Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YALITILMIŞ KELİMELERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OTOMATİK OLARAK BÖLÜTLENMESİ Yazarlar: İ.Yücel Özbek, Doç. Dr. Tolga Çiloğlu, Doç. Dr. Kemal Leblebicioğlu,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YALITILMIŞ KELİMELERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OTOMATİK OLARAK BÖLÜTLENMESİ Yazarlar: İ.Yücel Özbek, Doç. Dr. Tolga Çiloğlu, Doç. Dr. Kemal Leblebicioğlu,"— Sunum transkripti:

1 YALITILMIŞ KELİMELERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OTOMATİK OLARAK BÖLÜTLENMESİ Yazarlar: İ.Yücel Özbek, Doç. Dr. Tolga Çiloğlu, Doç. Dr. Kemal Leblebicioğlu, Prof. Dr. Mübeccel Demirekler,

2 İçerik: Konuşma bölütlendirmenin tanımlanması ve amacı  Konuşma bölütlendirmenin tanımlanması ve amacı Türkçe konuşmaların bölütlendirilmesi için gerekli ön  Türkçe konuşmaların bölütlendirilmesi için gerekli ön çalışmalar çalışmalar Genetik algoritma ile konuşma bölütlenme  Genetik algoritma ile konuşma bölütlenme  Kromozomların tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun bölütlere ait sürelerin olabilirlilikleri ile ağırlıklandırılması  Yeni kromozomların üretilmesi Sonuç  Sonuç

3 Konuşma bölütlemenin tanımlanması  Konuşma bölütleme, konuşmanın önceden belirlenen fonetik birimlere göre parçalara ayırma işlemidir.  Fonetik birimler kendi içerisinde saf (homojen) ve benzer özellikler gösteren alt birimlerdir

4 Konuşma bölütlemenin amacı Yüksek kalitede bir bölütlendirme konuşma işlemenin hemen her alanında  Konuşmanın tanınması  Konuşmacının tanıması  Konuşmanın sentezlemesi  * * * iyi bir altyapı sağlanmasına olanak sağlar.

5 Konuşmanın otomatik olarak bölütlendirilmesi Elle yapılacak bölütlendirmenin çok uzun zaman almasından ve bölütlendirmeyi yapan kişiye göre öznel olmasından dolayı konuşmanın otomatik olarak bölütlendirilebilmesi gerekmektedir

6 Türkçe konuşma bölütlendirme için gerekli ön çalışmalar  Türkçe fonetik alfabenin belirlenmesi ve sınıflandırılması  Elle bölütlendirilmiş ses veri tabanı hazırlanması

7 İçerik:  Konuşma bölütlendirmenin tanımlanması ve amacı  Türkçe konuşma bölütlendirme için gerekli ön çalışmalar Genetik algoritma ile konuşma bölütlenme  Genetik algoritma ile konuşma bölütlenme  Kromozomların tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun bölütlere ait sürelerin olabilirlilikleri ile ağırlıklandırılması  Yeni kromozomların üretilmesi  Tek boyutta araştırma ve deneysel sonuçlar Sonuç  Sonuç

8 Genetik algoritma ile konuşma bölütleme  Genetik algoritma, konuşma bölütleme işlemine, başlangıç nesli denilen ve içerisinde bölütleme probleminin çözümüne aday olan kromozomların rasgele seçilmesiyle başlar.  Yeni nesiller kromozomların ugunluk fonksiyonunu artıracak şekilde uyarlanması ile elde edilir.  Yeni nesillerdeki kromozomların uygunluk fonksiyonunu artırma işlemi durduğunda algoritmanın çözüme ulaştığına karar verilir

9 Kromozomların yapısı Bölütleme probleminin çözümünü temsil eden kromozomlar, konuşmanın bölüt sınırlarının hücrelere yerleştirilmesiyle elde edilir. Bölüt sayısı N olan bir kromozom yapısı aşağıdaki gibi tanımlanır b1b1 b2b2....bλbλ b N-2 b N-1 Kromozomlardaki bölüt sınırlarının sağlaması gereken iki şart;

10 İçerik:  Konuşma bölütlendirmenin tanımlanması ve amacı  Türkçe konuşma bölütlendirme için gerekli ön çalışmalar  Genetik algoritma ile konuşma bölütlenme  Kromozomların tanımlanması Uygunluk fonksiyonunun tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun bölütlere ait sürelerin olabilirlilikleri ile ağırlıklandırılması  Yeni kromozomların üretilmesi  Tek boyutta araştırma ve deneysel sonuçlar  Sonuç

11 Uygunluk fonksiyonun tanımlanması  Genetik algoritmaya dayalı konuşma bölütlendirme işlemi, bölüt sınırlarını, uygunluk fonksiyonunu maksimum yapacak şekilde yerleştirilmesiyle gerçekleştirilir.  Uygunluk fonksiyonu maliyet fonksiyonu yardımıyla eldedildi.  Uygunluk fonksiyonunun genel gösteriminin karmaşıklığından dolayı, uygunluk fonksiyonu bir örnek üzerinde anlatılacaktır

12 Örnek; Öznitelik vektör sayısı 16 olduğu varsayılan ‘siu’ kelimesi için aşağıda verilen bölüt sınırları göre maliyet fonksiyonunun belirlenmesi 1- Herbir bölüt sınırının sağ ve solundaki 3 vektörün ortalama değeri bulunur O1O1 O2O2 O3O3 O4O4 O6O6 O5O5 O7O7 O8O8 O9O9 O 10 O 11 O 14 O 12 O 15 O 16 O 13 b1b1 b2b2

13 Örnek(devam) O1O1 O2O2 O3O3 O4O4 O6O6 O5O5 O7O7 O8O8 O9O9 O 10 O 11 O 14 O 12 O 15 O 16 O 13 b1b1 b2b2 2- s, i, u harflerine ait model vektörlerin M s, M i, M u olduğu varsayılırsa D = D 1 + D 2 + D 3 3- Toplam maliyet fonksiyonu D

14 İçerik:  Konuşma bölütlendirmenin tanımlanması ve amacı  Türkçe konuşma bölütlendirme için gerekli ön çalışmalar  Genetik algoritma ile konuşma bölütlenme  Kromozomların tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun tanımlanması Uygunluk fonksiyonunun bölütlere ait sürelerin  Uygunluk fonksiyonunun bölütlere ait sürelerin olabilirlilikleri ile ağırlıklandırılması olabilirlilikleri ile ağırlıklandırılması  Yeni kromozomların üretilmesi  Tek boyutta araştırma ve deneysel sonuçlar  Sonuç

15 Ses birimlerine ait süre bilgilerinin gamma fonksiyonu ile modellenmesi  Ses birimleri doğası gereği belirli sürelerde oluşurlar. Bölütlemede, bu bilgiden faydalanmak için bütün seslerin süre bilgileri gamma fonksiyonu yardımıyla modellendi  Modeller kullanılarak bölüt içlerindeki maliyet fonksiyonları ağırlıklandırıldı

16 b, r ve e selerine ait süre modelleri Örnek; Süre modelleri

17 Maliyet Fonksiyonu nasıl ağırlıklandırılır? Örnek (Devam) Toplam maliyet fonksiyonu D = D 1 + D 2 + D 3 (olduğu bulunmuştu) O1O1 O2O2 O3O3 O4O4 O6O6 O5O5 O7O7 O8O8 O9O9 O 10 O 11 O 14 O 12 O 15 O 16 O 13 b1b1 b2b2 Ağırlıklı toplam maliyet fonksiyonu AD = D 1 yeni + D 2 yeni + D 3 yeni Ağırlıklı toplam maliyet fonksiyonu AD = ?

18 Ses süresi olabilirliğinin nasıl hesaplanır? 0,2 ?

19 İçerik:  Konuşma bölütlendirmenin tanımlanması ve amacı  Türkçe konuşma bölütlendirme için gerekli ön çalışmalar  Genetik algoritma ile konuşma bölütlenme  Kromozomların tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun tanımlanması  Uygunluk fonksiyonunun bölütlere ait sürelerin olabilirlilikleri ile ağırlıklandırılması  Yeni kromozomların üretilmesi  Sonuç

20 Yeni Kromozomların üretilmesi (1) Seçme: Kromozomlar bir nesilden diğer bir nesile Roulette Wheel seçme yöntemiyle aktarıldı. Çaprazlama ve Mutasyon: Bu çalışmada aritmetik çaprazlama ve doğrusal mutasyon yöntemleri uygulandı. Bunlara ek olarak nesiller arasında en iyi kromozomun aktarılmasını sağlamak için elitizim (en iyi seçme) kullanıldı.

21 Yeni Kromozomların üretilmesi (2) Tek botutta araştırma:Yapmış oldığumuz bu çalışmaya özgü olan tek boyutta araştırma yöntemiyle, nesillerdeki en iyi kromozoma ait herbir bölüt sınırı belirli oranlarda sağa ve sola kaydırılarak uygunluk fonksiyonu gözlendi. Uygunluk fonksiyonunda artma olduğu tesbit edilen noktalardaki bölüt sınırları yeni kromozomların oluşturulmasında kullanıldı.

22 Genetik algoritma ile elde edilen deneysel sonuçalar ÜNPTSÜPSGENYDPÖBSESTOPLAM ÜN55/11113/21424/48811/11355/463411/614398/49870/ /2314 %49%61%86%10076%66%79%64%75% PTPT618/73721/2910/1139/4830/4912/15732/893 %83%72%90%81%61%80%81% SÜ381/4155/65/624/441/51/513/1335/40101/12528/36588/684 %91%83%54%20%10087%80%77%85% PS112/1172/42/47/97/96/96/93/33/3131/144 %95%50%77%66%10090% GEN240/3056/96/918/228/88/81/81/814/2374/10012/35373/510 % 78%66%81%10012%60%74%34%73% YD432/58529/3525/2847/6195/1115/85/8636/831 %73%82%89%77%85%62%76% PÖB701/12794/9199/99/9 113/13 011/167/1117/211023/1222 %62%86%10086%68%63%80%83% SES69/737/1330/3517/1721/2344/51188/212 %94%53%85%10091%86%88% TOP1977/ /972557/ / /557581/829765/964132/ /6810 %80%85%83%85%77%70%79%63% 80% %80 başarı

23 Sonuç:

24 TEŞEKKÜRLER..,

25 ODTUSIU25

26 TEŞEKKÜRLER..,


"YALITILMIŞ KELİMELERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OTOMATİK OLARAK BÖLÜTLENMESİ Yazarlar: İ.Yücel Özbek, Doç. Dr. Tolga Çiloğlu, Doç. Dr. Kemal Leblebicioğlu," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları