Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İzzet YELKOVAN PhD Yrd. Doç. Dr. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD. Metastas Biyolojisi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İzzet YELKOVAN PhD Yrd. Doç. Dr. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD. Metastas Biyolojisi."— Sunum transkripti:

1 İzzet YELKOVAN PhD Yrd. Doç. Dr. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD. Metastas Biyolojisi

2 Konu İçerikleri Kanser Biyolojisi Metastas Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III Mart SİVAS

3 Sporadik Kanserler (90% - 95%) Familial (Hereditary) Kanserler (5% - 10%) Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

4 Karsinojenler Fiziksel karsinojenler –İyonize edici ışınlar: x-ve gamma ışınları, alfa ve beta partikülleri –Non-ionizing ışınlar: UV –Diğer fiziksel faktörler: aspest, oksijen radikalleri Kimyasal karsinojenler –DNA’ya doğrudan ya da dolaylı zarar veren maddeler/moleküller –Metabolik dengeyi değiştiren maddeler/moleküller –Detoksifikasyonu bozan maddeler/moleküller Viral karsinojenler –Retroviruses: genom RNA, gag (kor proteinler), pol (revers transkriptaz), env (virion), viral onkogenler –İnsan Papillomavirusları: genom DNA, HPV’nin 16 ve 18 serotipleri, E6 (p53 ile) ve E7 (Rb ile) proteinleri –Hepatit B and C Virusları: (tumor suppressor genler ve onkogenler üzerinden) Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

5 Karsinogenesis Tümörleşmenin Başlaması = Hücrelerin kalıtımla gelen bir genetik değişikliğini uyandıran ajanlarla karşılaşması. Tümörün Promosyonu = Tümörleşmiş hücrelerin proliferasyonlarını destekleyen ajanlarla etkileşmeleri. Bu tarz bir proliferasyon başka spontan mutasyonların ortaya çıkmasına yol açar (malignant transformasyon). Tümöral İlerleyiş = Transforme olmuş hücrelerin sırasıyla lokal büyüme, invazyon, ve metastaz geliştirmeyi başarmaları. Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

6 Kanserin Altı Önemli Özelliği Proliferatif büyüme sinyal oluşumunda kendi kendine yetme Büyümeyi inhibe eden sinyallere duyarsızlık Apoptozdan kaçma Sınırsız replikatif potansiyel kazanma Angiogenesisi devam ettirebilme İnvazyon ve metastasın indüklenebilmesi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS Kanser Biyolojisi

7 Büyümenin Kontrolü Sitokinler: Cyclinler, Cyclin bağımlı kinazlar (CDK). Büyüme faktörleri – PDGF, EGF Büyüme inhibitörleri. Kanser/tümör suppressör genler – p53 Onkogenler – c-onc, p-onc, v-onc vb. Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

8 Kanser Genetiği Genetik değişmeler onkogenlerin aktive olmaları tümör suppressör genlerin inaktive olmaları Mekanizmalar gen amplifikasyonu ve over-expression nokta mutasyonları gen delesyonları ve bunların; kromozomal translokasyonlarında yeniden düzenlenmeler Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

9 Kanser Gelişiminden Sorumlu Genler 1. Onkogenler - büyüme faktörleri - büyüme faktörü reseptörleri: c-erbB reseptörler 2. Tümör suppressör ve apoptosis-ilişkili genler 3. Hücre döngüsü kontrol genleri 4. Hücre adezyonu ve harekette işe karışan genler 5. Extrasellular matrixi bozan enzimler 6. Angiogenik faktörler Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

10 Genetik dengesizlik kansere yol açar Onkogenler Büyüme Faktörleri Dengenin Bozulması Hücre Proliferasyonunda Artış Apoptosis Azalışı (Programlı Hücre Ölümü) Tümör Suppressör Genler Normal Hücre Kanser İleri Genetik Hasarlar DNA Tamir Mekanizmalarında Başarısızlık Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

11 1. Onkogenler Protoonkogenler/malignant transformasyon Aslında büyüme ve farklılaşmayı değiştirmede işlevi olan genlerdir, ancak genetik değişmeler nedeniyle düzenleyici mekanizmalar kaybolmuştur. N-myc {transkripsiyon faktör}-Neuroblastoma Erb-B {hücre yüzey reseptörü}-Meme kanseri RAS {hücre içi haberci}-Akut myeloid leukemia BCL { transkripsiyon faktörü / apoptosis }- kronik myeloid leukemia Hücre proliferasyonu büyüme faktörlerinin membrana-bağlı reseptörlere bağlanması Reseptör aktivasyonu Plazma membranı ile çekirdek arasında sinyal transdüksiyonu DNA replikasyonunun aktive olması Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

12 1. Onkogenler Kanser Biyolojisi

13 2. Tümör Suppressör Genler Tümör suppressör genlerin görevi hücresel büyümeyi kontrol altında tutan sistemi korumaktır. 1. İnaktivasyonları ya da olmamaları dengenin regüle edilemeyen hücre replikasyonuna doğru kaymasına neden olur Rb {Hücre Döngüsü}- Retinoblastoma, Osteosarkoma 13q1.1 p53 {büyüme kontrolü/apoptosis}-sarkomlar, meme, ve beyin BRCA1 ve BRCA2 {DNA tamiri}-meme ve yumurtalık E-Kaderin (hücre adezyonu}- meme, kolon, deri, ve akciğer 2. Etkilenmiş bireyler bir dizi mutasyona da uğrarlar. RB1 mutasyon fenotipinin ortaya çıkması için ikinci alelin somatik bir mutasyonla kaybolması gerekir. “Two-hit” Hipotezi Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

14 3. Hücre Döngüsü Kontrol Genleri Kanser Biyolojisi

15 4. Hücre Adezyonu ve Hareket Genleri Kanser Biyolojisi

16 5. Extrasellular Matrix Kanser Biyolojisi ECM: CAMs: ProteoglikanlarKadherinler KollajenIg Superfamily Multiadesiv ProteinlerSelektinler MMPazlarMusinler Integrinler Bazal LaminaECM

17 6. Angiogenik Faktörler Kanser Biyolojisi Angiogenic factorsAnti-angiogenic factors

18 Tümörün Mikroçevresi ile Etkileşimi –Konukçu ile etkileşimleri –Hücre:hücre etkileşimleri –Hücre adeyonlari –Angiogenesis –Migrasyon(göç)/Hareket etme –Extra sellular Matrix’i yeniden şekillendirme Kanser Biyolojisi Karsinogenesis 1 mm = 1mg = 10 6 hücre; 1 cm = 1 g = 10 9 hücre; 6-10 cm = 1 kg = hücre Birkaç Yıl Klinik Tanı Konulabilirlik

19 Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

20 Seçilme, Büyüme kontrolünden kaçış, Kendi kendine büyüme ve bölünme Apoptoz ve senesens sinyallerine duyarsızlık/direnç, Bağışıklıktan kaçış, Angiogenesisin tetiklenmesi, İnvasion, Metastasis Tümör Gelişimi Kanser Biyolojisi Tümöral Hücre Populasyonu Katlanma Sayısı

21 Non-Neoplastik Proliferasyon Kontrol edilebilir & Geri döndürülebilir Hipertrofi – büyüklük Hiperplasi – sayı Metaplasi – değişkenlik Displasi – düzensizlik Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

22 Neoplastik Proliferasyon Kontrol Dışı & Dönüşümsüz Benign – Lokalize, non-invaziv. Malignant (Kanser) –Yayılıyor, invaziv. Kanser Biyolojisi İnvazyon Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

23 Yayılma Yolları Doğrudan çevresine Vücut boşluklarına ve yüzeylere Kan damarlarına ( Hematogenous) Lemfatik damarlara ( Lymphatic) Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

24 Benign Malignant Büyüme yavaş, Kapsüllü, Non-invasiv Metastas yok, Farklılaşma iyi, Sonek “oma” ör. Fibroma. Büyüme hızlı, Kapsül yok, Invasiv & Infiltrate Metastas yapabilir. Farklılaşma zayıf, Sonek “Karsinoma” ya da “Sarkoma” Kanser Biyolojisi Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

25 Metastasis nedir?  Meta = change= değişme;  stasis = state = yer  Yer Değiştirme  Bir tümör hücresi: 1.Orijinal (primary) tümörden ayrılır ve yayılır 2.Diğer organlara taşınır 3.Yeni yerleştiği organda da kontrolsüz bölünür.  Metastaslar ikincil tümörlerdir.

26 Metastasis Diğer organlara taşınma Metastasis Yayılmış hücreler Mikrometastas Klinik bulgu düzeyi İkincil Tümörler

27  Başka organlarda tümör oluşturan Metastatik kanser hücreleri hedef organ işlevlerini bozar/önler.  Büyüyen metastaslar yerleştikleri organları tahrip edebilirler.  Yapısı ve işlevleri bozulan organ. Ağrı ve patolojik belirtilere yol açar. Metastasis

28 Metastas Hücresi Organ Seçer  Bazı kanser türlerinin tercih ettikleri metastas yerleri vardır. Metastatik hücre uyumluluk derecesine göre organ seçer KanserMetastatik yer Prostat Meme Kolon Akciğer Kemik Kemik (karaciğer, beyin, akciğer Karaciğer Beyin

29 Tümör İnvazyonu/Metastas Biyolojisi Transformasyon Büyüme Angiogenes Ayrılma/kopma Invazyon (istila) Intravasation(damara geçiş)/serbest kalış Survival (konukçu etkileşimleri) Varış/durma-durdurulma Extravasation-damardan çıkış/invazyon Büyüme/angiogenesis (mikrometastas) Klinik önemi olan metastas Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS Gampertzion Eğrisi

30 Tümör Hücre İnvazyonunda Anahtar Olaylar tümör hücre istilası epitelyum Bazal lamina (membran) stroma normal epitel hücre düzeni integrin laminin entaktin kollagen IV fibronektin kollagen I, III fibroblast Kan damarı kılcalı E-kaderin Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

31 extrasellular matrix invasiv hücre bazal membran epitelyum Tümör Hücre İnvazyonunda Erken Evreler Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

32 Metastas İnvazyon ve Yayılma normal epitelial hücre bazal membran invasiv tümör hücresi metastatik hücre primer tümör vessel endotelyum Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

33 Metastas Damar Dışına Çıkış ve Kolonileşme İkincil tümör yerleşim yeri Tümör hücresinin kılcal duvarına yapışması Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS

34

35

36 FAZ I ENZİMLERİ ADH3 CYP FAZ II ENZİMLERİ ALDH2 Tıp Fakültesi, Dönem I, Komite III, Mart SİVAS


"İzzet YELKOVAN PhD Yrd. Doç. Dr. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD. Metastas Biyolojisi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları