Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ZTO, Toprak Bilgisi. TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI Toprak Bilgisi Dersi 2010 – 2011 Tarımsal Yapılar ve Sulama Prof. Dr. Günay Erpul

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ZTO, Toprak Bilgisi. TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI Toprak Bilgisi Dersi 2010 – 2011 Tarımsal Yapılar ve Sulama Prof. Dr. Günay Erpul"— Sunum transkripti:

1 ZTO, Toprak Bilgisi

2 TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI Toprak Bilgisi Dersi 2010 – 2011 Tarımsal Yapılar ve Sulama Prof. Dr. Günay Erpul

3 n Sınıflandırma, aynı cinsten nesnelerin, belli bir amaca hizmet edecek biçimde, sıralandırılması ve bunların özelliklerine göre çeşitli bölümler ve alt bölümler içinde düzenlenmesidir. n Sınıflandırma, nesneleri daha iyi tanımak ve onlardan daha iyi yararlanmak için yapılır ve amaca ne kadar hizmet ediyorsa, o kadar iyi sayılır. TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI Bayramin İ Toprak Genesisi ve Sınıflandırılması. Ders Notları

4 n Toprak bilgilerini düzenlemek n Toprak özelliklerini kolaylıkla hatırlamak n Toprakların temel özelliklerini ve oluşum unsurları ile ilişkilerini öğrenmek ve ortaya çıkarmak n Uygulamada etkin bir şekilde kullanılmak üzere, toprakları kategorilere ayırmak TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI Bayramin İ Toprak Genesisi ve Sınıflandırılması. Ders Notları

5 n Toprak yönetimi açısından, u davranışları hakkında doğru tahminler yapmak u en iyi kullanım biçimlerini saptama u verimliliklerini belirlemek TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI Bayramin İ Toprak Genesisi ve Sınıflandırılması. Ders Notları

6 Toprak Gelişimi Toprak vs Regolit Regolit = ana kaya üzerindeki gevşek materyal bedrock Ana kaya Toprak = regolit’in ayrışmış kısmı

7 n Toprak Profili  horizon olarak adlandırılan karekteristik katmanları içerir A E B C Ana kaya toprak gelişim

8 Toprak Profilinde Materyal Yer-değişimleri / Toprak Gelişimi organik madde tuz & kireç kil

9 Toprak Horizonları Argixerol Toprak Profili

10 Toprak Horizonları Argixerol Toprak Profili A Bw C EE BE B tb

11 Başlıca Horizonlar O horizonu-Organik A horizonu-Mineral & Organik E horizonu-Yıkanma (Kayıp) B horizonu-Birikme (Kazanç) C horizonu- Ana materyalden pek az ayrışım R horizonu- Anakaya

12 Toprak Sınıflama Kategorileri n Ordo n Alt Ordo n Büyük Gruplar n Alt Gruplar n Familyalar n Seriler n Tipler İnce, karışık, aktif, termik profilde ani değişen Durixeralfs Toprak Sınıflandırması

13 Toprak Sınıflama Kategorileri n Ordo u u adları son-ek olarak sol alır, u solum, soil, toprak F Inceptisol, Alfisol, Mollisol, Andisol, Spodosol, Ultisol, Aridisol, Vertisol, Entisol, Histosol, Oxisol, Gelisol Özellikle, Mollic ve Histic epipedonları toprak ordosu düzeyinde toprakların sınıflandırılmasında tanımlayıcı horizonlardır (sırasıyla Mollisols & Histosols). farklı kategorilerinde kullanılmaktadır. Epipedon’lar - tanımlayıcı yüzey (epi) horizonları – toprak sınıflandırmasında farklı kategorilerinde kullanılmaktadır.

14 Toprak Sınıflama Kategorileri n Epipedon’lar: Tanımlayıcı yüzey (epi [E.]) horizonları (L. mollis, soft, yumuşak): yeterince kalın, koyu renkli, organik madde ve bazik katyonlarca zengin horizon (% baz doygunluğu  %50) u Mollic epipedon (L. mollis, soft, yumuşak): yeterince kalın, koyu renkli, organik madde ve bazik katyonlarca zengin horizon (% baz doygunluğu  %50) u Umbric epipedon (L. umbra, shade, hence dark, koyu): mollic epipedonun renk, yapı, organik madde kapsamı yönünden benzeri olan bir horizondur; yalnız % baz doygunluğu < %50’dir. u Anthropic epipedon (Gr. anthropikos, human, insan): mollic epipedonun renk, yapı, organik madde kapsamı yönünden benzeri olan bir horizondur; yalnız insan etkisiyle oluşmuş bir horizondur.

15 Toprak Sınıflama Kategorileri n Epipedon’lar: Tanımlayıcı yüzey (epi [E.]) horizonları u Histic & Folistic epipedonlar (Gr. histos, tissue, doku): organik horizonlardır u Melanic epipedon (Gr. melas, melan-, black, siyah): organik madde ve volkan camlarınca, andic, zengin koyu renkli bir horizondur u Plaggen epipedon (Ger. plaggen, sod, bitki artıklarınca zengin yüzey toprağı): uzun süre çiflik gübresi ile gübreleme sonucu oluşmuş 50 cm veya daha kalın yüzey horizonudur u Ochric epipedon (Gr. Ochros, pale, soluk): mollic, umbric, anthropic, plaggen ve histic olamayacak kadar açık renkli, çok az organik maddeye ve kalınlığa sahip bir yüzey horizonudur

16 “Epipedon”lar gibi, tanımlayıcı alt toprak horizonları da, toprak ordosu düzeyinde toprakların sınıflandırılmasında tanımlayıcı olarak kullanılırlar. Toprak Sınıflama Kategorileri (L. argilla, clay, kil): silikat killerinin belli bir miktarının taşınarak yığılmasıyla oluşmuş bir birikim horizonudur n Argillic horizon (L. argilla, clay, kil): silikat killerinin belli bir miktarının taşınarak yığılmasıyla oluşmuş bir birikim horizonudur n Natric horizon (NL. natrium, sodium, sodyum): sodyum içeren argillic horizondur n Kandic horizon: silikat killerinin belli bir miktarının taşınarak yığılmasıyla oluşmuş bir birikim horizonudur; ama kil artışı üzerindeki horizonun kil kapsamına bağlı olmasına karşın, fakat argillic horizondaki kadar değildir ve daha kaba bünyelidir n Cambic horizon (L. cambiare, change, değişim): toprak gelişiminde ana kayadan veya ana materyalden dönüşüm ve değişim göstergelerine sahip bir horizondur; ama bu göstergeler zayıftır, başlangıç evresindedir Tanımlayıcı alt toprak horizonları

17 Toprak Sınıflama Kategorileri (Gr. spodos, odun külü): organo-metalik bileşiklerin biriktiği bir horizondur n Spodic horizon (Gr. spodos, odun külü): organo-metalik bileşiklerin biriktiği bir horizondur n Oxic horizon (Fr. oxide, oksit): ileri derecede ayrışmanın görüldüğü bir horizondur; düşük aktiviteli kil ve seski-oksitlerin yerinde biriktiği bir horizondur n Calcic horizon (L. calx, calc-, lime, kireç): CaCO 3 ’ın biriktiği bir horizondur n Petrocalcic horizon (Gr. petra, rock, kaya veya taş): taşlaşmış, çimentolaşmış CaCO 3 ’ın biriktiği bir horizondur n Gypsic horizon (Gypsum, jips): Jips (CaSO 4 )’in biriktiği bir horizondur n Petrogypsic horizon (Gr. petra, rock, kaya veya taş): taşlaşmış, çimentolaşmış jipsin biriktiği bir horizondur n Salic horizon (L. sal, salt, tuz): jips’ten daha fazla çözünebilir tuzların biriktiği horizondur Tanımlayıcı alt toprak horizonları

18 Toprak Sınıflama Kategorileri (Sp. sombra, shade, hence dark, gölgeli ve koyu): seski-oksit’siz illivial humusun biriktiği bir horizondur n Sombric horizon (Sp. sombra, shade, hence dark, gölgeli ve koyu): seski-oksit’siz illivial humusun biriktiği bir horizondur n Sulfuric horizon (L. sulfur, sülfür): sülfirik asit tarafından asitleşmenin kanıtı olan bir horizondur n Duripan (L. durus, hard, hardpan, sert, sert toprak katmanı): suda parçalanmayan ve silika ile çimentolaşmış bir toprak katmanıdır n Fragipan (L. fragilis, brittle pan, kırılgan): sert fakat kırılgan bir toprak katmanıdır; suda parçalanır n Albic horizon (L. albus, white, beyaz): kil ve demir oksitlerin yıkandığı veya oksitlerin ayrılması sonucu, rengi kum ve silt parçaçıkları tarafından belirlenen ağarmış (beyazlaşmış) bir horizondur n Agric horizon (L. ager, field, tarla, tarım): toprak işlemeleri sonucu önemli oranlarda iluviyal silt, kil ve organik madde içeren bir alt toprak horizonudur Tanımlayıcı alt toprak horizonları

19 Toprak Sınıflama Kategorileri n Placic horizon (Gr. plax, plak-, flat stone, düz taş): demir ve mangan veya demir-organik madde bileşikleri ile çimentolaşmış, ince siyah-koyu kırmızımsı renkli bir katmandır n Glossic horizon (Gr. glossa, tongue, dil, dil benzeri): argillic, natric veya kandic horizonların bozuşması üzerine oluşan bir horizondur n Densic materyal ve densic değinim (kontak) (L. densus, thick, kalın): çimentolanmamış ama kök ilerlemesine engel olan bir horizondur n Lithic materyal ve lithic değinim (kontak) (Gr. lithos, stone, taş, kaya): kuvvetle çimentolanmış veya taşlaşmış, kök ilerlemesini sınırlayıcı bir horizondur n Paralithic materyal ve paralithic değinim (kontak) (lithic-like, lithic - benzeri): çok az veya orta derecede çimentolanmış, kök ilerlemesini sınırlayıcı bir horizondur Tanımlayıcı alt toprak horizonları

20 Toprak Ordoları Inceptisol- zayıf - iyi gelişmemiş - yüzey altı horizonlarına sahip topraklar Alfisol- bir silikat kil birikiminin olduğu yüzey altı zonuna ve bu zonda  %35 baz doygunluğuna sahip olan topraklar Mollisol- yüksek baz içeriği olan çayır – mer’a toprakları Andisol- volkanik kül ana-materyali üzerinde oluşan topraklar Spodosol-bir metal-humus bileşkesi birikiminin olduğu yüzey altı zonuna sahip asit topraklar Ultisol- bir silikat kil birikiminin olduğu yüzey altı zonuna ve bu zonda < %35 baz doygunluğuna sahip olan topraklar

21 Aridisol- orta veya güçlü horizon gelişimine sahip kurak bölge toprakları Vertisol- yüksek büzülme/şişme özelliklerine sahip killi topraklar Entisol- çok az morfolojik (biçim-bilimsel) gelişime sahip olan topraklar veya hiç bir biçim-bilimsel gelişim göstermeyen topraklar Histosol- organik topraklar Oxisol- tropik (sıcak-kuşak) ve yarı-sıcak-kuşak bölgelerin yüksek derecede ayrışmış toprakları Gelisol- profilinde 2 m derinlikte devamlı don katmanı olan topraklar (permafrost = perma (permanent) + frost)

22 12 Toprak Ordosu Entisol (recent, yakın geçmiş) Inceptisol (L.-inceptum, begging, başlangıç) Mollisol ( L.-mollis, soft, yumuşak) Alfisol (pedalfter, kil birikimi) Ultisol (L.-ultimus, last, son) Oxisol (Fr.-oxide, oksit) Artan toprak derinliği Olgunluk (Si kaybı)

23 Aridisol (L.-aridus, dry, kuru) Spodosol (Gr.-spodos, wood ashes, ağaç külü) Gelisol (Gr.-gelid, very cold, çok soğuk) Vertisol (L.-verto, turn, devir) Andisol (L.-andic, vitrandic, camsal) Histosol (Gr.-histos, tissue, doku) 12 Toprak Ordosu Belirleyici: iklim Belirleyici: materyal

24 Ana kaya Entisol İnceptisol Alfisol Ultisol Oxisol Mollisol Spodosol (soğuk ve ıslak) Aridisol (kurak iklim) Vertisol (kil mineralojisi) İdeal Ayrışma Dizisi

25 Ordo Genel Özellik Tanımlayıcı yüzey horizonu (E.), alt horizonu (H.) veya materyal (M.) özellikleri Alfisol Yüksek baz doygunluğu (BD), kil birikimi Argillic H. Aridisol Aridic iklim Argillic, Natric, Calcic, Gypsic, Salic H. Andisol Volkanik topraklar Andic M. Entisol Çok az gelişkin toprak Histosol Organik topraklar Histic, Floristic H. Inceptisol Az gelişkin toprak Cambic H. Ordo Düzeyinde Sınıflama

26 Ordo Genel Özellik Tanımlayıcı yüzey horizonu (E.), alt horizonu (H.) veya Materyal (M.) Özellikleri Mollisol OM, koyu renk Mollic E. Oxisol iklim, yüksek Fe–Al-O içeriği, aşırı derecede ayrışma Tropik iklim, yüksek Fe–Al-O içeriği, aşırı derecede ayrışma Oxic H. Spodosol Alt toprakta Fe–Al–OM birikimi Spodic H. Ultisol Düşük BD, kil birikimi, yüksek derecede ayrışma Argillic H. Vertisol Vertic özellikler Kayma yüzeyleri (slickensides = ss), şişen-büzülen M. Gelisol Don etkisinde kalmış toprak Gelic M. Ordo Düzeyinde Sınıflama

27 Toprak Sınıflama Kategorileri n Alt Ordo u adları iki heceden oluşur: adlarında ait oldukları ordo’nun belirleyici ‘ek’ini son-ek olarak alırlar F Inceptisol (ept), Alfisol (alf), Mollisol (oll), Andisol (and), Spodosol (od), Ultisol (ult), Aridisol (id), Vertisol (ert), Entisol (ent), Histosol (ist), Oxisol (ox), Gelisol (el) u ön hece o toprak ordosunun tanımlanabilir önemli bir özelliğini ifade eder F Aqu + ents = : profilleri suyla doygun veya taban suyunun etkisinde olan Entisol F Aqu + ents = Aquents: profilleri suyla doygun veya taban suyunun etkisinde olan Entisol F Fluv + ents = : fluv: fluvius (nehir) F Fluv + ents = Fluvents: fluv: fluvius (nehir)

28 n Alt Ordo u toprak nem rejimini belirten ön-ek’ler toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılmaktadır u toprak nem rejimleri: (devamlı taban suyu): ordo, altordo ve büyük grup düzeyinde sınıflandırmalarda ayırıcı ölçüt olarak kullanılan aquic nem rejimi, tüm toprak profilinin doygun koşullarda kaldığını gösterir F aquic (devamlı taban suyu): ordo, altordo ve büyük grup düzeyinde sınıflandırmalarda ayırıcı ölçüt olarak kullanılan aquic nem rejimi, tüm toprak profilinin doygun koşullarda kaldığını gösterir (kuru) ve torric (sıcak ve kuru): toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabildiği gibi, ordo düzeyinde “” lerin genel özelliğini işaret eder F aridic (kuru) ve torric (sıcak ve kuru): toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabildiği gibi, ordo düzeyinde “Aridosol” lerin genel özelliğini işaret eder (ılıman): toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabilir (alt grup: Udic Calciborolls; alt ordo: ) F udic (ılıman): toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabilir (alt grup: Udic Calciborolls; alt ordo: Udults) toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabilir (alt grup: Ustic Dystraquerts; alt ordo: ) F ustic (aridic ile udic nem rejimleri arasında geçit oluşturur): toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabilir (alt grup: Ustic Dystraquerts; alt ordo: Ustults) (yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı = akdeniz iklimi): toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabilir (alt grup: Xeric Endoaquerts; alt ordo: Xerolls) F xeric (yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı = akdeniz iklimi): toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılabilir (alt grup: Xeric Endoaquerts; alt ordo: Xerolls)

29 u toprak sıcaklık rejimlerini belirten ön-ek’ler toprak sınıflamasının farklı kategorilerinde kullanılmaktadır: (L. Per, throughout in time and space, devamlı and L. Gelare, to freeze, donmak; meaning permanent frost, devamlı don koşulları): devamlı don koşullarına, yani permofrost’a sahip toprakları kapsamına alır (alt grup: Pergellic Cryumbrepts) F pergelic (L. Per, throughout in time and space, devamlı and L. Gelare, to freeze, donmak; meaning permanent frost, devamlı don koşulları): devamlı don koşullarına, yani permofrost’a sahip toprakları kapsamına alır (alt grup: Pergellic Cryumbrepts) (Gr. kryos, coldness, soğuk): çok soğuk iklim koşullarına sahip toprakları kapsamına alır (alt ordo: Cryands, Cryerts) F cryic (Gr. kryos, coldness, soğuk): çok soğuk iklim koşullarına sahip toprakları kapsamına alır (alt ordo: Cryands, Cryerts) (soğuk): cryic’den farklı olarak, yaz aylarında toprak daha sıcaktır F frigid (soğuk): cryic’den farklı olarak, yaz aylarında toprak daha sıcaktır F mesic (Gr. mesos, intermediate, ortalama): ılıman : sıcak F thermic: sıcak F hyperthermic: çok sıcak

30 n Alt Ordo u epipedon veya yüzey altı horizonları ve materyalleri belirten ön-ek’ler alt ordo düzeyinde kullanılır u Epipedon [E.] ön eklerine örnek: F Umbrepts: umbric epipedon + inceptisol F Plaggepts: plaggen epipedon + inceptisol F Ochrepts: ochric epipedon + inceptisol u Alt horizon [H] ve materyaller [M.] ön-eklerine örnek: F Andepts: andic materyal + inceptisol F Argids: argillic horizon + aridisol F Durids: duripan horizon + aridisol F Gypsids: giypsic horizon + aridisol F Cambids: cambic horizon + aridisol

31 Toprak Sınıflama Kategorileri n Büyük Gruplar u iki hecelik alt ordo adı başına diğer bir “ön-ek”in getirilmesi ile adlandırılırlar: yine bu hece o toprağın önemli bir özelliğini ifade eder: F Cyro + fluv + ents = : kryos, icy, cold, soğuk) F Cyro + fluv + ents = Cyrofluvents (Cyro: kryos, icy, cold, soğuk) F Torri + fluv + ents = : hot, dry, cold, soğuk) F Torri + fluv + ents = Torrifluvents (Torridus: hot, dry, cold, soğuk) u bu aşamada, şimdiye değin gördümüz, epipedon, yüzey altı horizonları ve materyal özellikleri, toprak nem ve sıcaklık rejimlerini tanımlayan ön-ekler kullanılır

32 n Büyük Gruplar u epipedon [E.] F Melanudands (Melanic epipedon + udic toprak nem rejimi + andisols) u yüzey altı tanımlayıcı horizonu [H.] F Durixerolls (Duripan + xeric nem rejimi + mollisols) F Calciargids (Calcic horizon + argillic horizon + aridisols) u toprak nem rejimi F Torrifluvents (Torric + fluviyal materyal + entisols) u toprak sıcaklık rejimi ) F Cyrofluvents (Cryic + fluviyal materyal + entisols) Toprak Sınıflama Kategorileri

33 Argixerol

34 Toprak Sınıflama Kategorileri n Alt Gruplar u üç hecelik büyük grup kelimesinin başına bir sıfat getirilerek adlandırılılar: Torrifluvents: şişme ve büzülme özelliği gösteren Torrifluvents u Vertic Torrifluvents: şişme ve büzülme özelliği gösteren Torrifluvents n Alt Gruplar u yine bu aşamada da, toprak oluşumundaki önem derecelerine göre, epipedon, horizon, materyal, nem ve sıcaklık rejimlerini belirten sıfatlar kullanılır u Hatta bu sıfatlar, ordo adlarının sıfatları (, andic, alfic, histic, ultic, entic, vertic, aridic) olabilir u Hatta bu sıfatlar, ordo adlarının sıfatları (inceptic, andic, alfic, histic, ultic, entic, vertic, aridic) olabilir Epiaquods: ultisol’lere benzer olarak argillic horizonları olan aquic toprak nem rejimine sahip spodosols F Ultic Epiaquods: ultisol’lere benzer olarak argillic horizonları olan aquic toprak nem rejimine sahip spodosols Epiaquods: histic epipedonu olan aquic toprak nem rejimine sahip spodosols F Histic Epiaquods: histic epipedonu olan aquic toprak nem rejimine sahip spodosols

35 n Alt Gruplar u Epipedon’lar (tanımlayıcı yüzey horizonları) da alt grup düzeyinde belirleyici bir özellik olarak kullanılır Kandihumults: anthropic epipedona ve kandic yüzey-altı horizonuna sahip humusca zengin ultisols F Anthropic Kandihumults: anthropic epipedona ve kandic yüzey-altı horizonuna sahip humusca zengin ultisols F Umbric Epiaquods: umbric epipedonu olan ve aquic nem rejimine sahip spodosols u yüzey altı tanımlayıcı horizonu [H.] F Argic Endoaquods: argillic yuzey-altı horizonuna ve aquic nem rejimine sahip spodosols F Calcic Hapludols: calcic yuzey-altı horizonuna ve udic nem rejimine sahip mollisols u toprak nem rejimi F Aquic Eutrustoxs u toprak sıcaklık rejimi F Pergellic Sphagnofibrists: pergellic toprak sıcaklık rejimine sahip histosols

36 Toprak Sınıflama Kategorileri n Familyalar u Familya isimleri birden çok isimlidirler u Alt grup ismine 3 veya 4 kelime eklenir u Bunlar genellikle toprağın tane büyüklük dağılımı, mineralojik sınıf (26 sınıf), KDK sınıfı (4 sınıf), kireç sınıfı (4 sınıf), toprak sıcaklık rejimi (8 sınıf), derinlik ve kıvam gibi özellikleridir u En genel ve çok kullanılanı, tane büyüklüğü, mineralojik ve sıcaklık rejimleridir. u Örneğin: İnce tınlı, karışık, yüksek derecede aktif, kalkerli, mesic, Typic Torrifluvents.


"ZTO, Toprak Bilgisi. TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI Toprak Bilgisi Dersi 2010 – 2011 Tarımsal Yapılar ve Sulama Prof. Dr. Günay Erpul" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları