Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRK TARIMINDA DESTEKLEMELER Prof.Dr.Emine Olhan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRK TARIMINDA DESTEKLEMELER Prof.Dr.Emine Olhan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü."— Sunum transkripti:

1 TÜRK TARIMINDA DESTEKLEMELER Prof.Dr.Emine Olhan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü

2 2000 Sonrası Destekleme Politikaları Amaç devletin piyasaya müdahalesini, kamu finansman yükünü ve gelir eşitsizliğini azaltmak Girdi, kredi ve fiyat destekleri kaldırıldı Destekler içerisinde DGD ağırlıklı 2000 öncesi desteklerin yükünü tüketici öderken sonrasında vergi mükellefleri ödemiştir.

3 2000 Sonrası Destekleme Politikaları 2007 de girdi ve kredi desteği tekrar uygulamada Prim desteği ağırlıklı şekilde devam ediyor Hayvancılığa verilen destekler artmış 2009 yılında DGD’ne son verilmiştir Alan bazlı destekler devam etmekte

4 Türkiye’de Tarım Sektörü GSMH’ya katkı 2000 Yılında % Yılında %9.5 İhracat 2000 Yılında Milyar$ (%13.9) 2010 Yılında Milyar$ (4.47) İthalat 2000 Yılında Milyar $ (%7.63) 2010 Yılında Milyar $ (%3.5) Gıda ürünleri. içecek dahil tarım ürünleri ihracatı 2000 Yılında Milyar $(%20.5) 2010 Yılında Milyar $ (%10.5) Gıda ürünleri. içecek dahil tarım ürünleri ithalatı 2000 Yılında Milyar $ (%9.7) 2010 Yılında Milyar $ (%5.3)

5 Türkiye’de Tarım Sektörü İstihdam 2000 Yılında kişi (%36.0) 2010 Yılında kişi (%25.2) Kırsal Nüfus 2000 Yılında kişi (%41.2) 2010 Yılında kişi (%23.7)

6 Bu süreçte tarımın ekonomi içindeki yeri küçülmüş Az da olsa tarım sektöründe büyüme var döneminde GSMH %50 büyüdü Aynı dönemde tarımsal GSMH %12.2 büyüdü Tarımdaki büyüme yıllık %1’in altında Aynı dönemde nüfus %11.4 arttı Tarımsal GSMH’daki artış nüfus artışı ile başa baş Genel ihracat %310 büyüdü Tarımsal ihracat %32 büyüdü, Gıda içecek dahil tarım ürünleri %107 artmıştır Tarım sektörü ekonomideki büyümeye ayak uyduramadı

7 Türkiye’de Tarım Alanları (1000Ha) YılToplam Alan Ekilen tarla alanıNadas alanıSebze bahçeleri alanıMeyve alanı

8 Tarım Toprakları Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı ile ilgili uygulamalar 2001 yılından Temmuz 2005’e kadar Yönetmelik kapsamında. Temmuz 2005’den sonra da 5403 sayılı Kanun kapsamında Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca yürütülmekte Son 10 yıl içerisinde hektar tarım arazisi tarım dışına çıkarılmıştır.

9 Mera alanları 1991 tarım sayımında Ha döneminde Ha belirlenmiş Yaklaşık 4 Milyon hektar mera alanı kaybedilmiş Mera alanlarındaki kayıp yanında uygulanan politikalar hayvancılıkta daralmanın nedeni olmuştur. Desteklemenin büyük çoğunluğunu DGD’nin oluşturması ile hayvancılığın desteklerden aldığı pay sınırlı kalmıştır.

10 BÜYÜKBAŞ VE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN SAYILARI ( 1000) YILSIĞIRMANDABÜYÜKBAŞ TOPLAM KOYUNKEÇİKÜÇÜKBAŞ TOPLAM % DEĞİŞİM yılında destekler içerisinde %1.1 lik payı olan hayvancılık destekleri artarak yaklaşık %20’ye ulaşmıştır.

11 Hayvancılık Döneminde Hayvan sayısında %9.4 artış Küçükbaş hayvan sayısında %15.9 azalış Kesilen hayvan sayısında %5.7 azalış Sağılan hayvan sayısında %28.8 azalış Yaklaşık 4 Milyon hektar mera alanı kaybedilmiş 2000 yılında destekler içerisinde %1.1 lik payı olan hayvancılık destekleri artarak yaklaşık %20’ye ulaşmıştır.

12 Hem mera alanlarında hem de tarım alanlarındaki bu yok oluşun sonucunda döneminde tarımsal GSMH sadece %12.2 artmıştır. Aynı dönemde nüfus %11.4 artmıştır.

13 Yılları Tarıma Ayrılan Kaynaklar (milyon TL) Cari fiyatlarla destekler bu dönemde %200 artmıştır. Ancak sabit fiyatlarla destekler azalmıştır. KONUSU Tarımsal Destek Ödem. (TGHB) Toplam Tarıma Verilen Destekler GSMH İçindeki Yeri (%) GSYH (Milyar TL)

14 Tarımsal Destekleme Ödemeleri (1000 TL) Cari fiyatlarla Sabit fiyatlarla Cari fiyatlarla destekler bu dönemde %142 artmıştır. Ancak sabit fiyatlarla destekler %54 azalmıştır ’de Tarımsal desteklerin GSMH oranı %1’in üzerinde iken 2005’de %0.64’e kadar düşmüş ve ilk defa 2010 yılında %0.82 ‘ye çıkmıştır.

15 2000 yılında 2 Milyar TL nin üzerinde olan tarımsal destekler 2010 yılında sabit fiyatlarla 1 Milyar TL düzeyinde kalmıştır Tarım Yasası’nda tarımsal destekler en az GSMH’nın %1

16 Seçilmiş Ürünlerde Çiftçi Eline Geçen Fiyatlar (TL/KG) Cari fiyatlarSabit fiyatlar Ürünler Artış (%) Artış (%) Buğday (durum) 0,360,5450,00,360,384,2 Pirinç 0,741,1758,10,740,819,9 Nohut 1,061,650,91,061,114,9 Kuru Fasulye 1,832,431,11,831,67-8,9 Ş,Pancarı 0,10,1220,00,100,08-16,6 Yağlık Ayçiçeği 0,840,82-2,40,840,57-32,2 Sofralık Zeytin 2,473,0523,02,472,12-14,2 Yağlık Zeytin 2,042,092,42,041,45-28,8 İnek Sütü 0,630,9144,40,63 0,4 Koyun Eti 9,571998,59,5713,2037,9 Sığır Eti 9,5618,4192,59,5612,7933,8 ÜFE 2003= =174,61

17

18 Çiftçi Eline Geçen Fiyatlar Cari Fiyatlarla çiftçi eline geçen fiyatlar artmış görünse de Fiyat. girdi ve kredi desteğinin kaldırılmasıyla tarım ürünlerinin fiyatları reel olarak düşmüştür.

19 Gübre Fiyatları TL/Ton G.Cinsi %21 AS %26 CAN %33 A.N ÜRE DAP Kaynak: Üretici. ithalatçı firma fiyatlarından derlenmiştir. Bayiye sevk fiyatları olup çiftçinin alış fiyatı %5-10 daha fazladır yılı Ocak ayı ortalama fiyatlarıdır.

20 Döneminde Gübre ve Mazot Fiyatlarında Artış (%) Gübre CinsiArtış( %) %21 AS227.2 %26 CAN209.1 %33 A.N224.8 ÜRE249.4 DAP Gübre fiyatlarında yaklaşık %200 artış döneminde mazot fiyatındaki artış %205 Cari fiyatlarla destekler ( ) %142 artmıştır.

21 Gübre Tüketimi ( BBM TON) Yıllar Tüketim döneminde gübre tüketimi %7 azalmış Burada tarım dışına çıkan araziler de etkili olmuştur

22 İÇ Ticaret Hadlerindeki gelişmeler ve uygulanan politikalarla 2000 yılından sonra yoksulluk kırsal alanda daha da derinleşmiştir.

23 İç Ticaret Hadleri ve Tarım YıllarÜFE GenelÜFE TarımÜFE Sanayi İç Ticaret Hadleri Şahinöz’ün yaptığı çalışmada ise 2000 yılında 95 olan İTH günümüzde 75 civarındadır.

24 Yoksulluk Oranları Kentte yoksulluk oranı 2002’de %22 Kentte yoksulluk oranı 2009’da %8.9 Kırsalda yoksulluk oranı 2002’de %34.5 Kırsalda yoksulluk oranı 2009’da %38.7 Yoksulluk oranındaki iyileşmenin kaynağı daha çok kentsel alanlardaki iyileşme Yoksulluk riski Hanehalkı büyüklüğü ile doğru eğitim düzeyi ile ters orantılı değişir Bu gerçekler kırsaldaki yoksulluğu daha da derinleştirmekte

25 SON ON YILDA Tarım alanları ve mera alanlarında kayıp Bu dönemde çalışan yaklaşık 2 milyon kişi tarım sektöründen başka sektöre geçmiştir. Tarımsal GSMH %12.2 artarken, nüfus %11.4 artmıştır. Göreli üstünlüğümüzün olduğu baklagiller ve küçük baş hayvan yetiştiriciliğinde üstünlüğümüzü kaybettik. Desteklemeler içerisinde DGD ağırlıklı iken 2009’da kaldırıldı

26 SON ON YILDA “Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli”, BK Kararı 2 Mart 2010 RG yayınlandı (2010 yılı için)16 üründe fark ödemesi yani prim desteği verilmesi öngörüldü Bu kararın her yıl yayınlanan destekleme primi kararnamelerinden farkı bulunmamaktadır Havza modeli ile ilk kez destekleme primi kapsamına alınan veya destekleme primi kapsamından çıkarılan bir ürün yoktur Özetle, adı değişse de tarım politikasının özünde bir değişiklik yapılmamıştır.

27 Havza Modeli ile 1-Tarım havzalarını belirlemek 2- Sağlıklı tarım envanteri hazırlamak 3- Üretim planlamasına imkan sağlamak 4- Hangi ürünün nerede ne kadar üretilebileceğini belirlemek 5- Çiftçinin gelirini artırmak 6- Geleceğe ait talep projeksiyonları yapmak 7- Destekleri rasyonel, yönlendirici ve etkin bir şekilde kullanmak 8- Arz açığı olan ürünlerde üretim artışı sağlamak 9- Doğal kaynakları korumak ve sürdürülebilir kullanımını sağlamak 10- Havza bazlı planlama ve yönetimle ilgili sektör talebini karşılamak 11- Muhtelif senaryolara göre üretimi planlamak

28 Tarım sektörünün ve kırsal alanın, kalkınma plan ve stratejileri doğrultusunda geliştirilmesi ve desteklenmesi için gerekli politikaların tespit edilmesi ve düzenlemelerin yapılmasını teminen 5488 sayılı Tarım Kanunu tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Tarım Kanunu ile,  Her yıl destekleme programlarının esaslarını ve araçlarını tespit etmek,  Bunların bütçe ödenek ihtiyaçlarını belirlemek ve İlgili kuruluşlara teklif etmek,  Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeleri belirlemek,  Desteklerle ilgili gerekli mevzuat düzenlemelerini izlemek ve değerlendirmek gibi görevleri yerine getirmek amacıyla ilgili Bakanlık ve Müsteşarlıkların üst düzey temsilcilerinin üyesi olduğu Tarımsal Destekleme ve Yönlendirme Kurulu kurulmuştur. Tarım Kanunu

29 Tarım Kanunu ile, tarımsal destekleme araçları;  Doğrudan gelir desteği,  Fark ödemesi,  Telafi edici ödemeler,  Hayvancılık destekleri,  Tarım sigortası ödemeleri,  Kırsal kalkınma destekleri,  Çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri ve  Diğer tarımsal destekleme ödemeleri olarak sınıflandırılmıştır. Yukarıda sayılan araçlar temel olarak “Tarım Stratejisi Belgesi”nde yer alan araçlar ile uyumlu olup, Tarım Strateji Belgesinden farklı olarak her bir aracın tarımsal destekleme bütçesinden alacağı pay kanun metninde yer almamaktadır. Bununla birlikte Tarım Kanununda, bütçeden ayrılacak toplam kaynağın GSMH’nin %1’inden az olamayacağı hükme bağlanmaktadır. Tarım Kanunu

30  Doğrudan Gelir Desteği: Üreticilere üretim amacıyla işledikleri arazileri için doğrudan ödeme yapılmaktadır.  Fark Ödemesi: Söz konusu destek öncelikle arz açığı ürünleri kapsamakta olup, üretim maliyetleri ile iç ve dış fiyatlar dikkate alınarak belirlenmektedir.  Telafi Edici Ödemeler: Üreticilerin arz fazlası olan ürünlerin üretiminden vazgeçerek alternatif ürünlere yönelmelerini teşvik etmek amacıyla verilmektedir.  Hayvancılık Destekleri: Hayvancılık sektöründe, ırk ıslahı, yem üretiminin arttırılması, verimliliğin arttırılması, işletmelerde hijyen şartlarının sağlanması, hayvan kimlik sisteminin teşviki gibi amaçlarla destekleme yapılmaktadır. Tarım Kanunu

31  Tarım Sigortası: Üreticilerin üretim materyallerini ve ürünlerini sigorta ettirmelerini teşvik etmek amacıyla sigorta primlerinin % 50’si hibe olarak devlet tarafından karşılanmaktadır.  Kırsal Kalkınma Destekleri: Kırsal gelirlerin arttırılması ve çeşitlendirilmesi, doğal kaynakların korunması ve geliştirilmesi amacıyla yürütülen yatırım projelerinin maliyetlerinin % 50’si hibe olarak devlet tarafından karşılanmaktadır.  Diğer Destekleme Ödemeleri: ÇATAK, Ar-Ge desteği, organik tarım desteği, sertifikalı tohum kullanımı-üretimi desteği Tarım Kanunu

32 2013 YILI DESTEKLERİ

33 Mazot, gübre ve toprak analizi desteği Sıra No Ürün Grupları Mazot Destekleme Tutarı (TL/dekar) Gübre Destekleme Tutarı (TL/dekar) 1 Peyzaj ve süs bitkileri, özel çayır, mera ve orman emvali alanları 2,94 2 Hububat, yem bitkileri, baklagiller, yumru bitkiler, sebze ve meyve alanları 4,35,5 3 Yağlı tohumlu bitkiler ve endüstri bitkileri alanları 77

34 Türkiye tarım havzaları üretim ve destekleme modeline göre fark ödemesi desteği Sıra No Desteğe Konu Ürünler Birim Destek (Krş/Kg) 1Yağlık Ayçiçeği24 2 Kütlü Pamuk (yurt içerisinde üretilen sertifikalı tohumları kullananlar) 50 3Soya Fasulyesi50 4Kanola40 5Dane Mısır4 6Aspir45 7Zeytinyağı 60 8Buğday5 9Arpa, Çavdar, Yulaf, Tritikale5 10Çeltik, Kuru Fasulye, Nohut, Mercimek10 11Çay12

35 Hayvancılık desteklemeleri 1 Sütçü ve kombine ırklar ve melezleri ile etçi ırkların melezleri anaç sığır 225 TL/baş 2 Etçi ırklar anaç sığır 350 TL/baş 3 Anaç manda 350 TL/baş 4 Sütçü ve kombine ırklar ve melezleri anaç sığır soykütüğü ilave 60 TL/baş 1 Suni tohumlamadan ve etçi ırklardan doğan buzağı 75 TL/baş 2 Döl kontrolü projesi kapsamındaki suni tohumlamadan doğan buzağı ilave 35 TL/baş 3 Yerli ırk veya melezi sığırların, etçi ırk boğa spermasıyla suni tohumlamasından doğan buzağı ilave 75 TL/baş

36 1Koyun-keçi 20 TL/baş 1 Tiftik 17 TL/baş 1 Manda, koyun-keçi sütü 0,2 TL/lt 1Tohum 30 TL/adet 21. sınıf yaş koza, damızlık koza ve diğer 20 TL/kg 1 Arılı kovan8 TL/adet 2 Bombus arısı60 TL/koloni 1Alabalık0,65 TL/kg 2Çipura-levrek0,85 TL/kg 3Yeni türler1 TL/kg Hayvancılık desteklemeleri Sıra NoGemi boyu (m)Bir metresi için ödenecek destek miktarı (TL) ve üzeri20.000

37 Yem Bitkileri Ekilişi Destekleri 1Yonca (sulu) 50 TL/dekar/yıl 2Yonca (kuru)30 TL/dekar/yıl 3Korunga40 TL/dekar/yıl 4Tek yıllıklar 35 TL/dekar 5Silajlık tek yıllıklar 50 TL/dekar 6Silajlık mısır (sulu) 75 TL/dekar 7Silajlık mısır (kuru) 35 TL/dekar 8Yapay çayır-mera 100 TL/dekar

38 Diğer Hayvancılık desteklemeleri 1Hastalıktan ari işletme desteği 375 TL/baş 2Onaylı Süt Çiftliği Desteği (ilave) 50 TL/baş 1Şap Aşısı (Büyükbaş)0,75 TL/baş 2Şap Aşısı (Küçükbaş)0,50 TL/baş 3Brucellosis (Büyükbaş)1,50 TL/baş 4Brucellosis (Küçükbaş)0,50 TL/baş

39 Diğer Hayvancılık desteklemeleri 1 Büyükbaş Koruma 470 TL/baş 2Küçükbaş Koruma 75 TL/baş 3Arı Koruma 40 TL/kovan 4Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı Elit Sürü Anaç35 TL/baş Yavru50 TL/baş 5Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı Taban Sürü Anaç35 TL/baş Yavru20 TL/baş 6 Halk Elinde Manda Islahı 650 TL/baş 7 Damızlığa Ayrılan Manda Yavrusu Desteği 100 TL/baş Yerli besilik erkek sığır300 TL/baş İthal besilik erkek sığır100 TL/baş

40 Yurt içi sertifikalı tohum ile sertifikalı fidan/çilek fidesi ve standart fidan kullanımının ve yurt içi sertifikalı tohumluk üretimlerinin desteklenmesi Sıra No Yurt içi Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği Birim Destek (TL/dekar) 1 Buğday 7,5 2 Arpa, Tritikale, Yulaf, Çavdar 6 3 Çeltik, Yer Fıstığı, Yonca 8 4 Nohut, Kuru Fasulye, Mercimek 10 5 Susam, Kanola, Aspir 4 6 Patates 40 7 Soya 20 8 Korunga, Fiğ 5

41 Devam.. Sıra No Yurt İçi Sertifikalı Fidan, Çilek Fidesi ve Standart Fidan Kullanım Desteği Standart (TL/dekar) Sertifikalı (TL/dekar) 9 Bodur meyve fidan türleri ile bahçe tesisi Yarı bodur meyve fidan türleri ile bahçe tesisi Bağ ve diğer meyve fidanları ile bahçe tesisi Zeytinde yağlık çeşitler ile bahçe tesisi Narenciye bahçelerinde aşılama ile çeşit değiştirme Virüsten ari fidanlara ilave olarak Sertifikalı çilek fidesi desteği-300

42 Devam.. Sıra No Yurt İçi Sertifikalı Tohum Üretim Desteği Birim Destek (TL/kg) 16 Buğday 0,10 17 Arpa, Tritikale, Yulaf, Çavdar, Patates 0,08 18 Çeltik 0,25 19 Nohut, Kuru Fasulye, Mercimek, Aspir, Korunga, Fiğ 0,50 20 Soya 0,35 21 Kanola 1,20 22 Susam 0,60 23 Yonca 1,50 24 Yer Fıstığı 0,80

43 Çiftlik muhasebe veri ağı sistemi katılım desteği İstanbul, Samsun, Malatya, Adana, Konya, Bursa, Erzurum, Şanlıurfa, Nevşehir, Tekirdağ, Giresun, İzmir 375 TL Çiftlik Muhasebe Veri Ağı sisteminin yaygınlaştırılması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla İstanbul, Samsun, Malatya, Adana, Konya, Bursa, Erzurum, Şanlıurfa, Nevşehir, Tekirdağ, Giresun, İzmir illerinde, örnek olarak seçilen ve çiftçi kayıt sistemine kayıtlı tarımsal işletme sahiplerine, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde işletme başına 2013 yılında 375 TL katılım desteği ödemesi yapılır.

44 Organik tarım desteği Sıra NoDesteklemelerDestek Miktarı 1 Organik Tarım (Meyve, sebze) 50 TL/dekar 2 Organik Tarım (Tarla Bitkileri) 10 TL/dekar 3 Organik Tarım (Anaç Sığır, Manda) 150 TL/baş 4 Organik Tarım (Buzağı) 50 TL/baş 5 Organik Tarım (Anaç koyun, keçi) 10 TL/baş 6 Organik Tarım (Arılı kovan) 5 TL/kovan 7 Organik Tarım (Alabalık) 0,35 TL/kg 8 Organik Tarım (Çipura-levrek) 0,45 TL/kg

45 İyi Tarım desteği Sıra NoDesteklemelerDestek Miktarı 1İyi Tarım Uygulamaları (Meyve, Sebze) 25 TL/dekar 2İyi Tarım Uygulamaları (Örtü altı) 100 TL/dekar

46 Tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin desteklenmesi (1)Ülkenin tarımsal yayım ve danışmanlık sisteminin çoğulcu, etkin ve verimli bir yapıya kavuşmasını sağlamak amacıyla, tarımsal danışmanlık sistemine dahil olup, kriterleri taşıyan her tarımsal işletme için destekleme ödemesi yapılır. 600 TL (2) Destekleme ödemesi kapsamına alınan her tarımsal işletme için yıllık 600 TL ödenir.

47 Biyolojik ve biyoteknik mücadele desteği Sıra NoDesteklemeler Destek Miktarı 1Biyoteknik mücadele desteği 100 TL/dekar 2Biyolojik mücadele desteği330 TL/dekar Örtüaltı paket toplamı430 TL/dekar 3Biyoteknik mücadele desteği30 TL/dekar 4Biyolojik mücadele desteği30 TL/dekar Açık alanda paket toplamı60 TL/dekar

48 Patates siğili hastalığı alternatif destekleme ödemesi dekar başına 110 TL(1) Patates siğili görülen alanlar ile patates siğili için oluşturulan güvenlik kuşağındaki alanlarda, karantina önlemi olarak alternatif ürün yetiştirilmesi veya nadasa bırakılması durumunda, çiftçi kayıt sistemine dahil olan çiftçilere dekar başına 110 TL destek verilir. (2) Destekleme ödemesi aynı parsele 3 yılda bir defa ödenir. 3 yılı kapsayacak ödeme 2013 yılında yapılır.

49 Araştırma-geliştirme projeleri desteği Bakanlığın ve tarım sektörünün ihtiyaç duyduğu öncelikli konulara ilişkin bilgi ve teknolojilerin geliştirilmesi ve çiftçiler ile tarımsal sanayicilere aktarılması amacıyla, uygun görülen araştırma-geliştirme (ARGE) projelerine, cari yılları içinde destekleme ödemesi yapılır.

50 “Eğer petrolü kontrol ederseniz ülkeyi kontrol edersiniz, gıdayı kontrol ederseniz nüfusu kontrol edersiniz” Henry Kissenger (1970)


"TÜRK TARIMINDA DESTEKLEMELER Prof.Dr.Emine Olhan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları