Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Dr. Mustafa Ergün1 EDİMSEL KOŞULLANMANIN EĞİTİME UYGULANMASI ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Ödül ve cezanın eğitimde kullanılması Programlı öğretim.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Dr. Mustafa Ergün1 EDİMSEL KOŞULLANMANIN EĞİTİME UYGULANMASI ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Ödül ve cezanın eğitimde kullanılması Programlı öğretim."— Sunum transkripti:

1 Dr. Mustafa Ergün1 EDİMSEL KOŞULLANMANIN EĞİTİME UYGULANMASI ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Ödül ve cezanın eğitimde kullanılması Programlı öğretim

2 Dr. Mustafa Ergün2 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

3 Dr. Mustafa Ergün3 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Edimsel koşullamanın getirdiği ilkeler günümüzde halen geçerliğini korumaktadır. Edimsel koşullanma özellikle çocuk eğitiminde, sınıfta disiplinin sağlanmasında, psiko-motor ve duyuşsal davranışların kazandırılmasında önemli rol oynamaktadır.

4 Dr. Mustafa Ergün4 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Pekiştireçlerin etkili bir biçimde kullanılması için göz önünde bulundurulması gereken hususlar: Pekiştireç mutlaka doğru davranışı takip etmelidir. Pekiştireç hangi davranışın arkasından verilirse o davranışın ortaya çıkma sıklığını artırır. Örneğin sınıfta söz almak istediğini göstermeden, arkadaşlarının sözünü keserek konuşan bir öğrenci, öğretmen tarafından dinlenirse, öğrenci bu tür davranışları tekrar edecektir.

5 Dr. Mustafa Ergün5 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Öğrenci pekiştireci hangi davranışın sonucunda aldığını farketmelidir. Bunu sağlamak için pekiştirecin doğru davranıştan hemen sonra verilmesi gerekir. Aradan zaman geçtiyse, öğrenciye verilen pekiştirecin hangi davranışı için olduğunu açıklamak gerekir.

6 Dr. Mustafa Ergün6 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Öğrencide davranış değişikliği meydana getirmek için mümkün olduğunca olumlu pekiştireç kullanılmaya çalışılmalıdır. Ayrıca pekiştirecin verildiği durumda öğrenciyi etkileyen diğer uyarıcılar da göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin derste sıkılan bir öğrenciyi gürültü yapıyor diye sınıftan atan bir öğretmen, öğrencinin davranışını cezalandırmaktan çok pekiştirmiş olur.

7 Dr. Mustafa Ergün7 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Pekiştireçlerin değeri öğrenciden öğrenciye değişir. Bir öğrenci için yüksek not önemli bir pekiştireçken, sınıfta kalmaya niyetli bir öğrenci için hiçbir anlam ifade etmeyebilir. Pekiştireçler, öğrencilerin ihtiyaçlarına, yaşlarına, sosyal çevrelerine göre değişmektedir.

8 Dr. Mustafa Ergün8 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Pekiştirecin ne olacağının yanı sıra, ne zaman verileceği de önem taşımaktadır. Pekiştireç, yeni ve öğrenilmesi güç davranışların kazandırılmasında daha sık verilmelidir. Davranış öğrenildikten sonra pekiştireçlerin azaltılması daha etkili olacaktır.

9 Dr. Mustafa Ergün9 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Bazı ince pekiştirme çeşitleri Öğrenilecek davranış yeni ve karmaşık ise her doğru davranış pekiştirilebilir. Buna sürekli pekiştirme denir. Ancak okul öğrenmelerinde tüm öğrencilerin davranışlarını sürekli pekiştirmek mümkün değildir. Ayrıca pekiştireç çok sık verilirse değerini yitirir ve pekiştireç olma özelliğini kaybeder. Bu nedenle pekiştireçler çoğunlukla belli aralıklarla verilir. Bu uygulamaya aralıklı pekiştirme denir.

10 Dr. Mustafa Ergün10 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Sabit zaman aralıklı pekiştirmede, pekiştireçler belli zamanlarda verilir. Memur maaşları, günlük yövmiyeler, öğrenciler için teneffüsler bu tip pekiştirmelere örnektir. Bu tür pekiştirmeye örnek olarak, öğrencilerin yazılı ve sözlü sınavlardan önce çalışıp, sonra çalışmamaları verilebilir.

11 Dr. Mustafa Ergün11 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Değişken zaman aralıklı pekiştirmede ise pekiştireçler beklenmedik zamanlarda verilir. Bu nedenle süpriz niteliğindedir. Birey de pekiştireç beklentisi olduğu sürece istenilen davranışı gösterir. Okulda öğretmenin, öğrencilerin bazı başarılarını pekiştirmesi, arada sırada başarısına yüksek puan vermesi bu tür pekiştirmedir. Okulda bu tür pekiştireçler öğrencinin sürekli çalışmasını sağlar.

12 Dr. Mustafa Ergün12 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Sabit oran aralıklı pekiştirmede kaç davranıştan sonra pekiştireç verileceği bellidir. Örneğin işçilere ürettikleri parça başına ücret verilmesi bu tür pekiştirmeye örnek gösterilebilir. Okulda da öğrencilere yaptıkları her ödev için not ya da yıldız verilmesi, doğru yanıtladıkları her 5 problem için tam puan verilmesi, sabit oranlı pekiştirmedir. Bu durumda öğrenciler yaptıkları doğru davranış sayısını artırarak istediği kadar pekiştireç alabilirler.

13 Dr. Mustafa Ergün13 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Değişken oran aralıklı pekiştirmede ise kaç doğru davranışa pekiştireç verileceği belirli değildir. Öğretmenin bir seferinde 5 problemi doğru çözeni, diğer seferinde 7 problemi doğru çözeni ödüllendirmesi bu tür pekiştirme tarifine örnek verilebilir.

14 Dr. Mustafa Ergün14 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Koşullu Anlaşma: Koşullu anlaşma, bireyin pekiştireci elde etmesi için belli bir şekilde davranmasını gerektirir. Örneğin, annenin çocuğuyla “ödevini bitirdiği taktirde oynamaya dışarı çıkabilirsin”, “Bir hafta boyunca odanı düzenli tuttuğun taktirde hafta sonununda çocuk tiyatrosuna götüreceğim.” gibi yaptığı sözleşmelerdir. Birey kendi kendisiyle de koşullu anlaşmalar yapabilir. Örneğin; Bu sınavdan başarılı olduğum taktirde hafta sonu sinemaya gideceğim, gibi..

15 Dr. Mustafa Ergün15 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Davranış değiştirmek amacıyla kullanılan diğer bir yöntem de, simgesel ödülle pekiştirmedir. Bu yöntemde çocuğa şeker, oyuncak, sokağa çıkma izni gibi doğrudan doğruya ihtiyacını karşılayacak bir ödül yerine, yıldız, puan, oyuncak, para vb. simgesel ödüller verilir. Çocuk bu simgesel ödülleri toplayarak daha sonra gerçek ödüle dönüştürür. Simgesel ödülle pekiştirme, okulda özellikle yavaş öğrenen ve özürlü çocuklarda, akademik ve sosyal davranışların geliştirilmesinde etkili bir biçimde kullanılabilir.

16 Dr. Mustafa Ergün16 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Simgesel ödülle pekiştirme, bir program çerçevesinde düzenlenir. Bu programı öğretmen kendisi hazırlayabileceği gibi, öğrenciyle birlikte de hazırlayabilir. Program hazırlanırken aşağıdaki işlemlerin yapılması gerekir.

17 Dr. Mustafa Ergün17 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Değiştirilmek istenilen davranışların belirlenmesi: Programın başarıya ulaşması için öncelikle öğrencide hangi davranışların değiştirilmek istendiğine karar verilmesi gerekir. Bu amaçla öğrencinin sınıftaki davranışları incelenir ve bu davranışlardan istenen ve istenmeyenler belirlenir.

18 Dr. Mustafa Ergün18 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Değiştirilecek davranışlar belirlendikten sonra simgesel ödülün ne olacağına ve her davranışın karşılığında kaç simge verileceğine öğrencilerle birlikte karar verilir. Simgesel ödül, öğrencinin adına açılan bir kartona yıldız çizme ya da yapıştırma, boncuk verme, renkli kartonlardan yapılmış küçük çiçek figürleri vb. olabilir.

19 Dr. Mustafa Ergün19 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Simgeler belirlendikten sonra elde edilen simgelerin nasıl harcanacağına, yani birincil pekiştireçlerin neler olacağına ve bunların kaç simgeye bedel olduğuna karar verilmesi gerekir. Pekiştireçler seçilirken öğrencinin ihtiyaç ve tercihleri göz önünde bulundurulmalıdır. Pekiştireçlerin bedeli, çocuk için çekiciliğine göre, çocukla birlikte belirlenmelidir.

20 Dr. Mustafa Ergün20 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Biçimlendirme: Edimsel koşullama süreci normal koşullarda çok zaman alır. Skinner kutusuna konan hayvanın kendi başına manivelaya basarak yiyeceği elde etmesi beklenirse, hayvan ya ölür yada tesadüfen yiyeceği elde etmeyi öğrenir. Oysa edimsel koşullamada bir başka yaklaşım olan biçimlendirme ile hayvanın daha kısa sürede yiyeceği elde etmesi sağlanabilir. Biçimlendirmenin temeli, organizmanın beklenen en yakın tepkisi pekiştirilerek, kademe kademe amaç davıanışa ulaşmasını sağlamaktır. Sonuç olarak, biçimlendirme, beklenen davranışa yakın olarak görülen bir tepkinin pekiştirilmesiyle başlayan ve kademeli bir şekilde istenen tepkiye daha yaklaşan tepkilerin pekiştirilmesi ve en sonunda da istenen tepkinin kazandırılmasıyla sonlanan bir süreçtir.

21 Dr. Mustafa Ergün21 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Programlı Öğretim Skinner’e göre öğrenmenin etkili bir şekilde oluşabilmesi için şu koşullar yerine getirilmelidir: > Öğrenilecek bilgi, küçük adımlarla öğrenciye sunulmalıdır. > Öğrenen kişiye öğrenmelerinin doğruluğu ya da yanlışlığı hakkında anında bilgi (dönüt) verilmelidir. > Öğrencinini kendi hızılya öğrenmesine olanak verilmelidir.

22 Dr. Mustafa Ergün22 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Skinner, sınıftaki bu öğrenme problemlerine çözüm olarak alternatif bir öğretme tekniği olan programlı öğretimi önermiştir. Programlı öğretim materyallerini sunmak üzere kullanılan makinalara öğretme makinaları adı verilmektedir.

23 Dr. Mustafa Ergün23 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Programlı öğretim ilkeleri öğretim makinalarında kullanılarak yaygınlaştırılmıştır. Skinner sınıf öğretimine karşıdır. Çünkü toplu öğretimde her öğrenciye uygun uyarıcı, dönüt verilmemekte, pekiştirme yapılmamakta ve her öğrencinin doğru davranışı göstermesi sağlanamamaktadır.

24 Dr. Mustafa Ergün24 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Makinanın temel ögesi programdır. Programda öğrenciye öğretilecek konu, aşamalılık ilişikisi (öncelki öğrenmelerin sonraki öğrenmeleri destekleyecek şekilde sıralanması) dikkate alınarak küçük birimler halinde analiz edilir. Her birimi öğrenmek için öğrencinin ne yapacağına ilişkin yönergeler verilir.

25 Dr. Mustafa Ergün25 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Öğrenci; her birimi tamamladıktan sonra test edilir. Öğrencinin cevapları ile doğru cevaplar karşılaştırılarak doğru cevapları pekiştirilir. Bir sonraki öğrenme birimine geçirilir. Yanlış cevaplamışsa yanlışı düzeltmesi için yeni yönergeler verilir. Bu durum, öğrenme birimi tam olarak öğrenilinceye kadar sürer.

26 Dr. Mustafa Ergün26 ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Bu tür programlar genellikle doğrusal programlardır ve öğretme nıakinası dışında, programlı öğretim tekniğiyle hazırlanmış kitaplarda da uygulanabilir. Skinner, öğretme makinalarında doğrusal programları tercih etmekle birlikte, bilgisayarların gelişimiyle dallı programlar yaygınlaşmıştır. Dallı programlarda öğrenciye öğrenmesi için birçok alternatif yönerge verilmekte öğrenci bunlardan kendisine en uygun olanını seçmektedir. ayrıca düzeltme çalışmaları için de çeşitli öneriler bulunmaktadır. Bu nedenle bilgisayar destekli öğretim orijinal öğretme makinalarını ya da bireysel çalışma kitaplarının yerini almıştır.


"Dr. Mustafa Ergün1 EDİMSEL KOŞULLANMANIN EĞİTİME UYGULANMASI ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ Ödül ve cezanın eğitimde kullanılması Programlı öğretim." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları