Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DEĞİŞKENLİK ÖLÇÜLERİ. 2 Değişkenlik (Yayılım) Ölçüleri İki farklı anakütleyi birbirinden ayırmak için her zaman yalnızca yer ölçüleri yeterli olmayabilir.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DEĞİŞKENLİK ÖLÇÜLERİ. 2 Değişkenlik (Yayılım) Ölçüleri İki farklı anakütleyi birbirinden ayırmak için her zaman yalnızca yer ölçüleri yeterli olmayabilir."— Sunum transkripti:

1 DEĞİŞKENLİK ÖLÇÜLERİ

2 2 Değişkenlik (Yayılım) Ölçüleri İki farklı anakütleyi birbirinden ayırmak için her zaman yalnızca yer ölçüleri yeterli olmayabilir. Dağılımları birbirinden ayırt etmede kullanılan ve genellikle aritmetik ortalama etrafındaki değişimi dikkate alarak hesaplanan istatistiklere değişkenlik(yayılım) ölçüleri adı verilir.

3 3 Aşağıdaki iki grafik n = 1500 hacimlik alınan iki farklı örnek doğrultusunda oluşturulan histogramlardır. Her iki örnek ortalaması yaklaşık olarak 100 olduğuna göre iki örneğin aynı anakütleden alındığı söylenebilir mi?

4 4 İki örneğin aynı anakütleden geldiği söylenemez. Bunun nedeni alınan örnek sonucunda oluşturulan histogramda dağılımların ortalama etrafında farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Dağılımları birbirinden ayırt etmede kullanılan yayılım ölçüleri aritmetik ortalama etrafındaki değişimleri dikkate alan tanımlayıcı istatistiklerdir. Bir veri setinde aritmetik ortalamalardan her bir gözlemin farkı alınıp bu değerlerin tümü toplandığında sonucun 0 olduğu görülür.

5 5 Örnek: 4,8,9,13,16 şeklinde verilen bir basit seri için; Bu örnekten görüleceği üzere gözlemlerin aritmetik ortalamadan uzaklığı alıp toplandığında 0 elde edildiğinden dolayı bu problem mutlaka değer kullanarak veya karesel uzaklık alınarak ortadan kaldırılır.

6 6 1) Varyans Ortalama mutlak sapmada kullanılan mutlak değerli ifadeler ile işlem yapmanın zor hatta bazı durumlarda imkansız olması sebebiyle yeni değişkenlik ölçüsüne ihtiyaç bulunmaktadır. Mutlak değer ifadesindeki zorluk aritmetik ortalamadan farkların karelerinin alınmasıyla ortadan kalkmaktadır. Veri setindeki her bir gözlem değerinin aritmetik ortalamadan farklarının karelerinin toplamının örnek hacminin bir eksiğine bölünmesinden elde edilen değişkenlik ölçüsüne örnek varyansı adı verilir.

7 7 Basit seriler İçin: Populasyon Varyansı:  Populasyon Ortalaması N : Populasyon Hacmi Örnek Varyansı : Gruplanmış Seriler İçin: Sınıflanmış Seriler İçin :

8 8 ifadesi istatistikte bir çok formülde kullanılır ve kareler toplamı olarak adlandırılır. Matematiksel olarak hesaplama kolaylığı sağlaması açısından formüllerde kareler toplamının açılımı olan aşağıdaki eşitlik kullanılabilir.

9 9 Gruplanmış Seriler İçin: Sınıflanmış Seriler İçin : Basit Seriler İçin:

10 10 2) Standart Sapma Varyans hesaplanırken kullanılan verilerin kareleri alındığından verilerin ölçü biriminin karesi varyansında ölçü birimi mevcut ölçü birimini karesi olur. Örnek: kg 2, cm 2 gibi. Bu nitelendirme veriler açısından bir anlam taşımayacağından varyans yerine ortalama etrafındaki değişimin bir ölçüsü olarak onun pozitif karekökü olan standart sapma kullanılır.

11 11 Basit seriler İçin: Populasyon Standart Sapması:  Populasyon Standart Sapması N : Populasyon Hacmi Örnek Standart Sapması : Gruplanmış Seriler İçin: Sınıflanmış Seriler İçin :

12 12 Örnek: İstatistik I dersini alan 10 öğrencinin vize notları aşağıdaki gibi sıralanmıştır. Buna göre vize notları için varyans ve standart sapmayı hesaplayınız. 30,41,53,61,68,79,82,88,90,98 → İstatistik I vizesinden alınan notların ortalama etrafında yaklaşık olarak 22 puan değiştiği görülmektedir.

13 13 Aynı soru kareler ortalamasının açılımı kullanılarak çözüldüğünde aynı sonuçları verecektir. 30,41,53,61,68,79,82,88,90,98

14 14 GrupFrekans x i f i x i 2 f i ∑f i = Örnek: Yandaki tabloda bir Samsung bayisindeki LCD televizyonların ekran boyutlarına göre satış miktarları verilmiştir. Frekans dağılımının varyans ve standart sapmasını hesaplayınız.

15 15 Örnek: Aşağıdaki tabloda 30 günlük süre içinde bir restoranın kullandığı et miktarının dağılımı verilmiştir. Günlük kullanılan et miktarının varyansını ve standart sapmasını hesaplayınız.

16 16 gözlemlerin %68.27’sini gözlemlerin %57.5’ini kapsar

17 17 3) Range (Değişim Aralığı) Veri setindeki yayılımı ifade etmede kullanılan en basit istatistik değişim aralığıdır. Genel olarak basit seriler için kullanılır. En büyük gözlem değeri ile en küçük gözlem değeri arasındaki fark değişim aralığını verir. Veri setindeki tek bir gözlemin aşırı derecede küçük veya büyük olmasından etkilendiği için bir başak ifadeyle örnekte yer alan sadece iki veri kullanılarak hesaplanmasından dolayı tüm veri setinin değişkenliğini açıklamak için yetersiz kalmaktadır.

18 18 Örnek: Bir fabrikada çalışan 5 endüstri mühendisinin bildiği yabancı dil sayıları aşağıda verilmiştir. Buna göre bu mühendislerin bildiği yabancı dil sayısı için değişim aralığını hesaplayınız. 2,0,1,2,0 X İ = 0,0,1,2,2. n = 5 i: 1,2,3,4,5. R = X max – X min X: SÜREKLİ ŞANS DEĞİŞKENİ R = X max – X min +1 = 2 – = 3 R = X max – X min +1 X: KESİKLİ ŞANS DEĞİŞKENİ

19 19 4) Değişkenlik(Varyasyon) Katsayısı İki veya daha fazla populasyon üzerinde aynı şans değişkenleri için yapılan araştırmalarda değişkenliklerin karşılaştırılması için kullanılan bir ölçüdür. Standart sapmayı ortalamanın bir yüzdesi olarak ifade eden ve iki veya daha fazla populasyondaki varyasyonu (değişkenliği) karşılaştırmada kullanılan ölçüye varyasyon(değişkenlik) katsayısı denir. Varyasyon Katsayısı: %’ler azaldıkça araştırmanın hassasiyeti artar. Örnek: İstanbul’da ve Ankara’da yaşayan ailelerin aylık gelirlerinin değişkenliklerinin karşılaştırılması

20 20 s Leblebi30 kg.5 kg. Fıstık40 kg.4 kg. Badem10 kg.3 kg. Örnek: Kuruyemiş satan bir dükkanda bir haftalık sürede satılan leblebi, fıstık ve bademlerin ortalamaları ve standart sapmaları aşağıda verilmiştir. Buna göre kuruyemişleri değişkenlikleri açısından karşılaştırınız ve kuruyemişin değişkenliğinin daha fazla olduğunu belirtiniz. Üç kuruyemişin değişkenlikleri karşılaştırıldığında en küçük standart sapma değeri bademde olmasına rağmen en büyük varyasyon katsayısına sahip olduğundan en fazla değişkenliğin bademde olduğu görülür. Aritmetik ortalamalar içerisinde standart sapma yüzdelerine bakıldığında en büyük yüzde bademdedir.

21 21 Çarpıklık (Asimetri) Ölçüleri Populasyonları birbirinden ayırmak için her zaman yalnızca yer ve yayılım ölçüleri yeterli olmayabilir. Aşağıda iki farklı populasyondan alınmış örnekler için oluşturulan histogramlar verilmiştir.

22 22 Şekilden görüleceği üzere A ve B örneklerinin aynı ortalamaya ve yaklaşık olarak aynı değişkenliğe sahip olmalarına rağmen bu iki örneğin açıkça aynı populasyondan gelmediği söylenir. Asimetri (çarpıklık) ifadesi simetrik olmayan anlamını taşımaktadır. Şekillere bakıldığında frekansların A’da daha çok sol tarafta (küçük x i değerlerinde), B’de ise daha çok sağ tarafta (büyük x i değerlerinde), toplandığı görülmektedir.

23 23 Asimetri Ölçüleri PEARSON ÇARPIKLIK ÖLÇÜSÜ Sk P < 0 →Negatif çarpık(Sola) Sk P > 0 → Pozitif Çarpık(Sağa) Sk P = 0 ise dağılış simetrik veya BOWLEY ÇARPIKLIK ÖLÇÜSÜ Sk b < 0 → Negatif çarpık(Sola) Sk b > 0 → Pozitif Çarpık(Sağa) Sk b = 0 ise dağılış simetrik

24 24 Simetrik Dağılım A.O = Med = Mod Sağa çarpık dağılım A.O > Med > Mod Sola çarpık dağılım A.O < Med < Mod İki modlu simetrik dağılımModu olmayan dağılımTekdüzen dağılım

25 25 Örnek: Aşağıdaki tabloda 30 günlük süre içinde bir restoranın kullandığı et miktarının dağılımından elde edilen bazı tanımlayıcı istatistikler verilmiştir. Buna göre pearson ve bowley asimetri ölçülerini hesaplayıp yorumlayınız. Aritmetik Ort.ModMedyanQ1Q1 Q2Q2 s2s2 46,645,446,241,551,954,46 Sağa Çarpık, Pozitif Asimetri Sağa Çarpık, Pozitif Asimetri

26 26 Basıklık Ölçüsü Herhangi bir olasılık fonksiyonunun şekli ile ilgili parametrelerden bir tanesi de basıklık ölçüsüdür. Basıklık Ölçüsü ortalamaya göre dördüncü momentten gidilerek hesaplanır ve  4 olarak gösterilir.

27 27 MOMENTLER: X i rassal değişkeninin, µ ile gösterilen aritmetik ortalama dolayındaki r. momenti, (X - µ) r ’nin beklenen değeridir. Bir rassal değişkenin dağılım biçimini, yani o değişkenin olasılık dağılımının yada olasılık yoğunluğunun çizimindeki biçimi betimlediklerinden dolayı momentler istatistikte önemlidir.

28 28 MOMENTLER: Üçüncü ve dördüncü momentler ise aşağıdaki formüllerden hesaplanabilmektedir: Aritmetik ortalama µ ( ) etrafındaki birinci momenti sıfır ve ikinci momenti ise varyansı ( ) dır.

29 29 Herhangi bir olasılık fonksiyonunun şekli ile ilgili parametrelerden bir tanesi de basıklık ölçüsüdür. Basıklık Ölçüsü ortalamaya göre dördüncü momentten gidilerek hesaplanır ve  4 olarak gösterilir.  4 = 3 ise Seri Normal  4 < 3 ise Seri Basık  4 < 3 ise Seri Sivri Ya da Yüksek Örnek:Aşağıdaki dağılım için ilk dört momenti bulunuz. X f Basit Seri İçin

30 XffX Dağılımın Aritmetik ortalaması:

31 Xf∑ff.Xf.X ÖRNEK: Aşağıdaki gruplandırılmış serinin, X f A-) Person çarpıklık katsayısını, 30 10, B-) Moment çarpıklık katsayısını 40 5 C-) Moment basıklık katsayısını 50 2 HESAPLAYINIZ. Kümülatif frekans serisine baktığımızda N/2=25’inci değerin yani 20’nin medyana eşit olduğunu görürüz. Frekansı en büyük olan değerde 20’ye eşittir.Bu dağılımın mod ve medyanı birbirine eşittir.

32 Xf Aritmetik ortalama etrafındaki üçüncü moment ve moment çarpıklık katsayısı: dağılım sağa çarpıktır. Aritmetik ortalama etrafındaki dördüncü momenti ve moment basıklık katsayısı: dağılım normale göre diktir.


"DEĞİŞKENLİK ÖLÇÜLERİ. 2 Değişkenlik (Yayılım) Ölçüleri İki farklı anakütleyi birbirinden ayırmak için her zaman yalnızca yer ölçüleri yeterli olmayabilir." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları