Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÜREME BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. A. Gonca İmir Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÜREME BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. A. Gonca İmir Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 ÜREME BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. A. Gonca İmir Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

2 Üreme Gonadlar Gonadlar Genital organlar Genital organlar Endokrin sistem Endokrin sistem Diğer (otokrin, parakrin sistemler) Diğer (otokrin, parakrin sistemler)

3 Üreme organları Over Over Tuba uterina Tuba uterina Uterus Uterus Vajina Vajina Vulva Vulva

4 Üreme organları

5

6 Üreme organları: Over Fonksiyon: Oosit ve östrojen-progesteron üretir. Fonksiyon: Oosit ve östrojen-progesteron üretir. Ovaries

7 Üreme organları: Over

8 İnsan dişi fetusunda 6. ayda toplam 6 milyon oogonia oluşur. İnsan dişi fetusunda 6. ayda toplam 6 milyon oogonia oluşur. Doğumda bu 2 milyona düşer. Doğumda bu 2 milyona düşer. Pubertede sadece 40,000 kalır. Pubertede sadece 40,000 kalır. Reproduktif yaşam boyunca toplam civarında primer follikul ovuma dönüşür. Reproduktif yaşam boyunca toplam civarında primer follikul ovuma dönüşür.

9 10 microns (0.01mm) (0.05 to 0.1 microns) (0.5 to 1.5 microns) (5 microns) (5 to 8 microns) (60 microns) VIRUS BACTERIA RBC LYMPHOCYTE SPERM SIZE COMPARISONS 100 microns OVUM Üreme organları: Over

10 Üreme organları: Vajina Fonksiyon: Doğum kanalı işlevi görür, cinsel ilişkide fonksiyonu var, semeni taşır, adet kanaması için pasajdır. Fonksiyon: Doğum kanalı işlevi görür, cinsel ilişkide fonksiyonu var, semeni taşır, adet kanaması için pasajdır. Vagina

11 Üreme organları: Tuba uterina, uterus ve vajina Müllerian kanallardan gelişir. Müllerian kanallardan gelişir.

12

13

14 Uterus

15

16

17 Üreme organları: Uterus Fonksiyon: Spermin serviksten tubaya geçişini sağlar, blastosistin yerleşmesini fetus haline gelip sonra da termde doğmasını sağlar. Fonksiyon: Spermin serviksten tubaya geçişini sağlar, blastosistin yerleşmesini fetus haline gelip sonra da termde doğmasını sağlar. Uterus

18 Üreme organları: Serviks Fonksiyon: Serviks mukus salgılayarak servikal kanalı kapatır, uterusa geçişi önler. Fonksiyon: Serviks mukus salgılayarak servikal kanalı kapatır, uterusa geçişi önler. Cervix

19 Üreme organları: Uterus Fonksiyon: İmplantasyonun oluştuğu uterin endometrium mevcuttur. Fonksiyon: İmplantasyonun oluştuğu uterin endometrium mevcuttur. Endometrium

20 Üreme organları: Uterus Fonksiyon: Muskuler kontraksiyon Fonksiyon: Muskuler kontraksiyon Myometrium

21 Üreme organları: Tuba uterina Fonksiyon: Oositin geçiş yoludur, fertilizasyon olur. Fonksiyon: Oositin geçiş yoludur, fertilizasyon olur.

22 Üreme organları: Tuba uterina Fonksiyon: Over yüzeyini süpürme hareketi ile oositi yakalar. Fonksiyon: Over yüzeyini süpürme hareketi ile oositi yakalar. Fimbriae

23 Üreme organları: Vulva Ürogenital sinüsten gelişir. Ürogenital sinüsten gelişir.

24 Üreme organları: Vulva

25 Yaşam dönemleri Yenidoğan Yenidoğan Bebeklik Bebeklik Çocukluk Çocukluk Puberte Puberte Üreme Üreme Menopoz (Premenopozal, postmenopozal, perimenopozal, menopozal) Menopoz (Premenopozal, postmenopozal, perimenopozal, menopozal) Yaşlılık Yaşlılık

26 Yaşam dönemleri: Yenidoğan İnsan yaşamının ilk 28 günüdür. İnsan yaşamının ilk 28 günüdür. Vulva doğumda oldukça büyük görülür. Vulva doğumda oldukça büyük görülür. Bunun nedeni gebelik hormonlarının etkisi ve doğum sırasında oluşan ödemdir. Bunun nedeni gebelik hormonlarının etkisi ve doğum sırasında oluşan ödemdir. İntrauterin olarak etkisi altında bulunduğu östrojen hormonlarının doğumdan sonra bu etkisinin kalkması doğumdan sonraki ilk hafta içinde hafif kanlı bir akıntıya neden olabilir. İntrauterin olarak etkisi altında bulunduğu östrojen hormonlarının doğumdan sonra bu etkisinin kalkması doğumdan sonraki ilk hafta içinde hafif kanlı bir akıntıya neden olabilir.

27 Yaşam dönemleri: Bebeklik Yaşamın ilk bir yılıdır. Yaşamın ilk bir yılıdır. Hipotalamus, hipofiz ve overlerin hormonal aktivitesi minimaldir. Hipotalamus, hipofiz ve overlerin hormonal aktivitesi minimaldir. Hipogonadotropik hipoöstrojenemik bir dönemdir. Hipogonadotropik hipoöstrojenemik bir dönemdir.

28 Yaşam dönemleri: Puberte Çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir. Çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir. Hipotalamustan GnRH salgısının başlaması ve normal paternine kavuşması sürecidir. Hipotalamustan GnRH salgısının başlaması ve normal paternine kavuşması sürecidir. Hipogonadotropik hipoöstrojenemik dönemden normal gonadotropik normal östrojenemik döneme geçiş aşamasıdır. Hipogonadotropik hipoöstrojenemik dönemden normal gonadotropik normal östrojenemik döneme geçiş aşamasıdır.

29 Female Puberty Üreme hormonları

30

31 Yaşam dönemleri: Üreme Üreme fonksiyonunun olduğu dönemdir. Üreme fonksiyonunun olduğu dönemdir.

32 Yaşam dönemleri: Menopoz Menopoz son adet demektir. Menopoz son adet demektir. Premenopoz menopoz öncesi 3-4 yılı kapsar. Premenopoz menopoz öncesi 3-4 yılı kapsar. Postmenopoz menopoz sonrası yaşamdır. Postmenopoz menopoz sonrası yaşamdır.

33 Yaşam dönemleri: Yaşlılık Yaşamın ileri yaşlarını kapsar. Yaşamın ileri yaşlarını kapsar.

34 Menstrüel siklus

35 Seks hormonlarının dalgalanması ile oluşur. Seks hormonlarının dalgalanması ile oluşur. Tüm genital organlarda değişiklikler olur. Tüm genital organlarda değişiklikler olur. Fazları Fazları Menstruasyon Menstruasyon Folikuler faz – proliferatif faz veya preovulatuar faz Folikuler faz – proliferatif faz veya preovulatuar faz Ovulasyon Ovulasyon Luteal faz – sekretuar faz veya postovulatuar faz Luteal faz – sekretuar faz veya postovulatuar faz

36

37 Nöro-endokrin Sistem Korteks Korteks Hipotalamus Hipotalamus Hipofiz Hipofiz Gonadlar Gonadlar Diğer endokrin glandlar (adrenal, troid) Diğer endokrin glandlar (adrenal, troid)

38 HipotalamusOver FSH,LH MENSTRÜASYON Hipofiz Uterus Östrojen Öst, Prog GnRH

39 Hipotalamus Hipotalamus SSS de izole bir yapı değildir, beyindeki diğer birçok bölge ile ilişkilisi olan bir bölümdür Hipotalamus SSS de izole bir yapı değildir, beyindeki diğer birçok bölge ile ilişkilisi olan bir bölümdür Hipotalamus beyin tabanında, optic chiasm ile 3.ventrikülün üzerinde bulunur Hipotalamus beyin tabanında, optic chiasm ile 3.ventrikülün üzerinde bulunur 3 zona ayrılır 3 zona ayrılır 1. periventriküler (3.ventriküle bitişik) 1. periventriküler (3.ventriküle bitişik) 2. medial (primer olarak hücreler) 2. medial (primer olarak hücreler) 3. lateral (primer aksonlar) 3. lateral (primer aksonlar) Herbir zone ise nükleus denilen aynı tip nöron hücrelerin cisimlerini içermektedir Herbir zone ise nükleus denilen aynı tip nöron hücrelerin cisimlerini içermektedir

40 Hipotalamus (Majör salgıları) GnRH (gonadotropin-releasing hormon) GnRH (gonadotropin-releasing hormon) LH ve FSH salgılatır LH ve FSH salgılatır CRH (Corticotropin-releasing hormon) CRH (Corticotropin-releasing hormon) ACTH salgılatır ACTH salgılatır GHRH (Growth hormon-releasing hormon) GHRH (Growth hormon-releasing hormon) GH salgılatır GH salgılatır TRH (trotropin-releasing hormon) TRH (trotropin-releasing hormon) TSH salgılatır TSH salgılatır

41 GnRH (LHRH;luteinize hormon- releasing hormon) GnRH salgılayan nöronlar hipotalamusun arcuate nukleusunda bulunur. GnRH salgılayan nöronlar hipotalamusun arcuate nukleusunda bulunur. GnRH 10 aminoasitten meydana gelen bir dekapeptiddir. GnRH 10 aminoasitten meydana gelen bir dekapeptiddir.

42 GnRH, iki hormonun –FSH ve LH- salgılanmasını simultane olarak kontrol eden tek releasing hormondur GnRH, iki hormonun –FSH ve LH- salgılanmasını simultane olarak kontrol eden tek releasing hormondur Etkili olması için pulsatil tarzda salgılanması gereken vücuttaki tek hormondur Etkili olması için pulsatil tarzda salgılanması gereken vücuttaki tek hormondur Sürekli (Continue) infüzyon gonadotropin sekresyonuna yol açmaz Sürekli (Continue) infüzyon gonadotropin sekresyonuna yol açmaz Continue uygulama downregülasyona ve gonadotropin hücre yüzeyindeki GnRH reseptörlerinin azalmasına yol açar Continue uygulama downregülasyona ve gonadotropin hücre yüzeyindeki GnRH reseptörlerinin azalmasına yol açar

43 Ön Hipofiz Hormonları Ön Hipofiz Hormonları FSH FSH LH LH TSH TSH ACTH ACTH GH GH Prolaktin Prolaktin

44 Yaşam boyu LH-FSH paternleri

45 Gonadotropinler Üzerine GnRH’ın Etkisi GnRH hipotalamusdaki nöronlardan salgılandıktan sonra portal sistemle hipofize gelir. GnRH hipotalamusdaki nöronlardan salgılandıktan sonra portal sistemle hipofize gelir. Gonadotropinleri salgılayan hücrelerde kendi reseptörlerine bağlanarak etkisini gösterir Gonadotropinleri salgılayan hücrelerde kendi reseptörlerine bağlanarak etkisini gösterir GnRH’ın etkili olabilmesi için pulsatil olarak salgılanması gerekir. GnRH’ın etkili olabilmesi için pulsatil olarak salgılanması gerekir.

46 Gonadotropinler Üzerine Östrojenlerin Etkisi Gonadotropin salgısı üzerinde pozitif ve negatif feed-back etkisi vardır. Gonadotropin salgısı üzerinde pozitif ve negatif feed-back etkisi vardır. Pozitif ya da negatif etki, östrodiolün dozu ve kullanma veya overlerden salgılanma süre ve dozuna bağlıdır. Pozitif ya da negatif etki, östrodiolün dozu ve kullanma veya overlerden salgılanma süre ve dozuna bağlıdır. Düşük dozlarda negatif, yüksek ve kısa süreli dozlarda pozitif feed-back etki yapmaktadır. Düşük dozlarda negatif, yüksek ve kısa süreli dozlarda pozitif feed-back etki yapmaktadır. Negatif feed-back etkiye FSH daha duyarlıdır. Negatif feed-back etkiye FSH daha duyarlıdır. Pozitif feed-back etkiye ise LH daha duyarlıdır. Pozitif feed-back etkiye ise LH daha duyarlıdır.

47 Östrojenler Preovulatuvar dönemde östrojen piki LH pikine neden olur Preovulatuvar dönemde östrojen piki LH pikine neden olur LH piki yaptıracak östrojen miktarı 200 pg/ml’nin üzerinde olmalıdır. LH piki yaptıracak östrojen miktarı 200 pg/ml’nin üzerinde olmalıdır. LH pikine neden olacak östrojen düzeyinin 200 ng/ml seviyesinde saat kadar kalması gerekir. LH pikine neden olacak östrojen düzeyinin 200 ng/ml seviyesinde saat kadar kalması gerekir. Östrojenler pozitif ve negatif feed-back etkilerini hem hipofiz, hem de hipotalamus üzerinde yapmaktadır. Östrojenler pozitif ve negatif feed-back etkilerini hem hipofiz, hem de hipotalamus üzerinde yapmaktadır.

48 Menstrüel siklus Normal menstruel siklus = 28 ± 7 gün; ortalama 28 gün Normal menstruel siklus = 28 ± 7 gün; ortalama 28 gün Menstruasyon 1- 5 günler arası Menstruasyon 1- 5 günler arası Folikuler faz Folikuler faz Ovulasyon 14 günde oluşur. Ovulasyon 14 günde oluşur. Luteal faz günler arasındadır. Luteal faz günler arasındadır. Mittelschmerz – orta agrısı ; alt abdomende kramp tarzı agrı – ovulasyon döneminde Mittelschmerz – orta agrısı ; alt abdomende kramp tarzı agrı – ovulasyon döneminde

49 Menstrüel siklus Menstrüel kanama fizyolojik bir olaydır ve insan dahil bir kaç primatta bulunur. Menstrüel kanama fizyolojik bir olaydır ve insan dahil bir kaç primatta bulunur. Normal menstrüel kanama denilebilmesi için menstrüel siklus ovulatuvar olmalıdır. Normal menstrüel kanama denilebilmesi için menstrüel siklus ovulatuvar olmalıdır. Korpus luteumun gerilemesinden kaynaklanan estrojen ve progesteron çekilmesine bağlıdır. Korpus luteumun gerilemesinden kaynaklanan estrojen ve progesteron çekilmesine bağlıdır. Anovulatuvar kadınlarda estrojenin dalgalanmasına bağlıdır. Anovulatuvar kadınlarda estrojenin dalgalanmasına bağlıdır.

50 Menstrüel siklus Endometriumda bu hormonların konsantrasyonlarının değişmesine bağlı prostaglandinleri ilgilendiren bir dizi olay gerçekleşir ve endometrium yüzeyinden kanama başlar. Endometriumda bu hormonların konsantrasyonlarının değişmesine bağlı prostaglandinleri ilgilendiren bir dizi olay gerçekleşir ve endometrium yüzeyinden kanama başlar. Endometrium dökülmesine bağlı uterin kanamanın olması için endometriumun estrojen etkisi ile kalınlaşmış olması gerekir. Endometrium dökülmesine bağlı uterin kanamanın olması için endometriumun estrojen etkisi ile kalınlaşmış olması gerekir.

51 Menstrüel siklus

52 Gonadotropinler Üzerine Progesteronun Etkisi Progesteronun gonadotropin salgı ve regülasyonu üzerinde pozitif ve negatif feed- back etkisi vardır. Progesteronun gonadotropin salgı ve regülasyonu üzerinde pozitif ve negatif feed- back etkisi vardır. Yüksek doz ve sürekli kullanımları negatif feed- back etki göstermektedir. Yüksek doz ve sürekli kullanımları negatif feed- back etki göstermektedir. Kısa süreli fakat yüksek doz kullanılmaları ise pozitif feed-back etki yapmaktadır. Kısa süreli fakat yüksek doz kullanılmaları ise pozitif feed-back etki yapmaktadır. Özellikle östrojenlerin arkasından hemen progesteron uygulanması gonadotropin deşarjına neden olmaktadır. Özellikle östrojenlerin arkasından hemen progesteron uygulanması gonadotropin deşarjına neden olmaktadır. Pozitif veya negatif etkisini hem hipofiz hem de hipotalamus üzerinde göstermektedir. Pozitif veya negatif etkisini hem hipofiz hem de hipotalamus üzerinde göstermektedir.

53 Prolaktin Ön hipofiz laktotrop hücrelerinden salgılanır Ön hipofiz laktotrop hücrelerinden salgılanır 198 aa polipeptiddir 198 aa polipeptiddir Memelerden süt salgılanmasından sorumlu primer faktördür Memelerden süt salgılanmasından sorumlu primer faktördür Salgılanması hipotalamusdan salgılanan dopaminin tonik inhibitör kontrolu altındadır Salgılanması hipotalamusdan salgılanan dopaminin tonik inhibitör kontrolu altındadır Prolaktin düzeyinde artma klinik olarak amenore ve galaktore ile birliktedir Prolaktin düzeyinde artma klinik olarak amenore ve galaktore ile birliktedir TRH salınımını uyarıcı görev görür TRH salınımını uyarıcı görev görür Salınımını uyaran faktörler; meme başı stimülasyonu, ilaçlar, stres, egzersiz Salınımını uyaran faktörler; meme başı stimülasyonu, ilaçlar, stres, egzersiz

54 Arka Hipofiz Hormonları Oksitosin Oksitosin Arjinin-vazopressin; AVP (antidiüretik hormon- ADH) Arjinin-vazopressin; AVP (antidiüretik hormon- ADH) Embriyolojik olarak ön hipofizden farklıdır Embriyolojik olarak ön hipofizden farklıdır Burada bulunan aksonlar hipotalamusdaki supraoptik ve parventriküler nükleusdan kaynaklanır Burada bulunan aksonlar hipotalamusdaki supraoptik ve parventriküler nükleusdan kaynaklanır

55 Oksitosin Primer olarak hipotalamusun paraventriküler nukleusundan salınır Primer olarak hipotalamusun paraventriküler nukleusundan salınır 9 aa peptid hormondur 9 aa peptid hormondur Insanlarda primer fonksiyonları; Insanlarda primer fonksiyonları; Doğum sırasında uterus kaslarının kasılması Doğum sırasında uterus kaslarının kasılması Memede laktiferus kanallarının myoepitelyal kontraksiyonları Memede laktiferus kanallarının myoepitelyal kontraksiyonları AVP, supraoptik bölgedeki nöronlardan salınır AVP, supraoptik bölgedeki nöronlardan salınır Kan volümü, basınç ve ozmalitenin regülasyonundan sorumludur Kan volümü, basınç ve ozmalitenin regülasyonundan sorumludur

56 Menstrüel Siklus Fizyolojisi Normal bir menstrüel siklusda düzenli hormon üretimi ve buna paralel endometriumun embriyo implantasyonuna hazırlanması için proliferasyonu vardır Normal bir menstrüel siklusda düzenli hormon üretimi ve buna paralel endometriumun embriyo implantasyonuna hazırlanması için proliferasyonu vardır Menstrüel siklusdaki bozukluklar Menstrüel siklusdaki bozukluklar Infertilite Infertilite Tekrarlayan düşükler Tekrarlayan düşükler Malignansiye yol açabilir Malignansiye yol açabilir

57 Menstrüel Siklus Ovaryan siklus Ovaryan siklus Foliküler faz Foliküler faz Ovulasyona hazır tek bir dominant folikülün gelişme evresidir. Ortalama süresi gündür Ovulasyona hazır tek bir dominant folikülün gelişme evresidir. Ortalama süresi gündür Luteal faz Luteal faz Ovulasyondan mensin başlamasına kadar geçen süredir ve ort. 14 gündür Ovulasyondan mensin başlamasına kadar geçen süredir ve ort. 14 gündür Uterin siklus Uterin siklus Proliferatif faz Proliferatif faz Sekretuvar faz Sekretuvar faz

58 Menstrüasyon Her dört haftada bir meydana gelen siklik kanamalar, endometriumun yüzeyel fonksiyonel tabakasının atılması ile olmaktadır. Her dört haftada bir meydana gelen siklik kanamalar, endometriumun yüzeyel fonksiyonel tabakasının atılması ile olmaktadır. Fonksiyonel tabakanın atılmasından sonra, yeniden oluşumu ve endometriumdaki değişiklikler, overden salgılanan östrojen ve progesteronun etkisi altında olmaktadır. Fonksiyonel tabakanın atılmasından sonra, yeniden oluşumu ve endometriumdaki değişiklikler, overden salgılanan östrojen ve progesteronun etkisi altında olmaktadır. Overlerin tüm fonksiyonları hipotalamus ve hipofiz tarafından salgılanan hormonlar tarafından kontrol edilmektedir. Overlerin tüm fonksiyonları hipotalamus ve hipofiz tarafından salgılanan hormonlar tarafından kontrol edilmektedir.

59 Normal menstrüel siklus 28 gündür. Normal menstrüel siklus 28 gündür gün arası normal kabul edilir gün arası normal kabul edilir. Menarş ile başlar (ort. 12 yaş), menopoz ile (ort. 51 yaş) son bulur. Menarş ile başlar (ort. 12 yaş), menopoz ile (ort. 51 yaş) son bulur. Menstruasyon ortalama 4 gün sürer (2-6 gün) Menstruasyon ortalama 4 gün sürer (2-6 gün) Menstruasyonda kanama miktarı ml arasıdır. Menstruasyonda kanama miktarı ml arasıdır.

60 Menstrüel sikluslar menarşı takiben 5-7 yıl sonra regüle olmaktadır. Menstrüel sikluslar menarşı takiben 5-7 yıl sonra regüle olmaktadır. Siklus uzunluğu 20-30’lu yaşlarda düzenli olarak seyreder. Siklus uzunluğu 20-30’lu yaşlarda düzenli olarak seyreder. Menarşdan sonra ve menopozdan önceki dönemlerde siklusların anovulatuvar olmasına bağlı olarak siklus sürelerinde değişiklik olabilir. Menarşdan sonra ve menopozdan önceki dönemlerde siklusların anovulatuvar olmasına bağlı olarak siklus sürelerinde değişiklik olabilir. Diyet, egzersiz, emosyonel durumlar, doğum ve düşüklerden sonra siklus sürelerinde farklılık olabilir. Diyet, egzersiz, emosyonel durumlar, doğum ve düşüklerden sonra siklus sürelerinde farklılık olabilir.

61 Hormonların siklik regülasyonu Hipotalamusdan GnRH salgılandıktan sonra portal sistem ile hipofize gelerek gonadotropinlerin, özellikle de LH’ın salgılanmasını sağlar. Hipotalamusdan GnRH salgılandıktan sonra portal sistem ile hipofize gelerek gonadotropinlerin, özellikle de LH’ın salgılanmasını sağlar. FSH, GnRH’ın etkisi ile de salgılanırsa da daha çok bağımsız olarak salgılanmaktadır. FSH, GnRH’ın etkisi ile de salgılanırsa da daha çok bağımsız olarak salgılanmaktadır. FSH ve LH değerleri 3-17 mIU/ml arasındadır FSH ve LH değerleri 3-17 mIU/ml arasındadır

62 Hormonların siklik regülasyonu FSH FSH granuloza hücrelerindeki reseptörlerine tutunarak, bir yandan LH reseptör sayısını ve hassasiyetini artırır, diğer yandan da aromatizasyonu başlatır. FSH granuloza hücrelerindeki reseptörlerine tutunarak, bir yandan LH reseptör sayısını ve hassasiyetini artırır, diğer yandan da aromatizasyonu başlatır. Siklus ortasında FSH seviyelerinde hafif düşme olur Siklus ortasında FSH seviyelerinde hafif düşme olur Buna rağmen folikül büyümesi ve östrojen salgısı devam eder Buna rağmen folikül büyümesi ve östrojen salgısı devam eder 10 mm çapı geçen folikül FSH stimülasyonu olmadan büyümeye devam eder 10 mm çapı geçen folikül FSH stimülasyonu olmadan büyümeye devam eder Siklusun ikinci yarısında FSH değerleri foliküler fazdakine oranla daha düşüktür. Siklusun ikinci yarısında FSH değerleri foliküler fazdakine oranla daha düşüktür.

63 Hormonların siklik regülasyonu LH Foliküler fazdaki LH değerleri FSH değerlerine eşit veya biraz daha düşük seyreder Foliküler fazdaki LH değerleri FSH değerlerine eşit veya biraz daha düşük seyreder Preovulatuvar dönemde artan östrojenin etkisiyle LH pik yaparak ovulasyonun olmasına katkıda bulunur. Preovulatuvar dönemde artan östrojenin etkisiyle LH pik yaparak ovulasyonun olmasına katkıda bulunur. Daha sonra foliküler fazdaki değerlerine düşer Daha sonra foliküler fazdaki değerlerine düşer

64 Ovaryan Hormonlar - Östrojen LH’ın etkisiyle teka hücreleri ve over stromasından salgılanan androjenler, granüloza hücrelerine geçer, burada FSH’ın etkisi ile aromatizasyon olur ve östrojene dönüşür. LH’ın etkisiyle teka hücreleri ve over stromasından salgılanan androjenler, granüloza hücrelerine geçer, burada FSH’ın etkisi ile aromatizasyon olur ve östrojene dönüşür.

65 Östrojen Östrojen düzeyi siklus başında düşüktür. Östrojen düzeyi siklus başında düşüktür. Östrodiol miktarı yaklaşık 50 pg/ml’dir. Östrodiol miktarı yaklaşık 50 pg/ml’dir. Folikül büyümesine paralel olarak östrojen miktarında artma olur ve siklusun yaklaşık gününde pik yaparak pg/ml ye ulaşır. Folikül büyümesine paralel olarak östrojen miktarında artma olur ve siklusun yaklaşık gününde pik yaparak pg/ml ye ulaşır. Östrojen pik yaptıktan yaklaşık 36 saat sonra, LH pikine neden olur. Östrojen pik yaptıktan yaklaşık 36 saat sonra, LH pikine neden olur. Normal siklusun günlerinde veya menstrüasyona birkaç gün kala 50 pg/ml değere düşer. Normal siklusun günlerinde veya menstrüasyona birkaç gün kala 50 pg/ml değere düşer.

66 Ovaryan Hormonlar - Progesteron Siklusun ilk yarısında progesteron salgılanmaz (0.6 ng/ml) Siklusun ilk yarısında progesteron salgılanmaz (0.6 ng/ml) Ovulasyondan sonra meydana gelen korpus luteum progesteron salgılamaya başlar. Ovulasyondan sonra meydana gelen korpus luteum progesteron salgılamaya başlar. Plazma değeri 5-15 ng/ml arasındadır ve en yüksek seviyeye midluteal fazda ulaşır. Plazma değeri 5-15 ng/ml arasındadır ve en yüksek seviyeye midluteal fazda ulaşır. Ovulasyondan sonra giderek azalmaya başlar ve normal sikluslarda, siklusun günlerinde foliküler fazdaki seviyesine iner Ovulasyondan sonra giderek azalmaya başlar ve normal sikluslarda, siklusun günlerinde foliküler fazdaki seviyesine iner Midluteal fazda 8 ng/ml nin altında tespit edildiğinde, progesteron azlığından ya da lutal yetmezlikten bahsedilir. Midluteal fazda 8 ng/ml nin altında tespit edildiğinde, progesteron azlığından ya da lutal yetmezlikten bahsedilir.

67 Foliküler Faz Foliküler fazda primordial folikül belli aşamalardan geçerek ovulasyona kadar ilerlemektedir. Foliküler fazda primordial folikül belli aşamalardan geçerek ovulasyona kadar ilerlemektedir. Primordial folikül sırasıyla Primordial folikül sırasıyla Preantral Preantral Antral Antral Preovulatuvar foliküle gelişir. Preovulatuvar foliküle gelişir.

68 Ovulasyon Artan östrojen piki, Artan östrojen piki, LH piki oluşması, LH piki oluşması, Intrafoliküler basıncın artması, Intrafoliküler basıncın artması, Tubadan salgılanan bazı enzimlerin overde folikül üzerindeki kapsülde erezyon yapması Tubadan salgılanan bazı enzimlerin overde folikül üzerindeki kapsülde erezyon yapması Over içindeki kontraktil hücrelerin etkisiyle folikül çatlar ve oosit, çevredeki granüloza hücreleri ile birlikte dışarı atılır. Buna ovulasyon denir. Over içindeki kontraktil hücrelerin etkisiyle folikül çatlar ve oosit, çevredeki granüloza hücreleri ile birlikte dışarı atılır. Buna ovulasyon denir. Prostaglandinlerde artış folikül rüptür için gereklidir. Prostaglandinlerde artış folikül rüptür için gereklidir.

69 Luteal faz Ovulasyon olduktan sonra over içinde kalan granüloza hücreleri hipertrofiye uğrar ve folikül boşluğunu doldurur. Ovulasyon olduktan sonra over içinde kalan granüloza hücreleri hipertrofiye uğrar ve folikül boşluğunu doldurur. Teka hücreleri küçüktür ve damar çevrelerinde stroma hücreleri arasında dağınık kalır Teka hücreleri küçüktür ve damar çevrelerinde stroma hücreleri arasında dağınık kalır Granüloza hücrelerinin tamamı ve teka hücrelerinin bir kısmı luteinizasyona uğrayarak lutein hücrelerine dönüşür. Granüloza hücrelerinin tamamı ve teka hücrelerinin bir kısmı luteinizasyona uğrayarak lutein hücrelerine dönüşür.

70 Luteal faz Korpus luteum oluştuktan sonra gittikçe artan dozlarda progesteron salınmaya başlar. Korpus luteum oluştuktan sonra gittikçe artan dozlarda progesteron salınmaya başlar. Progesteron salgısı midluteal fazda en yüksek seviyeye ulaşır ve gebelik oluşmamışsa yeniden azalmaya başlar ve normal siklusun günlerinde foliküler değerlere düşer. Progesteron salgısı midluteal fazda en yüksek seviyeye ulaşır ve gebelik oluşmamışsa yeniden azalmaya başlar ve normal siklusun günlerinde foliküler değerlere düşer. Siklus boyunca progesteron miktarı 5-15 ng/ml arasında değişir. Siklus boyunca progesteron miktarı 5-15 ng/ml arasında değişir.

71 MENSES Korpus luteumun fonksiyonunu kaybı ile (östrogen/progesterone/inhibin ) FSH supresyonu kalkar Korpus luteumun fonksiyonunu kaybı ile (östrogen/progesterone/inhibin ) FSH supresyonu kalkar FSH mensin başlamasından 2 gün önce artar FSH mensin başlamasından 2 gün önce artar Luteal steroidler/inhibin azalır Luteal steroidler/inhibin azalır GnRH pulse değişir GnRH pulse değişir GnRH puls değişikliği FSH artışına yol açar GnRH puls değişikliği FSH artışına yol açar Artan FSH gelecek siklus için yeni folikül seçimini başlatır Artan FSH gelecek siklus için yeni folikül seçimini başlatır Yeni bir siklus başlar Yeni bir siklus başlar

72 Endometrial değişiklikler Endometrium bazal ve fonksiyonel olmak üzere iki tabakadan ibarettir. Endometrium bazal ve fonksiyonel olmak üzere iki tabakadan ibarettir. Fonksiyonel tabaka tübililerin ve stromanın dağılımı ile ilgili olarak kompakt ve spongioza olmak üzere iki alt tabakaya ayrılır. Fonksiyonel tabaka tübililerin ve stromanın dağılımı ile ilgili olarak kompakt ve spongioza olmak üzere iki alt tabakaya ayrılır. Kompakt olan kaviteye yakın spongioza ise bazal tabaka tarafındadır. Kompakt olan kaviteye yakın spongioza ise bazal tabaka tarafındadır.

73 Endometrial değişiklikler Endometrium östrojen ve progesteron etkisi altında histolojik değişiklikler gösterir. Endometrium östrojen ve progesteron etkisi altında histolojik değişiklikler gösterir. Gland epiteli, stroma ve bunların beslenmesini sağlayan kan damarlarında meydana gelen değişimler histolojik olarak değerlendirilerek endometrium fazları tespit edilir. Gland epiteli, stroma ve bunların beslenmesini sağlayan kan damarlarında meydana gelen değişimler histolojik olarak değerlendirilerek endometrium fazları tespit edilir. Menstrüasyon Menstrüasyon Proliferasyon fazı Proliferasyon fazı Sekresyon fazı Sekresyon fazı

74 Endometrial değişiklikler Siklus sonunda östrojen ve progesteronun bazal değerlere düşmesi ile endometriumun bazal tabakasındaki damarlarda obliterasyon meydana gelir. Siklus sonunda östrojen ve progesteronun bazal değerlere düşmesi ile endometriumun bazal tabakasındaki damarlarda obliterasyon meydana gelir. Obliterasyon ötesinde beslenme bozukluğuna bağlı nekroz oluşru. Obliterasyon ötesinde beslenme bozukluğuna bağlı nekroz oluşru. Nekrozu takiben 2 gün içinde de endometriumda kanama meydana gelir ve endometrium fonksiyonel tabakası kanama şeklinde dışarı atılır. Nekrozu takiben 2 gün içinde de endometriumda kanama meydana gelir ve endometrium fonksiyonel tabakası kanama şeklinde dışarı atılır.

75 Endometrial değişiklikler Bir önceki siklusun son 2-3 gününde östrojen ve progesteronun bazal değerler altına düşmesiyle negatif feed-back etkiden kurtulan FSH ve LH salgılanmaya başlar. Bir önceki siklusun son 2-3 gününde östrojen ve progesteronun bazal değerler altına düşmesiyle negatif feed-back etkiden kurtulan FSH ve LH salgılanmaya başlar. Östrojen salgılanır Östrojen salgılanır Endometriumda rejenerasyon başlar. Endometriumda rejenerasyon başlar. Rejenerasyon sonucu menstrüel kanama tamamen kesilir. Rejenerasyon sonucu menstrüel kanama tamamen kesilir. Endometrium bir taraftan deskuame olurken aynı anda rejenere olmaktadır. Endometrium bir taraftan deskuame olurken aynı anda rejenere olmaktadır.

76 Endometrial değişiklikler Overden salgılanan östrojen miktarı arttıkça buna bağlı olarak endometriumda kalınlaşma oluşur. Overden salgılanan östrojen miktarı arttıkça buna bağlı olarak endometriumda kalınlaşma oluşur. Stromada damar sayısı artar. Stromada damar sayısı artar. Glandların sayısında artma ve boylarında uzama meydana gelir. Glandların sayısında artma ve boylarında uzama meydana gelir. Rejenerasyonun tamamlanmasından ovulasyona kadar geçen bu döneme proliferatif faz denir. Rejenerasyonun tamamlanmasından ovulasyona kadar geçen bu döneme proliferatif faz denir. Uzunluğu yaklaşık 10 gün kadar sürer, menstrüasyon ile birlikte 14 gün sürer. Uzunluğu yaklaşık 10 gün kadar sürer, menstrüasyon ile birlikte 14 gün sürer.

77 Endometrial değişiklikler Ovulasyonla birlikte yeni bir hormon progesteron salgılanmaya başlar. Ovulasyonla birlikte yeni bir hormon progesteron salgılanmaya başlar. Progesteronun etkisiyle endometriumda sekretuvar faz başlar. Progesteronun etkisiyle endometriumda sekretuvar faz başlar. Süresi 14 gündür. Süresi 14 gündür. Sekretuvar faz Sekretuvar faz Erken sekretuvar faz Erken sekretuvar faz Orta sekretuvar faz Orta sekretuvar faz Geç sekretuvar faz olarak üçe ayrılır. Geç sekretuvar faz olarak üçe ayrılır.

78 Menstrüel siklus Endometrium estrojen etkisinde kalmamışsa atrofiktir ve progesteron verilmesi uterin kanamaya neden olamaz. Endometrium estrojen etkisinde kalmamışsa atrofiktir ve progesteron verilmesi uterin kanamaya neden olamaz. Postmenopozal kadınlarda görülen vajinal kanamaların %30 kadarı atrofik vajinit/endometrite bağlıdır. Postmenopozal kadınlarda görülen vajinal kanamaların %30 kadarı atrofik vajinit/endometrite bağlıdır.

79 Menstrüel kanama Menstrüasyon kanamanın miktar ve süresi kişiden kişiye belirgin şekilde değişmekle birlikte her kadının kendisi için normal kabul ettiği bir kanama paterni vardır. Menstrüasyon kanamanın miktar ve süresi kişiden kişiye belirgin şekilde değişmekle birlikte her kadının kendisi için normal kabul ettiği bir kanama paterni vardır. Bu paterne uymayan her kanama o kişi için anormal kabul edilir. Bu paterne uymayan her kanama o kişi için anormal kabul edilir. En sık karşılaşılan jinekolojik yakınmalardan biridir. En sık karşılaşılan jinekolojik yakınmalardan biridir.

80 Menstrüel kanama Normal dışı bir uterin kanamanın etyolojisi belirli değilse, anormal uterin kanama denilmelidir. Normal dışı bir uterin kanamanın etyolojisi belirli değilse, anormal uterin kanama denilmelidir. Disfonksiyonel uterin kanama üreme organlarının organik bir hastalığı yok ise kullanılmalıdır. Disfonksiyonel uterin kanama üreme organlarının organik bir hastalığı yok ise kullanılmalıdır. Disfonksiyonel kanamalar hormon dengesizliklerine bağlıdır. Disfonksiyonel kanamalar hormon dengesizliklerine bağlıdır.

81 Menstrüel kanama Anormal menstrüel kanamanın nedeni kapsamlı olarak araştırılmalıdır. Anormal menstrüel kanamanın nedeni kapsamlı olarak araştırılmalıdır. Hastanın anamnezi ve muayenesi tam olarak değerlendirilmelidir. Hastanın anamnezi ve muayenesi tam olarak değerlendirilmelidir.

82 Menstrüel kanama Çocukluk dönemi Çocukluk dönemi En sık nedeni vulvovajinitlerdir. Vajinanın uğradığı herhangi bir travma veya yabancı cisim iritasyonu vajen duvarında inflamasyona ve pürülan bir akıntı ile birlikte kanamaya neden olabilir. Urethra prolapsusu urethral epitelin dışarda olmasından kaynaklanan kanama ile bulgu verebilir. En sık nedeni vulvovajinitlerdir. Vajinanın uğradığı herhangi bir travma veya yabancı cisim iritasyonu vajen duvarında inflamasyona ve pürülan bir akıntı ile birlikte kanamaya neden olabilir. Urethra prolapsusu urethral epitelin dışarda olmasından kaynaklanan kanama ile bulgu verebilir.

83 Menstrüel kanama Çocukluk dönemi Çocukluk dönemi Sarkoma botrioides gibi nadir vajinal tümörler kanama nedeni olabilir. Sarkoma botrioides gibi nadir vajinal tümörler kanama nedeni olabilir. Diğer tümörler clear-cell adenocarcinoma ve mezonefrik tümörlerdir. Diğer tümörler clear-cell adenocarcinoma ve mezonefrik tümörlerdir. Anamnez sırasında doğum kontrol hapı gibi hormonal ilaçların istenmeden kullanılmasına rastlanabilir. Anamnez sırasında doğum kontrol hapı gibi hormonal ilaçların istenmeden kullanılmasına rastlanabilir.

84 Menstrüel kanama Puberte Puberte Postmenarşal ilk iki yıldaki kanamaların %50’den fazlasının anovulatuvar olduğu anlaşılmıştır. Postmenarşal ilk iki yıldaki kanamaların %50’den fazlasının anovulatuvar olduğu anlaşılmıştır. Bu duruma hipotalamusun geçici immatüritesi neden olmaktadır. Bu duruma hipotalamusun geçici immatüritesi neden olmaktadır. Postmenarşal dönemde FSH hormonunun baskın olması kısa folliküler faza ve kısa sikluslara neden olur. Postmenarşal dönemde FSH hormonunun baskın olması kısa folliküler faza ve kısa sikluslara neden olur.

85 Menstrüel kanama Puberte Puberte Luteal faz bu hastalarda sıklıkla kısadır Luteal faz bu hastalarda sıklıkla kısadır Menstrüel regülarite FSH ve LH’nın adult düzeyinde salgılanması ile başlar. Menstrüel regülarite FSH ve LH’nın adult düzeyinde salgılanması ile başlar. Nadiren hipotroidi ve hipertroidi neden olur. Nadiren hipotroidi ve hipertroidi neden olur. Hafif adrenal hiperaktivite androjen fazlalığı bulguları yanında ovulatuvar mekanizmaları etkileyebilir. Hafif adrenal hiperaktivite androjen fazlalığı bulguları yanında ovulatuvar mekanizmaları etkileyebilir.

86 Menstrüel kanama Üreme Üreme Ovulatuvar ve anovulatuvar nedenli olabilir. Ovulatuvar ve anovulatuvar nedenli olabilir. Ovulatuvar olanlar çoğunlukla gebelik komplikasyonları ve jinekolojik organların organik hastalıklarına bağlıdır. Ovulatuvar olanlar çoğunlukla gebelik komplikasyonları ve jinekolojik organların organik hastalıklarına bağlıdır. Anovulatuvar olanlarda iki tip vardır. Sikluslar başlangıçtan beri anovulatuvardır (PCOS) veya sonradan anovulasyon görülür (prolaktinoma, aşırı zayıflama, obezite, stress vs.). Anovulatuvar olanlarda iki tip vardır. Sikluslar başlangıçtan beri anovulatuvardır (PCOS) veya sonradan anovulasyon görülür (prolaktinoma, aşırı zayıflama, obezite, stress vs.).

87 Menstrüel kanama Üreme Üreme Üreme dönemi 47 yaşına kadar devam edebilmektedir. Üreme dönemi 47 yaşına kadar devam edebilmektedir. Menopoz öncesi 3-4 yıllık dönemde overlerde kaliteli follikülün kalmamasına bağlı olarak anovulatuvar sikluslar tekrar başlar. Menopoz öncesi 3-4 yıllık dönemde overlerde kaliteli follikülün kalmamasına bağlı olarak anovulatuvar sikluslar tekrar başlar. Jinekolojik prekanseröz lezyonların ve kanserlerin artmaya başladığı bir dönem olduğu için organik hastalıklar iyi araştırılmalıdır. Jinekolojik prekanseröz lezyonların ve kanserlerin artmaya başladığı bir dönem olduğu için organik hastalıklar iyi araştırılmalıdır.

88 Menstrüel kanama Postmenopozal ve yaşlılık Postmenopozal ve yaşlılık Hormon replasman tedavisi, endometrial-vajinal atrofi ve uterus, serviks ve overin tümörleri olarak sıralanabilir. Hormon replasman tedavisi, endometrial-vajinal atrofi ve uterus, serviks ve overin tümörleri olarak sıralanabilir.


"ÜREME BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. A. Gonca İmir Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları