Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

“INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Elektronik Bilgi Hizmetleri ve Erişim Yönetimi Yaşar Tonta H.Ü. Kütüphanecilik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "“INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Elektronik Bilgi Hizmetleri ve Erişim Yönetimi Yaşar Tonta H.Ü. Kütüphanecilik."— Sunum transkripti:

1 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Elektronik Bilgi Hizmetleri ve Erişim Yönetimi Yaşar Tonta H.Ü. Kütüphanecilik Bölümü

2 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Erişim Yönetimi Sorunu F Dijital kütüphaneler, e-yayınlar, güvenlik, gizlilik, ticari sırlar, tıbbi kayıtlar vs. F Kütüphane elektronik kaynak için lisans anlaşması yapıyor F Lisans kullanıcılara bu kaynağı (e-dergi, veri tabanı vs.) kullanım hakkı sağlıyor F Kullanıcı sunucu üzerindeki kaynağa tarayıcı (browser) ile erişiyor F Sunucu kullanıcının erişim hakkı olup olmadığını kontrol ediyor F Daha karmaşık senaryolar da olabilir –Birden fazla web sunucusu - farklı yayınevlerinin birden fazla kaynağı –Birden fazla üniversiteye mensup öğrencilerin bir üniversiteden aldıkları derse ait e-rezerv kaynakları –Kullanım sıklığı ve kullanıcı gereksinimlerine göre bazı kaynakların CD ağı aracılığıyla erişilebilmesi, vs.

3 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Erişim Yönetimi F Kolay olmalı F Alt yapının bir parçası olmalı F Kaynak ekleme/değiştirmeye engel olmamalı F Kullanıcı grubunu tanımlamak da zor (ziyaretçi öğretim üyeleri, uzaktan kullanım, vs.) F Ama sorun iki bilgisayar arasında: Ev sahibi bilgisayar kaynağa erişmek isteyen bilgisayarın tanımlanan kullanıcı grubuna dahil olup olmadığına nasıl karar verecek? F Kullanım hakları belirlendikten sonra bu haklar nasıl gözetilecek?

4 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Belli Başlı Sorunlar F Erişim yönetimi programının yazılması ve yaşatılması F Tarayıcı ve web sunucusu uyumluluğu F Erişim kısıtlamalarının yönetimi ve yaşatımı F Erişim kısıtlamalarının etkinliği F Kullanıcı arabiriminin kullanım kolaylığı  Gizlilik

5 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Kullanıcı Kodu ve Şifre I F Yönetimsel sorunlar –Ölçeklenebilirlik (her sunucunun kendi modülü olacak) –Esneklik (her yeni dizin servisi web sunucusu üzerinde değişiklkik yapılmasını gerektiriyor) –Kullanıcı kodu ve şifrelerin yönetimi zor (kütüphane-yayıncı arasındaki iletişim/eşgüdüm ve güncelleme sorunları) –Ağ güvenliği (kullanıcı kodu ve şifrelerin korunması) –SSL yetenekli web sunucularında sertifika yönetimi gerekli F Kullanıcı arabirimi sorunları/Mimari sorun –Farklı yayınevlerine ait farklı kaynaklara erişim için birden çok kullanıcı kodu ve şifre gerekli (anımsamak zor) –Farklı kimlikler ve kaynaklar arasında karmaşa yaşanması –Şifreyi girmek ne zaman güvenli belli değil –Çıkış zor

6 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Kullanıcı Kodu ve Şifre II  Mimari sınırlılıklar –Üçüncü parti hizmet sağlayıcılara yer yok –Herkese açık terminallerden erişim sorunu F Gizlilik –Kullanıcı kodları ve tüm özellikler web sunucusunda –Kullanıcı bilgilerinin CGI’lerde yer almasını önleyecek bir mekanizma yok

7 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. IP Numaraları F Elektronik “yer” kullanıcı grubunu tanımlıyor F Ağ sahipliği sık değişmiyor F Geçerli ağ numaraları listesini yayıncıya göndermek kullanıcı kodu ve şifre listesini göndermekten daha kolay F IP no’ları gizli değil F Basit ve saydam bir yol F Ama...Kullanıcılar kaynaklara tanımlanan ağ aracılığıyla erişmek zorunda F Çevirmeli bağlantıların yerini ISS’ler alıyor F Kablo TV modemleri var F Uzaktan eğitim öğrencileri var

8 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Simsar (Broker) Modeli I F Yönetimsel sorunlar –Ölçeklenebilirlik daha gelişmiş –Esneklik daha gelişmiş –Kullanıcı kodu ve şifrelerin yönetimi zor (kütüphane-yayıncı arasındaki iletişim/eşgüdüm ve güncelleme sorunları) –Ağ güvenliği (kullanıcı kodu ve şifrelerin korunması) –SSL yetenekli web sunucularında sertifika yönetimi gerekli –Simsar ve müşterileri için de sertifika yönetimi gerekli F Kullanıcı arabirimi sorunları/Mimari sorun –Farklı yayınevlerine ait farklı kaynaklara erişim için birden çok kullanıcı kodu ve şifre gerekli (anımsamak zor) –Farklı kimlikler ve kaynaklar arasında karmaşa yaşanması –Şifreyi girmek ne zaman güvenli belli değil –Çıkış zor

9 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Simsar (Broker) Modeli II  Mimari sınırlılıklar –Üçüncü parti hizmet sağlayıcılara yer yok –Herkese açık terminallerden erişim sorunu  Gizlilik –Kullanıcı kodları ve tüm özellikler web sunucusunda –Kullanıcı bilgilerinin CGI’lerde yer almasını önleyecek bir mekanizma yok

10 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Vekil (Proxy) Yaklaşımı I F Kütüphane bir iç otantikasyon sistemi geliştirir. F Kaynaklara erişmek isteyen kullanıcılar bu iş için ayrılan özel bir makineye (proxy) yönlendirilir F Ağa erişme hakkı olup olmadığı doğrulandıktan sonra kaynaklara erişmesine izin verilir F Yayınevi isteğin sadece kaynaklara erişim hakkı olan bir makineden gelip gelmediğini denetler

11 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Vekil (Proxy) Yaklaşımı II F Artıları –Otantikasyon kütüphanenin bir iç sorunu –Şifreleri vekil web sunucusu kontrol ediyor, yayıncı değil –Vekile erişim için tek kullanıcı kodu yeterli (yayıncıların ortak erşim politikaları varsa) –Yayınevleri kullanıcı kodu/şifre gibi ayrıntılarla ilgilenmiyor –Kimin hangi kaynaklara erişeceğine kütüphane karar veriyor –Ölçeklenebilirlik ve esneklik iyi F Eksileri –Vekil makine sürekli çalışmalı (kesinti, kapasite sorunları vs.) –Kurulum yönetimi ve yaşatımı karmaşık ve emek yoğun –Her kullanıcının tüm dış kaynaklara erişme hakkı olmayabilir –Vekil için sertifika yönetimi gerekli –Simsar ve müşterileri için sertifika yönetimi gerekli –Şifreyi girmek ne zaman güvenli –Herkese açık terminallerden erişim ve çıkış zor

12 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Elektronik Kimliğe Dayalı Yaklaşım I F Kütüphane/kurum her kullanıcıya bir elektronik numara (sertifika) verir F Kullanıcı üçüncü parti yayınevinin elektronik kaynağa erişmek istediğinde bu numarayı girer F Yayıncı kütüphaneyle ilişkiye geçerek bu numarayı doğrular (kredi kartlarında olduğu gibi) F Doğrulama sisteminde bir hata olursa tüm elektronik kimliklerin yeniden verilmesi gerekir F Ölçeklenebilir ve esnek F Tek kullanıcı kodu yeterli; herkese açık terminallerden erişim mümkün F Vekil sertifika yönetimi gerekli

13 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Elektronik Kimliğe Dayalı Yaklaşım II F Sorunlar –Elektronik kimliklerin güvenliği yayınevleri - kütüphane arasında bir sorun –Doğrulama sistemleri için standartlar ve bunu destekleyen hazır yazılımlar yok –Açık kriptografik sertifika teknolojisine dayanan (X509) hazır yazılımlara yöneliş var –X509 kişisel bilgisayarlar için daha güvenli (herkese açık bilgisayarlarda IP denetimi yapılabilir) –Yazılımın tarayıcılarla bütünleştirilmesi (kullanıcılara elektronik kriptografik sertifikaların verilmesi, açık anahtar sertifikalarının doğrulanması, maliyet, vd.) –Kurulumu zor

14 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Politikayla İlgili Sorunlar: Gizlilik F Kütüphanenin gizlilik (mahremiyet) politikası (yasal) F Kullanım bilgilerinin toplanması (teknik) –Yayıncıların içeriği kullananlar hakkında bilgi toplaması çok kolay –Kimliğe dayalı sistemlerde kullanım bilgisiyle kullanıcı arasında ilişki kurulabilir –Lisans anlaşmasında kullanım bilgisinin toplanması, saklanması, kullanımı ve açıklanması ile ilgili hususlar yer almalı –Kullanıcı başka hizmetlerden yararlanmak (e-postaya dayalı güncel duyuru hizmeti) için kimliğini açık edebilir

15 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Politikayla İlgili Sorunlar: Hesap Verme F Lisans anlaşmasında kullanım koşulları belirlenir F Anlaşma koşullarının sağlanmasından taraflar sorumlu (kaynaklara erişim, kullanıcı eğitimi, vd.) F Taraflar arasında işbirliği

16 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Politikayla İlgili Sorunlar: Yönetim Bilgisi F Elektronik kaynakları kim kullanıyor? F Hangi kaynaklar daha sık kullanılıyor? F En çok hangi makaleler indiriliyor? F Kullanım bilgilerinin demografik bilgilerle eşleştirilmesi (gizlilik sorunu) F Kullanım bilgileri yayıncıda, demografik bilgiler kütüphanede (yayıncı sadece kod- şifre gibi “yalancı isimler”i biliyor) F Yayıncı kullanım bilgilerini paylaşmak istemeyebilir

17 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Pratik Kısa Dönem Çözümler F Otantikasyon yönetiminin önemi F Kimliğe dayalı erişim yönetiminin kurulması için yayıncılara çok iş düşüyor F Yayıncılar IP kaynaklı çözümleri yeğliyor F Kurumlar bir süre “vekil”e dayalı çözümleri desteklemek durumunda F Kurumsal otantikasyon aynı zamanda ağ güvenliğini de artırıyor F Bazı kurumlar hem politika hem de teknik alt yapı olarak kurum ağına ve hizmetlerine erişimi yasaklıyor

18 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Ulusal Erişim Yönetimi: ATHENS

19 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T.

20 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. ATHENS F Birleşik Krallık yüksek öğretim kurumlarınca birçok elektronik kaynağa erişmek için kullanılan otantikasyon servisi F Tek kullanıco numarası/şifre F Kullanıcı numaraları/şifreler ve çevrimiçi kaynakların merkezi veri tabanı

21 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Tarihçe F Birden çok kullanıcı numarası ve şifre gereksinimi F Kampus dışı kullanıcılar F Kullanıcıların tek tek tanınması F Ortak raporlama F 1994’te ilk sürüm F Webe dayalı yönetimsel servis F Güvenilir, ölçeklenebilir, esnek, destek hizmeti var

22 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. ATHENS Hizmeti F Çekirdek ATHENS hizmeti –Merkezi veri tabanı –Hesap sunucuları –İstatistik sunucuları –Yönetim sunucusu F Veri hizmeti sağlayıcı firmalar F Çevrimiçi kaynaklar dermesi (Athens Ajanları) F Alan adı yöneticileri ve alt yöneticileri F Son kullanıcılar ( kişi)

23 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T.

24 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Yararları F Kullanıcılar: Tek kullanıcı numarası/şifre F Veri hizmeti sağlayıcılar: minimum hesap tutma yükü F Satıcılar: pazarlama kolaylığı F Site: Düşük maliyetli merkezi yönetim F Girişimci / Konsorsiyum: –işletme giderlerinin paylaşılması –alım gücünün artması

25 “INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Elektronik Bilgi Hizmetleri ve Erişim Yönetimi Yaşar Tonta H.Ü. Kütüphanecilik Bölümü


"“INET-TR ’2000: Türkiye’de Internet Konferansı” 9-11 Kasım 2000, İstanbul Y.T. Elektronik Bilgi Hizmetleri ve Erişim Yönetimi Yaşar Tonta H.Ü. Kütüphanecilik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları