Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Olfaktometrik Ölçüm Yöntemi ve İzmir’de Koku Ölçüm Çalışmaları Faruk DİNÇER.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Olfaktometrik Ölçüm Yöntemi ve İzmir’de Koku Ölçüm Çalışmaları Faruk DİNÇER."— Sunum transkripti:

1 Olfaktometrik Ölçüm Yöntemi ve İzmir’de Koku Ölçüm Çalışmaları Faruk DİNÇER

2 Olfaktometrik ölçüm  Olfaktometrik ölçüm yöntemi koku alma hissine dayalı bir yöntemdir.  Burnumuz koku ölçümünde kullanılan en önemli ve tek sensördür. Fiziksel yada teknik sensörler insan burnunun yerini alamazlar.

3 Olfaktometrik ölçüm yöntemi kokunun kontrollu bir şekilde panelistlere sunulması ve sonuçların kaydedilmesidir. Bu yöntem iki temel amaçla kullanılır; 1.koku konsantrasyonu belli örneğin değişik oranlarda ve artarak sunulması suretiyle insan burnunun koku alma hissinin geliştirilmesinde 2.koku alma hissini kullanarak konsantrasyonu bilinmeyen kokuların konsantrasyonlarının belirlenmesinde

4  Olfaktometrik ölçüm yönteminde üç parametre koku emisyonuna yol açan kaynakların karakterizayonunun belirlenmesinde kullanılır. Bu parametreler; okokulu madde konsantrasyonu (atmosferde kokulu maddelerin yayılmasını hesaplamak ve bunun sonucunda beklenen imisyon seviyelerinin belirlenmesinde) okoku şiddeti (intensity) (hissedilemez-çok keskin aralığında artan konsantrasyonlarda koku hissinin tanımlanmasında (kaynağa bağlı)) okoku kalitesi ((hedonic tone) de kaynağa bağlı olmak üzere hoş-nahoş aralığında kokunun belirlenmesinde)

5 Nasıl yapılır?  Bir gaz örneğinin kokulu madde konsantrasyonu o gazın koku eşiğine kadar nötral hava ile seyreltilmesi sonucu belirlenir. Koku konsantrasyonun sayısal değeri koku eşiğine ulaşıldığı andaki örnek ve nötral hava hacimlerinin sonucudur (eşik seviyesindeki seyrelme sayısı yada koku sayısı).  Koku konsantrasyonun birimi de kokulu madde miktarı / hacim yani odour unit / m 3 olmaktadır (OU/m 3 ).

6 Tanımlar  Odor unit (OU): Koku eşiği tanımına bağlı olarak 1 m 3 havada disperse olduğunda koku hissine neden olan kokulu madde miktarı.  Odour threshold (koku eşiği): Panelistlerin %50’sinin hissettiği kokulu madde konsantrasyonu. Koku eşiğinde konsantrasyon 1 OU/m 3 ’tür.

7 Ölçüm Prosedürü  Eşik seviyesinden büyük konsantrasyona sahip olan kokulu gaz örneği kokusuz hava ile seyreltilir. Bu yolla düşük konsantrasyonlardan başlamak suretiyle kokulu hava panelistlere sırasıyla verilir ve koku hissi sorgulanır. Panelistler çok sayıda seyrelme adımlarına tabi tutulurlar. Seyrelme adımlarının sayısı koku eşiğine yakın olacak şekilde seçilmelidir.  Panelistler panel denilen grubu oluştururlar ve olfaktometrik ölçümleri gerçekleştirirler. Bir panel 8 ya da 15 kişiden oluşur. Kural olarak küçük paneller emisyon kontrolunda daha çok seyrelti adımıyla ölçüm yapılması için yeterlidir.

8  Test kimyasalları ile standart bir buruna sahip oldukları belirlenen kişiler panelist olarak seçilebilirler.  Standart bir test kimyasalı olan n- butanol ile yapılan testler sonucunda 60- 250 µg/m3 konsantrasyon aralığında kokuyu hissedenler standart burna sahip panelistler olarak nitelendirilirler.

9 Ölçüm prosedürü ve TO7  Koku hissinin sorgulanması bizim kullanacağımız olfaktometrede evet-hayır sorgulamasıdır. Yes-No Questioning olarak tanımlanan bu sorgulamada panelist kararını kendisine gelen havada “Evet, koku var” yada “Hayır, koku yok” diyerek anında verir. Olfaktometre TO7 modelinde panelist kendine gelen nötral ve kokulu havayı kıyaslarak kararını verir. Bu sorgulamanın dışında daha değişik sorgulama türleri de mevcuttur.  Bu ölçüm metodunda, eşik seviyesinin altındaki konsantrasyondan başlamak suretiyle panelistlere artan konsantrayonlarda koku verilir (her seyrelme adımında konsantrasyon iki kat artmaktadır). Sorgulama ardarda 2 evet (pozitif) cevabı alındığında biter.

10 Olfaktometre TO7’nin çalışma prensibi  TO7 modeli bilgisayar kontrollü yarı otomatik bir modeldir. Test sonuçları bilgisayar tarafından otomatik olarak hesaplanır.  Bir gaz jet pompası nötral hava yardımıyla işletilir. Örnek havası (konsantrasyonu belirlenecek olan) flowmetreler ve ön seyrelme ünitesi tarafından emilir. TO7 modeli kompresör yardımıyla sağlanan hava ile çalışır. Kokulu gazın debisi valfler sayesinde kontrol edilmektedir.  Gaz jet pompası içinde kokulu hava ile kokusuz hava karışarak seyrelme gerçekleşir. Merkezi anahtar vanası panelistlere kokunun iletilmesini sağlar. Bu işlem otomatik olarak devam etmektedir.  Tüm ölçüm programı bilgisayar kontrollu olup otomatik olarak yürür. Program ardışık ölçümleri, panelistlerin dinlenme aralıklarını ve olfaktometrenin temizlenmesini içerir.

11

12 Ölçümler  “LIFE/TCY/TR/000009-Odorous Emissions and Immissions Management Policy in Turkey”projesi kapsamında İzmir’de hem emisyon hem de imisyon (dış hava) ölçümleri yapılmıştır

13 1.5 yıllık zamanda  Emisyon ölçümleri; 12 farklı endüstride  İmisyon ölçümleri 2 farklı endüstride gerçekleştirilmiştir.

14 Emisyon ölçümleri  Et ve et işleme (rendering)  Zeytinyağı  Pirina  Boya  Tekstil  Gıda (kedi-köpek maması ve balık yemi üretimi)  Sabun üretimi  Tütün  Maya üretimi  Aliminyum şekillendirme  Deri  Atıksu arıtma tesisi  Pompa istasyonları

15 İmisyon Ölçümleri  Zeytinyağı (Aralık 2002-Temmuz 2003)  Boya (Aralık 2003-Temmuz 2004)

16 Emisyon ölçüm sonuçları Et ve et işleme (rendering) Filtre çıkışı5100018.10.2002 Filtre çıkışı1600030.01.2003 Zeytinyağı üretimi Soğutma kulesi 3800 2700 27.11.2002 Su yüzeyi1400 Pirina Ortam havası320 30.12.2002 Yağsız pirina1700 Kuru pirina480 Depo alanı3400

17 Emisyon ölçüm sonuçları Bayraklı Pompa istasyonu Scrubber girişi 5000 4500 13.10.2003 Scrubber çıkışı 1800 1700 Karşıyaka Pompa istasyonu Scrubber girişi 2500 2300 12.11.2003 Scrubber çıkışı 890 670 Çiğli Pompa istasyonu Havalandırma bacası 6700 9500 18.11.2003 Atıksu arıtma tesisi Izgara 3600 18.11.2003 Çamur kurutucu 200 63

18 Emisyon ölçüm sonuçları Boya endüstrisi Tank alanı10000 12.11.2003 Kazan yıkama110000 Üretim hattı 1800 3600 Dengeleme havuzu210 Tekstil endüstrisiRamöz bacası 140 150 24.12.2003

19 Emisyon ölçüm sonuçları Balık yemi üretimi Filtre girişi 16000 13000 14000 14.04.2004 Filtre çıkışı 1900 2000 1800 Ortam havası 1700 750 Kedi-köpek maması üretimi Scrubber girişi 13000 11000 08.05.2004 Scrubber çıkışı 13000 14000 Ortam havası 7100

20 Emisyon ölçüm sonuçları Sabun üretimi Üretim hattı 1 450 700 11.05.2004 Üretim hattı 2 7100 7600 Tütün endüstrisi Üretim hattı 1 250 360 17.05.2004 Üretim hattı 2 360 510 Üretim hattı 3400 Üretim hattı 4 290 430 Üretim hattı 5 110 480 Ortam havası480 Baca çıkışı 640 1300

21 Emisyon ölçüm sonuçları Maya endüstrisi Fermentasyon ünitesi (#1) 230000 260000 27.05.2004 Fermentasyon bacası 180000 240000 Hammadde hazırlama tankı 910000 Dış hava510 Atıksu arıtma tesisi360 Fermentasyon ünitesi (#7) 570 Aliminyum şekillendirme Ortam havası150 02.06.2004 Maça üretimi 200 240 Üretim hattı 190 250 290

22 Emisyon ölçüm sonuçları Deri endüstrisi Glase retenaj 190000 200000 16.06.2004 Kösele iç ortam5000 Sludge susuzlaştırma 460000 480000 Kireçlik dolabı 120000 180000 Finisaj iç ortam60000 Glase iç ortam120000 Vidala iç ortam81000 Kösele retenaj120000 Et ve et işleme (rendering) Filtre çıkışı 460000 30.06.2004

23 Emisyon ölçüm sonuçları Bayraklı Pompa istasyonu Scrubber girişi 9500 13000 06.07.2004 Scrubber çıkışı 8500 12000 Karşıyaka Pompa istasyonu Scrubber girişi 12000 06.07.2004 Scrubber çıkışı 7000 9500

24 Koku emisyon oranı (Odor emission rate-E)  Koku emisyon oranı (OU/sn) = koku konsnatrasyonu (OU/m 3 )* volumetric flow rate (m 3 /sn)  Herhangi bir koku kaynağının etkisinin bulunmasında, kokuya maruz kalmamak için toplumun koku kaynağından ne kadar uzaklıkta ikamet etmesi gerektiğinin hesabında kullanılır. (kokunun etkilediği alanın yarıçapını belirlemek amacıyla)

25 Koku emisyon oranları ve d max değerleri Koku kaynağı Koku konsantrasyonu Koku emisyon oranı d max OU/m 3 (OU/sn)metre Et ve et işleme (rendering) 16000 - 4600001778 - 511111073 Balık yemi üretimi1800 - 20003500 - 3889229 Tütün640 - 13001670 - 3432212 Maya üretimi180000 - 2400006000 - 8000339 Bayraklı pompa istasyonu 8500 - 12000109 - 15333 Karşıyaka pompa istasyonu 7000 - 950089 - 12129

26  İzmir’de ilk olarak bir zeytinyağı üretimi ve rafinosyonu yapan tesis koku emisyon kaynağı olarak seçildi.  Yerleşim yerleri ve rüzgar yönü dikkate alınarak ölçüm noktaları ölçüm noktaları arasındaki uzunluk 250 metre olacak şekilde belirlendi.  6 aylık ölçüm programı yapıldı.  Program doğrultusunda ölçümler gerçekleştirildi.  Ölçümler sonunda bölgeye ait koku haritası çizildi. İmisyon (alan) ölçümleri

27

28 %15%27%25%14 %12%6 %12%14 %12%8 %4 %6 %0

29

30

31  Alan ölçümü için diğer endüstri boya endüstrisi olarak seçildi.  Yerleşim yerleri ve rüzgar yönü dikkate alınarak ölçüm noktaları ölçüm noktaları arasındaki uzunluk 250 metre olacak şekilde belirlendi.  6 aylık ölçüm programı yapıldı.  Program doğrultusunda ölçümler gerçekleştirildi.  Ölçümler sonunda bölgeye ait koku haritası çizildi. İmisyon (alan) ölçümleri

32

33 %25 %0 %7%6 %0 %27 %4 %0 %2

34

35

36

37

38

39


"Olfaktometrik Ölçüm Yöntemi ve İzmir’de Koku Ölçüm Çalışmaları Faruk DİNÇER." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları