Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI"— Sunum transkripti:

1 DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI
Dr.Aslıhan Polat KOÜTF Psikiyatri AD Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

2 DSM-IV Sınıflandırması
Depresif Bozukluklar Majör Depresif Bozukluk Distimik Bozukluk BTA Depresif Bozukluk İkiuçlu Bozukluklar İkiuçlu bozukluk Tip I İkiuçlu bozukluk Tip II Siklotimik bozukluk BTA Duygudurum bozukluğu Genel tıbbi duruma bağlı Madde kullanımın yol açtığı Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

3 DSM-IV Sınıflandırması
En son dönemi tanımlayan belirleyiciler Hafif, orta, ağır Psikotik Süreğen Katatonik Melankolik Atipik Doğum-ardı başlangıçlı Yineleyen dönemlerin gidişini tanımlayan belirleyiciler Mevsimsel Hızlı döngülü Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

4 ÇÖKKÜNLÜK (Depresyon) DÖNEMİ
Çökkünlük, derin üzüntülü, bazen de hem üzüntülü hem bunaltılı bir duygudurumla birlikte düşünce, konuşma, devinim ve fizyolojik işlevlerde yavaşlama, durgunlaşma ve bunların yanı sıra değersizlik, küçüklük, güçsüzlük, isteksizlik, karamsarlık duygu ve düşünceleriyle belirli bir sendromdur. Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

5 Belirtiler ve Bulgular-1
Genel görünüm ve dışa vuran davranış Belirgin yüz çizgileri Omuzlar çökük Kendine bakımda azalma Durgunluk, yavaşlama Sıkıntı ve tedirginlik/yerinde duramama Konuşma ve ilişki kurma Alçak sesli ve yavaş konuşma Mutizm (ağır durumlarda) Duygusuz gibi görünme (Duygusal donukluk) Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

6 Belirtiler ve Bulgular -2
Duygulanım Çökkün duygudurum (derin üzüntü, iç acısı) Sık ve kolay ağlama Bunaltı (öz. sabahları) Tedirginlik Sinirlilik İsteksizlik ve zevk alamama (Anhedoni) Bilişsel yetiler Bilinç açık Ağır durumlarda uyuşukluk (stupor) Yönelim tam Dikkat ve konsantrasyonda azalma Unutkanlık (psödodemans) Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

7 Belirtiler ve Bulgular-3
Algı Genelde olağan Ağır durumlarda varsanılar (gn duygudurumla uyumlu), depersonalizasyon, derealizasyon Düşünce süreci ve içeriği Yavaşlamış Çaresizlik, umutsuzluk, karamsarlık, suçluluk Değersizlik (özsaygıda azalma) Özkıyım düşünceleri Ağır durumlarda sanrılar(duygudurumla uyumlu/uyumsuz) Hipokondriyak uğraşlar ve bedensel yakınmalar Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

8 Belirtiler ve Bulgular-4
Devinim Psikomotor yavaşlama (retardasyon) Aşırı tedirgin hareketlilik, yerinde duramama (psikomotor ajitasyon) Bedensel ve fizyolojik belirtiler Enerji azlığı, çabuk yorulma Uyku bozukluğu İştah değişikliği Cinsel isteksizlik Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

9 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Tanı (DSM-IV) Çökkün duygudurum veya anhedoninin de içinde bulunduğu en az beş belirti Sosyal ve mesleki işlevsellikte bozulma En az iki hafta Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

10 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Özel gruplar Bedensel hastalıklarda çökkünlükler Sıklıkla atlanır Psikolojik belirtilere dayanarak tanı konur Karamsarlık, sık ağlama, toplumdan çekilme İleri yaşta çökkünlükler Zor tanınır Süreğen hastalarda ve özürlülerde sık Özkıyım riski yüksek Bunamayla karışabilir (psödodemans) Ergen ve çocukluk dönemindeki çökkünlükler Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

11 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Ayırıcı Tanı İkincil Çökkünlükler İlaçlar Bedensel hastalıklar Bunama Yas Şizofreni/Şizoafektif Bozukluk İki uçlu Bozukluk Alkol-madde kullanım bozuklukları Bunaltı (anksiyete) bozuklukları Yeme Bozuklukları Uyum Bozuklukları Kişilik Bozuklukları Uzun süreli mutsuzluk Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

12 Çökkünlüğe Yol Açan İlaçlar
Antihipertansifler (reserpin, alfa-metil dopa, beta blokörler) Doğum kontrol ilaçları Kortikosteroidler Benzodiazepinler Histamin2 reseptör antagonistleri (simetidin, ranitidin) Kemoterapötikler (vinkristin, vinblastin, prokarbazin, L-Asparginaz, amfoterisin B, interferon) Psikoaktif maddeler (alkol-opiyat bağımlılığı, amfetamin-kokain kesilmesi) Anabolik steroidler Antipsikotikler Kolinesteraz inhibitörleri Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

13 Çökkünlüğe Yol Açan Hastalıklar
İnme Parkinson hastalığı Multiple skleroz Epilepsi Huntington hastalığı Kafa travması Hiper/Hipotiroidi Cushing sendromu Hiperparatiroidizm Addison hastalığı Diabetes mellitus Kanser (pankreas, orofarenks, meme ca) HIV Paraliz jeneral (sifliz) Toksoplazmozis Viral hepatit Enfeksiyöz mononükleoz Romatoid artrit SLE Pellegra Pernisyöz anemi Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

14 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Bunama Tanıma yetisi bozuk Afazi (İsimlendirememe) Bir çaba içerisindedir Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

15 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Yas 2-6 ay sürebilir Özsaygı korunur Çevrede olup bitenlere olumlu duygulanım ile karşılık verebilirler Psikomotor yavaşlama göstermez Suçluluk duygusu yoktur İntihar eylemleri çok seyrek Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

16 Şizofreni/Şizoafektif Bozukluk
Uzunlamasına hastalık öyküsü kesitsel klinik tablodan daha önemli. Acayip davranış, duygudurumla uyumsuz sanrı/varsanılar, yapısal düşünce bozuklukları Şizoafektif B: 2 haftalık non-afektif psikotik dönem Post-psikotik çökkünlük Katatoni Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

17 Alkol-madde kullanım bozuklukları
Detoksifikasyondan 1 ay kadar sonra, depresyon belirtilerinin düzelmesi beklenir Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

18 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
MANİ DÖNEMİ Mani, çökkünlük durumunun tam tersi, aşırı neşe, bazen de öfkeli, coşkulu bir duygudurum içinde düşünce, konuşma, devinimde hızlanma, benlik kabarması, aşırı güçlülük, büyüklük duyguları ve sanrıları ile belirli genel bir kabarma, taşkınlık, coşma ile giden bir dönemdir. Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

19 Belirtiler ve Bulgular-1
Genel görünüm ve dışa vuran davranış Canlı, çok hareketli, aşırı güvenli Abartılı, renkli giyim Öfkeli (irritabl) Para harcama Ağır durumlarda aşırı hızlanma yüzünden dağınık ve bitkin olabilir Konuşma ve ilişki kurma Yüksek sesli, hızlı ve artmış konuşma ( Lögore) Daldan dala atlama (Düşünce uçuşması) Basınçlı konuşma Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

20 Belirtiler ve Bulgular -2
Duygulanım Taşkın, coşkulu duygudurum Coşku, aşırı neşe (öfori) Bulaşıcı neşe Oynak (labil) duygulanım Sinirli, saldırgan(irritabilite) Karma dönem (disfori) Bilişsel yetiler Bilinç açık Aşırı yorgunluk ve beslenememeye bağlı konfüzyon olabilir Yönelim tam Spontan dikkat artar, iradi dikkat azalır Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

21 Belirtiler ve Bulgular-3
Algı Yanılsamalar artar Ağır durumlarda varsanılar (gn duygudurumla uyumlu) Düşünce süreci ve içeriği Hızlanmış ve artmış İyimser, coşkulu Fikir uçuşması Clang çağrışım (uyaklı konuşma) Benlik kabarması (grandiyozite) Sanrılar(duygudurumla uyumlu/uyumsuz) Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

22 Belirtiler ve Bulgular-4
Devinim Psikomotor hızlanma Taşkınlık (eksitasyon) Nadiren katatoni Bedensel ve fizyolojik belirtiler Enerji artışı Uyku bozukluğu (ihtiyaçta azalma) İştah değişikliği (artar ancak kilo verebilir) Cinsel istekte artış Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

23 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Tanı Taşkın ya da kabarmış duygudurumun da içinde bulunduğu en az dört belirti (duygudurum irritabl ise beş belirti) Sosyal ve mesleki işlevsellikte bozulma En az bir hafta (hastane yatışı gerekliyse daha kısa) Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

24 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Ayırıcı Tanı Şizofreni Şizoafektif Bozukluk Yalancı psikoz Toksik-organik nedenlere bağlı ruhsal bozukluklar Dikkat eksikliği hiperaktivite ya da davranım bozuklukları Alkol-madde kullanım bozuklukları Kişilik Bozuklukları Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

25 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Şizofreni Acayip davranış, duygudurumla uyumsuz sanrı/varsanılar, yapısal düşünce bozuklukları Schneider belirtileri(düşünce okunması/sokulması) Katatoni Sinsi başlangıç Uzunlamasına hastalık öyküsü kesitsel klinik tablodan daha önemli. Karma episodla daha çok karışır Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

26 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Şizoafektif Bozukluk Uzunlamasına hastalık öyküsü kesitsel klinik tablodan daha önemli. İki haftalık non-afektif psikotik dönem Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

27 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Yalancı Psikoz Deliliği oynama, abartma Akut ruhsal travmayı takiben Hızlı yatışır Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

28 Toksik-organik nedenlere bağlı ruhsal bozukluklar
İlaç öyküsü (alkol, kokain, amfetamin, steroid,LSD, anti-tbc, fensiklidin, halusinojenler kullanımı veya kesilmesi) Deliryumda bilinç, yönelim ve algı bozukluğu baskındır. Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

29 Dikkat eksikliği hiperaktivite ya da davranım bozuklukları
DEHA veya DB tanısı almış ergenlerde takipte dikkat. Uykuda azalma, güven artışı, büyüklük düşünceleri nadir. Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

30 Alkol-madde kullanım bozuklukları
İkiuçlu bozuklukla %50 ya da daha yüksek komorbidite. Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

31 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Kişilik Bozuklukları Hızlı döngülü duygudurum bozukluğu olan genç kadınlarda sınırda (borderline) kişilik bozukluğu tanısı sık. Haz yönelimli ve riskli davranışlar antisosyal kişilik bozukluğuyla karışabilir. İkiuçlu bozukluk ve kişilik bozukluğu komorbiditesi sık. Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

32 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Tanımlar-1 İkiuçlu Duygudurum Bozukluğu Tip I Manik ya da karışık epizod geçirmiş olma İkiuçlu Duygudurum Bozukluğu Tip II Depresif ya da hipomanik epizod geçirmiş olma Tekuçlu (yineleyici) Çökkünlük Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

33 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Tanımlar-2 Hızlı döngülü İkiuçlu Bozukluk Yılda en az 4 episod Hipotiroidi, uzun süreli/yüksek doz antidepresan kullanımı risk faktörü Kadınlarda daha sık Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

34 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Tanımlar-3 Distimik Bozukluk En az iki yıl hafif çökkünlük İki aydan uzun iyilik hali yok Çifte Depresyon (distimi+depresyon) Siklotimik Bozukluk Hafif ve kısa süren çökkünlük ve taşkınlık durumları En az iki yıl Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

35 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Sıklık ve Yaygınlık-1 En sık ruhsal bozukluk: Ruhsal çökkünlükler Dünya Sağlık Örgütü: Ruhsal çökkünlükler en acil 4. halk sağlığı sorunu Yeti yitimine yol açma açısından birinci Bütün özkıyımların %50-70’i duygudurum bozukluğuna bağlı Çökkünlüklerin %40’ı uygun tedavi görmekte Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

36 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Sıklık ve Yaygınlık-2 Yaşam boyu yaygınlık Çökkünlük: %9-20 (K:%10-25; E:% 5-12) Distimi:%6 İkiuçlu Bozukluk Tip I: %1 (K=E) İkiuçlu Bozukluk Tip II:%0,5 Siklotimi: %0,4-1,0 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

37 Çökkünlük için Risk Faktörleri
Kadınlar Gençler Sosyoekonomik durumu düşük olanlar Evli olmayanlar Ailesinde MDB öyküsü olanlar Büyük kentlerde yaşama Güvenilebilecek bir arkadaş olmaması (kadınlarda daha önemli) Yaşam olaylarına bağlı zorlanmalar Erken yakın kaybı ve tahripkar bir ortamda büyüme Irk ve etnik grup, MDB riski taşımazlar Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

38 Çökkünlükte ve Tekuçlu Bozuklukta Gidiş ve sonlanış-1
Sinsi başlangıç Bedensel yakınmalar, halsizlik, iştahsızlık Psikiyatri-dışı başvuru Tedavisiz özkıyım oranı %15 (psikotikse x5) İlk episod sonrası tekrarlama %50-60, ikinciden sonra %70, üçüncüden sonra %90. İki episod sonrası süreğenleşme %10-20. Ortalama episod süresi 6 ay. İzlemde %20 ikiuçlu bozukluğa dönüşür Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

39 Çökkünlükte ve Tekuçlu Bozuklukta Gidiş ve sonlanış-2
Olumlu Gidiş Göstergeleri Hastalık öncesi iyi işlevsellik Olumlu aile, iş ve uğraşı olanakları Erken tedavi Seyrek hastalık, uzun iyilik dönemleri Kısa çökkünlük dönemleri Olumsuz Gidiş Göstergeleri Kişilik bozukluğu İleri yaş Alkol-madde kullanmı Ektanılar Olumsuz çevre koşulları Sık yineleme Psikotik belirtiler Çifte depresyon İyileşme çabasının olmaması Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

40 Manide ve İkiuçlu Bozuklukta Gidiş ve sonlanış-1
Ani başlangıç Ortalama 4-6 hafta sürer Tek episodla kalma olasılığı çok düşük 20li yaşlarda başlangıç 60 yaş üstü başlayanlarda organisite? Kalıntı belirtiler ve komorbidite (bunaltı boz, yeme boz, alkol-madde) yinelemenin en güçlü yordayıcısı Yaşam boyu özkıyım %50 (yarısı çökkünlük döneminde)-ölümle sonuçlanan %15 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

41 Manide ve İkiuçlu Bozuklukta Gidiş ve sonlanış-2
Olumlu Gidiş Göstergeleri Mani dönemlerinin baskın olması Tedavi uyumu (hasta ve ailesi) Olumlu aile, iş ve uğraşı olanakları Erken tedavi Uzun iyilik dönemleri Ailede düşük duygu dışavurumu Olumsuz Gidiş Göstergeleri Erken başlangıç İleri yaş Ara dönemlerde kalıntı belirtiler İlk episodun mani ya da karma dönem olması 10’dan fazla mani dönemi Karma dönemler Çökkünlük dönemlerinin uzun sürmesi Hızlı döngülülük Alkol-madde kullanmı Ektanılar Olumsuz çevre koşulları Sık yineleme Psikotik belirtiler Kişilik bozukluğu İyileşme çabasının olmaması Ailede yüksek duygu dışavurumu Ailede madde kullanm öyküsü Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

42 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Etiyoloji-1 Çökkünlük Biyolojik Etkenler Kalıtım %30-40 genetik geçiş risk x2-3 Beyin görüntüleme Endokrin dizge Hipotalamus-hipofiz-böbreküstü bezi Ekseni Hipotalamus-hipofiz-tiroid bezi Ekseni Biyokimyasal etkenler Nörofizyolojik çalışmalar Ruhsal-Toplumsal Etkenler Premorbid kişilik Psikanalitik görüş Bilişsel görüş Davranışçı görüş Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

43 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Etiyoloji-2 İkiuçlu Bozukluk Kalıtım %45-75 genetik geçiş ikiuçlu riski x8-18, tekuçlu riski x2-10 Beyin görüntüleme Endokrin dizge Hipotalamus-hipofiz-böbreküstü bezi Ekseni Hipotalamus-hipofiz-tiroid bezi Ekseni Biyokimyasal etkenler Nörofizyolojik çalışmalar Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

44 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
KAYNAKLAR Ruh Sağlığı ve Bozuklukları O.Öztürk & A.Uluşahin, 2008 Comprehensive Textbook of Psychiatry Sadock & Sadock, 2005 Textbook of Mood Disorders Stein, Kupfer & Schatzberg, 2006 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD

45 Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD
Katıldığınız için teşekkürler Dr.Aslıhan Polat, KOÜTF Psikiyatri AD


"DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları