Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

 ⇄ ⇌   ‾ + ÷   ↑↓ ↕ | ǁ |│║ │∫∑ √ ∛ ∜ ≤ ≥ ~ ∞ ≡ ≈ Δ δ π σ υ λ α β γ ψ μ t τ ζ Ψ Ω θ Χ ε φ ω η ō Ō ½ ¼ ¾ ¼ ½ ¾ ΔG o, ΔS o, ΔH o Bu Slaytların hazırlanmasında.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: " ⇄ ⇌   ‾ + ÷   ↑↓ ↕ | ǁ |│║ │∫∑ √ ∛ ∜ ≤ ≥ ~ ∞ ≡ ≈ Δ δ π σ υ λ α β γ ψ μ t τ ζ Ψ Ω θ Χ ε φ ω η ō Ō ½ ¼ ¾ ¼ ½ ¾ ΔG o, ΔS o, ΔH o Bu Slaytların hazırlanmasında."— Sunum transkripti:

1  ⇄ ⇌   ‾ + ÷   ↑↓ ↕ | ǁ |│║ │∫∑ √ ∛ ∜ ≤ ≥ ~ ∞ ≡ ≈ Δ δ π σ υ λ α β γ ψ μ t τ ζ Ψ Ω θ Χ ε φ ω η ō Ō ½ ¼ ¾ ¼ ½ ¾ ΔG o, ΔS o, ΔH o Bu Slaytların hazırlanmasında emeği geçen ÇAĞLA TÖREN’e TEŞEKKÜRLER Philip Dutton University of Windsor, Canada N9B 3P4 Prentice-Hall © 2002 Genel Kimya Principles and Modern Applications Petrucci Harwood Herring 8 th Edition Ünite 17: Asitler ve Bazlar

2 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 2 of 47 İçindekiler 17- ASİTLER ve BAZLAR Asit ve Baz Tanımı-Arrhenius- Kuramı:Sunuş 17-2Asit ve Baz Tanımı Bronsted-Lowry Kuramı 17-3Suyun İyonlaşması ve pH Eşeli 17-4Kuvvetli Asitler ve Bazlar 17-5Zayıf Asitler ve Bazlar 17-6Çok Protonlu Asitler 17-7Asit ve Baz Özelliği Gösteren İyonlar 17-8 Molekül Yapısı ve Asit-Baz Davranışı 17-8Lewis Asit ve Bazları Özel Konu Asit Yağmuru

3 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 3 of Asit ve Bazların Tanımı Arrhenius Kuramı: Sunuş 1.1- ARRHENİUS’a göre Asitler yapısında hidrojen bulunan ve sudaki çözeltisine hidrojen iyonu (H + ) veren maddelerdir. En belirgin özellikleri ekşi tatda olmaları ve asit-baz indikatörü denilen bazı organik boya maddelerinin rengini değiştirmeleridir. Örneğin turnusolün mavi rengi asitle kırmızıya dönüşür. Örnek olarak hidroklorik asit, HCl, verebiliriz. HCl (g)+ H 2 O  H + (aq) + Cl - (aq) veya HCl (g) + H 2 O  H 3 O + (aq) + Cl - (aq) Bazlar yapısında hidroksil bulunan ve sudaki çözeltisine hidroksil iyonu (OH - ) veren maddelerdir. Elde kayganlık hissi uyandıran ve yine asit-baz indikatörlerinin rengini değiştiren maddelerdir. Örneğin turnusolün kırmızı rengi bazlarla maviye dönüşür. Örnek olarak sodyum hidroksit, NaOH, verilebilir. NaOH (k)  Na + (aq) + OH - (aq) Asit ve bazlar birbirlerini nötralleştirir su ve tuz oluşur. HCl (aq) + NaOH (aq)  Na + Cl - (aq) + H 2 O Burada esas rx H + (aq) + OH - (aq)  H 2 O NÖTRALLEŞME rx denir. Arrhenius kuramı amonyağın baz oluşunu açıklayamaz.

4 Suya H 3 O + (hidronyum) katyonu veren maddeler ASİT Suya OH - (hidroksit) anyonu veren maddeler BAZ HCl, HNO 3 KOH, NaOH HNO 3 + H 2 O  NO 3 – + H 3 O + AS İ TBAZ NÖTRALLEŞME asit + baz = tuz + su Arrhenius Tanımı

5 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 5 of Asit ve Bazların Brønsted-Lowry Kuramı Asit, proton veren maddedir. Baz, proton alan maddedir BRONSTED-LOWRY’ye göre asitler proton veren, bazlar ise proton alan maddelerdir. HCl + H 2 O → H 3 O + + Cl - Burada HCl proton verdiğine göre asit, H 2 O ise proton aldığına göre bazdır. HCl ve H 2 O arasındaki tepkime sonucunda konjüge asit ve bazlar oluşur. Ancak H+ iyonunun suda serbest halde bulunması olası değildir. Su molekülleriyle sarılması beklenir. Yaklaşık dokuz su molekülüyle sarılan H+ iyonu, bunlardan birisi ile de sıkıca bağlanır. Bundan dolayısıyla suda, H+ yerine H 3 O + hidronyum iyonu da denilmektedir. Arrhenius' a göre baz olması beklenmeyen NH 3 (aq) ( amonyak çözeltisi) bu tanıma göre bazdır, bu da aşağıdaki tepkime ile verilebilir. NH 3 (aq) + H 2 O ⇄ NH 4 + (aq) + OH - (aq) baz (1) asit(2) konjüge asit(1) konjüge baz (2) (eşlenik asit) (eşlenik baz) Yukarıdaki tepkimeye bakacak olursak, NH 3 proton aldığı için baz, H 2 O ise proton verdiği için asittir. Aynı zamanda NH 4 +, NH 3 ün konjüge asidi, OH - ise H 2 O nun konjüge bazıdır. NH 3 + H 2 O ⇄ NH OH - bazasitKon.bazKon.asit

6 Bronsted-Lowry Tanımı HA + B - A - + BH asit baz eşlenik baz eşlenik asit +H + -H + Eşlenik Asit = Baz + Proton Eşlenik Baz = Asit - Proton Proton veren maddeler ASİT Proton alan maddeler BAZ

7 17-2. Suda Asit ve Baz Dengeleri Bir asit veya baz suda çözüldüğünde iyonlaşır (dissosiye olur). İyonlaşmanın derecesi asit veya bazın kuvvetiyle ilişkilidir. % 10’dan daha fazla iyonlaşan Kuvvetli bir asitin tamamen iyonlaştığı kabul edilir. Zayıf bir asit ise kısmen iyonlaşır. Aynı durum bazlar için de geçerlidir. HCl, HBr, HI, HNO 3, HClO 4 ve H 2 SO 4 gibi asitler kuvvetli asitlerdir. Zayıf asit ve bazlar ise suda kısmen iyonlaşırlar. Genel olarak zayıf bir asit HA genel formülü ile gösterilir. Su ile olan rx HA (aq) + H 2 O ⇄ H 3 O + + A - şeklinde veya genel olarak HA (aq) ⇄ H + + A - şeklinde yazılır. Bu rx’un denge sabiti=Kdenge = [Ürünler]/ [Reaktifler] = Ka = [H 3 O + ] [A - ] / [HA] [H 2 O] şeklindedir. [H 2 O] sabit olduğu için K denge sabitine dahil edilerek K denge. [H 2 O] = Ka = [H 3 O + ] [A-] / [HA] Aynı şekilde tek proton alabilen zayıf bir baz B ise B + H 2 O ⇄ BH + + OH - Denge sabiti =Kdenge = [BH + ] [OH - ]/ [B] [H 2 O] = K b = K denge. [H 2 O] = [BH + ] [OH - ] / [B] bazlık sabiti denir.

8 03. Suyun İyonlaşma Sabiti ve pH Eşeli Suyun iyonlaşma dengesini H 2 O + H 2 O ⇄ H 3 O + + OH - veya kısaca H 2 O ⇄ H + + OH - yazılır K denge = ([H 3 O+] [OH-]) / ([H 2 O] 2 K denge. [H 2 O] 2 = Ksu K su = [H 3 O + ] [OH - ] 25°C da Ksu nın değeri 1, dür. Sıcaklık arttıkça iyonlaşma yüzdesi artacağından K su yükselir. Saf suda hidronyum ve hidroksit iyonu derişimlerinin aynı olacağı kesindir, dolayısıyla [H 3 O + ] = [OH - ] K su = [H 3 O + ] 2 = [OH - ] 2 [OH - ] = [H 3 O+] = ( )1/2 = M dir. Sulu çöz.de asitlik ve bazlık pH veya pOH ile verilir. pH = -log [H 3 O + ] =-log [H +], pOH = -log [OH - ], pK su = -log K su =14, pK a = -log K a, pK b = -log K b şeklinde ifade edilir. 25 o C da saf suda pH + pOH = 14= pKsu pH değeri 0-7 olan çöz. ASİT, 7-14 olan çöz. ise BAZdır. pH pOH ASİT ORTAM NÖTR BAZİK ORTAM

9 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 9 of Suyun İyonlaşması ve pH Eşeli

10 Kuvvetli Asitler ve Kuvvetli Bazların pH (%α≥10 için derişimi, [H 3 O + ] (hidronyum) iyonu veya [OH - ] (hidroksit) iyonu derişimine eşittir.pH = -log C a Derişimi 1x10-6 M dan daha büyük kuvvetli asit çözeltilerinde kuvvetli asit veya kuvvetli baz tamamen iyonlaştığı kabul edilir Örnek: 0,05 M HCl (aq) pH=? nedir? Çözüm: HCl + H 2 O → H 3 O + + Cl - [H 3 O+] = [HCl] = 0,05 M pH = -log 0,05 = 1,30 Aynı durum kuvvetli bazlar için de geçerlidir.pOH = -log Cbdir Derişimin M dan küçük olması durumunda suyun iyonlaşma etkisini göz önüne alacağımızdan çözeltideki OH- derişimi için aşağıdaki eşitliliği yazmamız gerekir. [OH-] = C b + [OH - ] su [OH-] su = [H 3 O + ] su = C olduğundan K su = (C b +C). C = C 2 + C b. C – = 0 dır. Bu eşitliğin çözümü ile C yani sudan gelen hidroksit iyonu derişimi bulunur, C b ye eklenerek çözeltideki hidroksit derişimine geçilir ve pOH hesaplanır.

11 Örnek: 100 ml 0,050 M NaOH ile 100 ml 0,020 M Ca(OH) 2 çözeltileri karıştırılıyor. Elde edilen çözeltinin pOH ve pH değerleri nedir? Çözüm: NaOH (aq) → Na + + OH - Ca(OH) 2 (aq) → Ca OH - 0,05 0,05 0, ,020 2x(0,020) İki ayrı baz çözeltisinin karıştırılması ile oluşan yeni çözeltide hidroksit iyonu derişimi şöyle bulunur.Çözeltideki toplam OH - iyonu, NaOH ve Ca(OH) 2 tarafından verilir. Her iki çözeltiden 100’er mL alındığından çözeltinin son hacmi 200 mL olur. M = n/V formülünde hacim değiştiği için molarite de değişecek. Öncelikle M x V formülünden yeni mol sayısı (n) bulunur. Daha sonra bu mol sayısı (n) toplam hacime (V) bölünerek yeni derişim bulunur. [OH -] = (100 x 0, x 0, 040) / 200 = 4, M pOH = -log 4, = 2-log 4,50 = 2-0,65 = 1,35 pH = 14-pOH = 14-1,35 = 12,65

12 Zayıf Asitler ve Zayıf Bazların pH Tamamen iyonlaşmayan (%α<10 için asitlere ve bazlara zayıf asit veya baz denir. Zayıf asitler HA, zayıf bazlarda B ile gösterilir. HA + H 2 O ⇄ H 3 O + + A- K a = [H 3 O + ] [A - ] / [HA] 2H 2 O ⇄ H 3 O + + OH- K su = [H 3 O + ] [ OH - ] Eğer Ka değeri ile arasında ve asidin başlangıç derişimi M arasında ise, suyun iyonlaşma dengesinin pH ye etkisini olmadığı kabul edilir. Sadece K a denge ifadesini kullanarak hidronyum derişimi hesaplanabilir. Dengede [HA] = C HA - [H 3 O + ] yazılabilir. Aynı zamanda [A-] = [H 3 O +] olduğundan K a = [H 3 O + ] 2 / (C HA - [H 3 O + ]) den [H 3 O + ] bulunur. Bu tür problemlerin çözümünde diğer bir kabul ise başlangıç derişiminin K a’ ya oranı, (C HA / K a )> 10 ise asidin iyonlaşması ile başlangıç derişiminin fazla değişmediği düşünülebilir ve paydadaki H 3 O + derişimi C HA yanında ihmal edilebilir. Ka = [H 3 O + ] 2 / C HA formülünden [H 3 O + ] çekilerek, [H 3 O + ] = √ (K a. C HA ) bulunur

13 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 13 of 47 Zayıf Asit ve Zayıf Bazlarda İyonlaşma (Ka/Kb) Sabiti NH 3 + H 2 O ⇄ NH OH - Kc=Kc= [NH 3 ][H 2 O] [NH 4 + ][OH - ] K b = K c [H 2 O] = [NH 3 ] [NH 4 + ][OH - ] = 1, bazasit CH 3 CO 2 H + H 2 O ⇄ CH 3 CO H 3 O + Kc=Kc= [CH 3 CO 2 H][H 2 O] [CH 3 CO 2 - ][H 3 O + ] baz Zayıf asit Konjuge asitkonjuge baz K a = K c [H 2 O] = [CH 3 CO 2 - ][H 3 O + ] [CH 3 CO 2 H] = 1, konjuge bazKonjuge asit pKa= -log(1,8.10-5) = 4.74 pKb= -log(1, ) = 4.72 glycine H 2 NCH 2 CO 2 H lactic acid CH 3 CH(OH) CO 2 H C OH O R

14 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 14 of 47 Table 17.3 Bazı Zayıf Asit ve Bazların 25 0 C da Sudaki İyonlaşma Sabitleri

15 General Chemistry: Chapter 17Slide 15 of 47 Örnek 17-5 Zayıf bir asit çözeltisinin pH’ının bulunması Butirik asit, HC 4 H 7 O 2 yapay tatlandırıcılar ve şuruplarda kullanılan bileşiklerin elde edilmesinde kullanılır. 0,250 M HC 4 H 7 O 2 çözeltisinde pH=2,72 bulunmuştur. Butirik asidin Ka değerini hesaplayınız. HC 4 H 7 O 2 + H 2 O ⇄ C 4 H 77 O 2 + H 3 O + K a = ? Çözüm : HC 4 H 7 O 2 + H 2 O ⇄ C 4 H 7 O 2 + H 3 O + HC 4 H 7 O 2 nın K A değeri Ksu dan çok daha büyük olacağından, suyun iyonlaşmasını ihmal ederiz. Başlangıç derişimi:0.250 M 00 Değişme:-x M +x M +xM Denge derişimi:(0.250-x) M x M x M pH= -log[H + ]=2,72  [H + ]= =1,9 x =x  [H 3 O + ] [C 4 H 7 O 2 - ] [HC 4 H 7 O 2 ] Ka=Ka= 1,9 x · 1,9 x (0.250 – 1,9 x ) = = 1,5 x 10-5 K a >> K W İYONLAŞMA YÜZDESİ %α =100.x/c=0,19/0,25=0,76

16 Örnek: Derişimi 0.10 M olan Asetik asit ( CH 3 COOH) çözeltisinin pH si nedir? Ka = 1,75x10 -5 (25 o C) Çözüm: CH 3 COOH veya genel formülü ile HA suda HA + H 2 O ⇄ H 3 O + + A- Başlangıç: 0,10 M 0 0 Değişim -x +x +x Dengede: (0,10-x) M +x +x Ka = [H 3 O + ] 2 / C HA =1,75x10 -5 = x 2 / (0,10-x) Son kabulümüzün uygulanabilirliği test edildiği zaman 0,10 / 1, >10 3 (bin katından büyük) Asidin iyonlaşması ile başlangıç derişiminin fazla değişmediği düşünülebilir ve paydadaki H 3 O + derişimi C HA yanında ihmal edilebilir. 1,75x10 -5 = x 2 / 0,10 x 2 = 1,75x10 -6 [H 3 O + ] = x = 1,32x10 -3 M pH = -log 1,32x10 -3 = 2,88

17 Aynı kurallar zayıf bazlar içinde geçerlidir. B + H 2 O ⇄ BH + + OH- K b = ([BH + ] [OH - ] / [B] 2H 2 O ⇄ H 3 O + + OH - Ksu = [H 3 O + ] [OH - ] Kb = [OH - ] 2 / C b – [OH - ] K b = [OH - ] 2 / C b Eğer Kb değeri dan küçük ve bazın derişimi de M dan daha küçük ise suyun iyonlaşma etkisini göz önüne almak zorundayız. [OH-] = [OH-] zayıf baz + [OH-] su Zayıf bazdan gelen [OH-] aynı zamanda [BH + ] ya, sudan gelen [OH-] ise suyun [H 3 O + ] ya eşittir. Dolayısıyla [OH - ] = [BH + ] + [H 3 O + ] olur. [BH+] = K b. [B] / [OH-] [H 3 O + ] = K su / [OH - ] değerler yerine konulduğunda [OH-] = K b [B] / [OH-] + K su / [OH-] [OH - ] 2 = K b.C b + K su [OH-] = (K b.[B] + K su ) 1/2 olur. Baz zayıf olduğundan dengedeki B derişimi, bazın başlangıç derişimine eşit olarak düşünülebilir. Böylece eşitlik [OH - ] = (K b C b + K su ) 1/2 haline gelir. K b C b >> K su olduğunda eşitlik [OH-] = (K b C b ) 1/2 şeklini alır.

18 [BH + ] = K b [B] / [OH - ] ➪ [H 3 O + ] = K su / [OH - ] Bu değerler yerine konulduğunda [OH-] = K b [B] / [OH-] + K su / [OH-] [OH - ] 2 = K b [B] + K su [OH-] = (K b [B] + K su ) 1/2 Baz zayıf olduğundan dengedeki B derişimi, bazın başlangıç derişimine eşit olarak düşünülebilir. Böylece eşitlik [OH-] = (K b C b + Ksu) 1/2 haline gelir. K b C b >> Ksu olduğunda eşitlik [OH-] = (K b C b ) 1/2 şeklini alır. Örnek: 2,5x10 -5 M anilin, C 6 H 5 NH 2, çözeltisindeki türlerin derişimlerini ve pH değerlerini bulunuz. K b = 4,30x Dikkat edilmesi gereken husus K b değerinin dan, baz derişimin ise M dan küçük olduğudur. C 6 H 5 NH 2 + H 2 O ⇄ C 6 H 5 NH OH - [OH-] = (K b C b ) 1/2 = (4,30x x 2,5x ) 1/2 = [OH-] = (1,08x ) 1/2 = 1,44x10 -7 M ➪ pOH=6,84 ➪ pH=7,16 [OH - ] = [C 6 H 5 NH 3 + ] = 1,44x10 -7 M [C 6 H 5 NH 2 ] = 2,5x10 -5 –1,44x10 -7 = 2,49x10 -5 M [H 3 O +] = K su / [OH - ] = / 1,44x10 -7 = 6,94x10 -8 M pH= -log 6,94x10 -8 = 7,16

19 Poliprotik Asitler ve pH Çözeltide iyonlaştığında birden fazla hidronyum iyonu (H 3 O + ) veren asitlere poliprotik veya polifonksiyonlu asitler denir. Poliprotik asitlere, fosforik asit (H 3 PO 4 ), karbonik asit (H 2 CO 3 ), (H 2 SO 4 ), okzalik asit ( H 2 C 2 O 4 ) örnek verilebilir. Örnek olarak fosforik asiti verecek olursak, fosforik asit iyonlaştığı zaman 3 tane H 3 O + iyonu verebiliyor. H 3 PO 4 + H 2 O ⇄ H 2 PO H 3 O + K a1 = 7,11x10 -3 H 2 PO H 2 O ⇄ HPO H 3 O + K a2 = 6,34x10 -8 HPO H 2 O ⇄ PO H 3 O + K a3 = 4,20x K a 1 >> K a 2 >> K a 3 2H’lide Genel gösterim; H 2 A + H 2 O ⇄ HA - + H 3 O + için K a 1 HA - + H 2 O ⇄ A 2- + H 3 O + için K a 2 olan poliprotik asitlerde zayıf asitlere benzer şekilde bir takım yaklaşımlarda bulunmamız gerekiyor Eğer Ka değerleri – arasında ve derişim M arasında ise suyun ayrışma dengesini düşünmemize gerek yoktur. Diğer taraftan K a 1 ve K a 1 arasındaki oran 10 3 ve daha fazla ise 1.dengeyi düşünür, ikinci dengeyi ihmal edebiliriz. Ve problem monoprotik bir asit çöz.deki pH hesabına dönüşür.

20 Örnek: 0,10 M karbonik asit (H 2 CO 3 ) çözeltisinin pH sı nedir? Ka 1 = 4,45x10 -5 Ka 2 = 4,69x Çözüm: H 2 CO 3 + H 2 O ⇄ HCO H 3 O + Ka 1 = 4,45x10 -5 HCO H 2 O ⇄ CO H 3 O + Ka 2 = 4,69x Ka değerlerinden görüldüğü gibi suyun ayrışma dengesinin etkisini düşünmeye gerek yoktur. Ka 1 / Ka 2 >> 10 3 olduğundan sadece 1.iyonlaşma dengesini düşünerek [H 3 O + ] bulunabilir ve pH hesaplanır. H 2 CO 3 + H 2 O ⇄ HCO H 3 O + Başlangıç: 0,10 M 0 Değişim -x +x +x Dengede: (0,10-x) M +x +x Ka 1 = [HCO 3- ] x [H 3 O + ] / [H 2 CO 3 ] x [H 2 O] ➪ Burada [H 2 O] ihmal edilerek ➪ Ka 1 = 4,45x10 -5 = (x 2 ) / (0,10-x) Bu eşitliğin çözümünden x bulunur. x 2 +4,45x ,45x10 -6 = 0 ➪ x = 0,0298 = [H 3 O + ] ➪ pH = -log 2,98x10 -2 = 2-log 2,98 = 1,53 bulunur. Eğer poliprotik asitlerde K a 2, K a 1 ’e göre ihmal edilebilecek kadar küçük olmakla beraber asitlik değeri oldukça yüksekse yani den büyükse problemi monoprotik asit sistemine indirgeyerek çözümleyemeyiz.Bunun en iyi örneği H 2 SO 4 aq dır

21 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 21 of Çok protonlu asitler Fosforik asit: üç protonlu bir asittir 3 kademede iyonlaşır H 3 PO 4 + H 2 O ⇄ H 3 O + + H 2 PO 4 - K a 1 = 7,1*10 -3 pK a 1 = 2,15 H 2 PO H 2 O ⇄ H 3 O + + HPO 4 2- K a 2 = 6,3*10 -8 pK a 2 = 7,20 HPO H 2 O ⇄ H 3 O + + PO 4 3- K a 3 = 4,2* pK a 3 = 12,38 Örnek M H 3 PO 4 için çözümleri hesaplayınız: (a) [H 3 O + ]; (b) [H 2 PO 4 - ]; (c) [HPO 4 2- ] (d) [PO 4 3- ] Başlangıç derişimi3.0 M00 değişme-x M+x M+x M Denge derişimi(3.0-x) M x Mx M K a 1 = 7,1*10 -3 =x 2 / 3-x= x 2 / 3.0  x = [H 3 O + ]= [H 2 PO 4 - ]= 0.14 M K a 2 = 6,3*10 -8 =(0,14+y)*y / 0,14-y = 0,14.y / 0,14  y=[H 3 O + ]=[HPO 4 = ]= 6,3*10 -8 M K a 3 = 4,2* =(0,14+z)*z / 6,3*10 -8 –z  z = [PO 4 3- ] = 1,9* M

22 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 22 of 47 Çözelti Denge Hesaplarına Genel Bir Yaklaşım Çözeltide bulunan tüm türleri belirleyiniz (Su molekülleri hariç). Bu türleri içeren eşitlikleri yazınız. Denge sabiti ifadeleri Kütle denkliği eşitlikleri Yük denkliği koşulu Eşitlikleri bilinmeyenler için çözünüz.

23 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 23 of Asit ve Baz Özelliği Gösteren İyonlar NH H 2 O ⇄ NH 3 + H 3 O + base acid CH 3 CO H 2 O ⇄ CH 3 CO 2 H + OH - bazasit [NH 3 ] [H 3 O + ] Ka=Ka= [NH 4 + ] [NH 3 ] [H 3 O + ] Ka=Ka= [NH 4 + ] = ? = K su KbKb = 1,0* ,8*10 -5 = 5,6* [H 3 O + ] *[OH - ]= K su = K a K b Kb= [CH 3 CO 2 H][OH - ] [CH 3 CO 2 - ] Ksu KaKa =

24 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 24 of 47 İkili Asitlerin Kuvvetleri HIHBrHClHF 160.9>141.4>127.4>91.7 pm 297<368<431<569 kJ/mol Bağ uzunluğu Bağ enerjisi 10 9 >10 8 >1.3  10 6 >> 6.6  Asit kuvveti HF + H 2 O → [F - ·····H 3 O + ]  F - + H 3 O + ion pair H-bonding free ions

25 Kuvvetli asitlerin eşlenik bazları zayıftır. Zayıf asitlerin eşlenik bazları kuvvetlidir. K a > 1 (negatif pKa), kuvvetli asit K a < 1 (pozitif pKa), zayıf asit Tepkimeler daha zayıf asit-baz çifti verecek şekilde ilerler

26 HCl ve NH 3 örnekleriyle reaksiyona giren su molekülü, HCl’ye karşı baz olarak (proton alan), NH 3 ’ e karşı ise su asit olarak (proton veren) davranmaktadır. Buda su molekülünün rx’a girdiği maddeye göre asit veya baz olarak davrandığını gösterir. Bu tür maddelere amfoter maddeler denir. Amfoter maddelere örnek olarak HO, ROH, HCO 3 -, H 2 PO 4 -, HPO 4 2- verilebilir ÇÖZÜCÜYE göre ASİTLER, içinde çözündüğü çözücünün iyonlaşmayla katyon derişimini artırır, BAZLAR ise çözücüde anyon derişimini artıran maddelerdir. Örneğin H+=H 3 O + iyonu suyun katyon derişimini artırdığı için asit, OH - iyonu suyun, NH 2 - iyonu ise Amonyağın anyon derişimini artırdığı için bazdır. HClO 4 oldukça kuvvetli proton (katyon) verici asit olup içine bundan daha zayıf bir asit mesela HF atılırsa HF burada proton veremeyeceği için proton almaya zorlanır ve HClO 4 karşısında baz gibi davranır. HClO 4 (asit) + HF(baz) → H 2 F + (süperasit) + ClO 4 - (baz)

27 ÇÖZÜCÜLER Kimyasal rx’ların nerdeyse tamamı çözeltide gerçekleşir. Su polar maddeler için iyi bir çözücü olmasına karşılık apolar maddeler için iyi bir çözücü değildir.Bundan dolayı organik maddeler için alkol, eter, aseton, kloroform, benzen, toluen, ksilen, CS 2, CCl 4 gibi çözücüler kullanılır. Bir polar maddeyi suda çözünmüyorsa sudan daha polar karekterli asit veya bazlarla çözmek mümkün olur. Çözücü tercihini çözünen maddenin yapısını değiştirmeyen, geniş kullanım sıcaklığı, dielektrik sabiti (polarlık), uygun asitlik veya bazlık, iyonlaşma derecesi gibi özellikler belirler. Çözücüler genel olarak 1-Apolar (iyonlaşmayan) düşük dipol momentli çözücülerdir CCl 4 gibi. 2- Polar (iyonlaşabilen) yüksek dipol momentli çözücüler a)Protik (asidik) iyonlaşanlar, H 2 O, NH 3, HCl, EtOH gibi b) İyonlaşmayanlar SO 2, DMF, DMSO olarak gruplandırılır.

28 Çözücünün katyon derişimini arttıranlar ASİT Çözücünün anyon derişimini arttıranlar BAZ asit + baz = çözücü (iyonlaşmanın tersi) Aprotik çözücülerde ve susuz ortamlarda çok kullanılan tanımdır. Öziyonlaşma gösteren bütün çözücülere uygulanabilir. Çözücü BrF 3 ise : 2 BrF 3 BrF BrF 4 - (öziyonlaşma) ASİT SbF 5 + BrF 3 BrF SbF 6 - BAZ F- + BrF 3 BrF 4 - Çözücü su ise : 2 H 2 O H 3 O + + OH - (öziyonlaşma) ASİT HCl + H 2 O H 3 O + + Cl - BAZ NH 3 + H 2 O NH OH - Çözücü Sistemi Tanımı

29 Bu şekilde oluşan SÜPERASİTler çok kuvvetli proton verici olup (Ho=Hammet Asitliği: -11) en kuvvetli asitten bile onlarca kat daha kuvvetli proton vericidirler. Bunlarla en kuvvetli asitlerle dahi protonlanamıyan aromatik maddeler ve hidrokarbonlar bile protonlanabilmektedir. Benzer şekilde elde edilen HSO 3 F de bir süperasittir. HSO 3 F/SbF 5 1:1 karışımına SİHİRLİ ASİT denir karışımda oluşan H 2 SO 3 F+ daha da kuvvetli bir proton vericidir ve Ho asitliği -19 dur. Bunlarla, normal şekilde elde edilemiyen Karbonyum iyonları (CH 3 ) 3 C +, Halojen Katyonları (I 2 +,I 3 + ) ve Polinükleer Katyonlar (S 4 2+, S 8 2+, Se 4 2+, Te 4 2+ ) elde edilebilmektedir. Ho asitliği=Hammett Asitliği kabaca sıfırın altına genişletilmiş pH skalasıdır. Süperasitler mutlak susuz sistemlerdir. Çünkü suyun DÜZEYLEYİCİ ETKİSİ vardır ve sulu ortamda bulunabilecek en kuvvetli asit H + =H 3 O + iyonu, en kuvvetli baz ise OH - iyonudur. Kuvvetli asitlerden daha kuvvetli olan süperasitler suyun düzeyleme etkisiyle H + =H 3 O + olur, OH - ‘dan daha kuvvetli baz olan H -,O 2 -,NH 2 - ise suyun düzeyleme etkisiyle OH - olur. Görüldüğü gibi çözücünün farklandırma tesiri çok önemlidir. Suya karşı zayıf bir asit olan HA, NH 3 ’a karşı kuvvetli bir asit gibi davranır.

30 Çözücü Düzeylemesi (Solvent Leveling) NH 3 + HOAc  NH OAc - (%100 iyonlaşır) H 2 O + HOAc ⇄ H 3 O + + OAc- K a = 1.8x10 -5 HOAc suda zayıf, amonyak çözeltisinde kuvvetli asittir. pK DMSO =37 geniş bir skalada asitleri farklandırabilir. H 2 SO 4 den PH 3 ’e kadar Öziyonla ş ması büyük çözücüler, geni ş bir aralıkta asit ve bazları farklandırabilir. Bir çözücüdeki en kuvvetli asit çözücünün katyonu, baz ise anyonudur. HNO 3, H 2 SO 4, HClO 4, HCl sulu ortamda asitlikleri aynıdır (H 3 O + ) Kuvvetli asitleri farklandırmak için daha asidik çözücü (HOAc) kullanılır HClO 4 > HCl > H 2 SO 4 > HNO 3 (HOAc içinde) 2H 2 SO 4 + HNO 3 ⇄ NO H 3 O + + 2HSO 4 -

31 ASİTLİK GÜCÜ Ka değeri ve Asitlik gücü pKa< -10 Süper Asit - pKa< -8 Çok Kuvvetli Asit - pKa<2 Kuvvetli Asit- pKa>2 ZayıfAsit - pKa>7 Çok Zayıf Asit- Süperasitler, H 2 SO 4 den daha kuvvetlidir. Kuvvetli asitlerin (HF) protonlanması ile elde edilir. 2 HF + 2 SbF 5  H 2 F + + Sb 2 F 11 - (Floroantimonik asit) Ho=Hammet Asitliğine göre Oksijen sayısı arttıkça, asitlik gücü artar. HClO 4 > HClO 3 > HClO 2 > HClO Ametalin elektronegatifliği arttıkça asitlik artar. H 2 SO 4 > H 2 SeO 4 > H 2 TeO 4

32 Susuz Oksitler 1.Asidik Oksitler- Ametal Oksitler CO 2 + H 2 O  H 2 CO N 2 O 5 + H 2 O  2HNO 3 SO 3 + H 2 O  H 2 SO 4 Yağmur suyu asidiktir 11 Nisan 2015 Cumartesi11 Nisan 2015 Cumartesi 2. Bazik Oksitler-Metal Oksitler Na 2 O + H 2 O  2NaOH MgO + 2H 3 O +  Mg H 2 O (MgO asidik ortamda çözünür) 3. Amfoter oksitler Al 2 O 3 (k) + 3H 2 O + H 3 O + (aq)  2[Al(OH 2 ) 6 ] 3+ (aq) Al 2 O 3 (k) + 3H 2 O + 2OH - (aq)  2[Al(OH) 4 ] - (aq) Katyonların çapı küçüldükçe ve yükü büyüdükçe asitlik gücü artar. Alkali metaller asit değildir. Toprak alkali metaller zayıf asittir. 2+ geçiş elementleri zayıf asittir. 3+ geçiş elementleri kuvvetli asittir. 4+ ve daha yüksek metaller çok kuvvetli asittir.(MxOy) BX 3 Lewis Asitliği BX 3 Lewis Asitliği Gözlenen sıralama BF 3 < BCl 3 < BBr 3 Beklenen sıralama (Elektronegatiflik ve sterik etkiye göre ) BF 3 > BCl 3 > BBr 3 Organik Aminlerin BAZLIĞI yapı simetrikleştikçe azalır. Antisimetrik yapılarda Bazlık daha Kuvvetlidir.

33 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 33 of 47 Oksiasitlerin Kuvvetleri Oksitlerin bağıl kuvvetlerini belirleyebilmek için, O-H bağı elektronlarının merkez atomuna doğru çekilmesini inceleyelim: –Merkez atomun elektronegatifliği(EN) –Asit molekülündeki O atomlarının sayısı. H-O-ClH-O-Br EN Cl = 3.0EN Br = 2.8 K a = 2.9  K a = 2.1  10 -9

34 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 34 of 47 H 2 SO 4 - H 2 SO 3 S O O O O HH ·· - 2+ ·· - S O O O HH - + S O O O O HH S O O O HH K a =10 3 K a =0,013

35 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 35 of 47 Organik Asitlerin Kuvvetleri C O C O HH ·· H H O C HH H H C H H K a = 1, K a =1, Asetik asit Etanol

36 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 36 of 47 Aminlerin Bazlık Kuvvetleri C H H H C H H C H H H C H H C H H H C H H pK b = 4,74pK a = 3,38pK b = 3,37 metilaminetilaminpropylamine NH 2

37 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 37 of Lewis Asit ve Bazları Lewis Asidi –Elektron çifti alabilen tanecikler (atom,iyon ya da moleküller) dir. M m+ iyonları Lewis Asididir. Lewis Bazı –Elektron çifti verebilen taneciklerdir. Lewis bazı Lewis asidi kompleks

38 BAZ ASİT ASİT electron-çifti alıcı (acceptor) nükleofil BAZ elektron-çifti verici (donor) elektrofil Lewis Tanımı Kompleks 1.4- LEWİS' e göre ise ASİT elektron çifti alabilen, BAZ ise elektron çifti verebilen maddedir. Baz grubuna genellikle elektron verebilen oksijen veya azot içeren maddeler girer. Diğer taraftan hidrojen içermeyen maddeler asit olabilir. Örneğin bor triflorür, BF 3, bir asittir, çünkü elektron eksikliği vardır ve bunu tamamlamak ister. Öte yandan NH 3 veya diğer azotlu maddelerde ortaklanmamış elektron çiftleri bulunur, dolayısıyla bazdır. Lewis Asitleri Lewis Asitleri Bütün katyonlar Lewis Asitidir Fe CN - ➔ [Fe(CN) 6 ] 3- Oktet boştuğu olan bileşikler Al F - ➔ [Al(F) 6 ] 3- Hipervalent oluşturabilen bileşikler SnCl 4 + 2Cl - ➔ [Sn(Cl) 6 ] 2- Çok katlı π-bağlara sahip bileşikler CO 2 + OH - ➔ HCO 3 - Lewis Bazları Lewis Bazları Bütün anyonlar: (OH -, F -, S -2 …) H + + OH - ➔ H 2 O No é çifti içeren nötral bileşikler (H 2 O,NH 3 gibi..) Cu H 2 O ➔ [Cu(H 2 O) 4 ] 2+ Çok katlı π-bağlara sahip bileşikler Ag + + C 2 H 4 ➔ [Ag(C 2 H 4 )] + MOT göre: ASİT: Düşük enerjili LUMO, BAZ :Yüksek enerjili HOMO olan komplexlerdir.

39 Lewis Asit- Baz Tepkimesi AlCl 3, BeCl 2 hem Lewis asidi hem de Lewis bazı olarak davranabilir.

40 CaO + SiO 2  CaSiO 3 PbO + SO 3  PbSO 4 TiO 2 + Na 2 S 2 O 7  Na 2 SO 4 + TiOSO 4 Usanowich Asit-Baz Tanımı Katyon veren bileşikler ASİT Anyon alan bileşikler BAZ Büyün kimyasal tepkimeler asit-baz tepkimesi olarak kabul edilebilir. Lux-Flood Asit Baz Tanımı Lux-Flood Asit Baz Tanımı 1.5- Lux-Flood Tanımı göre ametal oksitler ASİT olup oksit alıcıdır, metal oksitler BAZ olup oksit vericidir. Örneğin; BaO (baz) + SiO 2 (asit) → Ba(SiO 3 ) Na 2 O (baz) +CO 2 (asit) → Na 2 CO 3 gibi… Oksit anyonu alan bileşikler ASİT Oksit anyonu veren bileşikler BAZ 1.6- USANOVİCH’ e göre ASİTLER rx’da katyon verir, anyon veya e- alır ve bazlarla rx girer, BAZLAR ise rx’da anyon veya e- verir, katyon alır ve asitlerle rx’a girerler. Bu tanım bundan evvel ki aşağı yukarı tüm tanımları kapsamaktadır

41 Kimyasal Yapı ve Asit-Baz İlişkisi Asitler ve bazlar birbirleriyle kolay rx verebilmeleri dolayısıyla tüm rx verebilen maddeler birbirlerine karşı asit ve baz karekterleriyle belirlenebilir dolayısıyla Asitliğin bazlarla rx sonucu pozitif karekteri azalır, bazlıkta ise negatif karekterde azalma olur. Böylece MO (MetalOksit)lerin asitliği ve bazlığı, Aminlerin bazlığı, Oksiasitlerin asitliği, M’nin elektronegatifliği ile asitliğinin artması, Yükseltgenme Basamağı ve Formal Yük ile asitliğin artması, poliasitlerde asitliğin gittikçe azalması, M’nin r’nın değişiminin asitliği bazen artırıp bazen azaltması gibi özellikler yapıyla asit-baz ilişkisini gösterir

42 Asit-Baz Tanımlarının Karşılaştırılması AsitBaz Lavoiser (1789)Oksitlenmiş Madde*Oksitlenecek madde Arrhenius (1887)H + kaynağıOH - kaynağı Bronsted-Lowry (1923)H + vericiH + alıcı Lewis (1923)Elektron çifti alıcı (Elektrofil) Elektron çifti verici (Nükleofil) HOMO/LUMO (1960)Düşük LUMOYüksek HOMO Lux-Flood Ametal OksitlerMetal Oksitler UsanovichNegatif iyon alıcı Pozitif iyon verici Pozitif iyon alıcı Negatif iyon verici *oksijen: asit olu ş turucu, HNO 3, H 2 SO 4 gibi

43 ÖRNEK : RX’LARDA ASİT VE BAZLAR A B A B A A - B B A B

44 Prentice-Hall © 2002General Chemistry: Chapter 17Slide 44 of 47 Asit Yağmuru CO 2 + H 2 O  H 2 CO 3 H 2 CO 3 + H 2 O  HCO H 3 O + 3 NO 2 + H 2 O  2 HNO 3 + NO Bu Slaytların hazırlanmasında emeği geçen ÇAĞLA TÖREN’e TEŞEKKÜRLER

45 → ← ↑ ↓ ⇄ ⇌ ↔ ⇥ ➔ ➪ ➨⁂ ║│ Å ℃ Ӯ ϑ υ ν τ ε δ ζ α β γ ∂ σ б Ө ψ Δ ∇ π Ω χ φ ρ Ψ ω μ η λ ū ≠√ ∛ ∜ ∑ ∫ ∞ ≈ ~ ÷ ¯ PROBLEMLER 1) 200 mL %31 NaOH (aq) (d=1,33) nasıl %14 NaOH (aq) yapılır? ➨ CEVAP: 323 mLsu katarak 2) 25 mL suda 4g Na 3 PO 4(k) (Mw=164 g/n) çözüldüğünde 27,8 mL Na 3 PO 4(aq) oluşur. Oluşan Na 3 PO 4(aq) d=?, %=?, %c=? ➨ CEVAP: d=1,043 - %=13,79 - %c=14,39. 3) 35 g %25 KCl (aq) (d=1,22 - Mw=74 g/n) üzerine 56 g %15 KCl (aq) (d=1,11) ilavesinde oluşan çözeltinin d=? %=? %c=? M=? m=?, %n=? Bu oluşan çözelti %17 KCl (aq) nasıl yapılır? ➨ CEVAP: d=1,15 - %18,85 - %c= 21,67 - M=2,91 - m= 3,86 - %n= 6,02 - Bu çözelti üzerine 9,88 mL su ilavesiyle %17KCl (aq) oluşur. 4) %15 NaOH (aq) (d=1,17) ve %28 NaOH (aq) (d=1,3) kütlece ve hacımca eşit karıştırılırsa oluşacak NaOH (aq) d=?, %=?, %c=?, %v=?, M=?, N=?, m=?, %n=? ➨ CEVAP: Kütlece Eşit karışım d=1,23 - % 21,5 ➪ hacımca eşit karışım d=1,235 %21,84. 5) %15 H 2 SO 4(aq) (d=1,103) ve %45 H 2 SO 4(aq) (d=1,352) ile su eşit hacımlarda karıştırılırsa meydana gelen H 2 SO 4(aq) d=?, %=?, %c=?, %v=?, M=?, N=?, m=?, %n=? ➨ CEVAP: d=1,151 - % 22,4 -%c=25,78 - %v=10,69 - M=2,65 - N=5,30 - m=2,95 - %n=5,04. 6) %40 H 2 SO 4(aq) (d=1,3) su ile kütlece ve hacımca 3:1 oranında karıştırılırsa meydana gelen H 2 SO 4(aq) d=?, %=?, %c=?, %v=?, M=?, N=?, m=?, %n=? ➨ CEVAP: Kütlece 3:1 karışımın d=1,21 - % 30 ➪ hacımca 3:1 karışımın d=1,225 %31,84. 7) % 12 HCl (aq) ve %36 HCl (aq) ağırlıkça hangi oranda karıştırılırsa %20 HCl (aq) oluşur ? ➨ CEVAP: g % 12 HCl (aq) üzerine 8 g % 36 HCl(aq) ilavesiyle yani w 1 :w 2 = 2:1 oranında karışım % 20 HCl olur g %36 HCl (aq) veya w 1. c 1 = w 2.c 2 (2 x 0,12) + (w 2 x 0,36)= (2+w 2 ).0,20 ➪ w 2 =1 bulunur. *********************************************************************************************** 8) 400 g % 40 NaNO 3(aq) dan %60 NaNO 3(aq) yapabilmek için kaç g NaNO 3(k) katılır ? ➨ CEVAP: (400 x 0,40) + w 2 / ( w 2 ) = 0,60 ➪ w 2= 200 g NaNO 3(k) *********************************************************************************************** 9) 400 cc % 85 KNO 3(aq) içindeki katı KNO 3(k) tuzu kaç g.dır ? ➨ CEVAP: (400 x 1,84 = 736g % 85 KNO 3(aq) ) içinde ➪ 736 x 0,85=625,6 g katı KNO 3(k) tuzu vardır *********************************************************************************************** 10) 0,5 kg %49 H 2 SO 4(aq) ‘ne yeteri kadar Mg çubuk atıldığında kaç L H 2 gazı çıkar? H 2 SO 4(aq + Mg ➔ Mg SO 4(aq + H 2(g) ➨ CEVAP: 500x0,49 / 98 = 2,5 mol H 2 gazı ➪ x22,4 L/ mol = 56 L H 2 gazı çıkar

46 → ← ↑ ↓ ⇄ ⇌ ↔ ⇥ ➔ ➪ ➨⁂ ║│ Å ℃ Ӯ ϑ υ ν τ ε δ ζ α β γ ∂ σ б Ө ψ Δ ∇ π Ω χ φ ρ Ψ ω μ η λ ū ≠√ ∛ ∜ ∑ ∫ ∞ ≈ ~ PROBLEMLER 11) 400 g % 20 NaOH (aq) içine yeteri kadar toz Al katılınca 17 o C de 2 atm basınçda kaç L H 2(g) oluşur? ➨ CEVAP:3NaOH (aq) + Al ➔ Na 3 AlO 3(aq) +3/2H 2(g) n NaOH =400x0,20/40 =2 mol ➨ 2 x V = 3 x 0,082 x 290 ➨ V=35,67L 12 ) % 60 HA (aq) (d=1,07 - Mw=60 g/n) ‘ine hacmının 2 katı su katılınca oluşan çözeltinin d, %,%c,%v,M,m,%n=? ➨ CEVAP: 100 mL %60 HA (aq) =107 g %60 HA (aq) = (107x0,6=) 64,2 g HA + 42,8 g H 2 O =57,2 mL HA + 42,8mLH 2 O Bu çözeltiye 200 mL su ilavesinde oluşan 300mL toplam çözelti = 57,2 mL HA + 242,8 mL su ➪ 307 g toplam çözelti = 64,2 g HA + 242,8 g su dan oluşur. Ohalde d=307/300=1,023 - %=64,2x100 / 307 =20,912 - %c= 64,2x100 / 300 = 21,4 - %v=57,2x100 / 300=19,067 - M=64,2:60/0,3=3,567 - m=64,2:60 / 0,2428=4,41 %n=(64,2:60) x100 / (64,2:60) ******************************************************************************************************************************* 13) % 95 H 2 SO 4(aq) ile %30 Oleum ( 100 g =30 g H 2 S 2 O g H 2 SO 4 ) ne oranda karıştırılırsa %20 Oleum olur? ➨ CEVAP: 100 g %95 H 2 SO 4(aq) (100 g=95 g H 2 SO g H 2 O ) üzerine ilave edilecek % 30 Oleum miktarı=A ise 0,20 Oleum = 0,30 x A - (5 x 178:18) / 100+ A ➪ A = 694,44 g %30 Oleum +100 g % 95 H 2 SO 4(aq) ≈ 7/1 oranı 14) 80 g % 98 H 2 SO 4(aq) ile 150 g %20 Oleum ( 100 g=20 g H 2 S 2 O g H 2 SO 4 ) karıştırılırsa ne oluşur ? ➨ CEVAP: 80 g %98 H 2 SO 4(aq) = (80 x 0,98=) 78,4 g H 2 SO 4 + 1,6 g H 2 O içerir 178 g/n 18 g/n 2x98= g %20 Oleum = (150x0,20=) 30 g H 2 S 2 O g H 2 SO 4 içerir H 2 S 2 O 7 + H 2 O ➔ 2 H 2 SO 4 ( 1,6 x 178/18=15,82) Artan H 2 S 2 O 7 miktarı = ,82 = 14,18 g/230 g ➪ NETİCE % 6,16 OLEUM çözeltisi oluşur 15) % 10 Oleum ile % 50 H 2 SO 4(aq), % 95 H 2 SO 4(aq) eldesi için ne oranda karıştırılmalıdır ? ➨ CEVAP: A g % 50 H 2 SO 4(aq) alınıp buna 100 g %10 Oleum alınırsa H 2 S 2 O 7 + H 2 O ➔ 2 H 2 SO 4 10 g H 2 S 2 O 7 ➪ 1,011 g H 2 O harcar ➪ 11,011 g H 2 SO 4 oluşturur. Ohalde H 2 O ’a göre =0,5 A - 1,011/100+A=0,05 ➪ A=13,36 g % 50 H 2 SO 4(aq) 100 g%10 Oleum katılır % 95 H 2 SO 4(aq) olur H 2 SO 4 ’a göre =0,5 A ,011/100+A=0,95 ➪ A=13,36 g % 50 H 2 SO 4(aq) 100 g%10 Oleum katılır % 95 H 2 SO 4(aq) olur.

47 4 → ← ↑ ↓ ⇄ ⇌ ↔ ⇥ ➔ ➪ ➨⁂ ║│ Å ℃ Ӯ ϑ υ ν τ ε δ ζ α β γ ∂ σ б Ө ψ Δ ∇ π Ω χ φ ρ Ψ ω μ η λ ū ≠√ ∛ ∜ ∑ ∫ ∞ ≈ 16-)1,5 g katı Ag 2 CrO 4(k) (331,73) elde etmek için aşırı AgNO 3 (aq) içine kaç mL 0,25 M K 2 CrO 4 (aq) eklenir? ➨ CEVAP: : 2AgNO 3 (aq) + K 2 CrO 4 (aq) ➔ Ag 2 CrO 4(k) + 2KNO 3 (aq) V K 2 CrO 4 (aq)=1,5 / 331,73 mol Ag 2 CrO 4 *1 mol K 2 CrO 4 /1 mol Ag 2 CrO 4 *1 L/0,25 mol K 2 CrO 4 =0,0181 L ➨ 18,1 mL K 2 CrO 4 (aq) ******************************************************************************************************************************* 17-)İnsan kanındaki alkol (C 2 H 5 OH) seviyesi, kan plazmasının Cr 2 O 7 2- (aq) ile Asit ortamda titrasyonu ile bulunur. 8Cr 6+ 2 O 7 2- (aq) + 3C 4- 2 H 5 OH (aq) + 76 H + ( ± 48e - ) → 16 Cr 3+ (aq) + 6 C 4+ O 2(g) + 47 H 2 O (denkleşmemiş - denkleşmiş) 28g plazma için 35,46mL 0,06 M Cr 2 O 7 2- çözeltisi sarf edildiğine göre, kandaki alkolün %kütlesi nedir? ➨ CEVAP: m EtAl= 0,06*25,46*10 -3 *(3/8)*46*(100/28) =5,46*10 -3 =0,094 %EtAl 8/ Cr 6+ 2 O 7 2- (aq) + 14H + +6e - → 2Cr 3+ (aq) + 7H 2 O 8Cr 6+ 2 O 7 2- (aq) + 3C 4- 2 H 5 OH (aq) + 76 H + ( ± 48e - ) → 16 Cr 3+ (aq) + 6 C 4+ O 2(g) + 47 H 2 O 3/ C H 5 OH (aq -16 e - → 2C 4 + O 2(g) + 12 H + ******************************************************************************************************************************** 18-) Ca(OH) 2 (k) + 2HCI (aq)  CaCl 2 (aq) + H 2 O (s) tepkimesi veriliyor, 421 mL 0,467 M HCI (aq) çözeltisi 10 g Ca(OH) 2 ile rx verdiğinde 8,42 g CaCl 2 elde edilmiştir ( HCl=36,5 g/mol, Ca(OH) 2 =74 g/mol, CaCl 2 =111 g/mol ). a) Sınırlayıcı bileşeni, b)Kuramsal, c)Gerçek, d) Yüzde verimi bulunuz, e) rx sonra hangi maddeden ne kadar artmıştır? ➨ CEVAP: Ca(OH) 2 (k) (74 g/n ) + 2HCI (aq) (2*36,5)  CaCl 2 (aq) (111 g/n ) + H 2 O (s) 10g/74g/n=0,135n 0,421 L* 0,467 M=0,197n 8,42g /111g/n=0,076n a) Sınırlayıcı rf (reaktif=bileşen) HCI aq b) Kuramsal (teo.)Verim ( 0,197/2)n*111g/n=10,9335g c)Gerçek Verim 8,42g /111g/n=0,076n d)Yüzde Verimi 8,42g/10,9335g = 0,076/(0,197/2) =0,77 ➪ %77 e) rx’dan sonra Ortamda artan madde Ca(OH) 2 (k) 0,135-(0,197/2)=0,0365n ➪ *74=2,701 g

48 19- % 92.5 NaOH ve % 7.5 CaO içeren katı karışımdan 0.239g alınıp suda çözülerek HCl (aq) çözeltisi ile titre edildiğinde indikatörün dönümü 45.6 mL HCl (aq) sarfiyatında oluyor. HCl (aq) molaritesi nedir? ➨ CEVAP: nt=[OH] - NaOH (=0,235*0,925/40 = 0,00543 mol) + [OH] - CaO(=0,235*0,075*2 / 56 = 0,00048 mol) =0,00591 [HCl] = 0,00591mol OH - * 1 mol HCl / 1mol OH - * 1/ 0,0456 L = 0,130 M HCl ******************************************************************************************************************************************************** 20- A) % 20 HCl (aq) (d=1,1 g/mL) B) % 40 KOH (aq) (d= 1,42 g/ml) A ve B den eşit ağırlıkta karıştırıldığında oluşan tepkimeyi yazınız. Tepkimeden evvel ve sonra karışımdaki madde miktarlarını Molarite olarak belirtiniz. Rx’dan sonraki karışım çözeltinin kütlece yüzdesini tepkimede artan maddeye göre bulunuz. Çözeltinin pH=? Kütle numaraları H=1, O=16, Cl = 35,5, K=39.. g/mol ➨ CEVAP: HCl (100*0,2/36,5=0,548 mol) + KOH (100*0,4/56=0,714 mol) ➔ KCl + H 2 O rx’dan sonra ortamdaki artan maddeler [OH - ]= 0,166 mol / (100/1, / 1,42=161, L ) =1,029= [KOH] pOH=0,01 pH=13,99 [KCl] = [Cl - ]=0,548/0,161333=3,397 [K + ] =3,397+1,029=4,426 M %KOH=1,029*5,6=5,762 ******************************************************************************************************************************************************** 21- (07.Yaz.V1) %98,5 K 2 Cr 2 O 7 (294g/n) içeren 62,5 g numune %30HCl(aq)(d=1,15g/cc)’in 325mL ile rx’dan kaç g Cl 2(g) oluştuğunu rx yazıp denleştirerek bulunuz. (Atom Kütleleri H=1, O=16, Cl=35,5, K=39, Cr=52…g/n) ➨ CEVAP: K 2 Cr 2 O HCl (aq) ➔ 2KCl (aq) + 2CrCl 3(aq) + 3Cl 2(g) + 7H 2 O (62,5*0,98) / 294=0,21n (325*1,15*0,3)/36,5=3,082n ➪ 0,21n K 2 Cr 2 O 7 x14=2,94n HCl gerekir. HCl fazladır ve sınırlayıcı bileşen K 2 Cr 2 O 7 olup K 2 Cr 2 O 7 ’nin mol miktarına göre çıkan Cl 2(g) miktarı=0,21x(3/1)x71 = 44,73 g.dır.

49 KONU: 17’de ÇÖZÜLMESİ TAVSİYE EDİLEN SORULAR Öncelikle konu içinde verilmiş olan 1 adedi çözülmüş 2 adedi çözülecek örnek sorular üzerinde titizlikle durulması tavsiye edilir. Sınav soruları genellikle onlardan seçilecektir. Konunun daha iyi anlaşılması açısından konunun sonunda yer alan aşağıdaki sorulara da bakılırsa iyi olur


" ⇄ ⇌   ‾ + ÷   ↑↓ ↕ | ǁ |│║ │∫∑ √ ∛ ∜ ≤ ≥ ~ ∞ ≡ ≈ Δ δ π σ υ λ α β γ ψ μ t τ ζ Ψ Ω θ Χ ε φ ω η ō Ō ½ ¼ ¾ ¼ ½ ¾ ΔG o, ΔS o, ΔH o Bu Slaytların hazırlanmasında." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları