Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ."— Sunum transkripti:

1 Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ

2 Sinir Sistemi Periferik Eferent Otonom Parasempatik Sempatik NANK Somatik Aferent Santral

3

4

5

6

7

8 hemikolinyum botulinum toksini vesamikol

9 Noradrenalin Sentezi tirozin DOPA dopaminnoradrenalin (norepinefrin) adrenalin (epinefrin) tirozin hidroksilaz DOPA dekarboksilaz dopamin ß hidroksilaz feniletanolamin-N-metil transferaz (FNMT)

10 glukokortikoidler östrojenler kokain trisiklik antidepresanlar guanetidin bretilyum reserpin

11 Noradrenalin ve Adrenalinin Metabolizması

12

13 Presinaptik reseptörler  Otoreseptör  Heteroreseptör

14

15

16 Res.AgonistAntagonistLokalizasyonEtkiAracı sistem Nikotinik Kas tipi (N M ) Feniltrimetil- amonyum  -Bungaratoksin Tubokürarin Nöromusküler kavşak DepolarizasyonKanal (Na + ) Nöron tipi (N N ) Dimetilfenil piperazinyum Heksametonyum Mekamilamin  -bungarotoksin Otonom gangliyonlar EPSP (hızlı)Kanal (Na + ) Adrenal medulla Katekolamin salg. SSSDepolarizasyon Muskarinik M1M1 Oksotremorin McN-A-343 Pirenzepin Telenzepin Otonom gangl.EPSP (yavaş)PLC SSSBellek M2M2 AF-DX 116KalpYavaşlamaAS inh. K + kanal akt. Presinaptik uçIPSP M3M3 Heksahidro- siladifenidol Düz kasKasılmaPLC Salgı beziSalgılama M4M4 SSS? M5M5 ? Kolinerjik Reseptörler

17

18

19

20

21 AGONİSTANTAGONİST SelektifSelektif olmayanSelektifSelektif olmayan 11 Fenilefrin, Metoksamin, Sirazolin A  NA >> I Prazosin, Terazosin, Doksazosin, Urapidil, Indoramin, Alfuszosin, Tamsulosin Fenoksibenzamin, Fentolamin, Tolazolin 22 Klonidin, Alfametilnoradrenalin, Guanabenz, Guanfasin, Oksimetazolin, Ksilazin Yohimbin, Efaroksan, Idazoksan, Rovolsin, RX , Atipemazol 11 Dobutamin, Ksamoterol I > A =NAAtenolol, Praktolol, Betaksolol, Bisoprolol, Metoprolol, Esmolol, Asebutolol Propranolol, Alprenolol, Pindolol, Nadolol, Timolol Sotalol, Penbutolol Karteolol, Levobunolol 22 Terbutalin, Prokaterol, Salbutamol, Salmeterol, Formeterol, Pirbuterol, Bitolterol, Ritodrin, Metaproterenol, Albuterol I > A >> NAButoksamin, Alfametil-propranolol 33 BRL 37344I = NA > A? Adrenerjik Reseptörler

22 İkinci Ulak(lar)  1 (  1A,  1B,  1D ) Fosfolipaz C aktivasyonu IP 3 ve DAG oluşumu, intraselüler Ca 2+   2 (  2A,  2B,  2C ) Adenilil siklaz inhibisyonu, K + kanallarının aktivasyonu 11 Adenilil siklaz ve Ca 2+ kanallarının aktivasyonu 22 Adenilil siklaz aktivasyonu 33 44 Adrenerjik Reseptörlerin İkinci Ulakları

23 Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Sempatik ve Parasempatik Aktivasyonla Oluşan Etkiler

24 OrganSempatik SistemParasempatik Sistem RYanıtR Göz İris radiyal kası İris sfinkter kası Siliyer kas Aköz hümör oluşumu Aköz hümör drenajı  1  2  1;  2  2 ;  1 Midriyazis (++) Gevşeme (uzağı görme) (+) Artma (++); azalma (+) M3M3M3M3 Miyozis (+++) Kasılma (yakını görme) (+++) Kalp SA düğüm AV düğüm Ventriküller 111111 Kalp hızında  (++) İleti hızında  (++) Otomatisite  (++) Kontraktilite  (+++) İleti hızı  Otomatisite  M2M2M2M2 Kalp hızında  (vagal etki) (+++) İleti hızında  (AV blok) (+++) - Sempatik ve Parasempatik Sistemin Uyarılmasıyla Oluşan Etkiler

25

26

27 OrganSempatik SistemParasempatik Sistem R.YanıtR.Yanıt Arteriyol Koroner Deri, Mukoza İskelet kası Tükürük bezleri Beyin Karın viserleri Akciğer Böbrek  1,  2;  2  1,  2  ;  2  1,  2  1  1,  2 ;  2  1,  2 ;  2 Konstriksiyon (+); Dilatasyon (++) Konstriksiyon (+++) Konstriksiyon (++); dilatasyon (++) Konstriksiyon (+++) Konstriksiyon (hafif) Konstriksiyon (+++) Konstriksiyon (++); Dilatasyon (+) Konstriksiyon (++); Dilatasyon (+) - Ven ;2;2 Konstriksiyon (++); dilatasyon (+) - Muskarinik agonistlerin bazı damar yataklarında yaptığı vazodilatasyona endotel kaynaklı gevşetici faktör (EDRF, NO) aracılık eder.

28 OrganSempatik SistemParasempatik Sistem RYanıtR Akciğer (bronşlar) Bronşiyal kaslar Mukoza mukus bezlerinin salgısı Mukoza bezlerinin seröz salgısı Mukosiliyer transport 221221 Gevşeme (+) Salgıda  Salgıda  Hızlanma M3M3M3M3M3M3 Kasılma (++) Salgıda  (+++) Salgıda  (+++) - Böbrek Renin salgılanması  1 ;  1,  2 Azalma (+); artma (++) - Gastrointestinal sistem Motilite Sfinkterler Özofagus alt sfinkteri  1,  2,  1,  2  1  ;  Azalma (+) Kasılma (+) Kasılma (++); gevşeme (+) M3M3M3M3M3M3 Artma (+++) Gevşeme (+) Kasılma (++) Genitoüriner sistem Detrusor kası Trigon-sfinkter 2121 Gevşeme (+) Kasılma (++) M3M3M3M3 Kasılma (+++) Gevşeme (++)

29 OrganSempatik SistemParasempatik Sistem RYanıtR Ter bezleri Ekrin Apokrin M31M31 Salgılama (+++) Salgılama (+) ---- Piloerektör kaslar 11 Kasılma (++)- Penis 11 EmisyonEreksiyon (+++) (VIPerjik ve nitrerjik) Dalak kapsülü  1 ;  2 Kasılma (++); gevşeme (+)- Uterus Miyometriyum 1;221;22 Gebe: Kasılma; gevşeme Gebe olmayanlar: Gevşeme Adipositler (lipoliz)  1 -  3 ;  2 Artma (++); azalma (+)- Karaciğer  2,  1 Glikojenoliz, glukoneojenez ve glikojen sentezinin inh. - İskelet kası 22 Glikojenoliz Pankreas İnsülin salgılanması  2 ;  2 Artma (+); Azalma (+++)- Trombosit 22 Agregasyon-

30 Bronkodilatasyon Lakrimasyon Bronkokonstriksiyon D U M B B L E S Diyare Ürinasyon Miyozis Bradikardi Salivasyon Eksitasyon Konstipasyon İdrar retansiyonu Midriyazis Taşikardi Ø PARASEMPATOMİMETİK SEMPATOMİMETİK Vazokonstriksiyon (vazodilatasyon) + İnotrop Etki Glikojenoliz, glukoneojenez

31 AB Nörotransmiter Nöromodülatör Nöromediyatör Ko-transmiter

32 TransmiterLokalizasyonFonksiyon Peptid yapıda olmayanlar ATPPostgangiyonik sempatik nöronlar (örneğin kan damarları, vas deferens) Hızlı depolarizasyon/düz kas kasılması GABA, 5-HTEnterik nöronlarPeristaltik refleks DopaminBazı sempatik nöronlar (örneğin böbrek)Vazodilatasyon NOPelvik sinirlerEreksiyon Gastrik sinirlerGastrik boşalma Peptidler Nöropeptid Y (NPY) Postgangliyonik sempatik nöronlar (örneğin kan damarları) NA’in kasıcı etkisini artırır NA salıverilmesini azaltır Vazoaktif intestinal peptid (VIP) Tükrük bezlerinin parasempatik sinirleriVazodilatasyon ACh’in kotransmiteri Hava yolu düz kaslarının NANK innervasyonu Bronkodilatasyon GnRHSempatik gangliyonlarYavaş depolarizasyon ACh’in kotransmiteri P maddesiSempatik gangliyonlar Enterik nöronlar Yavaş depolarizasyon ACh’in kotransmiteri CGRPMiyelinsiz duyusal nöronlarVazodilatasyon, Vasküler sızıntı Nörojenik inflamasyon NANK ve Kotransmiterler

33 Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Parasempatik Sistem

34 Parasempatomimetikler (Kolinomimetikler) Kolinomimetikler Doğrudan etkili Kolin esterleri Alkaloidler ve sentetik türevleri Dolaylı etkili Geri dönüşümlü (reversible) Geri dönüşümsüz (irreversible)

35 Kolin Esterleri Kolinesteraza Duyarlık Muskarinik EtkiNikotinik Etki KVSGISMesaneGöz (lokal) Asetilkolin Metakolin Karbakol Betanekol-±

36 Alkaloidler ve Sentetik Türevleri MuskarinikKarmaNikotinik Muskarin K, A Pilokarpin A Oksotremorin S Aseklidin S Arekolin A Nikotin A Lobelin A Dimetilfenilpiperazinyum K, S K: Kuvaterner, S: Sentetik, A: Alkaloid

37 Kolinesteraz İnhibitörleri Geri DönüşümlüGeri Dönüşümsüz Edrofonyum K Neostigmin K Fizostigmin (Eserin) A Piridostigmin K Ambenonyum K Distigmin K Takrin Donepezil Rivastigmin Galantamin Paration Malation İsoflorofat Ekotiofat Soman Tabun Sarin

38 Asetilkolinesteraz

39

40

41

42 Parasempatomimetiklerin Etkileri  Bradikardi (ufak dozlarda taşikardi), A-V iletimi yavaşlatırlar  Damarlarda gevşeme (endotelden NO salarak). Kan basıncında düşme (direkt etkililer için) (AChEİ ilaçlar, intoksikasyon durumlarının terminal dönemi hariç kan basıncını düşürmezler. Sempatik gangliyonların ve adrenal medullanın uyarılması nedeniyle kan basıncını yükseltirler)  Miyozis, akomodasyon spazmı (uzak görme bozulur)  Ter bezlerinin salgısında artma, lakrimasyon  Hipersalivasyon  Bronkospazm  Gastrointestinal motilitede artma, sfinkterlerde gevşeme  Miksiyon  AChEİ ilaçlar çizgili kaslarda aşırımı kolaylaştırarak çizgili kasları uyarırlar.  SSS etkileri: (Organofosfatlar ve fizostigmin için) İntoksikasyon durumlarında santral stimülasyon, ardından depresyon, konvülsiyonlar, solunum depresyonu, koma

43 Parasempatomimetiklerin Endikasyonları  Postoperatif paralitik ileus ve mesane atonisi Neostigmin Betanekol  Nörojenik (paralitik) mesane bozuklukları Betanekol  Glokom (Dar açılı) Pilokarpin Fizostigmin  Myastenia gravis Edrofonyum (test için) Neostigmin Piridostigmin Ambenonyum Distigmin  Alzheimer hastalığı Takrin (tetrahidroaminoakridin) (hepatotoksik) Donepezil Rivastigmin Galantamin  Kompetitif tipteki nöromusküler bloke edicilerin etkisini sonlandırmak için Neostigmin  Atropin, trisiklik antidepresanlar, fenotiazinler ve benzeri santral antikolinerjik etkisi olan ilaçlarla zehirlenmelerde Fizostigmin  Refluks özofajit Betanekol

44 Parasempatolitikler (Antikolinerjikler)  Atropin (Hyosiyamin) = tropin + tropik asid  Skopolamin (Hyosin) = skopin + tropik asid Atropa belladonna Datura stramonium Hyoscyamus niger atropinskopolamin

45 Atropa belladonna

46 Datura stramonium

47 Hyoscyamus niger

48 Parasempatolitiklerin Etkileri  Taşikardi (ufak dozlarda bradikardi), A-V iletimi hızlandırır  Midriyazis, siklopleji (yakın görme bozulur)  Ter bezlerinin salgısında azalma, çocuklarda buna bağlı hipertermi (atropin ateşi), ciltte kuruluk (anhidroz)  Ağız kuruluğu  Konstipasyon, antispazmodik etki  İdrar retansiyonu  Flushing  SSS etkileri: –Atropinle hafif, skopolaminle belirgin sedatif etki –Yüksek dozda atropin: halüsinasyon, deliryum, hipereksitasyon –Çok yüksek dozda atropin ve skopolamin: KONVÜLSİYON ardından solunum merkezi depresyonu sonucu ÖLÜM

49 ACh Atropin düşük dozda bradikardi, normal dozlarda taşikardi yapar M2M2 M1M1 ACh (–)(–) Atropin SA düğüm hücresi

50 Parasempatolitiklerin Endikasyonları  Peptik ülser Pirenzepin, Telenzepin  GİS spazm ve hipermotilite durumları  Siklopleji ve midriyazis oluşturmak için Tropikamid Siklopentolat Homatropin Ökatropin  Bronkodilatör olarak İpratropium bromür  A-V blok Atropin  Preanestezik medikasyon Atropin  Parasempatomimetik aşırı etkinlik oluşturan mantar zehirlenmeleri Atropin  Organofosfatlı insektisidlerle zehirlenmeler Atropin  Parkinson hastalığı Biperiden, Triheksifenidil Benztropin Bornaprin, Klorfenoksamin, Etopropazin  Hareket hastalığı (taşıt tutmasına karşı) Skopolamin

51 Mantar Zehirlenmeleri Çabuk Başlayan Zehirlenmeler  Parasempatomimetik aşırı etkinlik oluşturanlar Inocybe ve Clitocybe türleriMUSKARİN’e bağlı  Uyku oluşturmaksızın öfori, deliryum ve halüsinasyon oluşturanlar Psilocybe türleriPSİLOSİN ve PSİLOSİBİN’e bağlı  Deliryum, eksitasyon veya halüsinasyonlarla birlikte uyku (veya koma) oluşturanlar Amanita muscariaİBOTENİK ASİD’e (glutamat benzeri etki) ve MUSİMOL’e (GABA agonisti) bağlı  Disülfiram benzeri reaksiyon oluşturanlar Coprinus atramentariusKOPRİN’e bağlı (aldehid dehidrojenaz inhibisyonu)  Yalın gastroenterit şeklinde iritasyon yapanlar

52 Amanita muscaria

53 Inocybe gheophylla

54 Mantar Zehirlenmeleri Geç Başlayan Zehirlenmeler  Amanita phalloides, A. verna, A. virosa ve diğer Galeriana grubu mantarlar Amanita phalloides Amanita verna Amanita virosa Galeriana autumnalis Galeriana marginata  Cortinarius grubu mantarlar Nefrotoksik etki  Gyromitra türleri Hepatotoksik etki FALLOİDİN (akut gastroenterit tablosu) a-AMANİTİN (karaciğer, böbrek, beyin harabiyeti) (RNA polimeraz II inhibisyonu) Zehirlenme 3 dönem gösterir: Başlangıç dönemi: Mantarın yenilmesinden 8-12 saat sonra gastroenterit tablosu şeklinde başlar. Asemptomatik dönem: Yenildikten saat sonra gastroenterit tablosu hafifleyerek kaybolur. Bu dönem 2-6 gün sürer. Üçüncü dönem: Karaciğer nekrozu nedeniyle sarılık, ensefalopati, koagülopati, hipoglisemi Olguların yaklaşık 1/3’ü ilk hafta içinde ölür. Antidot yok. (Yüksek doz penisilin G, silibinin, tioktik asid kullanılabilir)

55 Amanita phalloides

56 Galeriana autumnalis

57 Organofosfatlı İnsektisid Zehirlenmeleri Tedavi:  Parasempatik etkinliğin antagonize edilmesi Atropin  Spesifik antidot Enzim Reaktivatörleri ENZİM REAKTİVATÖRLERİ PAM (pralidoksim) Obidoksim DAM (diasetilmonoksim) İlk 36 saat içinde kullanılırlar. Ne kadar geç verilirse etkinlikleri o derece azalır. Eskime (aging)  Zehir uzaklaştırılır, cilt sodyum bikarbonat (yoksa sabun) ile yıkanır.  Zehir içilmişse mide yıkanır. Genel zehirlenme prensipleri uygulanır.  Solunum yolları açık tutulur, gerekirse mekanik ventilasyon yapılır.  İV atropin (atropin zehirlenme belirtileri görülene kadar) ve varsa enzim reaktivatörleri.  Konvülsiyonlar oluşursa İV diazepam paraokson

58 Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Sempatik Sistem

59 İkinci Ulak(lar)  1 (  1A,  1B,  1D ) Fosfolipaz C aktivasyonu IP 3 ve DAG oluşumu, intraselüler Ca 2+   2 (  2A,  2B,  2C ) Adenilil siklaz inhibisyonu, K + kanallarının aktivasyonu 11 Adenilil siklaz ve Ca 2+ kanallarının aktivasyonu 22 Adenilil siklaz aktivasyonu 33 44 Adrenerjik Reseptörlerin İkinci Ulakları

60 AGONİSTANTAGONİST SelektifSelektif olmayanSelektifSelektif olmayan 11 Fenilefrin, Metoksamin, Sirazolin A  NA >> I Prazosin, Terazosin, Doksazosin, Urapidil, Indoramin, Alfuszosin, Tamsulosin, Terazosin Fenoksibenzamin, Fentolamin, Tolazolin 22 Klonidin, Alfametilnoradrenalin, Guanabenz, Guanfasin, Oksimetazolin, Ksilazin Yohimbin, Efaroksan, Idazoksan, Rovolsin, RX , Atipemazol 11 Dobutamin, Ksamoterol I > A =NAAtenolol, Praktolol, Betaksolol, Bisoprolol, Metoprolol, Esmolol, Asebutolol Propranolol, Alprenolol, Pindolol, Nadolol, Timolol Sotalol, Penbutolol Karteolol, Levobunolol 22 Terbutalin, Prokaterol, Salbutamol, Salmeterol, Formeterol, Pirbuterol, Bitolterol, Ritodrin, Metaproterenol, Albuterol I > A >> NAButoksamin, Alfametil-propranolol 33 BRL 37344I = NA > A? Adrenerjik Reseptörler

61 İlaçlarKlinik kullanılış DOĞRUDAN ETKİLİ a. Endojen katekolaminler Adrenalin (Epinefrin)Anafilaktik şok, geniş açılı glokom tedavisi Noradrenalin (Norepinefrin)Antihipotansif DopaminKardiyojenik şok tedavisi b. Selektif olmayan  sempatomimetikler EtilefrinAntihipotansif NorfenefrinAntihipotansif OksedrinAntihipotansif KorbadrinLokal anesteziklerle kombinasyon (lokal vazokonstriksiyon) OktopaminAntihipotansif HeptaminolAntihipotansif DipivefrinGlokom tedavisi

62 İlaçlarKlinik kullanılış c. Selektif  1 sempatomimetikler MetoksaminAntihipotansif FenilefrinNazal dekonjestan (lokal), midriyatik (lokal) d. Selektif  2 sempatomimetikler KlonidinAntihipertansif AlfametildopaAntihipertansif GuanfasinAntihipertansif GuanabenzAntihipertansif NafazolinNazal dekonjestan (lokal) TetrahidrazolinNazal dekonjestan (lokal) KsilometazolinNazal dekonjestan (lokal) OksimetazolinNazal dekonjestan (lokal) e. Selektif olmayan  sempatomimetikler İzoproterenolAV blok EtilnoradrenalinBronkodilatör Bufenin İsoksuprin

63 İlaçlar Klinik kullanılış f. Selektif  1 sempatomimetikler DobutaminKardiyak stimülan ButopaminKardiyak stimülan KsamoterolKardiyak stimülan PrenalterolKardiyak stimülan g. Selektif  2 sempatomimetikler RitodrinUterus gevşetici AlbuterolBronkodilatör OrsiprenalinBronkodilatör TerbutalinBronkodilatör SalmoterolBronkodilatör KarbuterolBronkodilatör ProtokilolBronkodilatör İzoetarinBronkodilatör RimiterolBronkodilatör PirbuterolBronkodilatör BitolterolBronkodilatör

64 İlaçlar Klinik kullanılış DOLAYLI ETKİLİ AmfetaminSSS uyarıcısı MetamfetaminSSS uyarıcısı MetilfenidatSSS uyarıcısı PemolinSSS uyarıcısı Tiramin SiklopentaminNazal dekonjestan (lokal) TuaminoheptanNazal dekonjestan (lokal) MetilheksaminNazal dekonjestan (lokal) PropilheksedrinNazal dekonjestan (lokal) KARMA ETKİLİ EfedrinNazal dekonjestan MetaraminolAntihipotansif, Paroksismal atriyal taşikardi MefenterminAntihipotansif PsödoefedrinNazal dekonjestan (sistemik) FenilpropanolaminNazal dekonjestan (sistemik)

65 NA ( ,  1 ) A1(,1,2)A1(,1,2) İ(1,2)İ(1,2) D (D 1, D 2, ,  ) TPD , 0,  2 Kan Akımı Cilt, mukoza  İskelet kasları  Böbrek ,3,3  Mezenterik  Beyin  0,  Koroner  Kalp hızı 44  0,  2 Kontraktilite 0,   Debi 0,  Kan basıncı Ortalama , 0,  2 Sistolik   Diyastolik  Nabız basıncı 0,  1Adrenalin için verilen etkiler düşük dozlardaki etkilerdir, yüksek dozlarda etkileri noradrenalininkiler gibidir. 2Doza bağımlı. 3Normal kişilerde azaltır, şoklularda artırır. 4Vagal refleks ile.

66

67

68 NA ( ,  1 ) A1(,1,2)A1(,1,2) İ(1,2)İ(1,2) D (D 1, D 2, ,  ) TPD , 0,  2 Kan Akımı Cilt, mukoza  İskelet kasları  Böbrek ,3,3  Mezenterik  Beyin  0,  Koroner  Kalp hızı 44  0,  2 Kontraktilite 0,   Debi 0,  Kan basıncı Ortalama , 0,  2 Sistolik   Diyastolik  Nabız basıncı 0,  1Adrenalin için verilen etkiler düşük dozlardaki etkilerdir, yüksek dozlarda etkileri noradrenalininkiler gibidir. 2Doza bağımlı. 3Normal kişilerde azaltır, şoklularda artırır. 4Vagal refleks ile.

69 V = I x R TA = Debi x TPD Debi = Atım Hacmi x Nabız

70

71

72 NA ( ,  1 ) A1(,1,2)A1(,1,2) İ(1,2)İ(1,2) D (D 1, D 2, ,  ) TPD , 0,  2 Kan Akımı Cilt, mukoza  İskelet kasları  Böbrek ,3,3  Mezenterik  Beyin  0,  Koroner  Kalp hızı 44  0,  2 Kontraktilite 0,   Debi 0,  Kan basıncı Ortalama , 0,  2 Sistolik   Diyastolik  Nabız basıncı 0,  1Adrenalin için verilen etkiler düşük dozlardaki etkilerdir, yüksek dozlarda etkileri noradrenalininkiler gibidir. 2Doza bağımlı. 3Normal kişilerde azaltır, şoklularda artırır. 4Vagal refleks ile.

73 TA = Debi x TPD Debi = Atım Hacmi x Nabız W= TA x Debi W = V x I W= TPD x Debi x Debi W= TPD x Debi 2 W= TPD x Nabız 2

74 Adrenalin etkisinin tersine çevrilmesi

75 Vazopresör ve Kardiyak Stimülan Sempatomimetikler AfiniteKullanılışSpesiyalite Adrenalin (Epinefrin)  1 =  2 ;  1 =  2 Anafilaksi Ventriküler fibrilasyon Nazal dekonjestan (%1) Lokal anesteziklerle kombinasyon ADRENALİN ADRENALİN GALEN Noradrenalin (Norepinefrin)  1 =  2 ;  1 >>  2 Şok Hipotansiyon İzoproterenol (İzoprenalin)  1  2  Kalp blokları Kardiyojenik şok (M.İ. sonrası) Septik şok Bronkodilatör ASTERAL Dopamin D 1  D 2  Şok DOPMİN GİLUDOP Dobutamin  1  2  KKYDOBUTREX

76 AGONİSTANTAGONİST SelektifSelektif olmayanSelektifSelektif olmayan 11 Fenilefrin, Metoksamin, Sirazolin A  NA >> I Prazosin, Terazosin, Doksazosin, Urapidil, Indoramin, Alfuszosin, Tamsulosin, Terazosin Fenoksibenzamin, Fentolamin, Tolazolin 22 Klonidin, Alfametilnoradrenalin, Guanabenz, Guanfasin, Oksimetazolin, Ksilazin Yohimbin, Efaroksan, Idazoksan, Rovolsin, RX , Atipemazol 11 Dobutamin, Ksamoterol I > A =NAAtenolol, Praktolol, Betaksolol, Bisoprolol, Metoprolol, Esmolol, Asebutolol Propranolol, Alprenolol, Pindolol, Nadolol, Timolol Sotalol, Penbutolol Karteolol, Levobunolol 22 Terbutalin, Prokaterol, Salbutamol, Salmeterol, Formeterol, Pirbuterol, Bitolterol, Ritodrin, Metaproterenol, Albuterol I > A >> NAButoksamin, Alfametil-propranolol 33 BRL 37344I = NA > A? Adrenerjik Reseptörler

77 Sempatolitikler  Adrenerjik Reseptör Blokörleri –Alfa blokörler –Beta blokörler  Adrenerjik Nöron Blokörleri –Rezerpin –Guanetidin –Guanedrel

78 Alfa Blokörler TPD ↓↓ → TA ↓↓ (Postural hipotansiyon) Refleks taşikardi (? Anjina) kronik kullanım: Böbrek kan akımı ↓ → Su tutulması (Kompansasyon)

79 Alfa Blokörlerin Endikasyonları AfiniteKullanılışSpesiyalite Fenoksibenzamin  1 >  2 (non-kompetitif) (H 1, M, 5-HT Ant) Feokromasitoma (beta blokörlerle birlikte) Fentolamin  1 =  2 (H 1, H 2, M Ag) Feokromasitoma (beta blokörlerle birlikte) Erektil disfonksiyon Prazosin  1 >>>  2 Hipertansiyon APO-PRAZO 2 mg tab MİNİPRESS 1, 2 ve 5 mg tab Terazosin  1 >>>  2 Hipertansiyon BPH HYTRİN 2 ve 5 mg tab Doksazosin  1 >>>  2 Hipertansiyon BPH DOKSURA 2 ve 4 mg tab CARDURA 2 ve 4 mg tab Tamsulosin  1 (  1A  1B ) BPHFLOMAX MR 0,4 mg kaps Alfuzosin 11 BPHXATRAL 2,5 mg tab İndoramin 11 Hipertansiyon Urapidil  1 (zayıf  2 Ag,  1A Ag ve  1 Ant) Hipertansiyon BPH

80 Beta Blokörler Etkileri  – inotrop (  1)  – kronotrop (  1)  A-V iletimi yavaşlatırlar (  1)  Otomatisiteyi azaltırlar (  1)  Kronik kullanım ile kan basıncını düşürürler  GFR   Su ve tuz retansiyonu (nadolol ve tertatolol hariç)  Portal ven basıncını  (kardiyoselektif olmayanlar)  Bronkokonstriksiyon (  2)  Renin salgısında azalma (  1,  2)  Lipolizin inhibisyonu (  1,  3)  İnsülin enjeksiyonuna bağlı gelişen hipogliseminin normale dönüşünü geciktirirler (  2) Hipogliseminin taşikardi, palpitasyon, titreme gibi ön belirtilerini ortadan kaldırırlar  ÇDDL , DDL-k , YDL-k   ATEROJEN   2 uyarı  HİPOKALEMİ Beta blokörler  HİPERKALEMİ  Santral etkiler: Uyuşukluk, Bellekte bozulma Dezorientasyon Halusinasyonlar Psikotik depresyon hali

81 Portal Hipertansiyon  Portal Venöz Basıncı belirleyen 2 parametre vardır: –Portal venlere akış (mesenterik arterioler direnç tarafından belirlenir) –Portal venden çıkışa karşı direnç Portal Ven Giriş (İnflow) Çıkış (Outflow)Siroz Beta Blokör Selektif olmayan

82 SeçicilikİSEMSEF (P.O.)t 1/2 (h)H/L Asebutololß1ß1 ++0,53-4L Atenololß1ß1 000,5-0,66-9H Betaksololß1ß1 000,914-22H Bisoprololß1ß1 000,98-12H Bopindolol-000,54-5 Esmololß1ß dak. Karteolol-+00,856H Labetalol-0±0,34-6 Metoprololß1ß1 0±0,53-4L Nadolol-000,2-0,514-24H Nebivololß1ß1 Oksprenolol-++0,2-0,751-2L Penbutolol-+00,95 Pindolol-++±0,75-1,03-4 Propranolol-0++0,25-0,303-5L Seliprololß1ß1 +00,3-0,744-12H Sotalol-000,9-1,07-16H Tertatolol-000,63H Timolol-000,54-5L

83 Beta Blokörler Kardiyoselektivite  Daha az bronkokonstriksiyon  Daha az periferik vazokonstriksiyon  “İnsuline bağlı hipogliseminin normale dönüşünü” daha az geciktirme ve hipogliseminin belirtilerini daha az maskeleme

84 SeçicilikİSEMSEF (P.O.)t 1/2 (h)H/L Asebutololß1ß1 ++0,53-4L Atenololß1ß1 000,5-0,66-9H Betaksololß1ß1 000,914-22H Bisoprololß1ß1 000,98-12H Bopindolol-000,54-5 Esmololß1ß dak. Karteolol-+00,856H Labetalol-0±0,34-6 Metoprololß1ß1 0±0,53-4L Nadolol-000,2-0,514-24H Nebivololß1ß1 Oksprenolol-++0,2-0,751-2L Penbutolol-+00,95 Pindolol-++±0,75-1,03-4 Propranolol-0++0,25-0,303-5L Seliprololß1ß1 +00,3-0,744-12H Sotalol-000,9-1,07-16H Tertatolol-000,63H Timolol-000,54-5L

85 Beta Blokörler İntrensek Sempatomimetik Etkinlik (ISE +)  Miyokardı deprese edici,  Kardiyak iletiyi yavaşlatıcı,  Lipid metabolizmasını bozucu,  Bronkokonstriktör etkilerin daha az olması beklenir.

86 SeçicilikİSEMSEF (P.O.)t 1/2 (h)H/L Asebutololß1ß1 ++0,53-4L Atenololß1ß1 000,5-0,66-9H Betaksololß1ß1 000,914-22H Bisoprololß1ß1 000,98-12H Bopindolol-000,54-5 Esmololß1ß dak. Karteolol-+00,856H Labetalol-0±0,34-6 Metoprololß1ß1 0±0,53-4L Nadolol-000,2-0,514-24H Nebivololß1ß1 Oksprenolol-++0,2-0,751-2L Penbutolol-+00,95 Pindolol-++±0,75-1,03-4 Propranolol-0++0,25-0,303-5L Seliprololß1ß1 +00,3-0,744-12H Sotalol-000,9-1,07-16H Tertatolol-000,63H Timolol-000,54-5L

87 Beta Blokörler Hidrofillik  Bireyler arası doz değişkenliği fazla değildir.  Böbrekler yoluyla atılma daha fazladır.  Sedatif etki daha azdır. (Kan-beyin engelini aşmaları daha zordur)

88 SeçicilikİSEMSEF (P.O.)t 1/2 (h)H/L Asebutololß1ß1 ++0,53-4L Atenololß1ß1 000,5-0,66-9H Betaksololß1ß1 000,914-22H Bisoprololß1ß1 000,98-12H Bopindolol-000,54-5 Esmololß1ß dak. Karteolol-+00,856H Labetalol-0±0,34-6 Metoprololß1ß1 0±0,53-4L Nadolol-000,2-0,514-24H Nebivololß1ß1 Oksprenolol-++0,2-0,751-2L Penbutolol-+00,95 Pindolol-++±0,75-1,03-4 Propranolol-0++0,25-0,303-5L Seliprololß1ß1 +00,3-0,744-12H Sotalol-000,9-1,07-16H Tertatolol-000,63H Timolol-000,54-5L

89 Beta Blokörler Melez (Hibrid) Etkinlik  Labetalol (Pseudohibrid)  1 blokör  2blokör  1blokör  Seliprolol  1blokör  2agonist  2blokör  Karvedilol  1blokör  2blokör  1blokör kalsiyum kanal blokajı

90 Beta Blokörler Endikasyonları  Hipertansiyon  Anjina pektoris  Taşiaritmiler  Akut miyokard infarktüsünün tedavisi ve infarktüs sonrası profilaksi  Hipertiroidizm  Hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopati (idiyopatik subaortik stenoz)  Feokromositoma (  blokörler ile birlikte)  Migren (profilaktik)  Glokom (kronik açık açılı)  Anksiyete  Portal hipertansiyon (kardiyoselektif olmayanlar)  Bazı konjestif kalp yetmezliği vakaları

91 Beta Blokörler Yan Etkileri  GİS bozuklukları  Bronkokonstriksiyon (  2 mimetiklere yanıt vermez. Teofilin kullanılır)  Kalp yetmezliği  Sinüs bradikardisi, A-V blok  Glukoza dayancın bozulması  Lipid metabolizmasına olumsuz etkiler  Egzersize (atletik) toleransın azalması  Periferik kan akımının azalmasına bağlı bozukluklar  Kesilme sendromu, rebound  SSS depresyonu, belleğin bozulması, halüsinasyonlar, psikotik reaksiyon  İmpotens (uzun süreli kullanım) (%20)  Hiperkalemi  Praktolol: göz-deri sendromu

92 Beta Blokörler Kontrendikasyonları  Ağır bradikardiler  Konjestif kalp yetmezliği  Aort stenozu  Kardiyojenik şok, perikardit gibi düşük debili kalp hastalıkları  2. ve 3. derecede kalp blokları  Astma (kardiyoselektif bb)  Periferik vasküler hastalık (kardiyoselektif ve ISE (+) olan bb)  Diabetes mellitus (kardiyoselektif bb)  Yaşlı hastalar (65-70 yaş  )

93 Gangliyon Blokörleri  Depolarizasyon ile blok oluşturanlar Nikotin Lobelin DMPP (dimetilfenilpiperazinyum) Tetrametilamonyum  Kompetisyon ile blok oluşturanlar Tetraetilamonyum Heksametonyum (C6) (Nikotinik reseptöre değil, katyon kanalı üzerinde veya içinde bir yere bağlanır) Mekamilamin Trimetafan Pentolinyum

94 Gangliyon Blokörlerinin Etkileri  GözSiklopleji Orta dereceli midriyazis  KVSBelirgin hipotansiyon (ortostatik) Orta dereceli taşikardi  GİSKonstipasyon  GÜSEreksiyon ve ejakulasyonun inhibisyonu Üriner retansiyon  SSSSedasyon ve tremor (mekamilamin dışındakiler SSS’ye geçemez)

95 Gangliyon Blokörlerinin Endikasyonları  Kontrollü hipotansiyon Beyin, göz ameliyatları, plastik cerrahide girişim sırasında kanamanın en aza indirilerek sekel oluşmasının önlenmesi için Trimetafan (intravenöz infüzyonla)  Hipertansif kriz Trimetafan (intravenöz infüzyonla)

96 Kolin pompasını inhibe ederek etki gösteren ilaç hangisidir? (1990 Eylül) a)Hemikolinyum b)Fizostigmin c)İmipramin d)Kokain e)Süksinilkolin Aşağıdakilerden hangisi organik fosfor zehirlenmelerinde görülmez? (1987 Eylül) a)Miyozis b)Cilt kuruluğu c)Fasikülasyon d)Salivasyon e)Bradikardi Aşağıdakilerden hangisi antikolinerjiktir? (1991 Eylül) a)Skopolamin b)Asetilkolin c)Pilokarpin d)Metakolin e)Fizostigmin Kolinesteraza dayanıklı, muskarinik ve nikotinik etkileri olan parasempatomimetik ilaç hangisidir? (1994 Eylül) a)Asetilkolin b)Metakolin c)Karbakol d)Betanekol e)Oksotremorin Aşağıdakilerden hangisi atropin zehirlenmesinde görülmez? (1988 Nisan) a)Midriyazis b)Konvülsiyon c)Konstipasyon d)Hipersalivasyon e)Taşikardi Fizostigmin ile neostigmin arasındaki ortak özellik hangisidir? (1991 Nisan) a)Trisiklik antidepresan zehirlenmelerinde kullanılırlar b)Her ikisi de alkaloiddir c)Her ikisi de yarı sentetiktir d)Her ikisinin etkileri atropinle bloke olur e)Her ikisi de kuvaterner yapıdadır

97 Asetilkolini parçalayan enzim hangisidir? (1987 Eylül) a)MAO b)KOMT c)Asetilkolinesteraz d)Kolinasetil transferaz e)Hiçbiri En kısa etki sürel asetilkolinesteraz inhibitörü hangisidir? (1988 Eylül) a)Neostigmin b)Piridostigmin c)Fizostigmin d)Malation e)Edrofonyum Aşağıdakilerden hangisi antikolinesteraz ilaçlar grubunda yer almaz? (1998 Nisan) a)Skopolamin b)Piridostigmin c)Neostigmin d)Edrofonyum e)Fizostigmin Aşağıdakilerden hangisi beta-blokörlerin etkilerinden değildir? (1998 Nisan) a)Anjina pektoris ataklarını azaltmaları b)Renin salgısını inhibe etmeleri c)Kan basıncını düşürmeleri d)İntraoküler basıncı düşürmeleri e)Aritmi yapmaları Aşağıdakilerden hangisi selektif beta-2 agonisttir? (1988 Nisan) a)Terbutalin b)Efedrin c)Tiramin d)Metoksamin e)İzoksuprin Deride vazokonstriksiyon, pozitif inotrop ve pozitif kronotrop etkiler oluşturan hangisidir? (1991 Nisan) a)Atropin b)Adrenalin c)Noradrenalin d)İzoprenalin e)Propranolol

98 Santral alfa2 reseptörleri uyararak antihipertansif etki oluşturan ilaç aşağıdakilerden hangisidir? (1992 Eylül) a)Rezerpin b)Guanfasin c)Propranolol d)Guanetidin e)Prazosin İntrensek sempatomimetik etkinliği olan beta- blokör hangisidir? (1993 Nisan) a)Propranolol b)Atenolol c)Labetalol d)Pindolol e)Esmolol Selektif alfa1 blokaj yaparak antihipertansif etki oluşturan ilaç aşağıdakilerden hangisidir? (1998 Nisan) a)Metoprolol b)Propranolol c)Tolazolin d)Prazosin e)Fenoksibenzamin Aşağıdakilerden hangisi propranololün etkisi değildir? (1990 Nisan) a)Parsiyel agonist etki b)Negatif kronotrop etki c)Negatif inotrop etki d)AV iletimin blokajı e)Hava yollarının direncini artırma Aşağıdakilerden hangisi beta-1 ve beta-2 reseptörleri birlikte etkiler? (1990 Nisan) a)Asebutolol b)Metoprolol c)Pindolol d)Atenolol e)Betaksolol Aşağıdaki beta blokörlerden hangisi karaciğerden ilk geçişi sırasında büyük ölçüde metabolize edilir? (1994 Eylül) a)Nadolol b)Pindolol c)Sotalol d)Asebutolol e)Propranolol

99 Organik fosfatlı insektisid zehirlenmesinde hangisi kullanılır? (2001 Nisan) a)Asetilkolin b)Fizostigmin c)Pralidoksim d)Nalokson e)Morfin En kısa etki süreli beta-blokör hangisidir? (2001 Nisan) a)Propranolol b)Nadolol c)Labetalol d)Timolol e)Esmolol Aşağıdakilerden hangisi noradrenalin re- uptake’ini inhibe etmez? (2001 Eylül) a)Kokain b)Desipramin c)İmipramin d)Guanetidin e)Nortriptilin Etki spektrumu yönünden noradrenaline benzeyen, ancak etki gücü ondan daha az olan ilaç hangisidir? (2001 Eylül) a)Efedrin b)Etilnoradrenalin c)Fenoterol d)Albuterol e)Terbutalin Aşağıdaki beta blokörlerden hangisinin oral biyoyararlanımı en yüksektir? (2001 Eylül) a)Nadolol b)Metoprolol c)Pindolol d)Labetalol e)Propranolol Aşağıdakilerden hangisinin tokolitik etkisi yoktur? (2000 Nisan) a)Tiramin b)Ritodrin c)Albuterol d)Fenoterol e)Terbutalin

100 Membran stabilize edici ve intrensek sempatomimetik etkilerin olmayan nonselektif beta blokör hangisidir? (2000 Nisan) a)Propranolol b)Nadolol c)Pindolol d)Metoprolol e)Atenolol Bradikardik etkisi en az olan hangisidir? (2000 Eylül) a)Atenolol b)Nadolol c)Metoprolol d)Pindolol e)Esmolol Yüksek dozda asetilkolin, atropinize bir deney hayvanında kan basıncını yükseltir. Bu etki aşağıdakilerden hangisi ile en fazla ve daima bloke edilir? (1999 Nisan) a)Nöromüsküler blokörler b)Gangliyon blokörleri c)Asetilkolinesterazlar d)Beta blokörler e)Alfa-2 agonistler Enzim reaktivatörü olan ve antidot olarak kullanılan hangisidir? (1999 Nisan) a)Pralidoksim b)N-asetilsistein c)Vitamin K d)Piridoksin e)Naltrekson Adrenal medulladan hangi uyarıyla adrenalin ve noradrenalin salınır? (1999 Nisan) a)Alfa1 b)Beta1 c)Beta2 d)Asetilkolin nikotinik e)Asetilkolin muskarinik Aşağıdakilerden hangisinon-selektif beta-1 beta-2 blokördür? (1999 Nisan) a)Metoprolol b)Atenolol c)Esmolol d)Asebutolol e)Pindolol

101 Aşağıdakilerden hangisi siklopleji yapmaksızın midriyazis yapar? (1999 Eylül) a)Atropin b)Homatropin c)Siklopentolat d)Fenilefrin e)Tropikamid Aşağıdaki durumların hangisinde propronolol kullanılmaz? (1999 Eylül) a)Migren ataklarının önlenmesinde b)Hipertansiyon tedavisinde c)Astım tedavisinde d)Glokom tedavisinde e)Hipertroidizmde Kalp yetmezliğinin acil tedavisinde kullanılan dobutamin aşağıdaki reseptörlerden hangisi üzerine uyarıcı etkisi sebebiyle kullanılır? (1999 Eylül) a)Beta adrenerjik reseptörler b)Alfa adrenerjik reseptörler c)Kolinerjik reseptörler d)Dopamin D2 reseptörleri e)VIPerjik reseptörler Prazosin + pindolol kombinasyonu ile aynı etkiye sahip olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir? (1999 Eylül) a)Diazoksid b)Frusemid c)Asebutalol d)Metoprolol e)Labetolol Beta bloker zehirlenmesinde hangisi antagonist olarak kullanılabilir? (2002 Nisan) a)Verapamil b)Hidralazin c)Glukagon d)Simetidin e)Piridoksin Hangi ilaç bronkodilatasyona yol açmaz? (2002 Nisan) a)Morfin b)İpratropium c)Etilnoradrenalin d)Atropin e)Efedrin

102 Aşağıdaki reseptörlerden hangisininin uyarılması adenilat siklaz enziminin aktivasyonuna, cAMP oluşumuna ve renal, mezenterik, koronel vasküler yatakta gevşemeye neden olur? a. a2 adrenerjik b. Serotonin 5-HT3 c. dopamin D1 d. M2 muskarinik e. Histamin H1 (Cevap C) 2003 Nisan Aşağıdakilerden hangisi lokal etkisi nedeniyle şaşılık ve fasiyal spazm durumlarında kullanılır? a. Kolin b. Fizostigmin c. Botulinum toksini d. Neostigmin e. Ambenonyum (Cevap C) 2003 Nisan Aşağıdakilerden hangisi adrenalin ve Noradrenalin verilen kişilerde hangisi aynı yönde etkilenir? a. Çizgili kas kan akımı b. Total periferik rezistans c. Kardiyak output d. Sistolik arter basıncı e. Serebral kan akımı (Cevap D) 2003 Nisan Aşağıdaki nöromusküler bloke edici ilaçlardan hangisinin otonomik ganglionları stimüle edici etkisi de olabilir? a. Atraküryum b. Gallamin c. Süksinilkolin d. Veküronyum e. Tübokürarin (Cevap C) 2003 Nisan

103 Adrenal medulladan katekolamin salıverilmesine yol açan resepetör aşağıdakilerden hangisidir? a. Nöronal nikotinik b. Muskuler nikotinik c. Muskarinik tip 1 (M1) d. Alfa 1 adrenerjik reseptör (a1) e. Muskarinik tip 3 (M3) (Cevap A) 2003 Eylül Aşağıdakilerden hangisi myotik parasempatomimetik ilaçların etkilerinden değildir? a. Geçici myopi oluşturmaları b. Kataraktlı hastada görmeyi bozmaları c. Akut dar açılı glokomun düzeltilmesi d. Siklopleji e. Kornea ödemi (Cevap D) 2003 Eylül Propranolol, aşağıdaki etkilerden hangisini gösterir? a. Feokromasitomada hipertansiyonu arttırır b. Trombositlerin agregasyon yeteneğini artırır. c. Miyokartta implus iletimin hızlandırır d. Renin sekresyonu arttırır e. Kalp debisinin yükseltir. (Cevap A) 2003 Eylül Aşağıdakilerden hangisi beta-adrenerjik reseptör agonistlerine dirençli beta-adrenerjik reseptör blokörleri ile zehirlenmede kullanılan bir antidottur? a. Fentolamin b. Terbutalin c. Pidolol d. Glukagon e. Atropin (Cevap D) 2003 Eylül

104 Aşağıdakilerden hangisi pilokarpinin özelliklerinden biri değildir? A) Kolinerjik muskarinik reseptör agonisti olması B) Glokom krizinde intra okuler basıncı düşürmek için kullanılması C) Göze damlatıldığında pupilde dilatasyona neden olması D) Ter bezinde salgılamayı arttırması E) Mide tonus ve motilitesinde artmaya neden olması (Cevap C) 2004 Nisan Aşağıdaki ilaçlardan hangisi selektif olarak alfa 1 adreno reseptör blokörüdür? A) Propranolol B) Metoproplolol C) Prazosin D) Pindolol E) Esmolol (Cevap C) 2004 Nisan Ter bezleri üzerinde belirgin etkisi olan alkaloit aşağıdakilerden hangisidir? A) Metakolin B) Oksotremorin C) Karbakol D) Betanekol E) Pilokarpin (Cevap E) 2004 Eylül Aşağıdaki sempatomimetik ilaçlardan hangisi sinir uçlarından biyojenik aminlerin salıverilmesine ve santral sinir sisteminde stimülasyona neden olur? A) Fenilefrin B) Amfetamin C) Metoksamin D) Klonidin E) Terbutalin (Cevap B) 2004 Eylül

105 Aşağıdaki ilaçlardan hangisi idrar yollarında organik bir tıkanıklığa bağlı olmayan mesane atonilerinde yararlı olabilir? A) Betanekol B) Trisiklik antidepresanlar C) Efedrin D) Atropin E) Fentolamin (Cevap A) 2004 Eylül Pralidoksim, aşağıdakilerden hangisinin neden olduğu zehirlenmelerde antidot olarak kullanılır? A) Arsenik B) Trisiklik antidepresanlar C) Nikotin D) Siyanür E) Organofosfatlı insektisitler (Cevap E) 2004 Eylül


"Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları