçirilmesini sağlar. Dikkatin dağılmasını önler, Davranışların daha kontrollü olmasını sağlar

64 Uyarıcılar  Metilfenidat (Ritalin, Concerta, Medikinet)  Deksmetilfenidat (Focalin)  Dekstroamfetamin (Dexedrine)  Karışık amfetamin tuzları (Adderal)  Amfetamin prodrugları (lisdexamfetamin dimesilat- Vyvanse)

65 METİLFENİDAT En çok kullanılan stimulan ajandır. En çok kullanılan stimulan ajandır. Ritalin’in 10 mg tablet formu bulunmaktadır. Ritalin’in 10 mg tablet formu bulunmaktadır. Uzun etkili form olan Concerta’nın ise 18,27,36 ve 54 mg’lık formları bulunmaktadır. Uzun etkili form olan Concerta’nın ise 18,27,36 ve 54 mg’lık formları bulunmaktadır. Etki Mekanizması:- Dopamin re-uptake’ini azaltır Etki Mekanizması:- Dopamin re-uptake’ini azaltır

66 Storage vesicle DA Transporter Cytoplasmic DA Methylphenidate inhibits Presynaptic Neuron Synapse Probable Mechanism of Action of Methylphenidate Wilens and Spencer. Handbook of Substance Abuse: Neurobehavioral Pharmacology. 1998;

67 Ritalin’in başlangıç dozu 5-10 mg Ritalin’in başlangıç dozu 5-10 mg Maximum doz çocuklarda 60 mg/gün erişkinlerde 80 mg/gün Maximum doz çocuklarda 60 mg/gün erişkinlerde 80 mg/gün Günde 2-3 kez kullanılır. Günde 2-3 kez kullanılır dakikada etki başlar. 1,5-2,5 saatte pik yapar ve etkisi 3-5 saatte sonlanır dakikada etki başlar. 1,5-2,5 saatte pik yapar ve etkisi 3-5 saatte sonlanır.

68 Concerta ise 18 mg/gün olarak başlanır ve doz yavaş yavaş arttırılır. Concerta ise 18 mg/gün olarak başlanır ve doz yavaş yavaş arttırılır. 12 saat etkili olduğu için tek doz kullanılır. 12 saat etkili olduğu için tek doz kullanılır. İlaç sabah, tok karna ve bölünmeden alınmalıdır. İlaç sabah, tok karna ve bölünmeden alınmalıdır.

69

70 YAN ETKİLER Karın ve başağrısı Karın ve başağrısı Uyku bozuklukları Uyku bozuklukları İştah azalması İştah azalması Kilo kaybı ya da alımının durması Kilo kaybı ya da alımının durması Kolay öfkelenme Kolay öfkelenme Ağlama nöbetleri çok nadir depresyon Ağlama nöbetleri çok nadir depresyon Kan basıncında artış Taşikardi Tikler Bulantı Psikoz benzeri bulgular Rebound bozulma

71 Teorik olarak nöbet eşiğini düşürseler de klinikte güvenle kullanılabilirler. Teorik olarak nöbet eşiğini düşürseler de klinikte güvenle kullanılabilirler. Teorik olarak bağımlılık yapma potansiyelleri vardır. Teorik olarak bağımlılık yapma potansiyelleri vardır. Tik bozukluğunda kullanımı ??? Tik bozukluğunda kullanımı ??? MR ve otizm’de daha düşük doz kullanılmalıdır. MR ve otizm’de daha düşük doz kullanılmalıdır.

72 ATOMOKSETİN Piyasadaki adı Strattera Piyasadaki adı Strattera 10,18,25,40 ve 60 mg’lık formları var. 10,18,25,40 ve 60 mg’lık formları var. 0,5 mg/kg/gün başlanır ve 1 hafta sonra doz 1,2 mg/kg/gün’e çıkılır. 0,5 mg/kg/gün başlanır ve 1 hafta sonra doz 1,2 mg/kg/gün’e çıkılır. Bozukluğun belirtilerini azaltmada plasebodan üstün. Seçici norepinefrin gerialım engelleyicisi, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun uyarıcı olmayan ilaç tedavilerinde yetişkin ve çocuk olgular için onaylanmış bir ilaçtır. Bozukluğun belirtilerini azaltmada plasebodan üstün. Seçici norepinefrin gerialım engelleyicisi, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun uyarıcı olmayan ilaç tedavilerinde yetişkin ve çocuk olgular için onaylanmış bir ilaçtır.

73 YAN ETKİLERİ İştahsızlık İştahsızlık Bulantı-kusma Bulantı-kusma Karın ağrısı, dispepsi Karın ağrısı, dispepsi Uyku hali Uyku hali Başağrısı Başağrısı KFT’de bozulma KFT’de bozulma Sinirlilik Sinirlilik Başdönmesi Başdönmesi

74 Metilfenidat’a göre yan etkileri daha düşüktür ve özellikle DEHB’ye tik bozukluğu ve duygu durum bozukluğu eşlik ettiği durumlarda ilk seçenek ilaçtır. Metilfenidat’a göre yan etkileri daha düşüktür ve özellikle DEHB’ye tik bozukluğu ve duygu durum bozukluğu eşlik ettiği durumlarda ilk seçenek ilaçtır. Dezavantajı ise etkisinin uzun sürede ortaya çıkmasıdır. Dezavantajı ise etkisinin uzun sürede ortaya çıkmasıdır. Metilfenidat grubu ilaçlar kırmızı reçeteye tabi iken atomoksetin değildir. Metilfenidat grubu ilaçlar kırmızı reçeteye tabi iken atomoksetin değildir.

75 Antidepresanlar  İmipramin (Tofranil): Ritalin kullanmak istemeyen, yan etkiler nedeniyle kullanamayan ya da yanıt alınamayan kişilerde, DEHB ile birlikte depresyon ve kaygı bozuklukları olanlarda tercih ediliyor  Etki 3-4 haftada başlar  mg/gün (genelde depresyonda olduğundan daha düşük dozda etkili)

76 Diğer tedaviler  Klonidin, guanfasin, venlafaksin, reboksetin, buspiron, bupropion, mekamilamin (nonkompetitif nikotinik antagonist) vb. üzerinde çalışmalar yapılıyor.

77 İLAÇLAR KONUSUNDAKİ YANLIŞ BİLGİLER Psikiyatrik ilaçlar bağımlılık yapar. Psikiyatrik ilaçlar bağımlılık yapar. Çocuğu uyuşturur ve uyutur. Çocuğu uyuşturur ve uyutur. Beynini öldürür. Beynini öldürür. Ciğerine zarar verir. Ciğerine zarar verir. Yazık değil mi bu kadar küçük çocuğa ilaç vermişsiniz!!! Yazık değil mi bu kadar küçük çocuğa ilaç vermişsiniz!!! Komşum kullanma dedi ona verilen ilaçlar çok yan etki yapmış Komşum kullanma dedi ona verilen ilaçlar çok yan etki yapmış

78


"DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Doç. Dr. Cem GÖKÇEN Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri A.D. Gaziantep Üniversitesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları