Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü HAVZA PLANLAMA VE PROJE EĞİTİMİ 5-7 Kasım 2012, Antalya 1/23 DİĞER ÜLKELERDE.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü HAVZA PLANLAMA VE PROJE EĞİTİMİ 5-7 Kasım 2012, Antalya 1/23 DİĞER ÜLKELERDE."— Sunum transkripti:

1 T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü HAVZA PLANLAMA VE PROJE EĞİTİMİ 5-7 Kasım 2012, Antalya 1/23 DİĞER ÜLKELERDE YÜRÜTÜLEN HAVZA PROJELERİ, BU PROJELERDEN KAZANILAN DERSLER Muzaffer Doğru Orman Mühendisi

2 SUNUMUN AMACI Diğer bölgeler ve ülkelerde yürütülen önemli havza projeleri ve bu projelerde kazanılan deneyimler ve dersler konularında bilgilendirme ve uygun olanlardan yararlanmaya katkı sağlamak. 2/23

3 YARARLANILAN KAYNAKLAR Bu sunumun hazırlanmasında ağırlıklı olarak Dünya Bankasının 2008 tarihli aşağıdaki yayınından faydalanılmıştır: ”Havza yönetiminde politikalar, yaklaşımlar, uygulamalar: bunların geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması (ölçek büyütme) için dersler” (Watershed management approaches, policies, and operations: lessons for scaling up). Ayrıca Birleşmiş Milletler FAO teşkilatının 2006 tarihli aşağıdaki yayınından kısa bir değerlendirme de ilave edilmiştir. ”Yeni nesil havza yönetim programları ve projeleri (The new, generation of watershed, management programs and projects)”. 3/23

4 DEĞİŞİK BÖLGELER VE ÜLKELERDE YÜRÜTÜLEN ÖNEMLİ HAVZA PROJELERİ Dünya Bankası tarafından yürütülen çalışmada değişik bölgeler ve ülkelerde yürütülen toplam 69 büyük ölçekli havza projesi incelenmiş olup bunlar aşağıdaki şekilde sınıflandırılmışlardır:  Doğrudan havza yönetimi projeleri: 24 proje  İçinde havza yönetimi bileşeni olan projeler: 29 proje  Arazi ve su yönetimi projeleri: 7 proje  Havza ile bir şekilde ilişkili diğer projeler: 9 proje 4/23

5 5/23 Tablo 1: Dünya Bankasınca havza projelerine sağlanan desteğin bölgeler itibariyle dağılımı ( ) Bölge % 1 Doğu Asya-Pasifik bölgesi 34 2 Güney Asya bölgesi 28 3 Latin Amerika-Karayipler bölgesi 20 4 Avrupa ve Orta Asya bölgesi 8 5 Afrika bölgesi 7 6 Ortadoğu-Kuzey Afrika bölgesi 3 TOPLAM100

6 6/23 Tablo 2: Dünya Bankasınca desteklenen havza projelerin en yoğun olarak uygulandığı ülkeler ( ) Ülke Havza projeleriHavza kalkınma bileşenli projeler Proje sayısı Toplam bütçe (milyon US$) Proje sayısı Toplam bütçe (milyon US$) Projenin havza bileşeni oranı (%) 1 Çin , Hindistan Brezilya Endonezya Türkiye Peru Tunus Nijer Gana Cezayir

7 7 Tablo 3.1: Bölgeler ve ülkeler itibariyle Dünya Bankası tarafından desteklenen önemli havza projeleri ( ) Bölge/ÜlkeProje Adı Proje Bütçesi (milyon $) DB katkısı (%) AFRİKA 1Burkina FasoÇevre yönetimi projesi MaliDoğal kaynaklar yönetimi projesi NijerDoğal kaynaklar yönetimi projesi DOĞU ASYA- PASİFİK 4EndonezyaYogyakarta üst havza kalkınma projesi EndonezyaUlusal havza yönetimi ve muhafazası prj ÇinKızıl topraklar yöresi kalkınma projesi II ÇinLös Platosu havza rehabilitasyon projesi ÇinLös Platosu havza rehabilitasyon projesi II Filipinler Laguna de Bay kurumsal güçlendirme ve toplum katılımı projesi

8 8 Tablo 3.1: devamı (2) Bölge/ÜlkeProje Adı Proje Bütçesi (milyon $) DB katkısı (%) AVRUPA – ORTA ASYA 10TürkiyeDoğu Anadolu havza rehabilitasyon projesi TürkiyeAnadolu havza rehabilitasyon projesi TacikistanToplum tarımcılığı ve havza yönetimi projesi LATİN AMERİKA – KARAYİPLER 13Brezilya Doğal kaynakların yönetimi ve kırsal yoksulluğun azaltılması projesi BrezilyaArazi yönetimi projesi I - Parana BrezilyaArazi yönetimi projesi II - Santa Catarina BrezilyaArazi yönetimi projesi III Peru Sierra - Doğal kaynakların yönetimi ve yoksulluğun azaltılması projesi

9 9 Tablo 3.1: devamı (3) Bölge/ÜlkeProje Adı Proje Bütçesi (milyon $) DB katkısı (%) ORTA DOĞU - KUZEY AFRİKA 18TunusKuzeybatı dağlık bölgeleri kalkınma projesi FasLakhdar havza yönetimi pilot projesi5.869 GÜNEY ASYA 20Hindistan Entegre havza kalkınma projesi (ovalar) Hindistan Entegre havza kalkınma (dağlar I) projesi Hindistan Entegre havza kalkınma (dağlar II) projesi Hindistan Karnataka havza kalkınma projesi Hindistan Uttaranchal yerelleştirilmiş havza kalkınma projesi

10 10 Tablo 3.2: Dünya Bankası tarafından desteklenen ve içinde havza bileşeni olan önemli projeler ( ) Bölge/ÜlkeProje Adı Proje Bütçesi (milyon $) Havza bileşen oranı (%) DB katkısı (%) AFRİKA 1Gana Doğal kaynaklar yönetimi projesi Gana Gana köy altyapısı projesi Madagaskar Second environment project Uganda- Tanz-Kenya Viktorya Gölü çevre yönetimi pr Malawi Ulusal su geliştirme projesi DOĞU ASYA- PASİFİK 6Çin Orman kaynağı geliştirme ve koruma projesi Çin Shanxi yoksulluğu azaltma proj Çin Shanghai kentsel çevre projesi Filipin Su kaynakları geliştirme projesi Vietnam Su kaynakları yardımı projesi

11 11 Tablo 3.2: devam (2) Bölge/ÜlkeProje Adı Proje Bütçesi (milyon $) Havza bileşen oranı (%) DB katkısı (%) AVRUPA-ORTA ASYA 11Estonya Haapsalu ve Matsalu Körfezleri çevre projesi Litvanya Siauliai çevre projesi Polonya Kırsal çevre koruma projesi Ermenistan Doğal kaynaklar yönetimi ve yoksulluğun azaltılması projesi Romanya Tehlike riski önleme ve acil duruma hazırlık projesi LATİN AMERİKA - KARAYİPLER 16Uruguay Doğal kaynaklar yönetimi ve su geliştirme projesi St.Lucia Havza ve çevre yönetimi projesi Brezilya Ceara entegre su kaynakları yönetimi projesi Brezilya Doğal kaynaklar yönetimi ve kırsal yoksulluğun azaltılması

12 12 Tablo 3.2: devam (3) Bölge/ÜlkeProje Adı Proje bütçesi (milyon $) Havza bileşen oranı (%) DB katkısı (%) 20Kolombiya Doğal kaynaklar yönetimi Dominik Cum Sulanan alanlar ve su yönetimi Paraguay Doğal kaynaklar yönetimi ORTA DOĞU – KUZEY AFRİKA 23Cezayir Pilot ormancılık ve havza yönetimi projesi Yemen Arazi ve su koruma projesi GÜNEY ASYA 25Pakistan Çevre ve kaynak koruma proj Pakistan Bülücistan doğal kaynak koruma projesi Hindistan Tarımsal kalkınma -Tamil Nadu Hindistan Karnataka kırsal su temini ve çevre sanitasyon projesi Siri Lanka Ulusal sulama projesi

13 13 PROJELERİN DEĞERLENDİRMESİ SONUÇLARI Bulgular ve Öneriler PROJELERİN DEĞERLENDİRMESİ SONUÇLARI Bulgular ve Öneriler

14 Projelerin büyük çoğunluğu (% 90’dan fazlası) yukarı (üst) havza projesi (toplam 53 projenin 44’ü ), geri kalanlar (9 proje ) alt havza projesi şeklindedir. Yukarı ve aşağı havza geliştirme amaçlarını dengeli olarak ele alan proje sayısı çok azdır. 14 PROJELERİN YAKLAŞIMLARI VE STRATEJİLERİ

15  Yukarı havza projeleri doğal kaynakların rehabilitasyonu ve sürdürülebilir yönetimi ile tarımsal verimliliğin ve halkın geçiminin iyileştirilmesi, yoksulluğun azaltılması konularına odaklanmıştır (% 80’inden fazlası).  Aşağı havza projeleri su kaynakları yönetimine ve bu suretle aşağı havza yörelerine kalite ve miktar olarak yeterli su sağlamaya odaklanmıştır. 15/23

16  Yukarı havza projelerinin çoğunda su yönetimi konusu ana amaçlar ve sonuçlar/çıktılar arasında doğrudan yer almamış, arazi ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi çerçevesinde dolaylı olarak ele alınmıştır. (istisna olarak, su hasatı, küçük çaplı sulama tedbirlerinin uygulandığı Fas Lakhdar, Tunus Kuzeybatı Dağlar ve Türkiye Doğu Anadolu Havza Projeleri ile drenaj çalışmalarının gerçekleştirildiği Çin’in Kırmızı Topraklar II Projesi bahsedilebilir). 16

17  Projelerin yarısından fazlasında paydaşların katılımı ve katılımcı havza planlaması yer almıştır.  Biyolojik çeşitlilik, politika ve mevzuat geliştirme konuları projelerin sadece ¼’ünden azında yer almıştır.  Araştırma bileşeni projelerin % 40’ında yer almıştır.  Kurumsal güçlendirme projelerin % 90’ından fazlasında ana amaçlar ve stratejiler içinde yer almıştır. 17

18 1)Mikrohavza bazında planlama ve uygulama. 2)Doğal kaynak yönetimi ile yerel halkın geçiminin iyileştirilmesini beraberce ele alan strateji. 3)Katılımcılık 4) Projenin yerinden yönetimi. 18 BULGULAR Projelerde başarıyı sağlayan etkenler

19 4) Talebe dayalı, katılımcı, uygulamalı araştırma. 5) İlgili bakanlıklar ve kurumların beraberce/ eşgüdümlü ve çok disiplinli çalışmasını sağlayan düzenlemeler, kurumsal güçlendirme. 6) Entegre havza projelerini destekleyen politik taahhüt ve uygun yasal çerçeve (mevzuat). 7) Elastikiyet (planlarda ve uygulamalarda değişen koşullara göre uygun değişiklikleryapılabilmesi). 19

20 Projelerde yoksulluğun azaltılması ve halkın yaşamının iyileştirilmesi amacına ulaşma ile ilgili yetersizlikler 1) Çoğu projenin sonunda bu amacın ne derece gerçekleştiği değerlendirilememiş, ortaya konamamıştır. Aksine bazı projelerde yoksul kesimlerin projeden olumsuz etkilendiği görülmüştür. 2)Proje başında havza halkının hangi kesimlerinin, özellikle yoksulların hangi proje uygulamaları ile nasıl etkileşeceği ile ilgili tesbitlerin (sosyal değerlendirme) yapılmaması, somut performans göstergeleri ve değerlendirme yöntemlerinin ortaya konmaması bu durumun ana nedenleri arasındadır. 20 Projelerde başarısızlık ve yetersizliğe yol açan başlıca nedenler

21 Sağlanan önemli gelir artışının ölçüldüğü projelere örnek olarak Çin’deki Lös I Projesi (4 katı gelir artışı), aynı ülkedeki Kırmızı Topraklar II Projesi (2 katı artış), Tunus Lakhdar Havza projesi (%30’luk artış), Türkiye’deki Doğu Anadolu Havza Projesi (% 136’lık artış) gösterilebilir. Sağlanan önemli gelir artışının ölçüldüğü projelere örnek olarak Çin’deki Lös I Projesi (4 katı gelir artışı), aynı ülkedeki Kırmızı Topraklar II Projesi (2 katı artış), Tunus Lakhdar Havza projesi (%30’luk artış), Türkiye’deki Doğu Anadolu Havza Projesi (% 136’lık artış) gösterilebilir. 21

22 Yukarı ve aşağı havzalar arasındaki bağlantı ve etkileşimin dikkate alınması ve değerlendirilmesi ile ilgili yetersizlikler 3)Yukarı havza projelerinin çoğunda, aşağı havzalarda oluşan etkiler ve dışsallıklar (olumlu ve olumsuz) ile ilgili bulgular ve değerlendirmeler yoktur veya yetersizdir. 4) Proje başarısı genelde, çalışılan mikrohavza sahaları bazında elde edilen sonuçların (ıslah edilen saha, artan üretim, gelir, vb.) miktarı/değeri ve bunların tüm havza bazında toplamı olarak ölçülmektedir. Ancak bu toplam değerlerin havza bütünü bazında ne derece etkili ve anşamlı olduğu değerlendirilmemektedir. 22

23 5)Yukarı havza pojelerinde aşağı havzalardaki etkiler (havza hidrolojisi, su kalitesi, sedimentasyon miktarındaki değişimler, vb.) ile ilgili doğrudan ölçe ve değerlendirmeler yoktur veya yetersizdir. 6)Yukarı havzadaki bazı uygulamaların aşağı havzalarda olumsuz etkileri olduğu bilinmekle, ancak değerlendirmelerde gerktiğince dikkate alınmamaktadır (üst havzalarda artan sulama, artan bitki örtüsünün su tüketimi sonucu alt havzaya ulaşan su miktarında azalma, artan tarım uygulamalarının yol açtığı su kirlenmesi, vb.). 23

24 24 Projelerin izleme ve değerlendirme çalışmaları ve sistemleri ile ilgili yetersizlikler 7)Projelerin çoğunda izleme ve değerlendirme sistemleri ve uygulamaları yetersiz olup, son zamanlarda önemli gelişmeler gösteren ve GBS tabanlı, uzaktan algılamadan yararlanan havza düzeyinde dinamik modelleme yöntemlerinden yararlanma ihtiyacı bulunmaktadır. (geniş sahalarda değerlendirme, güvenilirlik, düşük maliyet) Başarılı izleme ve değerlendirme sistemine sahip projeler: Çin’deki Lös Platosu, Hindistan’daki Karnataka Havza Projesi ile Brezilya’daki Arazi Yönetimi Projeleri verilebilir.

25 25 Projelerin ekosistem hizmetlerinin değerlendirilmesi, maliyet ve faydalarının paylaşımı ile ilgili yetersizlikleri 8) Projelerin sağladığı ekosistem hizmetleri (biyolojik çeşitliliğin korunması, su kalitesinin iyileştirilmesi, karbon tutumu vb.) ile ilgili maliyet ve faydaların ölçme ve değerlendirilmesi genelde yetersizdir. Bu alanda gerekli araştırma-geliştirme çalışmaları çoğu projelerde yer almamaktadır. İncelenen 24 havza projesinden sadece 7’sinde çevresel faydaların ekonomik değerlendirmesi bir ölçüde yapılabilmiştir.

26 26 9)Havza çalışmalarının sağladığı ekosistem hizmetlerine dayalı ödeme (PES) sisteminin ve bu suretle havza çalışmalarına sürdürülebilir teşvik ve finans sağlamaya yönelik yapıların geliştirilmesine yönelik stratejiler ve gayretler projelerde yer almamaktadır (bu amaçla Çin Lös I projesinde sarfedilen gayretler sonuç vermemiştir. Kostarika, Meksika ve Endonezyadaki havza projelerinde küçük ölçekte de olsa ekosistem hizmetleri için ödeme konusunda bazı başarılar sağlanmıştır). Bu durum, projelerin aşağı ve yukarı havzalarda yaratılan maliyetleri ve faydalarının bunları yüklenen veya yararlanan paydaşlar arasında adil olmayan paylaşımına neden olmaktadır ( genelde ekosistem hizmetleri maliyetlerinin çoğu yukarı havzadaki düşük gelirli kırsal halk tarafından yüklenilirken, faydaların çoğu aiağı havzalarda yaşayan paydaşlarca yararlanılmaktadır).

27 Arazi mülkiyet sorunları ve ortak kullanım alanları yönetimi ile ilgili yetersizlikler 10) Arazi mülkiyet ve faydalanması ve özellikle ortak kullanım alanları (özellikle mera alanları) yönetimi ile ilgili sorunların projelerin başarı ve sürdürülebilirliğini yakından etkilediği bilinmesine karşın bu konunun bir çok projede yeterince dikkate alınmadığı görülmektedir. Bu bağlamda başarısız projelere örnek olarak Doğu Anadolu Havza Projesi, başarılı projelere ise Çin’deki Lös I ve Kırmızı Topraklar II projeleri ile Tunus’taki havza projesi gösterilebilir. 27

28 28 KAZANILAN DERSLER IŞIĞINDA YENİ NESİL HAVZA PROJELERİ İÇİN ÖNERİLER

29 Havza projelerinin zaman içinde gelişimi:  Birinci nesil havza projeleri: ’lerde hazırlanan ve uygulanan, üst havzalarda tahribatın önlenmesi ve alt havzalardaki altyapı yatırımlarının korunması amacıyla uygun teknik/mühendislik tedbirlerinin (erozyon kontrol ağaçlaması, sel kontrolu, vb.) gerçekleştirilmesine dayalı projelerdir.  İkinci nesil havza projeleri: ’li yıllarda yürütülen havza projeleri ise doğal kaynakların rehabilitasyonu ve sürdürülebilir yönetimi ile yerel halkınn yaşamının iyileştirilmesi/yoksulluğun azaltılması çalışmalarını beraberce ve katılımcı olarak planlayan ve uygulayan yaklaşıma dayanmıştır.  Yeni nesil projeler: Daha önceki projelerde elde edinilen deneyimler ve kazanılan derslerden yararlanarak bundan sonra hazırlanacak ve uygulanacak projelerdir. 29

30 Yeni nesil projelerde daha önceki projelere nazaran güçlendirilecek hususlar - Projelerin amaç ve hedeflerine ne derece ulaşıldığının uygun kriterler ve yöntemlerle izlenmesi ve değerlendirilmesi: - Mikro-makro havza, aşağı-yukarı havza bağlantı ve etkileşimleri; - Ekosistem hizmetlerine etki ve katkı; - Yoksulluğun azaltılması, halkın yaşamının iyileştirilmesine etki, maliyet ve faydaların adil paylaşımına özen. -Projelerin izlenmesi ve değerlendirilmesinde GBS, uzaktan algılama, modern teknikleri ve imkanlardan etkin yararlanma. -İhtiyaç duyulan konularda araştırma kuruluşları ile işbirliğinin güçlendirilmesi. 30

31 (a) Performans ve başarı ölçüm göstergeleri; (b) Bu göstergelerle ilgili hangi verilerin, hangi kaynaklardan kimler tarafından ne zaman toplanacağı; (c) Bu verilerin toplanması için gerekli kaynaklar ve bunların nasıl sağlanacağı (alet, ekipman, eleman, eğitim, bütçe, vb.) (d) Toplanan verilerin hangi yöntemlerle kim tarafından ne zamanlarda değerlendirileceği; (e) Değerlendirme sonuçlarının nasıl yararlanılacağı, kimlerle nasıl paylaşılacağı. 31 İzleme ve değerlendirme sisteminde belirlenecekler

32 (a) Proje başında durumun tesbiti (baseline survey); (b) Projenin alınıp alınmaması için proje başı değerlendirme (proje fizibilite/uygulanabilirlik analizi); (c) Proje sonu değerlendirme (proje amaç ve hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesi); (d) Proje sonrası değerlendirme, (proje sonuçları sürdürülebilirliği ve yaygınlaştırabilirliğinin değerlendirilmesi). 32 Değerlendirme ne zaman yapılmalı?

33 BAZI KİLİT TERİMLER ÜZERİNDE GÖRÜŞ FARKLILIKLARI Kaynak – Varlık Kullanma – koruma, geliştirme, yararlanma Arazi kullanımı – Ekosistem yönetimi BAZI KİLİT TERİMLER ÜZERİNDE GÖRÜŞ FARKLILIKLARI Kaynak – Varlık Kullanma – koruma, geliştirme, yararlanma Arazi kullanımı – Ekosistem yönetimi 44

34 34 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER FAO TEŞKİLATININ HAVZA PROJELERİNİ DEĞERLENDİRME SONUÇLARI VE YENİ NESİL HAVZA PROJELERİ İÇİN ÖNERİLERİ

35  2002 yılında ”Dağlar Yılı” vesilesiyle FAO tarafından dünyada uygulanan havza projeleri ve çalışmaları ile ilgili geniş çaplı bir değerlendirme çalışması gerçekleştirilmiştir.  Bu amaçla, 80 kuruluştan 300’den fazla uzmanın katılımıyla gerçekleştirilen 4 bölgesel çalıştayda (Kenya, Nepal, Peru, Fransa) ve bir uluslararası konferansta bilgi ve deneyimler değiştirilmiş ve yeni nesil havza projelerinde uygulanacak yaklaşım ve yöntemlerle ilgili öneriler belirlenmiştir. 35

36  Tebliğler ve havza değerlendirmeleri ile ilgili bilgiler 5 ciltte toplanmıştır.  Havza konularında çalışan uygulamacılar ve karar vericiler için temel kaynak oluşturması amacıyla ”Yeni nesil havza yönetim programları ve projeleri (The new, generation of watershed, management programs and projects)” bir kitap hazırlanmıştır.  Tesbit edilen önerilerin uygulanması ile ilgili bazı pilot proje uygulamaları başlatılmıştır. 36

37 37

38 38 Eski nesil projelerYeni nesil projeler 1 Sosyo-ekonomik hususların havza projeleri ve programlarına entegrasyonu. Havza doğal kaynaklarının yönetiminin sosyo-ekonomik kalkınma süreçlerinin bir parçası olarak görülmesi. 2 Yerel halkın katılımı, buna dayalı katılımcı planlama. Sosyal, teknik ve politik ve ekolojik yönler arasında bağlantı ve bütünleşikliği çok paydaşlı katılım ve işbirliği ile sağlamak. 3 Katı program/proje tasarımı, yerel düzeyde uygulayıcılarca karar almada kısıtlamalar. Esnek program-proje tasarımı, karar ve uygulamada yetkinin yerelde artırılması. 4 Proje sahası ve kısa dönem etkilere odaklanma. Havza bazında koordinasyonun çok az sağlandığı küçük ölşekli havza projeleri. Mikro ve makro havza, yukarı ve aşağı havza bağlantılarına ve uzun dönem etkilere odaklanma, yerel süreçlerin ve etkilerin havza bütününde koordine edilmesi. 5 Havzalarda kullanım ve tasarruf hakları ile ilgili sorunların ve sosyal ihtilafların teknik yönden sağlam tedbirlerle çözülebileceği inancı. Havzalarda kullanım ve tasarruf hakları ile ilgili sorunlar ve sosyal ihtilafların çoğunlukla toplumsal ve politik kökleri ile ilgili olduğu ve bunların devamlı müzakerelerle çözülebileceği bilinci. ESKİ VE YENİ NESİL HAVZA PROJELERİNİN MUKAYESESİ

39 Arazi ve onun doğal varlıkları ve kaynaklarının; farklı arazi kullanım (yararlanma) amaçları arasındaki sinerjilerin artırılması ve olumsuz etkileşimlerin azaltılması ve bunun yöre halkı dahil tüm paydaşların ihtiyaçları, ilgileri ve perspektifleri, dikkate alınmak ve yararlanmak suretiyle yönetimidir. BAY/nin amacı; açlık, yoksulluk, su yetersizliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, ormansızlaşma-çölleşme, iklim değişikliği gibi tehditlere daha etkin mücadeleye katkı sağlamaktır. 43 BÜTÜNLEŞİK ARAZİ YÖNETİMİ (BAY) (LANDSCAPE MANAGEMENT)

40 KATILIMCILIK

41 22 Havzada yaşayan insanlar havza kaynaklarına daha bütüncül bakarlar.

42

43 TEŞEKKÜR EDERİM... Muzaffer Doğru


"T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü HAVZA PLANLAMA VE PROJE EĞİTİMİ 5-7 Kasım 2012, Antalya 1/23 DİĞER ÜLKELERDE." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları