Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ANATOMİ GLANDULAE ENDOCRİNAE ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ DERS KURULU – I (1001) Prof.Dr.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ANATOMİ GLANDULAE ENDOCRİNAE ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ DERS KURULU – I (1001) Prof.Dr."— Sunum transkripti:

1 ANATOMİ GLANDULAE ENDOCRİNAE ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ DERS KURULU – I (1001) Prof.Dr. Yusuf Zeki YILDIZ (2012)

2 ENDOKRİN SİSTEME GENEL BAKIŞ Vücudumuzdaki büyüme, gelişme, üreme, streslere karşı adaptasyon, vücud iç ortam sabitliğinin (homeostazis) korunması 2 temel sistem ile sağlanır : 1 – Sinir sistemi (telli sistem) 2 – Endokrin sistemi / İç Salgı Bezleri (telsiz sistem) İki sistem birbirleri ile çok yakın ilişki içindedir. Endokrinoloji – iç salgı bezleri ve bunların salgıladığı hormonların fonksiyonlarını inceleyen bilim dalıdır.

3 ENDOKRİN SİSTEM ORTAK ÖZELLİKLERİ İç salgı bezleri > Kanalsız bezlerdir (özel boşaltma kanalları yoktur). İç salgı bezleri > Hormon adı verilen kimyasal maddeler (mesaj taşıyıcı moleküller) aracılığı ile organlara etki yapar. Salgılarını direkt kana verdikleri için çok fazla kanlanırlar. Hormonları özel hedef hücrelerde etki yapar. İç salgı bezleri > fonksiyonel bir bütünlük oluştururlar, anatomik bütünlük içinde değildirler. Farklı embriyonel tabakalardan orijin alırlar. İç salgı bezleri normalden fazla hormon salgılama durumunda Hiperfonksiyon, Yetersiz salgılama durumunda ise Hipofonksiyon belirtileri oluşturur.

4 ENDOKRİN ORGANLAR Tüm vücutta dağınık halde yer alırlar. Temel endokrin organlar : Gl.pituitaria (hipofiz), Gl.pinealis (corpus pineale, epifiz), Gl.thyroidea, Gll.parathyroideae ve Gll.suprarenales (böbrek üstü bezleri) Endokrin hücreler içeren organlar : Pancreas, Thymus, Testis (kadında ovarium), Hypothalamus, Placenta, Gastrointestinal mukoza, Kalp, Deri ve Böbrekler.

5 Temel Endokrin Organlar (Kırmızı renkli) Corpus pineale (epiphysis cerebri) Gl.pituitaria (hipofiz) Gl.thyroidea Gl.parathyroidea Thymus Gl.suprarenalis Pancreas Ovarium Testis Hypothalamus

6 GLANDULAE PİTUİTARİA (HİPOFİZ BEZİ) Chiasma opticum Cortex cerebri Epifiz Nuc.suprachiasmaticus Hypothalamus Hipofiz 0,5-1 gr ağırlığında, oval şekilli olup fossa hypophysialis (os sphenoidale) içinde yerleşmiştir. İnfundibulum adlı bir sap ile hypothalamus’a tutunur. Diğer endokrin bezlerin aktivitelerini, hypothalamus’un kontrolü altında ve birlikte organize eder.

7 GLANDULAE PİTUİTARİA (HİPOFİZ BEZİ) Figure 25.3a-c *Eminentia mediana *İnfundibulum *Lobus posterior (Pars nervosa) İnfundibulum Adenohipofiz Fossa hypophysialis - Sella turcica - Os sphenoidale Nörohipofiz Corpus mamillare Tuber cinereum Chiasma opticum Hypothalamus Hipofiz bezi *Pars tuberalis *Pars intermedia *Lobus anterior

8 GLANDULAE PİTUİTARİA (HİPOFİZ BEZİ) Embriyolojik kökenleri farklı olan iki bölümden oluşur: Adenohypophysis (lobus anterior) – Rathke kesesi (oral / yüzeyel ektoderm) Neurohypophysis (lobus posterior) – Diencephalon’dan sarkan nörohipofiz tomurcuğu (nöroektoderm) Adeno- hipofiz Pars tuberalis Pars intermedia Pars distalis İnfundibulum Nörohipofiz Pars tuberalis Pars distalis İnfundibulum Recessus infundibularis Pars intermedia Pars nervosa Kolloid kist Kapsül

9 ADENOHYPOPHYSIS (LOBUS ANTERIOR) Hipofiz bezinin ¾ ’ünü oluşturur. Endokrin hücrelerinden salgılanan hormonlar : Growth hormon (GH, Somatotrop hormon, büyüme hormonu) Prolaktin (PRL, Mammotropik hormon, Luteotropik hormon-LTH) Thyroid stimulan hormon (TSH, Tirotropin, Tirotropik hormon) Adrenocorticotropic hormon (ACTH, Kortikotropin) Follikül stimulan hormon (FSH, Follitropin) Luteinizan hormon (LH) / İnterstisyel hücre stimülan hormon (ICSH) Melano stimülan hormon (MSH, Melanotropin)

10 ADENOHİPOFİZ HORMONLARI Büyüme hormonu (GH-somatotropin) – Uzunlamasına büyümeyi stimüle eder (Karbonhidrat ve lipid metabolizmasına etkileyerek dokuların metabolizmasını artırır) Prolactin – Kadın meme bezi proliferasyonunu ve laktasyonu stimüle eder. Tiroid stimulan hormon (TSH) – Tiroid bezini aktive ederek T3-T4 sentezini artırır. (O 2 tüketimini ve protein sentezini arttırır ; Karbonhidrat ve lipid metabolizmasını etkiler) Adrenokortikotrop hormon (ACTH) – Adrenal korteks’deki hormon üretimini stimüle eder (Kortizolun sentez edilmesini ve serbestleşmesini kontrol eder ; Su ve elektrolit dengesini etkiler ; Karaciğer’de karbonhidrat oluşumuna etki eder) Follikül stimulan (FSH) & luteinizan (LH) hormonlar – Erkek/kadın gonadları üzerine etki eder (FSH > Follikül olgunlaşması, spermatogenezisi ve östrojen üretimini uyarır ; LH/ICSH>Ovulasyonu tetikler, follikül proliferasyonunu, testis- te Leydig hücreleri üretimini ve progesteron sentezini stimüle)

11 ADENOHİPOFİZDEN HORMON SEKRESYONUNUN HİPOTALAMİK KONTROLÜ Hypotahalamus’ta “releasing hormon”lar (RH) ve “inhibiting hormon”lar (IH) üretilir. Bu hormonlar, adenohipofize kan yolu (portal sistem) ile gelir ve buradan da “tropik hormon”ların salgılanmasını düzenler. Tropik hormonlar Diğer endokrin bezlerden salgılanan hormonların sekresyonunu kontrol eder. A.hypophysialis inferior Tractus tuberoinfundibularis Nuc.dorsomedialis Nuc.ventromedialis A.hypophysialis superior Hipotalamusdaki RH salgı hücreleri A.hypophysialis superior Hypophysial portal venler Sekonder kapiller damarlar Venöz drenaj Terminal aksonlar Primer kapiller damarlar

12 NEUROHYPOPHYSIS (LOBUS POSTERIOR) Hipofizin ¼ ’ünü oluşturur. Yapı olarak hypothalamus’un devamı gibi olup, gerçek bir endokrin bez değildir. Buradaki hücrelere “pituitosit” adı verilir.

13 NÖROHİPOFİZDEN HORMON SEKRESYONUNUN HİPOTALAMİK KONTROLÜ Figure 25.7 Nuc.supraopticus (ADH) Chiasma opticum Nuc.paraventricularis (Oksitosin) Tractus hypothalamo- hypophysialis Nörohipofiz Kapiller damarlar Venöz drenaj Nuc.paraventricularis Nuc.supraopticus A.hypophysialis inferior Tractus hypothalamo- hypophysialis A.hypophysialis superior Portal kapiller damarlar Hipotalamus ile nörohipofiz ilişkisi sinir demetleri ile sağlanır. Hipotalamusta üretilen ADH/Vasopressin ve Oksitosin adlı hormonlar nörohipofizde serbestleşir. Antidiüretik hormon (ADH) – böbreklerden suyun geri emilimini düzenler. Oksitosin – doğum sırasında uterusun kasılmasını ve doğum sonrası meme bezinden süt salgılanmasını sağlar.

14 Chiasma opticum Epifiz Nuc.suprachiasmaticus Hipofiz GLANDULAE PİNEALİS (CORPUS PİNEALE, EPİFİZ) Hypothalamus Diencephalon’un tavanında yer alan, küçük çam kozalağı şeklinde, 0,1 gr ağırlığında bir iç salgı bezidir. Işık sinyallerini > endokrin sinyallere dönüştürür. Bezin aktivitesi karanlıkta artarken, aydınlıkta azalır. Aktivasyon artışı, etkilediği diğer endokrin bezlerde aktivite azalışına (inhibisyon) yol açar. Pinealosit adlı hücrelerinden melotonin ve serotonin hormonları salgılanır. Bu hormonlar “sirkadiyan ritmi” düzenlerler. Vücut ısısı, metabolizma, uyku, immün sistem, üreme sistemi, lokomotor aktivite.... gibi birçok fonksiyonda rol oynar. Cortex cerebri

15 GLANDULA THYROİDEA - LOKALİZASYONU Os hyoideum Cartilago thyroidea M.omohyoideus Cartilago cricoidea M.sternohyoideus V.jugularis interna M.thyrohyoideus A. carotis communis M.sternothyroideus Glandula thyroidea Boynun ön bölgesinde, larynx ve trachea’nın önünde yer alan “H” harfi şeklinde 2 loblu bir iç salgı bezidir gr ağırlığında olup, temel endokrin organların en büyüğüdür. Larynx Trachea

16 GLANDULA THYROIDEA - LOKALİZASYONU Figure 25.8a Gl.thyroidea Os hyoideum Cartilago thyroidea A.carotis interna A.carotis communis A.thyroidea inf. A.carotis externa Epiglottis A.thyroidea sup. Aorta A.subclavia sin. Gl.thyroidea (sol lob) Truncus brachiocephalicus Trachea Cerrahi ve gerçek kapsül (capsula fibrosa) olarak iki kapsülü vardır. Lobuler bir yapıya sahiptir.

17 GLANDULA THYROİDEA – YERİ ve GÖRÜNTÜLENMESİ A. carotis communis sinistra V.jugularis interna sinistra V.jugularis int. dex. Gl.thyroidea (lobus sinister) Gl.thyroidea lobus dexter Tracheaİsthmus Vertebra Oesophagus A.carotis communis N.laryngeus recurr. dex. Tiroid bezi Piramidal lob Lamina pretrachealis Trachea V.jugularis interna sinistra N.vagus V.jugularis interna M.thyrohyoideus A.carotis communis Cart.thyroidea Cart.cricoidea V.jugularis interna sinistra

18 GLANDULA THYROİDEA- LOBUL YAPISI Figure 25.8c Esas hücreler Parafollikuler hücreler F olikül epiteli Kan kapiller damarı Kolloid Areolar bağ doku Her bir lobul ; follikulus ve areolar bağ dokusundan oluşur. Follikuller ; Tiroid hormonlarının (T3, T4) yapıldığı “esas hücreler”, Kalsitonin hormonunun yapıldığı “parafollikuler hücreler”den meydana gelir. Kalsitonin hormonu – kanda Ca +2 düzeyini düşürür

19 GLANDULAE PARATHYROİDEAE - YERİ Figure 25.9a Gll.parathyroideae Pharynx (Arka yüz) Gl.thyroidea Oesophagus Trachea Tiroid bezinin arka yüzünde yerleşmiş, mercimek şeklinde 4 adet iç salgı bezidir. PTH, yaşam için mutlak gerekli bir hormondur.

20 GLANDULAE PARATHYROİDEAE - YAPISI Figure 25.9c Esas hücreler Oksifil hücreler Kan kapiller damarı Capsula fibrosa (Gl.parathyroidea) İç yapısı, sinuzoidal kapiller arasında yerleşmiş epitel hücre kordonlarından oluşmuştur. Hücreleri 2 tiptir Esas hücreler – parathormon (PTH) salgılar. PTH – kandaki Ca2+ düzeyini arttırır. Oksifil hücreler – fonksiyonu bilinmemektedir.

21 GLANDULAE SUPRARENALES (ADRENAL BEZLER, BÖBREKÜSTÜ BEZLERİ) V.cava inferior Oesophagus Diaphragma Gl.suprarenalis sin. Gl.suprarenalis dextra Ureter Ren sinister A.-V. testiculares Vesica urinaria Ren dexter Aorta abdominalis Böbreklerin üst uçlarına lokalize olmuştur. Her iki bezin arka tarafında ise diafragma yer alır. Yaşam için zorunlu bir çift bezdir.

22 Glandula suprarenalis dextra Glandula suprarenalis sinistra GLANDULAE SUPRARENALES (ADRENAL BEZLER, BÖBREKÜSTÜ BEZLERİ) Böbrek (sağ) Böbrek (sol) Karaciğer V.cava inferior Pankreas Sağ böbreküstü bezinin önünde karaciğer sağ lobu ve v.cava inferior yer alırken ; Sol böbreküstü bezinin önünde mide, pankreas ve bazen de dalak yer alır.

23 Gl.suprarenalis dextra Gl.suprarenalis sinistra Aa.suprarenales superiores A.suprarenalis media A.phrenica inferior A.suprarenalis inferior Ren dexter Ren sinister Aorta abdominalis V.cava inferior GLANDULAE SUPRARENALES (ADRENAL BEZLER, BÖBREKÜSTÜ BEZLERİ) Sağ böbreküstü bezi piramide benzemektedir. Sol böbreküstü bezi ise yarım ay şeklindedir.

24 GLANDULAE SUPRARENALES (ADRENAL BEZLER, BÖBREKÜSTÜ BEZLERİ) Glandula suprarenalis dextra ÖNDEN GÖRÜNÜM Fascia renalis’le sıkıca sarılı, 5-10 gr ağırlığındadır. 4x3x3 cm boyutlarındadır.

25 GLANDULAE SUPRARENALES - HİSTOLOJİK YAPI Medulla Cortex Capsula adiposa Suprarenal bezin Kesitsel Görünümü Cortex Medulla Cortex Gl.suprarenalis; embriyolojik, anatomik ve fizyolojik olarak farklı 2 ayrı tabakadan yapılıdır. Medulla (içte) – sinir dokusu yumağı şeklinde olup, ektoderm kaynaklıdır. Cortex (dışta) – mezoderm kaynaklı olup hipofiz kontrolunde çalışır. Medulla

26 (Mineralokortikoid) (Glukokortikoid) (Gonadokortikoid) Adrenalin - Noradrenalin Böbrek Böbreküstü Bezi : Capsula adiposa GLANDULAE SUPRARENALES KESİTİ C0RTEXC0RTEXC0RTEXC0RTEX MEDULLAMEDULLAMEDULLAMEDULLA

27 ADRENAL MEDULLA Yapısında; kromaffin hücreler, venöz sinuzoidler ve sempatik sinir hücreleri bulunur. Vücudumuzun en büyük sempatik paraganglionudur. Kromaffin hücreler – modifiye olmuş postganglioner sempatik nöronlardan oluşur. Katekolaminleri salgılar : Adrenalin/epinefrin ve Noradrenalin/norepinefrin Kavga, uçma ve korkma gibi ruhsal durumlarda aktif olarak yanıt verirler. Tansiyon ve nabız yükselir, bazal metabolizma artar. Adrenal Medulla

28 ADRENAL KORTEKS Cortex tabakası birçok hormon salgılar. Hormonların hepsi kortikoid türüdür. Cortex 3 tabakadan ibarettir. Dıştan – içe doğru : Zona glomerulosa – Mineralokortikoidleri (aldosteron) salgılar. Extrasellüler sıvının su ve elektrolit dengesini ayarlar. Zona fasciculata – Glukokortikoidleri (kortizol) salgılar. İmmün sistemi zayıflatır, kan şekerini arttırır (özellikle stres durumunda) Zona reticularis – Gonadokortikoidleri (androjenler - seks hormonları) salgılar.

29 ADRENAL KORTEKS (Mineralokortikoid) (Glukokortikoid) (Gonadokortikoid) Adrenalin - Noradrenalin Böbrek Böbreküstü Bezi : Capsula adiposa

30 PANKREAS Costa Hepar Colon Gaster Lien Thorax İntestinum tenue Dalak * Pancreas Böbrek İnen kolon Duodenum Oespphagus Aorta abdominalis V.cava inferior ** Midenin arkasında, karın arka duvarında yerleşmiş olup sindirim sisteminde detaylı olarak anlatılacaktır.

31 Pancreas PANKREAS Duodenum Endokrin sistem açısından ; hem ekzokrin hem de endokrin hücreler içeren bir salgı bezidir. Ekzokrin hücreler – salgıladığı sindirim enzimlerini (tripsinojen, amilaz, lipaz) bir kanal yoluyla ince barsağa (duodenum) akıtır. Endokrin hücreler – Langerhans adacıklarındadır.

32 PANKREAS ÖNDEN GÖRÜNÜM Ductus pancreaticus accessorius Ductus choledocus Caput pancreatis Corpus pancreatis Cauda pancreatis Lobuller yapı Ductus pancreaticus Papilla duodeni major Duodenum (İnce barsaklar) Pankreasın 4 bölümü vardır : Caput - Collum - Corpus - Cauda pancreatis Medulla Collum pancreatis

33 PANKREAS Pankreas’daki Langerhans adası β hücre α hücre δ hücreleri Langerh. adacığı Ekzokrin hücreler Endokrin hüc. Langerhans adacıkları : Pankreas’ın yaklaşık % 1’i kadardır. Endokrin hücre kümecikleri şeklinde pankreasta dağılmış yaklaşık 1 milyon adacıktır.

34 ENDOKRİN PANKREAS 4 tip endokrin hücre içerir : α-Alfa (A) hücreleri –glucagon salgılar Kan şeker seviyesini yükseltir. β-Beta (B) hücreleri – insulin salgılar Kan şeker seviyesini düşürür. δ-Delta (D) hücreleri – somatostatin (GHIF) salgılar A ve B hücrelerinin salgılanımını azaltır. F hücreleri – pankreatik polipeptid salgılar Ekzokrin pankreas enzimleri ve somatostatin salgılanımını inhibe eder.

35 TYHMUS (UYKULUK) Sternum’un hemen arkasında, göğüs boşluğunun üst kısmında yerleşen iki loblu bir organdır. Çok önemli bir immün (bağışıklık) sistemi organıdır. Salgıladığı hormonlar (Timosin, Timik hormon…) ; T-lenfositleri ile B-lenfositlerinin gelişiminde rol oynar. Yaklaşık gr olan timus, puberte’da 40 gr’a kadar ulaşabilir, daha sonra kademeli olarak küçülmeye başlar. Ayrıca hipofizden salgılanan üreme hormonlarının salgılanmasını da etkiler. Thymus Akciğer Kalp

36 GONADLAR (TESTİS ve OVARYUM) Cinsiyet hücreleri Spermium ve Ovum oluşturur. Cinsiyet hormonları Östrojen, progesteron ve testosteron salgılar. Seks hormonlarının esas kaynakları – Endokrin testis ve Endokrin ovarium’dur.

37 TESTİS Testis Epididymis Scrotum Testis

38 ENDOKRİN TESTİS İntersitisyel (Leydig) hücreler : LH (ICSH) etkisiyle androjen hormonları (testosteron...) salgılar. Testosteron esas olarak Spermiumun ve erkek üreme organlarının gelişimine öncülük eder. Sekonder seks karakterlerinin belirginleşmesini sağlar. Sertoli hücreleri : “inhibin” salgılar – FSH üretimini inhibe ederler. Östrojen (az miktarda) salgılar – bunun erkekteki fonksiyonu tam olarak bilinmektedir.

39 ENDOKRİN TESTİS – TESTİS İÇ YAPISI İnterstisyel hücreler Ductus deferens Epididymis Sertoli hüc. Testis Spermatogon Tubuli seminiferi contorti Tubuli seminiferi contorti kesiti Scrotum

40 Ovarium Tuba uterina Uterus Vesica urinaria OVARİUM – SAGİTTAL KESİT GÖRÜNÜMÜ

41 Ovarium Tuba uterina Uterus Vesica urinaria – ÖNDEN GÖRÜNÜM OVARİUM – ÖNDEN GÖRÜNÜM

42 OVARİUM Ovarium Tuba uterina Uterus Vagina DIŞ GÖRÜNÜMİÇ GÖRÜNÜM

43 ENDOKRİN OVARYUM Hipotalamus ve Adenohipofizin kontrolünde olarak Androgen hormonları (östrojen, progesteron) salgılar. Östrojen – Graaf follikülünün çatlamasına kadar olan dönemde (oogenez – ilk 14 gün) folikülün, teka interna hücreleri tarafından salgılanır. Esas olarak sekonder seks karakterlerinin oluşmasını sağlar. Progesteron – çatlamış Graaf folikülünde oluşan corpus luteum’dan salgılanır. Döllenme oluşursa, gebelik için uterus’u hazırlar (4.aya kadar > sonrasında plasenta bu işi yapar). Döllenme oluşmazsa, 26.günde salgılanımı durur.

44 Graaf folikülü Theca interna Ovulasyon olmuş ovum Corpus luteum gelişimi Corpus luteum Corpus albicans (Dejenere corpus luteum) Primer folikül Sekonder folikül Ovum OVULASYON SİKLUSU OVARİUM OVULASYON SİKLUSU

45 ENDOKRİN HÜCRELER İÇEREN DİĞER YAPILAR Kalp – atrium endokard’ından atriopeptin salgılanır. Hedef organları – kan damarları, böbrek, böbreküstü bezi ve hipotalamus Etkisi – kan basıncının kontrolu beraberinde Na, K ve su atılımını düzenler. Gastrointestinal mukoza – hem ekzokrin, hem de endokrin salgıları vardır. Gastro Entero Pankreatik endokrin Sistem (GEPS) de yer alan bu hücreler iki şekilde de adlandırılır ; APUD (Amine Precursor Uptake and Decarboxylation) veya EGI (Endocrinocytus GastroIntestinalis) hücreleri. 20’den fazla hormon (gastrin, kolesistokinin, sekretin, motilin, substans-P, somatostatin....) salgılanır. Beslenme ile ilgili hormonal yanıtlar verir. GEPS en büyük endokrin bez olarak kabul edilir.

46 ENDOKRİN HÜCRELER İÇEREN DİĞER YAPILAR Plasenta – fetusu besleyip kuvvet veren bir yapıdır. Geçici olarak östrojen, progesteron, korionik gonadotro- pin, plasenta laktojeni ve relaksin hormonlarını salgılar. Böbrek – renin, eritropoietin, 1.25 dihidroksi vitamin D3, prostoglandin... isimli hormonlar salgılar. Renin – aldosteron salınımını dolaylı yoldan arttırır. Eritropoietin – eritrosit üretimini arttırır. Deri – modifiye olmuş kolesterol moleküllerini pro-vitamin D’ye çevirir. Hypothalamus – hipofizi kontrol eden hormonlar (RH, IH, ADH, oksitosin) salgılar.

47 Endokrin organlar – ÖZET 1 YerleşimHormonHedefAna Etkileri Corpus pinealeMelatonin, Serotonin Sirkadian Ritm HypothalamusTropik hormonlar (RH, IH) AdenohipofizHipofiz hormonlarının kontrolü AdenohipofizProlaktin, Growth hormon, ACTH, TSH, FSH, LH,MSH Meme, gl.suprarenalis korteksi, thyroid, gonadlar Süt üretimi, büyüme, kortisol, thyroid hormonu, ovum/sperm üretimi, seks hormonları ThyroidT3, T4, Kalsitonin Birçok dokuMetabolizma ParathyroidPTH (parathormon) Kemik, böbrekPlazma kalsiyumu ThymusThymosinLenfositlerLenfosit gelişimi KalpAtriopeptinBöbreklerNa + sekresyonunu artırır

48 Endokrin organlar – ÖZET 2 YerleşimHormonHedefAna Etkileri KaraciğerAngiotensinAdrenal korteks, kan damarları, beyin Aldosteron, kan basıncı Pancreasİnsulin, glucagon, somatostatin Gastro-intestinal yol ve pancreas Sindirim ve absorbsiyona yardım eder Adrenal (gl.suprarenalis) korteks Aldosteron, kortizol, androjenler Böbrek, birçok dokuGlukoz metabolizması Adrenal (gl.suprarenalis) medulla Adrenalin, noradrenalin Birçok dokuSavaş veya kaç tepkisini uyarır BöbrekErythropoietin, kalsiferol Kemik iliği, barsaklarEritrosit üretimi, kalsium absorbsiyonu Testis/OvariumAndrojenler, östrojenler Birçok dokuSeks organlarının kontrolu

49 BAŞARILAR…

50 HORMONLAR Hormonların sınıflandırılması Amino asit karakterindeki hormonlar Steroid hormonlar Temel hormon aktivasyonu Kan damarları ile tüm vücudu dolaşırlar. Sadece özel dokuları (hedef hücreleri) etkiler. Bir hormon farklı hedef hücrelerde farklı etkiler oluştururlar.

51 HORMON SALGILANIMININ KONTROLÜ Sekresyonu üç temel uyarı başlatır. 1.Humoral (vücut sıvıları yolu ile) – en basit endokrin kontrol mekanizmasıdır. Kandaki iyon ve besleyici elementlerin seviyelerinin değişimine direkt olarak yanıt verme sonucu sekresyon oluşur.

52 HORMON SALGILANIMININ KONTROLÜ 2. Nöral (sinirsel yol ile) – sempatik sinir lifleri suprarenal medulladaki hücreleri uyarır. Adrenalin (epinefrin) ve noradrenalin (norepinefrin)’in serbestleşmesi sağlanır. 3. Hormonal (hormonlar yolu ile) – diğer salgı bezlerinden alınan uyarılar ile olur. Belirli hormonlar, diğer hormonların sekresyonunun başlamasını sağlarlar.

53 HORMON SALGILANIMINDAKİ ÜÇ TEMEL KONTROL MEKANİZMASI Figure 25.2a-c a- Humoral Yolb- Nöral Yol c- Hormonal Yol

54 HORMON SALGILANIMININ KONTROLÜ Her zaman feed-back mekanizmaları ile kontrol edilir. Kan konsantrasyonu minimum seviyeye düşerse Hormon salınımı artar Kan konsantrasyonu maksimum seviyeye yükselirse Hormon üretimi durdurulur


"ANATOMİ GLANDULAE ENDOCRİNAE ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) ( İÇ SALGI BEZLERİ, ENDOKRİN SİSTEM ) TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ DERS KURULU – I (1001) Prof.Dr." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları