Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri 1 Ders 5 SQL'e Giriş Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Veri Tabanı Yönetim Sistemleri 1 Ders 5 SQL'e Giriş Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü."— Sunum transkripti:

1 Veri Tabanı Yönetim Sistemleri 1 Ders 5 SQL'e Giriş Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

2 SQL (Structured Query Language) SQL çok yüksek seviyeli bir dildir. – İngilizce bilen herkes bu dili kolayca öğrenebilir. Programlama dillerine göre öğrenilmesi çok daha kolaydır. Çünkü programlama dillerindeki gibi işlemin “nasıl yapılacağı” değil, işlemde “ne yapılacağı” yazılır. Birçok VTYS, yazılan sorguları en iyi şekilde işlemek için sorgu en-iyileştirme (query optimization) mekanizmaları kullanır.

3 DML, DDL ve DCL Sorgulama için sadece SELECT komutu kullanılsa da; SQL içinde başka komutlar da yer alır. Bu komutlar işlevlerine göre sınıflandırılmış ve başka alt-diller oluşturulmuştur: – DML (Data Manipulation Language): Tablolara veri girmek için kullanılan INSERT, var olan veriyi güncellemek için kullanılan UPDATE ve veri silme için kullanılan DELETE komutlarını içerir. – DDL (Data Definition Language): Veri tabanındaki nesneleri yaratmak için kullanılan CREATE, yok etmek için kullanılan DROP ve nesne üzerinde değişiklik işlemleri için kullanılan ALTER komutlarını içerir. – DCL (Data Control Language): Kullanıcılara yetki verme işlemlerinde kullanılan GRANT ve verilen yetkileri geri alma işlemleri için kullanılan REVOKE komutlarını içerir. NOT: DDL ve DCL komutlarından “Oracle Nesneleri” sunusunda bahsedilmiştir.

4 Örneklerde kullanılan “Personel Bilgileri” Veri Tabanı PERSONEL Tablosu: – PERSONEL_NO (PK) – AD – SOYAD – GOREV – MAAS – BOLUM (FK-BOLUMLER) – YONETICISI – GIRIS_TARIHI BOLUMLER Tablosu: – BOLUM_NO (PK) – BOLUM_ADI – BOLUM_YER

5 Örneklerde kullanılan “Öğrenci İşleri” Veri Tabanı OGRENCILER Tablosu: – OGR_NO (PK) – AD – SOYAD – DOGUM_TARIHI – DOGUM_YERI – ADRES DERSLER Tablosu: – DERS_KODU (PK) – DERS_ADI – DERS_KREDISI – HOCASI (FK-HOCALAR) NOTLAR Tablosu: – OGRENCI (FK-OGRENCILER) – DERS (FK-DERSLER) – DERS_YILI – VIZE – FINAL HOCALAR Tablosu: – HOCA_NO (PK) – AD – SOYAD – UNVAN

6 SELECT ifadesi SELECT sütun [yada sütunlar] FROM tablo [yada tablolar] WHERE seçim kriteri SELECT ifadesinden sonra * kullanılırsa tüm nitelikler (sütunlar) seçilir. Kriter verilmezse “WHERE” sözcüğü de yazılmaz. Bu durumda tüm kayıtlar (satırlar) seçilir. Personel tablosundaki tüm kayıtların tüm nitelikleri aşağıdaki SQL cümlesi ile gösterilir: SELECT * FROM PERSONEL

7 WHERE ile kriter verme Eğer tüm kayıtların değil de sadece belirli kayıtların görüntülenmesi istenirse WHERE ile kriter verilir. Aşağıdaki SQL cümlesi maaşı 1800 TL’nin üzerinde olan personelin adı ve soyadını ekranda gösterir: SELECT AD, SOYAD FROM PERSONEL WHERE MAAS > 1800

8 Kriterlerde kullanılan işleçler Programlama dillerinde kullanılan aritmetiksel karşılaştırma işleçleri (, >=, =, <>) ve mantıksal işleçler (AND, OR, NOT) SQL dilinde de kriter verirken kullanılır. Aşağıdaki SQL cümlesi görevi müdür olan ve maaşı 5000 TL’den fazla olan personeli gösterir: SELECT * FROM PERSONEL WHERE GOREV = 'Müdür' AND MAAS > 5000 Programlama dillerinde olduğu gibi SQL’de de karakter türü veriler ile işlem yapılacaksa tek tırnak yada çift tırnak kullanılır.

9 Karakter türü verilerin karşılaştırılması Karakter türü veriler ile de büyüklük-küçüklük kıyaslamaları yapılabilir. Aşağıdaki SQL cümlesi adı N-Z arasında bir harf ile başlayan personeli gösterir: SELECT * FROM PERSONEL WHERE AD > 'N' Aşağıdaki SQL cümlesi adı E harfi ile başlayan personeli gösterir: SELECT * FROM PERSONEL WHERE AD > 'E' AND AD < 'F'

10 LIKE işleci Belirli bir karakter katarını barındıran verileri aramak için LIKE kullanılır. Önceki slaytta yer alan, adı E harfi ile başlayan personeli gösteren sorgu LIKE ile de yazılabilir: SELECT * FROM PERSONEL WHERE AD LIKE 'E*' Adresler şehir adı ile bitiyorsa, Edirne ilinde ikamet eden öğrencileri görmek için aşağıdaki sorgu kullanılabilir: SELECT * FROM OGRENCİLER WHERE ADRES LIKE '*Edirne'

11 BETWEEN … AND … işleci İki değer arasında karşılaştırma yapmak için Between … And … işleci (… ile … arasında) kullanılabilir. Aşağıdaki SQL cümlesi maaşı 1000 ile 2000 TL arasında olan işçileri görüntüler: SELECT * FROM PERSONEL WHERE MAAS BETWEEN 1000 AND 2000 AND GOREVI = 'İşçi' Bu sorgu Between işleci kullanılmadan da yazılabilirdi: SELECT * FROM PERSONEL WHERE MAAS >= 1000 AND MAAS <= 2000 AND GOREVI = 'İşçi'

12 IN işleci Bir listedeki değerler ile karşılaştırma yapmak için IN işleci kullanılır ile 2000 TL arasında değil de sadece 1000, 1500 ve 2000 TL maaş alanları listelemek için aşağıdaki SQL cümlesi kullanılabilir: SELECT * FROM PERSONEL WHERE MAAS IN (1000, 1500, 2000)

13 Tarihsel türü verilerin karşılaştırılması Belirli bir tarihe eşit olan veya o tarihten büyük yada küçük olan verilerin aranması istenirse, tarih ay/gün/yıl biçiminde ve # karakterleri arasında yazılmalıdır: 1989 doğumlu öğrenciler: SELECT * FROM OGRENCILER WHERE DOGUM_TARIHI BETWEEN #1/1/1989# AND #12/31/1989#

14 DISTINCT ifadesi Eğer tablonun bir alanında yer alan veriler içinde aynı olan veriler varsa SELECT ifadesinden sonra kullanılan DISTINCT ile bu tekrar eden verilerin sadece 1 defa görüntülenmesi sağlanabilir. Aşağıdaki SQL cümlesi farklı kayıtlardaki aynı adları her kayıt için tekrar göstermek yerine 1 defa gösterilmesini sağlar: SELECT DISTINCT AD FROM PERSONEL

15 AS ifadesi ve sütun içeriklerini birleştirme Sütunların kendi ismi yerine AS ifadesi ile takma isim almaları sağlanabilir. İki yada daha fazla sayıda sütunun içeriğini birleştirmek için sütun isimleri arasında Access’te &, Oracle’da ise || işleçleri kullanılır. Aşağıdaki SQL cümlesi AD ve SOYAD sütunlarının içeriklerini araya bir boşluk karakteri ekleyerek birleştirir ve ISIM adlı bir sütun şeklinde gösterir. SELECT AD & ' ' & SOYAD AS ISIM FROM OGRENCILER

16 Matematiksel İşlemler SELECT ifadesinden sonra bir sütunun bir matematiksel işleme tabi tutulması ve bu işlemin sonucunun gösterilmesi sağlanabilir. Personelin yıllık maaşlarının görüntülenmesi: SELECT AD, SOYAD, MAAS * 12 AS YILLIK_MAAS FROM PERSONEL Öğrencilerin BIL117 kodlu dersten başarı notlarının görüntülenmesi: SELECT OGR_NO, VIZE * FINAL * 0.7 AS BASARI_NOTU FROM NOTLAR WHERE DERS = 'BIL117'

17 NULL (boş) değerler ile ilgili işlemler Eğer bir kayıt, bazı alanları boş bırakılarak eklendiyse, matematiksel işlemlerde sorun çıkabilir (NULL, sıfır değeri ile aynı değildir) * işleminin sonucu 1800 iken, 1500 * 12 + NULL işleminin sonucu NULL olacaktır. Karşılaştırma işlemlerinde de NULL ile = işleci kullanılmaz, IS kullanılır. Final notu girilmemiş öğrenciler: SELECT * FROM NOTLAR WHERE FINAL IS NULL FINAL IS NOT NULL kullanılsaydı notu girilen öğrenciler görüntülenirdi.

18 Büyük/Küçük Harf Duyarlılığı SQL dili büyük/küçük harf ayrımı yapmaz (case-sensitive değildir). Aşağıdaki yazımların hepsi aynı işi yapar (Personel tablosundaki tüm personelin sadece adı ve soyadı görüntülenir): – SELECT AD, SOYAD FROM PERSONEL – SELECT Ad, Soyad FROM Personel – Select Ad, Soyad From Personel – select ad, soyad from personel

19 Türkçe karakter kullanma Birçok VTYS, tablo ve nitelik isimlerinde Türkçe karakter kullanımına izin verir. Fakat sorgularda bazı sıkıntılara neden olabileceği için kullanılması tavsiye edilmez. – Örneğin PERSONEL tablosundaki nitelik isimleri ADI ve SOYADI şeklinde büyük harfler ile verildiyse, bazı VTYS’ler “SELECT Adı, Soyadı FROM Personel” ifadesini, bazıları ise “SELECT Adi, Soyadi FROM Personel” ifadesini (İngilizcede 'I' harfinin küçük hali 'i' olduğu için) doğru kabul eder.

20 Alan ismi belirlerken dikkat edilmesi gereken noktalar: Öğrencilerin not bilgilerini saklamak için “NOT” isminde bir alan yaratılmamalıdır. İngilizcede “değil” anlamına geldiği ve SQL'de kullanılan bir ifade olduğu için “NOT” yerine “NOTU”, “VIZE”, “FINAL” gibi ifadeler tercih edilmelidir: Benzer şekilde SQL’de kullanılan AND, GROUP, ORDER, … gibi ifadeler de alan ismi olarak kullanılmamalıdır. Alan isimlerinde boşluk karakteri kullanılırsa sorgularda o alan ismini köşeli parantez içinde yazmak gerekeceği için alt çizgi (_) kullanmak yada boşluksuz yazmak daha kullanışlı olacaktır. SELECT DersKodu FROM DERSLER; SELECT Ders_Kodu FROM DERSLER; SELECT [Ders Kodu] FROM DERSLER;

21 ORDER BY ile sıralama Eğer görüntülenecek olan kayıtların belirli bir sütuna göre sıralı olarak görüntülenmesi isteniyorsa ORDER BY kullanılır. Sıralama yukarıdan aşağıya doğru artan sırada olacaksa ASC, azalan sırada olacaksa DESC kullanılır. Varsayılan sıralama şekli artan olduğu için ASC yazılmasa bile artan sıralama kullanılmış olur. Aşağıdaki SQL cümlesi PERSONEL tablosundaki kayıtları maaşa göre azalan sırada gösterir: SELECT * FROM PERSONEL ORDER BY MAAS DESC

22 ORDER BY ile sıralama Eğer ORDER BY sonrasında birden çok sütun adı yazılırsa, sıralama önceliği sütunların yazılış sırasına göre yapılır. Aşağıdaki sorgu personel tablosundaki tüm kayıtları bölümlere göre artan sırada sıralayıp, her bölüme ait personelin maaşını da azalan sırada gösterir. SELECT * FROM PERSONEL ORDER BY BOLUM, MAAS DESC

23 SQL Fonksiyonları Programlama dillerinde olduğu gibi, SQL’de de aritmetik işlemler, tarihsel işlemler, string işlemleri veya tip dönüşümü yapmak için hazır olarak sunulan fonksiyonlar mevcuttur. SUM, AVG, MIN, MAX ve COUNT gibi bazı fonksiyonlar birçok kayıt üzerinde işlem yapıp tek bir sonuç üretirken, dönüşüm, string ve tarih fonksiyonları ise üzerinde işlem yaptığı her kayıt için ayrı sonuç üretir.

24 COUNT Sorgunun ürettiği satır sayısını döndürür. Aşağıdaki SQL cümlesi PERSONEL tablosundaki toplam kayıt sayısını döndürür: SELECT COUNT(*) FROM PERSONEL Eğer COUNT içinde * yerine belirli bir sütun ismi verilirse o sütundaki NULL olmayan değer sayısını döndürür: SELECT COUNT(ADRES) FROM OGRENCILER

25 SUM ve AVG Belirli bir sütundaki sayısal verilerin toplanarak sonucun gösterilmesi istenirse SUM, aritmetik ortalamasının gösterilmesi istenirse AVG kullanılır. Aşağıdaki SQL cümlelerinden ilki tüm personelin maaşlarının toplamını, ikincisi ise maaşların aritmetik ortalamasını gösterir: 1.SELECT SUM(MAAS) AS TOPLAM_MAAS FROM PERSONEL 2.SELECT AVG(MAAS) AS [MAASLARIN ORTALAMASI] FROM PERSONEL NOT: _ karakteri yerine boşluk karakteri kullanılması istenirse [] içinde yazılmalıdır.

26 MIN ve MAX Belirli bir sütundaki en büyük veriyi görüntülemek için MAX, en küçük veriyi görüntülemek için ise MIN fonksiyonları kullanılır. Aşağıdaki SQL cümlesi, " " öğretim yılında "BİL118" dersinden en yüksek başarı notunu gösterir: SELECT MAX(VIZE * FINAL * 0.7) AS "Max BN" FROM NOTLAR WHERE DERS = "BİL118" AND DERS_YILI = " "

27 TOP Önceki örnekte en yüksek başarı notunu alan öğrencinin numarasını da göstermek istersek aşağıdaki kullanım hata verecektir: SELECT OGRENCI, MAX(VIZE * FINAL * 0.7) AS MAX_BN FROM NOTLAR WHERE DERS = "BİL118" AND DERS_YILI = " " SELECT sonrasında “TOP n” kullanımı en üstteki n kaydı gösterir. Örneğimizde başarı notuna göre azalan sıralama yapıp en üstteki kaydı almak için “TOP 1” deyimini kullanmak en uygun çözümdür: SELECT TOP 1 OGRENCI, VIZE*0.3 + FINAL*0.7 AS Başarı_Notu FROM NOTLAR WHERE DERS = “BM 316” AND DERS_YILI = “ ” ORDER BY VIZE*0.3 + FINAL*0.7 DESC NOT: Bu ifade yerine takma ismi olan Başarı_Notu kullanılması hata verir

28 GROUP BY SUM, AVG, MIN, MAX ve COUNT fonksiyon- larının tablonun tamamı için değil de, belirli bir sütuna göre gruplandırılarak çalıştırılması GROUP BY deyimi ile sağlanabilir. Aşağıdaki SQL cümlesi personelin ortalama maaşlarını her bölüm için ayrı ayrı listeler: SELECT BOLUM, AVG(MAAS) FROM PERSONEL GROUP BY BOLUM SELECT sonrasında BOLUM yer almazsa görüntülenecek ortalama maaşların hangi bölüme ait olduğunun bilinemeyecek olması mantıksal olarak hatadır GROUP BY ifadesi silinirse veya sonrasında BOLUM yerine başka sütun yazılırsa sorgu çalışmaz. Başka bir alana göre gruplandırılırsa, bölüm yanında neye göre maaş ortalaması yer alacak?

29 Birden fazla sütuna göre gruplama GROUP BY ile bir sütuna göre gruplama yapılabildiği gibi, birden fazla sütun için de gruplama yapılabilir. Her bölüm içindeki farklı görevlere sahip personelin maaşlarının toplamlarını ayrı ayrı elde etmek için: SELECT BOLUM, GOREV, SUM(MAAS) FROM PERSONEL GROUP BY BOLUM, GOREV; Bu sorguda da hem SELECT hem de GROUP BY sonrasında aynı sütun ismleri yer almıştır. SELECT ifadesindeki fonksiyon hariç tüm sütun isimleri GROUP BY ifadesinde yer almalıdır.

30 Personeline ödenen maaşların ortalaması 4000'den fazla olan bölümlerin numarası ve yanında o bölüme ait en yüksek maaşı gösteren sorgu: SELECT BOLUM, MAX(MAAS) FROM PERSONEL GROUP BY BOLUM HAVING AVG(MAAS) > 4000; Eğer aşağıdaki gibi WHERE koşulu içinde ortalama fonksiyonu kullanılmaya çalışılırsa hata verecektir. SELECT BOLUM, MAX(MAAS) FROM PERSONEL WHERE AVG(MAAS) > 4000 GROUP BY BOLUM; WHERE koşulunda AVG(MAAS)>4000 yerine MAAS>4000 yazılsaydı sorgu çalışırdı. Fakat tüm tablodaki maaşı 4000'den fazla olan personeli dikkate alarak sonrasında gruplama yapacağı için HAVING kullanarak yazdığımız sorgu ile aynı sonucu vermeyecektir. HAVING ile Grup Koşulu verme

31 Örnek Aşağıdaki sorgu neyi gösterir: SELECT BOLUM, SUM(MAAS) AS TOPLAM_MAAS FROM PERSONEL WHERE GOREV <> ‘Müdür’ GROUP BY BOLUM HAVING SUM(MAAS) > ORDER BY SUM(MAAS); Müdür haricindeki personelinin toplam maaşları ’den fazla olan bölümleri seçer ve hesaplanan toplam maaşlara göre artan sırada olacak şekilde bu bölümleri ve yanlarında toplam maaşları listeler.

32 Diğer Fonksiyonlar GROUP BY ile kullanılan fonksiyonlar (SUM, AVG, MIN, MAX ve COUNT) tüm İVTYS'lerde aynı olsa da diğer fonksiyonlar farklılık gösterebilmektedir. Sonraki slaytlarda Access fonksiyonlarının sadece bir kısmına değinilecektir. Tüm Access, SQL Server ve Oracle fonksiyonları ile ilgili detaylı bilgiler aşağıdaki web adreslerinde yer almaktadır: – – –

33 Nümerik Fonksiyonlar ROUND: Ondalıklı sayıları tamsayıya veya verilen bir ondalık basamağa yuvarlamak için kullanılır. – Round (210.67, 1)  – Round (210.67, 0) veya Round (210.67)  211 FIX ve INT: Her ikisi de ondalıklı sayının tam kısmını döndürür. Sadece negatif sayılarda farklı sonuç üretirler: – Fix (210.67)  210 – Fix (2.98)  2 – Fix (-2.98)  -2 Int (210.67)  210 Int (2.98)  2 Int (-2.98)  -3

34 String Fonksiyonları LCASE: Tüm karakterleri küçük harfe dönüştürür (SQL Server, Oracle’da LOWER) UCASE: Tüm karakterleri büyük harfe dönüştürür (SQL Server, Oracle’da UPPER) MID: Bir string'in m. pozisyonundan itibaren n karakterinden oluşan yeni bir string döndürür (SQL Server'da SUBSTRING, Oracle'da SUBSTR) LEN: Sütun yada ifade içindeki karakter sayısını döndürür (Oracle’da LENGTH) Örn: AD'ın ilk harfinin yanına nokta ekleyip, SOYAD'ın tüm karakterlerini büyük harf olarak ISIM altında birleştirme: SELECT MID(AD,1,1) & '. ' & UCASE(SOYAD) AS ISIM FROM PERSONEL

35 Tarih Fonksiyonları NOW: Sistem tarihini ve saatini döndürür. DATEDIFF: İki tarih arasındaki farkı verir. DATEADD: Aldığı tarihin üzerine aldığı değeri (gün, ay, yıl) ekleyerek yeni bir tarih değeri üretir. DAY: Aldığı tarihin gün kısmını döndürür. MONTH: Aldığı tarihin ay kısmını döndürür. YEAR: Aldığı tarihin yıl kısmını döndürür. Örn: 1989 doğumlu öğrenciler: SELECT * FROM OGRENCILER WHERE YEAR(DOGUM_TARIHI) = 1989

36 Dönüşüm Fonksiyonları Access’te tip dönüşüm fonksiyonları "C" ile başlar ve dönüştürülecek olan veri türü ile devam eder: CBool CDate CInt CStr CCur CDec CSng… Oracle’da ise genellikle "TO_" ile başlar ve veri türü ile devam eder: TO_CHARTO_DATETO_NUMBER… SQL Server ve Oracle’da CAST ve CONVERT gibi dönüşüm işlemlerinde kullanılabilen daha detaylı fonksiyonlar da vardır.

37 Access 2013 ile SQL Access 2013'te OLUŞTUR sekmesinin Sorgular grubunda yer alan Sorgu Sihirbazı ve Sorgu Tasarımı simgeleri ile SQL kullanmadan da sorgu oluşturulabilir (sonraki derslerde bahsedilecektir). SQL kullanarak sorgu oluşturmak için Sorgu Tasarımı seçildikten sonra çıkan Tabloyu Göster başlıklı pencere kapatılıp, beliren TASARIM sekmesinin en solundaki SQL Görünümü seçilir. Sorgu yazıldıktan sonra hemen yanında bulunan Çalıştır simgesi ile çalıştırılabilir.


"Veri Tabanı Yönetim Sistemleri 1 Ders 5 SQL'e Giriş Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları