Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Türkçe Edebiyat B ilgileri. Edebiyat B ilgileri 1  Ş iir Bilgisi Ş iir : Okundu ğ unda insanı derinden etkileyen, duygulandıran heyecanlandıran, co ş.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Türkçe Edebiyat B ilgileri. Edebiyat B ilgileri 1  Ş iir Bilgisi Ş iir : Okundu ğ unda insanı derinden etkileyen, duygulandıran heyecanlandıran, co ş."— Sunum transkripti:

1 Türkçe Edebiyat B ilgileri

2 Edebiyat B ilgileri 1  Ş iir Bilgisi Ş iir : Okundu ğ unda insanı derinden etkileyen, duygulandıran heyecanlandıran, co ş turan ; kula ğ ımıza ho ş gelen, bir ahenk ta ş ıyan ; genellikle ölçü ve kafiyeye dayalı olarak yazılan yazılardır. Duygu ve hayallerin ( imgelerin ) a ğ ır bastı ğ ı,dizelerle ( mısralarla ) yazılan sanatsal yazı türüdür.  Ş iir Bilgisi Ş iir : Okundu ğ unda insanı derinden etkileyen, duygulandıran heyecanlandıran, co ş turan ; kula ğ ımıza ho ş gelen, bir ahenk ta ş ıyan ; genellikle ölçü ve kafiyeye dayalı olarak yazılan yazılardır. Duygu ve hayallerin ( imgelerin ) a ğ ır bastı ğ ı,dizelerle ( mısralarla ) yazılan sanatsal yazı türüdür.

3 Ş iirde Tema ( Ana D uygu )  Tema ( Ana duygu )  Ş iirde asıl anlatılmak istenen ş eydir.  Bir yerde verilmek istenen mesaj veya a ğ ır basan duygulardır.  Düz yazıdaki “ ana fikrin” ş iirdeki kar ş ılı ğ ı “ tema” dır.

4  Örnek  GÜN EKS İ LMES İ N PENCEREMDEN Ne do ğ an güne hükmüm geçer Ne hâlden anlayan bulunur Ah aklımdan ölümüm geçer Sonra bu ku ş, bu bahçe, bu nur. Ve gönül tahtına der ki : Pervam yok verdi ğ in elemden Her mihnet kabulüm, yeter ki Gün eksilmesin penceremden! Cahit Sıtkı TARANCI Konu : İ nsanın hayata ba ğ lı olması. Tema : Bütün zorluklara ra ğ men hayat güzeldir. Önemli olan, ya ş anan olumsuzluklarına ra ğ men hayatı sevmektir.

5 Ş iirin B içimsel Ö zellikleri  Ö lçü ( v ezin )  Ş iirde dizelerdeki hece sayısı e ş itli ğ i veya hecelerdeki uyumdur. Türk edebiyatında Hece Ölçüsü Aruz Ölçüsü Serbest Ölçü olmak üzere üç tür ölçü ( vezin ) vardır.

6 H ece Ö lçüsü  Türkçenin yapı özelliklerine uyan bu ölçü, mısralardaki hece sayılarının e ş itli ğ ine dayanır. Hece ölçüsü, Türk edebiyatının ulusal ölçüsüdür. Daha çok halk ş iirinde kullanılır. Edebiyatımızda en çok kullanılan hece kalıpları : 7’li hece ölçüsü 8’li hece ölçüsü 11’li hece ölçüsü  DURAK : Dizelerin belli yerlerden bölünmesine “ durak” adı verilir.

7 Örnek  Çıkıp yücesine / seyran eyledim Gördüm ak ku ğ ulu / göller peri ş an Bir firkat geldi de / durdum a ğ ladım Öpüp kokladı ğ ım / güller peri ş an Çı – kıp yü – ce – si – ne / sey – ran ey – le – dim = 11’li duraklı hece ölçüsü

8 Aruz Ölçüsü  Türk edebiyatına Arap edebiyatından girmi ş olan bir ölçüdür.  Bu ölçü, hecelerdeki seslerin kısa ve uzun olmasına dayanır.  Divan edebiyatında kullanılan bir ölçüdür.  Hecelerin ünlü veya ünsüzle biti ş ine göre açık hece kapalı hece diye adlandırılan uygulanı ş ı zor bir ölçüdür.

9 Örnek Göz gördü / gönül sevdi / seni ey yü / zü mâhım _ _. /. _ _. /. _ _. /. _ _ Kurbânı /n olam var mı / benim bunda / günâhım _ _. /. _ _. /. _ _. /. _ _ Mef'ûlü / Mefâîlü / Mefâîlü / Feûlün (Nahîfî) İ stiklâl Mar ş ı aruzun “Fe i lâ tün / Fe i lâ tün /Fe i lâ tün /Fe i lün” kalıbıyla yazılmı ş tır.

10 S erbest Ö lçü  Dizeler arasında kafiye sayısı bakımından bir e ş itlik yoktur.  Kafiye düzeni de bu ölçünün kullanıldı ğ ı ş iirlerde yoktur.  Aslında bu, bir ölçü de ğ il, ş iirde ölçüsüzlüktür.  Hece sayıları birbirinden faklıdır.  Günümüzde ş iirler en çok bu tarzda yazılmaktadır.  Bu tarz ş iir yazan ş airler : Nazım Hikmet Ran Orhan Veli Kanık

11 Örnek ANLATAMIYORUM A ğ lasam sesimi duyar mısınız, Mısralarımda; Dokunabilir misiniz, Gözya ş larıma, ellerinizle? Bilmezdim ş arkıların bu kadar güzel, Kelimelerinse kifayetsiz oldu ğ unu Bu derde dü ş meden önce. Bir yer var, biliyorum; Her ş eyi söylemek mümkün; Epeyce yakla ş mı ş ım, duyuyorum; Anlatamıyorum. Orhan VEL İOrhan VEL İ

12 Ş iirde B içim ( Ş ekil ) K afiye ( U yak )

13  Kafiye ( Uyak )  Dize sonlarındaki ses benzerliklerine kafiye denir.  Kafiye ( uyak ), sadece ses benzerli ğ idir; uyakta anlam benzerli ğ i aranmamalıdır.  Kafiyeler dize sonlarında aranmalıdır.  Bu ses benzerlikleri bir veya birden çok sese dayalı benzerliklerdir.

14 R edif  RED İ F  Dize sonlarındaki yazılı ş ları, anlamları ve görevleri aynı olan sözcük veya eklere “ redif ” denir.  Redifler kafiyeden sonra gelir.  Dize sonlarında her zaman redif olmayabilir.  Dizelerde önce kafiye ( uyak ) bulunur ; daha sonra da varsa redif aranır.

15 K afiye ( U yak ) Ç e ş itleri  YARIM KAF İ YE ( YARIM UYAK )  Dize sonlarındaki tek sesin benzerli ğ ine dayanır.  Yarım kafiye, halk edebiyatında yaygın olarak kullanılmı ş tır.

16 Ö rnek 1 Huri melek var mı senin Kız nazarım kaldı usul Kadir gecesinde bayram Üstüne gölge olan dallar ö ğ ünsün.  Yukarıdaki dörtlükte ahengi olu ş turan “ soy ”, “ boy ” ve “ ay ” köklerinde ortak olan “ y ” sesidir.  “ – unda” ekleri de “ redif ” olarak bilinmelidir. so y unda bo unda y a y ında Yarım Kafiye

17 Ö rnek 2 Elif ka ş ların Gamzesi sineme Ak elleri kalem Yazar Elif Elif diye. ça t baar t tuar t YARIM KAF İ YE RED İ F

18 Ö rnek 3 Yunus okur Ol kumru di l ler bülbü ler l ile RED İ F YARIM KAF İ YE

19 T am K afiye  Tam Kafiye ( Tam Uyak )  Dize sonlarındaki iki ses benzerli ğ ine dayanan kafiyelere tam kafiye ( tam uyak ) adı verilir.  Bir sesli bir sessiz harf benzerli ğ ine dayalı kafiyedir.

20 Ö rnek 1 Dünyaya geldi ğ im Yürüdüm aynı İ ki kapılı bir Gidiyorum gündüz gece. Dünyaya geldi ğ im Yürüdüm aynı İ ki kapılı bir Gidiyorum gündüz gece. an da zam an da h an da TAM KAF İ YE RED İ F

21 Ö rnek 2 Dere boyu Gül açılır Ben yarime gül demem Gülün ömrü Dere boyu Gül açılır Ben yarime gül demem Gülün ömrü s az olur y az olur azolur TAM KAF İ YE RED İ F

22 Ö rnek 3 Vurdukça efelerin yere çıplak Sarsıntıdan da ğ ların uçuyor dizleri benizleri TAM KAF İ YE RED İ F

23  Zengin Kafiye ( Zengin Uyak )  Dize sonlarındaki ikiden fazla ses benzerli ğ ine dayanan kafiyelere “ zengin kafiye” denir.  Zengin kafiyede en az üç ses benzerli ğ i vardır. Zengin K afiye

24 Anadolu’m, cennet yurdum Gö ğ se dolan nefes, kalpte U ğ runda can verip nöbet Anadolu’m, cennet yurdum Gö ğ se dolan nefes, kalpte U ğ runda can verip nöbet Ö rnek 1 va tan ım y tan ım tu tan ım ZENG İ N KAF İ YE RED İ F

25 Ö rnek 2 Yıkanırdı gölgesi kuytu bir Yaz kı ş ye ş il bir saksı Yıkanırdı gölgesi kuytu bir Yaz kı ş ye ş il bir saksı dere de penc ere de ZENG İ N KAF İ YE RED İ F

26 Ö rnek 3 Bilginin, bilgin’in Annenin, sevginin Askerin, inancın Okul yapmaya ko ş, yaptırmaya ko ş. Bilginin, bilgin’in Annenin, sevginin Askerin, inancın Okul yapmaya ko ş, yaptırmaya ko ş. oca ğ ı kuca ğ ı sanca ğ ı okul RED İ F ZENG İ N KAF İ YE

27  Cinaslı Kafiye  Dize sonlarındaki yazılı ş ları ve okunu ş ları aynı anlamları farklı olan sözcüklerin olu ş turdukları ses benzerli ğ ine “ cinaslı kafiye” denir.  Seste ş sözcüklerle yapılan kafiyedir.  Cinas, aynı zamanda bir edebî sanattır.  Cinaslı Kafiye  Dize sonlarındaki yazılı ş ları ve okunu ş ları aynı anlamları farklı olan sözcüklerin olu ş turdukları ses benzerli ğ ine “ cinaslı kafiye” denir.  Seste ş sözcüklerle yapılan kafiyedir.  Cinas, aynı zamanda bir edebî sanattır. C inaslı K afiye

28 Ö rnek 1 Niçin kondun a bülbül Kapımdaki Ben yarimden ayrılmam Götürseler asmaya ÜZÜM ÇUBU Ğ U İ DAM ETMEK

29 Her nefeste eyledik yüz bin Bir günâha etmedik hiçbir Her nefeste eyledik yüz bin Bir günâha etmedik hiçbir Ö rnek 2 günâh günâh

30 Haylice vakit oldu Ben bu derde Binmem namert atına Ya mıh dü ş er Ö rnek 3 yanalı ya nal ı

31 Ş iirde B içim ( Ş ekil ) K afiye D üzeni ( K afiye Ş eması )

32 K afiye D üzeni ( K afiye Ş eması )  Uyak Dizili ş i / Kafiye Düzeni / Kafiye Ş eması  Dörtlü ğ ün ya da ş iirin tümünün dizelerindeki kafiyelerin ( uyakların ) belli bir düzene göre sıralanı ş ıdır.  Dize sonlarındaki aynı uyaklara, aynı harfler verilerek yapılır.  Uyak dizili ş leri ş unlardır : Düz Uyak Çapraz Uyak Sarma Uyak

33 D üz U yak ( D üz K afiye )  İ ki dizenin ya da dörtlü ğ ün kendi arasında uyaklı olu ş udur. Düz uyaklarda her dize kendi arasında uyaklıdır. Neden sonra sarsıldı altımda demir Gözlerimin önünden geçti yaylar Kervansaraylar a a

34 Ö rnek 1 ………… sancak ………… ocak ………… parlayacak ………… ancak a a a a

35 Oh yavrular Sizi her gün Hatırıma neler Geçmi ş, o bir Ö rnek 2 seyrederk en penceremd en gel ir defined ir a a b b DÜZ UYAK DÜZ UYAK

36 Ç apraz U yak ( Ç apraz K afiye)  Çapraz Uyak ( Çapraz Kafiye )  Dörtlü ğ ün 1. dizesiyle 3. dizesi kendi arasında,  2. dizesiyle de 4. dizesi kendi arasında kafiyelidir.  Bu ş ekilde olu ş an dizili ş e Çapraz uyak ( Çapraz kafiye) denir.  Çapraz Uyak ( Çapraz Kafiye )  Dörtlü ğ ün 1. dizesiyle 3. dizesi kendi arasında,  2. dizesiyle de 4. dizesi kendi arasında kafiyelidir.  Bu ş ekilde olu ş an dizili ş e Çapraz uyak ( Çapraz kafiye) denir.

37 Da ğ lar ile Ça ğ ırayım Mevlâm seni Seherdeki Ça ğ ırayım Mevlâm seni. Ö rnek 1 taşlarile kuşlarile a a b b ÇAPRAZ UYAK

38 Dur yolcu! Bilmeden gelip Bu toprak, bir devrin E ğ il de kulak ver, bu sessiz Bir vatan kalbinin Ö rnek 2 bastı ğ ın battı ğ ıyerdir yı ğ ın attı ğ ıyerdir a b a b ÇAPRAZ UYAK

39 S arma U yak ( S arma K afiye )  Bir dörtlü ğ ün 1. dizesiyle 4. dizesinin 2. dizesiyle 3. dizesinin kendi aralarında kafiyele ş mesine “ sarma uyak ” adı verilir.  Bir dörtlü ğ ün 1. dizesiyle 4. dizesinin 2. dizesiyle 3. dizesinin kendi aralarında kafiyele ş mesine “ sarma uyak ” adı verilir.

40 Ne zaman ayrılık saati Bir gariplik çöker içime Kalan tek anı gibi bir Durmadan çalınır o gamlı Ne zaman ayrılık saati Bir gariplik çöker içime Kalan tek anı gibi bir Durmadan çalınır o gamlı Ö rnek 1 gelse birden devirden beste a b b a SARMA UYAK

41 Sular so ğ uk bir Bakıyoruz Suda omuz İ ki gölge karı ş ık Sular so ğ uk bir Bakıyoruz Suda omuz İ ki gölge karı ş ık Örnek 2 ı ş ık havuza omuza karı ş ık a b b a SARMA UYAK


"Türkçe Edebiyat B ilgileri. Edebiyat B ilgileri 1  Ş iir Bilgisi Ş iir : Okundu ğ unda insanı derinden etkileyen, duygulandıran heyecanlandıran, co ş." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları