Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KAVRAM VE BECERİ ÖĞRETİMİ. KAVRAM ÖĞRETİMİ Kavram Kavramlar, benzer ve/veya ortak özellikleri olan nesne, olay, fikir ve davranışların oluşturduğu sınıflamaların.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KAVRAM VE BECERİ ÖĞRETİMİ. KAVRAM ÖĞRETİMİ Kavram Kavramlar, benzer ve/veya ortak özellikleri olan nesne, olay, fikir ve davranışların oluşturduğu sınıflamaların."— Sunum transkripti:

1 KAVRAM VE BECERİ ÖĞRETİMİ

2 KAVRAM ÖĞRETİMİ Kavram Kavramlar, benzer ve/veya ortak özellikleri olan nesne, olay, fikir ve davranışların oluşturduğu sınıflamaların soyut temsilcileridir. Kavramların gerçek hayatta tam karşılıkları yoktur, örnekleri vardır.

3 devam Eğitim açısından kavram ise, ortak tepkiye yol açan ilişkili uyaran takımıdır (Özyürek, 1984). Kavramlar, insanların duygu, düşünce ve hareket bütünlüğü içinde edindikleri tecrübeleri ile oluşurlar.

4 Kavramlar somut ve soyut (tanımlanmış) olarak incelenebilir; Somut Kavramlar: Fiziksel özellikleri duyu organları ile algılanabilen kavramlardır. Somut kavramlar genellikle okul öncesi dönemde öğrenilmektedir. Soyut (tanımlanmış) Kavramlar: Bazı kavramlar, kavramın nitelikleri ya da kavramlar arasındaki ilişkiler, objenin kendisi somut olarak gösterilerek açıklanamaz. Bu tür kavramların tanımlanması gereklidir. *** Somut kavramlar, soyut kavramların öğrenilmesinde önkoşuldur.

5 Kavramın Özellikleri * Kavramlar, dünyadaki gerçek obje ve olayların tecrübemize dayalı olarak algılanan özellikleri kadar tanımlanabilmektedirler. * Obje ve olayların algılanan özellikleri bireyden bireye değişebilir. * Kavramların bazı özelikleri, bazen birden fazla kavramın üyesi olabilirler.

6 devam * Kavramlar objelerin ve olayların hem doğrudan hem de dolaylı olarak gözlenebilen özelliklerinden oluşurlar. * Kavramlar çok boyutludur. * Kavramlar kendi içlerinde, özelliklerine uygun belli ölçütlere göre gruplanabilirler. * Kavramlar dille ilgilidir, sözcüklerle ifade edilirler.

7 devam * Kavramların özellikleri de kendi içinde birer kavramdır. * Nitelikler arasındaki ilişkiyi ve onların işlevini belirleyen kurallar, kavramı tanımlamaktadır. * Kavramların ilişkili ve ilişkisiz nitelikleri bulunmaktadır. * Kavramın aşamalı sınıflandırılması (Taksonomi) kavramın yapısına ilişkin özelliktir.

8 Kavramın Yapısına İlişkin Özellikler  Kavramın yapısal özellikleri, kavramın kendisinde var olan ve bir kavramı diğer bir kavramdan ayıran özelliklerdir. Bu özellikler:  fiziksel olabileceği gibi (örn., şekil, renk,vb.)  tanımsal da olabilir (örn., güçlük düzeyi,kural ya da kuralları).

9 devam  Kavramın Kurallarının Yapısı  Kavramın İlişkili (Ayırıcı) ve İlişkisiz (Ayırıcı Olmayan) Nitelikleri  Kavramın Taksonomik Düzeyi:

10 Kavramın Kurallarının Yapısı  Nitelikler arasındaki ilişkiyi ve onların işlevini belirleyen kurallar, kavramı tanımlar.  Bu kurallar çok sayıda aynı niteliğin bir arada bulunmasını içerebileceği gibi birbirinden farklı niteliklerin bir arada bulunmasını da içerebilir.  Aynı niteliklerden oluşan kavramlar, niteliklerin farklılaştığı kavramlardan daha kolay öğrenilmektedir.

11 devam  Farklı renkte, aynı türde iki nesne arasından “kırmızı renkte olanı göster” dendiğinde, üç kezden ikisinde gösterir. (1 tane kırmızı pil ve 1 tane sarı pil gibi)  Farklı renkte, farklı tipte iki nesne arasından “kırmızı renkte olanı göster” dendiğinde, üç kezden ikisinde gösterir. (1 tane büyük kırmızı düğme ve 1 tane küçük sarı düğme gibi)  Farklı renkte, farklı türde iki nesne arasından “kırmızı renkte olanı göster” dendiğinde, üç kezden ikisinde gösterir. (1 tane kırmızı kalem ve 1 tane yeşil düğme gibi)

12 Kavramın İlişkili (Ayırıcı) ve İlişkisiz (Ayırıcı Olmayan) Nitelikleri  Kavramın ilişkili (ayırıcı) nitelikleri, kavramın yapısında vardır ve kavramı tanımlar.  İlişkili nitelikler, kavramın benzer özelliklerinin oluşturulmasında yardımcı olur. Örneğin, “kare” kavramının ilişkili niteliği, karenin şeklidir.

13 devam  Kavramın ilişkisiz (ayırıcı olmayan) nitelikleri ise, kavramın yapısında vardır ve kavramı tanımlamaz.  İlişkisiz nitelikler, kavramın örneklerinin farklı olmasını sağlar. Örneğin, “kare” kavramının ilişkisiz niteliği, karenin kağıttan kesilmiş olması, büyük ya da küçük olması, kumaştan yapılmış olması vb.dir.

14 devam  Analiz yapılırken kavramın ilişkili ve ilişkisiz niteliklerini ayırmak güçleştikçe, kavramın çocuk tarafından öğrenmesinin de güçleşeceği düşünülmelidir.  İlişkisiz niteliklerin somut örneklerinin sunulması kavramın öğrenilmesini kolaylaştırır.  Kavram analiz edilirken ilişkisiz niteliklerin iyi belirlenmesi ve somutlaştırılması önem taşımaktadır

15 Örnekler Kavram: Sarı İlişkili (Ayırıcı) Nitelik: Rengi İlişkisiz (Ayırıcı Olmayan) Nitelik: Farklı şekil, malzeme, büyüklük vb. araçlar (sarı kare, sarı lego, sarı kumaş, sarı mandal) Kavram: 3 İlişkili (Ayırıcı) Nitelik: Sayılan, görülen nesnenin üç tane olması İlişkisiz (Ayırıcı Olmayan) Nitelik: Farklı yerlerde, farklı şekillerle, farklı renklerle, farklı büyüklüklerde vb. yazılmış üç rakamı (Yazıyla yazılması, romen rakamıyla yazılması, kırmızı kalemle yazılması, küçük yazılması)

16 Kavramın Taksonomik Düzeyi Taksonomi, aşamalı sınıflama sistemidir.  Taksonomik düzey, bir kavramın hangi sayıda kavramı içerdiğini ifade etmektedir. Bir başka deyişle kavramın güçlük düzeyinin bir ifadesidir.  Kavramın taksonomik düzeyinin yüksek olması karmaşık bilgi düzeyinde olduğunu gösterir.

17 Örnekler Bitki, çiçekli bitki, gül kavramları aynı kavram hiyerarşisinin üyeleridir. Bitki Çiçekli bitki Gül Gül

18 devam Kavram: Bitki İlişkili (Ayırıcı) Nitelik: Canlı olması, fotosentez yapması, yaprak, kök, gövde,tozlanma yolu ile üremesi. İlişkisiz (Ayırıcı Olmayan) Nitelik: Farklı şekillerde, büyüklüklerde, yerlerde, renklerde vb. olması.

19 devam Kavram: Çiçekli Bitki İlişkili (Ayırıcı) Nitelik: Canlı olması, fotosentez yapması, yaprak, kök, gövde, tozlanma yolu ile üremesi ve çiçekli olması. İlişkisiz (Ayırıcı Olmayan) Nitelik: Farklı şekillerde, büyüklüklerde, yerlerde, renklerde vb. olması.

20 devam Kavram: Gül İlişkili (Ayırıcı) Nitelik: Canlı olması, fotosentez yapması, yaprak, kök, gövde, tozlanma yolu ile üremesi, çiçekli olması, dikenleri, kokusu ve biçimi. İlişkisiz (Ayırıcı Olmayan) Nitelik: Farklı şekillerde, büyüklüklerde, yerlerde, renklerde vb. olması.

21 Önemli Not  Kavramın en üst basamağındaki ilişkili nitelik kavramı diğer basamakları için de geçerlidir.  Sıralamadan aşağıya inildikçe kavramların ilişkili niteliklerinin sayısı da artmaktadır.  Kavramın altında yer alan ilişkili nitelikler yukarıya doğru çıkıldıkça da ilişkisiz nitelik özelliği kazanmaktadır.

22 Kavramın Sunulmasına İlişkin Özellikler  Kavram Örneklerinin Benzerliği  Kavramın Olumlu ve Olumsuz Örnekleri  Örneklerin Sırası  Öğretmen Yönergelerinin Kontrol Edilmesi

23 Kavram Örneklerinin Benzerliği  Kavramlar öğrenilirken benzer ve yakın örneklere yer verilmesi kavramın öğrenilmesini kolaylaştırır.  Kavramı öğretirken ilişkisiz niteliklerin sistematik olarak farklılaştırılması gerekmektedir.

24 devam  Örneğin, kırmızı kavramını öğretirken, iki farklı, üç farklı ve dört farklı renkte gruplamalar yapılır. Grubun içinde yer alan araçlar da kağıttan, kumaştan, tahtadan yapılan araçlar olarak değiştirilir.  Örneğin, kırmızı kare-yeşil kare gibi. Daha sonra ilişkisiz niteliğinden boyut kısmını farklılaştırılır. Örneğin, büyük karton kırmızı kare-küçük karton sarı kare gibi. Daha sonra da kullanılan malzeme değiştirilir.  Örneğin, büyük tahta sarı kare- küçük kırmızı kumaş kare gibi.

25 Kavramın Olumlu ve Olumsuz Örnekleri  Olumlu örnekler, kavramı örnekler.  Olumsuz örnekler, kavramın örnek olmayanlarını örnekler.  Kavramın olumlu ve olumsuz örneklerini olabildiğince somutlaştırmak öğrenmeyi kolaylaştıracaktır.  Kavramın olumlu ve olumsuz örneklerinin karışık olarak sunulması öğrenmeyi kolaylaştırmaktadır. Çünkü kavramın olumlu ve olumsuz örneklerinin karışık sunulması, kavramı tanımlayan niteliklerin açıkça ortaya çıkmasını sağlamaktadır.

26 Örnek Kavram: Meyve  Olumlu Örnekler: Elma, muz, karpuz, erik (meyve örnekleri)  Olumsuz Örnekler: Papağan, masa, resim, patlıcan (meyve olmayan örnekler) Kavram: Yazlık giysi  Olumlu Örnekler: Şort, mayo, askılı bluz, bikini, terlik, bandana  Olumsuz Örnekler: Palto, bot, kazak, çizme, atkı, eldiven

27 Örneklerin Sırası  Kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri tek tek gösterilebileceği gibi tümü aynı anda birlikte de gösterilebilir.  Örneklerin tek tek gösterilmesinde olumlu ya da olumsuz örnek gösterilir, tepki alındıktan sonra geri çekilir. Sonra bir başka olumlu ya da olumsuz örneğe yer verilir.

28 devam  Tüm örneklerin bir arada verilmesinde ise, öğrenci tüm olumlu ve olumsuz örneklere tepkide bulununcaya kadar örneklerden hiçbiri geri çekilmez.  Öğrenciye önceki olumlu ve olumsuz örnekleri görme fırsatı verilerek öğrenmesi pekiştirilir.

29 Öğretmen Yönergelerinin Kontrol Edilmesi  Kavram öğretirken kullandığımız örnekleri seçmek kadar önemli olan bir başka nokta da kullandığımız ifadeleri ve yönergeleri kontrol etmektir.  Öğretmenin kavram öğretimi sırasında kullandığı ifade ve yönergeler, öğrencinin dikkatini öğretimde kullanılan araçlara ve daha da önemlisi öğretilmek istenen kavrama çekmelidir.

30 Kavram Çeşitleri ve Örnekleri  Yer Bildiren Kavramlar (Konum Kavramları): Üstünde-altında, arasında, içinde-dışında, sağında- solunda, önünde-arkasında, yanında, yakında-uzakta, ilk-son, gibi.  Zıtlık Bildiren Kavramlar: Sıcak-soğuk, açık-kapalı, temiz-kirli, yumuşak-sert gibi.  Miktar Kavramları: Az-çok, ağır-hafif, dolu-boş, bütün-yarım-çeyrek gibi.  Niteleme Kavramları: Uzun-kısa, kalın-ince, büyük-küçük gibi.  Karşılaştırmalı Kavramlar: Daha geniş, daha büyük, daha ağır gibi.

31 devam  Eylem Bildiren Kavramlar: Gel, koş, al, ver, doldur, boşalt, getir, at, fırlat, vur, yerleştir, kes, yırt, atla, oyna, bırak, kalk, otur, git, yürü, dur, gibi.  En Üst Dereceyi Bildiren Kavramlar: En geniş, en büyük, en ağır gibi.  Renk Kavramları: Kırmızı, sarı, mavi, yeşil, siyah, beyaz, kahverengi gibi.  Ad Bildiren Kavramlar: (a) Genel Kavramlar: Yiyecek, içecek, giyecek, bitkiler, hayvanlar, oyuncak, mobilya, geometrik şekiller, gibi. (b) Belirgin Kavramlar: Et, portakal, araba, erkek, sandalye, masa, gömlek, daire, gibi. (c) En Belirgin: Selpak, Hürriyet, Tofaş gibi.

32 KAVRAM ÖĞRENME Kavram öğrenme; nesneleri, olayları ya da insanları bir sınıfa koyabilme ve bu sınıfa bir bütün olarak tepkide bulunabilme durumudur (Özyürek, 1984).

33 devam Kavram öğrenmede iki farklı görüş savunulmaktadır. Bunlardan birincisi; tanımlanmış niteliklerin ve ayırdedici özelliklerin bir kategorinin üyelerinin ortaya çıkardığını varsayar. Örneğin bu görüşe göre, sayfalarında yer alan içeriği resimleme ya da fotoğraflama biçimi, sınır çizgileri, boyutları bir magazini gazeteden ayırdeder.

34 devam İkinci görüş ise, kavram öğrenmenin belirli bir soyutlama sürecinin içerdiğini ve her kavramın soyutlanmış bir modeli olduğunu varsayar. Bu modele ise prototip adı verilir. İnsan zihnindeki bu prototip, kavramı en iyi temsil edendir yani en iyi örneğidir. Bu görüşe göre, çocuklar önce en iyi örnekleri (prototipleri) ve bu örneklerin aracılığıyla da kavramları öğrenirler. Örneğin, kuş kavramı

35 Zihin Özürlülerde Kavram Öğrenme Zeka geriliğinin 2002 AAMR tanımı şöyledir: Zeka geriliği, zihinsel işlevde bulunma ve kavramsal, sosyal ve pratik uyumsal becerilerde kendini gösteren uyumsal davranışların her ikisinde anlamlı sınırlılıklar olarak karakterize edilen bir yetersizliktir. Bu yetersizlik 18 yaşından önce başlar (Luckasson ve diğerleri, 2002, s. 8).

36 devam Zihin özürlü bireylerin zekalarındaki gerilik, zihin işlevlerine sınırlılıklar getirmektedir. Sonuç olarak zihin özürlü bireyler; * zihinsel bir süreç olan kavram oluşumunun gerçekleştiği normal gelişim aşamalarını gösteremezler. * sosyal ve algısal zorluklar yaşarlar, * kavramları bireysel yaşantılarıyla etraflarındaki çevreyi doğru bir şekilde gözlemleyemezler, * kavramları gözlem ve yaşantı yoluyla öğrenmede güçlük çekerler (Prater, 1993).

37 Görüşler Gelişimsel Görüş: Bu görüşe göre, zihin özürlü bireylerin geçtiği bilişsel gelişim basamakları ve bu basamakları geçişte izlenen sıra normallerle aynı olmaktadır. Farklılık hızda ve ulaşılan en son gelişim basamağındadır. Sadece ağır derecede zihin özürlüler ileri basamaklara ulaşamamaktadırlar (Eripek, 1996).

38 devam Farklılık Görüşü: Bu görüşün karşısında olan Farklılık Görüşüne göre, zihin özürlülerin bilişsel gelişimleri sadece hız ve ulaşılan düzey yönünden değil, gelişimin niteliği yönünden de normallerden farklılık göstermektedir.

39 devam Zihin özürlü bireylerin sıklıkla:  uygun uyarıcılara cevap vermede,  gelen bilginin organize edilmesi ve sınıflandırılmasında,  kavramları gözlem ve yaşantı yoluyla öğrenmede,  soyut kavramların öğreniminde güçlükleri vardır. Ayrıca,  kısa dönemli hafıza işleminin yetersizliği,  başarısızlık beklentisi,  sıklıkla sınırlı dil becerileri bu bireylerin genel özellikleridir.

40 ZİHİN ÖZÜRLÜLERDE KAVRAM ÖĞRETİMİ  Zihin özürlülerin gelişim özellikleri dikkate alınarak kavram öğretiminde daha özel programlar düzenlenmelidir.  Zihin özürlülere kavram öğretimi için bireyselleştirilmiş öğretim programları hazırlanabilir,  öğretim sürecinde de hazırlanan basamaklar belli bir düzen içinde uygulanabilir.

41 Kavram Öğretiminde İzlenmesi Gereken Basamaklar 1. Öğrenci performansının belirlenmesi, 2. Kavram analizi, 3. Öğretim amaçlarının belirlenmesi ve listelenmesi, 4. Materyallerin seçimi ve geliştirilmesi, 5. Olumlu ve olumsuz örneklerinin seçimi ve listelenmesi, 6. Öğretmenin kavramı sunma stratejileri, 7. Test (Değerlendirme) örneklerinin seçimi ve uygulanması, 8. Hataların analiz edilmesi ve düzeltilmesi.

42 Öğrenci Performansının Belirlenmesi  Fiziksel özellikleri, bireysel özellikleri, ayırdetme, analiz etme, sentez gücü, transfer etme ve öğrenme stilleri gibi bilişsel özellikleri dikkate alınarak öğretim amaçları belirlenmelidir.

43 Kavram Analizi  Kavram analizinde aşağıdaki sorulara verilecek cevaplar dikkate alınarak öğretim desenlenebilir: 1. Öğrenciye hangi kavram(lar) kazandırılacak? 2. Öğretilecek kavramın ilişkili ve ilişkisiz nitelikleri nelerdir? 3. Yeni öğretilecek kavramla ilgili olan ve daha önce öğrenilmiş kavramlar hangileridir? 4. Öğretilecek kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri nelerdir? 5. Öğretilecek kavramı içeren kurallar nelerdir?

44 Öğretim Amaçlarının Belirlenmesi ve Listelenmesi  Öğretmen açık ve uygun öğretimsel amaçlar belirlemelidir.  Aynı zamanda öğretmen öğretim sırasında aktarılacak kavramın anlamında karar kılmalıdır.  Öncelikle sade, yalın tanımlar öğretilmelidir.  Öğretim sırasında kavramın iki ya da daha fazla sayıda anlamının bir arada öğretilmeye çalışılması durumunda, öğrenci kavramın bir anlamını bile öğrenemeyebilir.

45 Ayırdetme Analizi  Kavram öğretiminden önce, öğretilecek kavramın ayırdetme düzeyinde öğrenilmiş olması gereklidir.  Kavram ayırdetme düzeyinde öğrenilmemiş ise kavram öğretimi gerçekleşemez. Bu nedenle öncelikle öğrenciye öğretilmesi istenen kavramın ayırdetme analizi yapılmalıdır.

46 devam  Ayırdetme (eşleme), aynı (eş) nesneleri biraraya getirmek demektir.  Ayırdetme, çocukların dünyayı keşfetme yolları arasında en önemlisidir.  Ayırdetme sayesinde çocuklar, aynı nesnelere aynı isimlerin verildiğini öğrenirler.  Ayrıca, nesnelerin bazı açılarından benzer olduklarını, bazı açılardan ise farklı olduklarını da öğrenirler; böylece renk, şekil, büyüklük gibi bazı önemli özellikleri kavrarlar.

47 Materyallerin Seçimi ve Geliştirilmesi  Materyallerin seçiminde, öğretim sürecinin planlanmasında tamamen kavramın anlamına bağlı olarak hareket edilmelidir.  Materyal seçerken öğrencilerin gelişim düzeyi göz önünde bulundurulmalıdır.  Öğretmen öğretim materyallerini kullanmak için gerekli bilgi ve beceriye sahip olmalıdır.

48 Materyal Geliştirme İle İlgili Kurallar  Sınıfta hazır olarak bulunan çeşitli materyaller seçilmeli.  Öğrencinin aşina olduğu materyaller seçilmeli. (Öğrenci materyallerin isimlerini ve işlevlerini bilmelidir.)  Olumsuz örnekler de öğrencinin bildiği nesneler arasından seçilmeli.  Öğretimi yaparken öğrencinin kendisi öğretim aracı olarak kullanılmamalıdır. Örneğin; “altında” kavramı öğretilirken öğrencinin masanın altına oturtulması öğrencinin masanın altından çıkmak istememesi gibi davranış problemlerine neden olabileceği gibi öğrencinin öğretim etkinliğini gözleyememesine de neden olabilir.

49 devam  Özel bir anlatım sırasında öğretmenin verilen anlamın tam alanını (kavram sahasını) göstermeye hizmet edecek materyaller seçilmeli.  Kavram sunusu sırasında farklı nesnelere yer vererek sunu yapılmalıdır. Yalnızca bir çeşit araçla sunum yapılması, yanlış öğretilmesine neden olabilmektedir. Örneğin, “üstünde” kavramını öğretirken sadece bir masa ve toptan yararlanılırsa, öğrenci de “üstünde” kavramı ile top ya da masa arasında bir bağlantı kurma riski ortaya çıkacaktır.

50 Olumlu ve Olumsuz Örneklerin Seçimi ve Listelenmesi  Olumlu Örnekler; kavramı tanımlayan niteliklerin neler olduğunu gösterirler.  Olumsuz Örnekler; kavramı tanımlamayan niteliklerin neler olduğunu gösterirler. Olumsuz örnekler, kavramın ilişkili niteliklerini içermezler. Örneğin, “meyve” kavramının olumlu örnekleri elma, armut, çilek ; olumsuz örnekleri ise sandalye, marul, ekmek vb. nesnelerdir.

51 devam  Herhangi bir kavramın öğrenilmesi, kavramın olumlu ve olumsuz örneklerin mutlaka birlikte sunulmasını gerektirir.  Kavramların öğretilmesinde ne kadar örnek verileceği büyük ölçüde kavramın somutluğuna, karmaşıklığına ve öğrencinin biliş yapısına bağlıdır (Fidan, 1985).  Kavramın olumlu olumsuz örneklerini olabildiğince somutlaştırma ve aynı biçim içinde sunmaya çalışma öğrenmeyi kolaylaştırabilir (Özyürek, 1984).  Kavram öğretiminde önce olumlu örneklerle başlamalı, daha sonra olumsuz örnekler sunulmalıdır (Özyürek, 1984; Fidan, 1985, Ülgen, 1998).

52 Öğretmenin Kavramı Sunma Stratejileri  Öğretim sırasında öğretmenin kullandığı sözcükler, öğrencinin dikkatini dağıtmayacak ya da kafasını karıştırmayacak şekilde olmalı ve öğretmen tarafından sürekli kontrol edilmelidir. Öğretmenin söyledikleri, öğrenciyi kavramın önemli özellikleri konusunda uyarıcı özellikte olmalıdır.  Kavram öğretilirken öğretmen sunumu açıklama üzerinde değil, örnekler üzerinde odaklanmalıdır.

53 Kavram Öğretiminde Kullanılan Yöntemler  geleneksel yöntem,  açık anlatım yöntemi (doğrudan öğretim= tümdengelim),  yaratıcı yöntem (tümevarım),  basamaklandırılmış yöntem (etkileşim ünitesi),  yanlışsız öğretim yöntemleri

54 Geleneksel Yöntem  Bu öğretim sürecinde belirlenen amaç, öğrencinin değil öğretmenin amacıdır.  Amaçlar, öğrencinin performansına göre değil; programda öngörülen şekilde ele alınmaktadır. Öğretmenler, programların, ders kitaplarının ve dergilerin belirlediklerini amaç olarak almaktadırlar.  Öğretme-öğrenme sürecinde yeterli pekiştirmeye yer verilmediği gözlenmektedir. Öğrencinin adım adım pekiştirilmesi olanaksızdır.  Verilen pekiştirmeler öğrenciden çok sınıfa yöneliktir ve süreklilik görülmemektedir.

55 devam  Geri dönüt olayı da sistemli bir şekilde verilmemektedir.  Öğretmenler, daha çok sözel ipuçlarına yer vermektedirler.  İki boyutlu ve üç boyutlu araçlardan yeterince ve zamanında yararlanamamaktadırlar.  Sınıf içi etkinliklerinde tek düze çalışmalar sürüp gitmektedir (Gürsel, 1993).

56 Açık Anlatım Yöntemi  Bu yöntemde, ayırdedici öğrenme sürecinden yararlanılmaktadır.  Öncelikle öğretmen tarafından kavramın analizi yapılarak ilişkili ve ilişkisiz niteliklerin kolaydan zora doğru sıraya konulmasıyla öğretim basamakları oluşturulmaktadır.  Bu basamaklara uygun olarak kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri hazırlanmaktadır.  Öğrenciye kavramın olumlu ve olumsuz örnekleri sunulmakta ve doğru tepkiler pekiştirilmekte, yanlış tepkiler görmezlikten gelinip, tekrar sunu yapılmaktadır.  Ayrımlı pekiştirmelere yer verilerek öğretim yapılır.

57 devam Dilin doğal kullanımı, üç açıdan önem taşımaktadır: a) öğretilecek kavramın öğrenilmesinin yanısıra çocuğun alıcı ve ifade edici dil becerilerini de geliştirebilir, b) çocuk ile öğretmen arasında daha sıcak ve yakın bir ilişki kurulmasını kolaylaştırabilir, c) öğrenilen kavramın doğal ortamlara daha kolay genellenmesini sağlayabilir. d) öğretim daha zevkli ve ilginç hale dönüştürülerek çocuğun sıkılması önlenebilir (Kırcaali-İftar, Birkan ve uysal, 1997).

58 Açık Anlatım Yöntemiyle Kavram Öğretimi Etkinliğinde Yer Verilmesi Gereken Özellikler  Kavram öğretimi öğretmen tarafından yönlendirilir.  Kavram öğretimi programı, öğrencinin gereksinimine ve kavramın özelliğine göre ayrıntılı olarak basamaklandırılmış öğretim öğelerini içerir.  Kavram öğretimi programındaki her bir öğretim basamağı için kavramın olumlu-olumsuz örneklerini ve ilişkili-ilişkisiz niteliklerini içeren öğretim araçları hazırlanır.

59 devam  Öğrencinin işlevde bulunma düzeyinin ve kavram öğretimi uygulamasının etkililiğinin belirlenmesi amacıyla, her öğretim oturumu başında ve sonunda öğretim programına dayalı değerlendirme gerçekleştirilir.  Kavram öğrenci tarafından tam olarak öğrenilinceye kadar öğretime devam edilir.  Kavram öğretimi sırasında doğru tepkilere ilişkin olarak öğrenciye dönüt ve pekiştireç sağlanır.  Öğretmen yapılandırılmış ya da doğal dil kullanır.

60 Yaratıcı Yöntem  Bu öğretim modeli öğretmenin yardımı ve rehberliğinde uygulanan çocuk merkezli bir yöntemdir.  Çocukların, öğretmenlerin yardımı ya da rehberliği altında, kendi başlarına hareket etmeleri beklenmektedir.  Bu nedenle bu öğretim modeli rahat bir atmosfer, farklı etkinlikler, zaman ve araçların kullanımında esneklik sunmaktadır (Halasa, 1970; Richardson, 1984; Lee, 1986; Akt: Gürsel, 1993).

61 Basamaklandırılmış Yöntem  Cawley ve arkadaşları tarafından özellikle zihin özürlü öğrencilere matematik kavram ve becerilerini kazandırmak için geliştirilen bir matematik beceri ve işlemleri öğretim modelidir.  Öğretilecek matematiksel kavram ya da beceri küçük basamaklara bölünmektedir.  Matematik beceri ve işlemlerin öğretiminde öğretimsel içeriğin ve materyallerin hazırlanıp sunulması için öğretmen, öğrenci ve öğretmen- öğrenci-materyal arasında kurulan etkileşimi içeren ve 16 değişik kombinasyondan oluşan bir öğretim modelidir.

62 devam  Öğretim süreci gerçek nesnelerle başlamakta, resimlerle devam etmekte ve yazılı ya da sözlü sembollerle tamamlanmaktadır.  Öğretmen-öğrenci etkileşimini, öğretmenin sunu düzeyini belirten girdi ve öğrencinin tepki düzeyini belirten çıktı davranışları oluşturmaktadır.  Her bir öğretim amacı için, öğretmenin ve öğrencinin davranışlarının açık olarak belirtilmesi gerekmektedir.

63 YAPGÖSTERSÖYLEYAZ YAP Yap-yapGöster-yapSöyle-yapYaz-yap GÖSTER Yap-gösterGöster-gösterSöyle-gösterYaz-göster SÖYLE Yap-söyleGöster-söyleSöyle-söyleYaz-söyle YAZ Yap-yazGöster-yazSöyle-yazYaz-yaz ETKİLEŞİM ÜNİTESİ

64  Öğretmen-öğrenci etkileşimi dört basamağa ayrılmıştır. Öğretmenin: Yap: Gerçek nesnelerle Göster: Resimlerle Söyle: Sözlü sembollerle Yaz: Yazılı sembollerle sunu yaptığı basamaklardır. *** Bu basamaklar da kendi içlerinde, öğrencinin gerçekleştireceği davranışlara göre dörder alt basamağa ayrılmaktadır.

65 ETKİLEŞİM ÜNİTESİ BASAMAKLARGİRDİ ÖĞRETMEN SUNUMU ÇIKTI ÖĞRENCİ TEPKİSİ YAPYAP-YAP YAP-GÖSTER YAP-SÖYLE YAP-YAZ İşlem ve becerilerin öğretiminde “nesnelere” yer verilir. Nesneler kullanılır. Resimlerle eşleme yapılır. Yazılı ve sözlü olarak ifade edilir. GÖSTERGÖSTER-YAP GÖSTER-GÖSTER GÖSTER-SÖYLE GÖSTER-YAZ İşlem ve becerilerin öğretiminde “resimli kartlara” yer verilir. Nesneler kullanılır. Resimlerle eşleme yapılır. Yazılı ve sözlü olarak ifade edilir. SÖYLESÖYLE-YAP SÖYLE-GÖSTER SÖYLE-SÖYLE SÖYLE-YAZ İşlem ve becerilerin öğretiminde “sözlü ifadelere” yer verilir. Nesneler kullanılır. Resimlerle eşleme yapılır. Yazılı ve sözlü olarak ifade edilir. YAZYAZ-YAP YAZ-GÖSTER YAZ-SÖYLE YAZ-YAZ İşlem ve becerilerin öğretiminde “sembollere/ rakamlara” yer verilir. Nesneler kullanılır. Resimlerle eşleme yapılır. Yazılı ve sözlü olarak ifade edilir.

66 devam Etkileşim ünitesi:  küçük gruplar içinde öğrencinin performansına dayalı öğretimin gerçekleştirmesine olanak sağlar,  farklı eğitim ortamlarında aynı matematik konularının farklı etkileşim yolları kullanılarak işlenebilmesine olanak sağlar,  ayrı eğitim ortamlarında olduğu gibi normal sınıflarda kaynaştırma programına katılan öğrencilerin özelliklerine uygun öğretim düzenlemelerinde yarar sağlayabilir.

67 Test (Değerlendirme) Örneklerinin Seçimi ve Uygulanması  Kavram öğretimi serilerinde edinim, ayırdetme ve genelleme test örnekleri kullanılmalıdır. Öğretim serileri gibi test örnekleri de kavram, öğrenci ve öğretimsel amaca bağlı olmalıdır.  Olumlu ve olumsuz örnekler baştan sona sunulduğunda duyulan ilk kaygı öğrencinin kavramı kazanıp kazanmadığı olur. Bunu test etmek için de öğretimi yapılan kavramın değerlendirilmesi gerekir.  Test örnekleri kavramın özelliğine göre aynı ya da farklı materyallerden oluşmalıdır.  Test örnekleri tahmin edilemeyen bir sıra içeren bir düzende olması gerekir. Test örnekleri tahmin edilemeyen bir düzende olduğu zaman öğrenci, örneklerin özelliklerine dikkat etmek için kendisini zorlar (Kameenui & Simmons, 1990).

68 Hataların Analiz Edilmesi ve Düzeltilmesi Yapılan büyük hatalar genellikle;  fazla ve az genelleme yapma  yanlış öğrenmeler şeklindedir. Fazla genellemeyle ilgili hatalar, öğrenci örnek olmayan (olumsuz örnek) örnekleri, ilişkisiz nitelikleri olan bazı örnekleri tanımladığı zaman oluşur. Az genellemeyle ilgili hatalar, öğrenci örneklerin hepsini o kavramın örnekleri olarak algılamaz. Yanlış öğrenmelerden dolayı oluşan hatalar öğrencinin kavramın ilişkisiz niteliklerini, kavramın ilişkili nitelikleri olarak tanımladığında oluşur. Bu hatalar düzeltilmesi en zor olan hatalardır.

69 Öğretim Öncesi ve öğretimde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar  Ortam düzenlenmelidir. (Ortamın havalandırması, aydınlığı, sıcaklığı ve sessizliği kontrol edilmeli ve öğrencinin dikkatini dağıtacak şeyler ortadan kaldırılmalıdır)  Öğrenciyle iyi iletişim kurulmalıdır. (Masaya konulan araçlara dikkat çekilmeli ve öğretmene bakması sağlanmalıdır.)  Öğretimde sırasında kullanılan sözcük ve yönergelere dikkat edilmelidir. * Ayırdetme öğretiminde kavramın adı verilmemelidir!

70 devam  Öğrencinin yanlış tepkilerine cevap verilmeden sunu tekrar edilmelidir.  Öğrencinin doğru tepkileri pekiştirilmelidir.  Öğretilecek kavramlar her ne kadar birbirine anlam olarak çok yakın olsalar da her bir kavram tek tek öğretilmelidir.

71 BECERİ ÖĞRETİMİ Beceri Bireyin sahip olduğu yeterliliklerine dayalı olarak yapabileceği tahmin edilen veya yaptığı etkinliklerdir.

72 devam Öğrenme, birey davranışının öğretimden sonra değişiklik göstermesidir. Davranış ise, iki ya da daha fazla kişi tarafından güvenilir olarak gözlenebilen ve ölçülebilen belli bir başlangıcı ve bitişi olan, tekrarlanabilen devinsel özellikler olarak tanımlanır. Davranışlar tek basamaklı ve zincirleme olarak ikiye ayrılır: Tek basamaklı davranışlar başlangıcı ve bitişi kolayca ayırdedilebilen davranışlar olarak tanımlanır. Örneğin; Nesne ismi söyleme, tabela okuma, düğmeye basma vb. Zincirleme davranışlar ise, birkaç davranışın bir araya gelerek daha karmaşık bir davranışı oluşturmasına denir. Örneğin; pazar ya da marketten alış veriş yapma becerisi, çorap giyme becerisi, çamaşır makinesini kullanma becerisi gibi.

73 BECERİ ÖĞRETİMİ YAPABİLMEK İÇİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ GEREKENLER Her öğretimde olduğu gibi beceri öğretiminde de ilk yapılması gereken, ortamın hazırlanmasıdır. Ortam hazırlanması sırasında akılda bulundurulması gereken üç önemli unsur bulunmaktadır:  Öğretim yapmak için en uygun ZAMAN nedir?  Öğretim NEREDE yapılmalıdır?  HANGİ MATERYALLERE gereksinim vardır?

74 NE ZAMAN öğretim yapılmalı?  Eğer becerilerin doğal olarak öğretilebilecekleri zaman yoksa (diş fırçalama, el yıkama, yemek yeme gibi), becerilerin öğretimi için hem öğretmen hem de öğrenci için en uygun zaman seçilmelidir.  Bazı becerilerin öğretimi için haftada bir kez bile zaman ayrılsa o beceriler öğretilebilecekken (ütü yapma, sandviç yapma gibi), bazı becerilerin öğretilebilmesi için (tuvalet öğretimi gibi) her gün öğretim yapmak gerekebilmektedir.

75 NEREDE öğretim yapılmalı?  Öğretimin yapıldığı ortam, öğrencinin özelliklerine bağlı olarak düzenlenmelidir.  Örneğin; bazı durumlarda çevredeki tüm ilgi dağıtıcı unsurları ortamdan uzaklaştırmak gerekirken, bazı durumlarda çevrede hiçbir değişiklik yapılmasına gerek duyulmayabilir.  Öğrencinin belli becerilerin öğretimi için kullanılan yerleri öğrenmesi öğretimi kolaylaştırır. Öğrenci beceriyi tamamen öğrendikten sonra başka ortamlarda da çalışarak becerinin genellemesi sağlanmalıdır.

76 HANGİ MATERYALLERE gereksinim vardır?  Beceri öğretimi sırasında pek çok materyal kullanmak gerekecektir. Ancak kullanılacak materyallere öğrencinin gözünden bakmak işimizi kolaylaştıracaktır.  Kullanmayı düşündüğümüz araçlar öğrencinin dikkatini çekebilecek mi? İlginç ve ona bakmak keyif veriyor mu? Tutması ve hareket ettirmesi kolay mı? Çok mu küçük? Çok ağır mı? Güvenli mi? Yanlışlıkla düştüğünde kırılır mı?  Çalışılacak öğrencinin özelliklerine bağlı olarak, “Bu öğrenci bu materyallerle bu beceriyi gerçekleştirebilir mi yoksa materyallerde değişiklik yaparsam öğrenme şansı daha yüksek olur mu?” sorusu her zaman akılda tutulmalıdır.

77 devam  Bazı araçların kullanılması daha kolay olacaktır. Örneğin, büyük boncukları ipe dizmek küçük boncuklardan daha kolaydır, büyük topu yakalamak küçük topu yakalamaktan daha kolaydır, büyük beden kıyafetleri giymek, tam gelen kıyafetleri giymekten daha kolaydır. Bu nedenlerden dolayı öncelik kolay olan materyallere verilmeli daha sonra zor olanlara geçilmelidir.  Çalışılacak öğrencinin özelliklerine bağlı olarak, “Bu öğrenci bu materyallerle bu beceriyi gerçekleştirebilir mi yoksa materyallerde değişiklik yaparsam öğrenme şansı daha yüksek olur mu?” sorusu her zaman akılda tutulmalıdır.  Bazı araçların kullanılması daha kolay olacaktır. Örneğin, büyük boncukları ipe dizmek küçük boncuklardan daha kolaydır, büyük topu yakalamak küçük topu yakalamaktan daha kolaydır, büyük beden kıyafetleri giymek, tam gelen kıyafetleri giymekten daha kolaydır. Bu nedenlerden dolayı öncelik kolay olan materyallere verilmeli daha sonra zor olanlara geçilmelidir.

78 BECERİ ANALİZİ  Beceri analizi, bir amacı (beceriyi) gerçekleştirebilmek için gerekli her bir davranışın ayrıntılı ve mantıklı olarak sıralanması ya da davranış zincirinin betimlenmesidir.

79 devam  Öğretilecek becerinin oluş sırası mantıklılık izlemelidir.  Öğrencinin amaca ulaşabilmesi için gerekli tüm basamaklar yer almalıdır.  Analizin ne kadar detaylı hazırlanacağı öğrencinin performans düzeyine göre farklılık gösterebilir ya da bir tane detaylı bir analiz hazırlanarak her bir beceri için uygun olan yerden başlanarak kullanılabilir.

80 BECERİ ANALİZİNİN ÖĞRETİME KATKILARI  Bilgi  Öğretimin Bireyselleştirilmesi  Öğretimi Kolaylaştırır  Objektif Değerlendirme  Tekrarlanabilirlik

81 devam BİLGİ Beceri analizi yapıldığında en yüksek düzeyde bilgi sunmak mümkün olmaktadır. Öğretim basamaklarının beceri analiziyle belirlenmesi nedeniyle öğretim materyali küçük parçalar halinde sunulabilmektedir. Böylece öğretmen öğrenciye bilgiyi daha çabuk ve kesin olarak kazandırabilmektedir.

82 devam ÖĞRETİMİN BİREYSELLEŞTİRİLMESİ Beceri analizinin yapılması öğretim basamaklarının oluşturulmasına hizmet etmesi nedeniyle öğrencilerin düzeyine göre öğretimin oluşturulmasını mümkün kılmaktadır.

83 devam ÖĞRETİMİ KOLAYLAŞTIRIR Öğretilmek istenen konuda beceri analiziyle belirlenen basamaklar öğrencinin bulunduğu düzeyi kolayca belirlememize yardımcı olduğu gibi öğretime nereden başlayacağımızın bilinmesine de yardımcı olur. Öğrenciler düzeylerine göre öğretim yapıldığında, daha kolay ve hızlı öğrenirler.

84 devam OBJEKTİF DEĞERLENDİRME Yapılan beceri analizi basamaklarıyla öğrencilerin göstermiş oldukları ilerlemeleri değerlendirmek ve kaydını tutmak mümkün olmaktadır. Bu da öğretmenin yanlılığını azaltmaktadır. Özellikle yetersizlikten ağır düzeyde etkilenmiş çocukların ilerlemeleri yavaş olabilmektedir. Çocukların ilerlemelerini ancak ayrıntılı beceri basamaklarında görmek mümkün olabilmektedir.

85 devam TEKRARLANABİLİRLİK Yapılan beceri analizleri başka öğretmenlerce tekrar uygulanabilme olanağı vermektedir. Beceri basamaklarına göre oluşturulan programlar başka okul ve öğretmenlerce kolayca uygulanabilir.

86 BİLİŞSEL NİTELİKTEKİ BECERİ ANALİZİNİ OLUŞTURMA YAKLAŞIMLARI  Var Olan Kaynakların Gözden Geçirilmesi: Yararlanılacak kaynakların başında okul programları, ders kitapları, dergiler ve rehber kitaplar yer almaktadır. Bu kaynakların incelenmesiyle ilişkili öğretim aşamaları uyarlanır ve değiştirilebilir. Varolan kaynaklarda basamakların yeterli ve uygun olmadığı akılda tutulmalıdır.  Gelişim Aşamalarının Gözden Geçirilmesi: Normal gelişim aşama sırasını sağlayan kitaplardan yararlanılabilir. Buradaki aşama sıralarına dönüştürülebilir.

87 devam  Program Rehberlerinin Uyarlanması: Beceri sıralamasının belirlenmesinde rehber programlarda uyarlamalar yapılacak olursa gerçekten yararlı olacaktır. Bu aşamada da uyarlamanın, değiştirmenin nasıl yapılacağının bilinmesi önemlidir. Bu uyarlamalar ve değişiklikler: Programlardaki ilişkili içerik yeterli olmayabilir. Programlardaki ilişkili içerik yeterli olmayabilir. İçerik belli bir yöre için uygunluk gösterirken diğer bölge için uygun olmayabilir. İçerik belli bir yöre için uygunluk gösterirken diğer bölge için uygun olmayabilir. Programlarda öğretim materyali için gerekli alt aşama sıralaması yeterli düzeyde değildir. Programlarda öğretim materyali için gerekli alt aşama sıralaması yeterli düzeyde değildir. Öğretim materyalinde basamaklar mantıklı bir sıra izlemeyebilir ve/veya basamaklar yeterli olmayabilir. Bu durumda basamaklarda değişikliğe gidilebilir. (Programlara genel olarak değişebilecek kaynaklar olarak bakılması uygun basamakların oluşturulmasına hizmet edecektir.) Öğretim materyalinde basamaklar mantıklı bir sıra izlemeyebilir ve/veya basamaklar yeterli olmayabilir. Bu durumda basamaklarda değişikliğe gidilebilir. (Programlara genel olarak değişebilecek kaynaklar olarak bakılması uygun basamakların oluşturulmasına hizmet edecektir.)

88 PSİKOMOTOR BECERİLER İÇİN BECERİ ANALİZİ ÜRETME YOLLARI Beceri analizindeki basamakları belirlemenin iki yolu bulunmaktadır:  Beceri basamakları oluşturulurken bellekten basamaklar oluşturulmaktadır.  Davranışı bizzat yaparak basamaklar sırayla yazılmaktadır. Beceri analizi genellikle davranışı gerçekleştiren bir kişinin gözlenmesiyle ya da beceri analizini hazırlayan kişinin kendisinin davranışı yerine getirerek notlar almasıyla hazırlanır.

89 devam * Bellekten Beceri Analizi Yazmanın Avantaj ve Dezavantajları Avantajları  Daha az zamanı gerektirir.  Analiz her türlü ortamda gerçekleştirilebilir.  Analizi yaparken özel araç-gereç gerekmez. Dezavantajları  Bazı beceri basamakları unutulabilir.

90 devam * Bizzat Yaparak Beceri Analizi Yapmanın Avantaj ve Dezavantajları Avantajlar  Tüm basamaklar bizzat yapılarak yazıldığı için atlama riski söz konusu olmayacaktır. Dezavantajlar  Öğretilmek istenen bazı davranışların sınıf dışında gerçekleşiyor olması nedeniyle beceri analizinin sınıf dışında bir ortamda gerçekleştirilmek durumunda olması,  Beceriyi bizzat yapabilmek için özel bir takım araçları gerekli olabilir.

91 Hangi Beceri Analizi Yolunu Kullanacağımıza Nasıl Karar Vereceğiz? Sağlıklı ve eksiksiz bir beceri analizi yapabilmek için aşağıdaki soruları cevaplamak gerekmektedir: 1. Söz konusu olan amaca (davranışa) aşina mısınız? (Bu davranışı düzenli olarak gerçekleştiriyor musunuz?) 2. Basamak atlama olasılığı var mıdır? 3. Özel bir takım araçlar gerekli midir? 4. Özel araçların bulunduğu ortama gereksinim var mıdır?

92 devam *** Eğer soruların ilkine cevabınız evetse, beceri analizini belleğinizden yapmanız yeterli olabilecektir. *** Eğer ilk soruya cevabınız hayırsa, diğer sorulara cevabınız evet bile olsa, beceri analizini bizzat yaparak gerçekleştirmek gerekecektir.

93 BECERİ ÖĞRETİM SÜRECİ  Beceri analizinin bulunduğu ölçü aracının hazırlanması  Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi  Uzun dönemli, kısa dönemli ve öğretim amaçlarının belirlenmesi  Öğretim planlarının hazırlanması  Öğretimin değerlendirilmesi

94 Beceri analizinin bulunduğu ölçü aracının hazırlanması  İleriye doğru Bir becerinin tamamlanabilmesi için önce yapılması gereken beceriden başlanarak sonraki basamakların yapılış sırasına göre yazılmasıdır.  Geriye doğru Bir becerinin yapılması sırasında yer alan beceri basamaklarının, en son beceri basamağından başlanarak (en kolaydan zora doğru sıralanması ) en önceki basamağa doğru yazılmasıdır. Bir becerinin yapılması sırasında yer alan beceri basamaklarının, en son beceri basamağından başlanarak (en kolaydan zora doğru sıralanması ) en önceki basamağa doğru yazılmasıdır.

95 Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi Zincirleme davranışlar beceri analizi kaydı tekniği ile değerlendirilir. Bunun ise iki yolu vardır:  Tek fırsat yöntemi  Çok fırsat yöntemi

96 devam Tek fırsat yöntemi: Bu yöntemde:  bireye beceri analizinde yer alan basamakları yerine getirmesi için yönerge verilir,  birey doğru yaptığı her basamak için (+) alır, birey bir basamağı yanlış yaparsa, yanıt için ayrılan sürede yapmazsa ya da yanıt için ayrılan sürede uygun olmayan davranışlar sergilerse (-) alır ve değerlendirmeye son verilir.  Beceri analizinde gerçekleştirilen ilk yanlış basamaktan sonra, geriye kalan tüm basamaklar için de (-) verilerek değerlendirme sonlandırılır.

97 devam Tek fırsat yöntemiyle değerlendirme yapmanın yararları şöyle sıralanabilir: (a) değerlendirme kısa sürede tamamlanır, (b) bireyin yanlış yaptığı ilk basamakta değerlendirme sona erdirilerek öğretime geçildiği için öğretime ayrılan süre artar, değerlendirme sırasında öğrenmenin gerçekleşmesi çok küçük bir olasılık olduğu için uygulamanın etkisi daha kesin biçimde ortaya konur. *** Ancak, tek fırsat yönteminde beceri analizinde bireyin doğru olarak sergileyebileceği basamaklar varken, bireyin yanlış yaptığı ilk basamakta değerlendirmeye son veriliği için tüm basamaklara ilişkin doğru bir değerlendirme yapılamamış olabilir.

98 devam Çok fırsat yöntemi: Bu yöntemde:  bireye beceri analizinde yer alan basamakları yerine getirmesi için yönerge verilir,  birey doğru yaptığı her basamak için (+) alır.  birey bir basamağı yanlış yaparsa, yanıt için ayrılan sürede yapmazsa ya da yanıt için ayrılan sürede uygun olmayan davranışlar sergilerse, bu basamak uygulamacı tarafından yerine getirilir.  Geriye kalan basamakları tamamlaması için öğrenciye fırsat verilir ve beceri analizindeki tüm basamaklarda bireyin performansı elde edilinceye kadar bu süreç devam ettirilir.

99 devam *** Bu yöntemde bireyin doğru olarak sergileyebileceği tüm basamaklar için şans tanınıyor olması, yöntemin bir yararı olarak değerlendirilebilir. *** Ancak, bireyin doğru olarak sergileyemediği davranışların uygulamacı tarafından yerine getirilmesi sırasında, öğrenme gerçekleşebilir. Bu durum, uygulamanın etkililiğinin net biçimde görülmesini engelleyebilir.

100 Gerçekleşen basamak yüzdesi formülü Beceri analizinde doğru yapılan basamak sayısı X 100 Beceri analizindeki toplam basamak sayısı

101 Uzun dönemli, kısa dönemli ve öğretim amaçlarının belirlenmesi  Bir becerinin öğretiminde ulaşılması hedeflenen uzun dönemli amaç, öğrenciyi o beceriyi bağımsız yapar hale getirmektir.  Öğrencinin beceri analizinde “-” aldığı basamaklar bizim kısa dönemli amaçlarımızı oluşturmaktadır.  Kısa dönemi amaçlarımızdan o ders için çalışacağımız basamak ise öğretim amacımızı oluşturmaktadır.

102 Öğretim planlarının hazırlanması Öğretim için zincirleme davranışların beceri analizleri geliştirildikten ve performans düzeyi belirlendikten sonra uygulamacı bu beceriyi nasıl öğreteceğine karar verilir. Bu karar doğrultusunda da öğretim planları hazırlanır. Bu konuyla ilgili yayınlar incelendiğinde, beceri analizinin üç biçimde öğretilebildiği görülmektedir:  İleriye zincirleme  Geriye zincirleme  Tüm basamakların bir arada öğretimi

103 devam İleriye zincirleme: Zincirleme davranışın beceri analizinde yer alan ilk basamakla öğretime başlanarak her denemede yalnızca bir basamağın öğretilmesi olarak tanımlanır. Diğer bir deyişle beceri analizinde yer alan ilk basamak birey tarafından doğru olarak sergilendikten sonra, ikinci basamağın öğretimine geçilir ve bu süreç, beceri analizinde yer alan tüm basamakların öğretimi gerçekleştirilinceye kadar sürdürülür.

104 devam Geriye zincirleme: İleriye zincirlemenin tersi olarak düşünülebilir. Geriye zincirleme, zincirleme davranışın beceri analizinde yer alan son basamakla öğretime başlanarak her denemede bir basamağın öğretilmesi olarak tanımlanır. Son basamakta öğretim gerçekleştirildikten sonra, sondan ikinci basamaktan öğretime başlanır. Bu süreç beceri analizindeki ilk basamağın öğretimi gerçekleştirilinceye kadar sürdürülür.

105 devam Tüm basamakların bir arada öğretimi: Her denemede zincirleme davranışın beceri analizinde yer alan bir basamağın öğretilmesi yerine basamakların tümünün birden öğretilmesi olarak tanımlanabilir.

106 Öğretimin değerlendirilmesi  Önceden hazırlanan beceri analizinin de bulunduğu ölçü aracı=veri toplama tablosu öğretim öncesi, öğretim ve öğretim sonrası öğrencinin düzeyini belirlemek amacıyla kullanılır. Bu ölçü araçları kullanılan öğretim yöntemlerine göre değişiklik gösterebilir (Örn., sabit bekleme süreli öğretim, eş zamanlı ipucuyla öğretim vb.).  Öğretimin değerlendirilmesi seçilen beceri öğretim yöntemlerinin özellikleri dikkate alınarak gerçekleştirilir (Örn., sabit bekleme süreli öğretim, eş zamanlı ipucuyla öğretim vb.).

107


"KAVRAM VE BECERİ ÖĞRETİMİ. KAVRAM ÖĞRETİMİ Kavram Kavramlar, benzer ve/veya ortak özellikleri olan nesne, olay, fikir ve davranışların oluşturduğu sınıflamaların." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları